Chương 83: Chỗ ngồi của người dẫn đò

Quyển V — Chuyến Đò Qua Biển Quên

Vọng ngồi ở mũi xuồng, không hát, chỉ thỉnh thoảng kéo vạt áo khỏi bị nước quệt. Đó là ngày thứ ba mươi, họ trả công ông đi cùng một lượt quanh phần bờ ngoài ông biết, thuyền thuê của Quỳ nối sau xuồng một quãng rồi tách ra cho Đậu giữ. Nhiên nhìn mảnh đất lùi qua, mỗi rễ cây có bọt trắng, khác hẳn hình đảo từ xa chỉ như một nét lục. Quỳ đã tới đây rồi trở về, không nhờ vậy mà biết phía sau mọi rễ có lạch nào dẫn tiếp.

Ông đưa họ qua một bãi dài, chỗ nước xoay có dải lá cứ chạy vòng. Đậu giữ mũi ngoài phần ông chỉ, Dư cùng Viên nhìn cạnh đá để hôm sau không còn mỗi cậu nhận được. Đến cây nằm ngang trên vách, Vọng dừng, nói sau đó mình chỉ từng tới một lần lúc nước thấp, hôm nay không hứa cùng đường. Nhiên hỏi nếu đi thêm nhìn có thể về trước tối không, ông đáp còn tùy họ đi tới đâu. Cô bật cười vì câu trả lời không cho mình một mức an tâm sẵn để bỏ qua việc tự tính.

Chiều họ trở lại vũng trước, muốn ngủ và bổ thêm nước cho một quãng ngắn ngoài đảo, dự định quay về đây trước khi rời biển. Dư đến bờ sau nhận cuộc hẹn với người làm chậu, không mang được mẫu bãi nam thì xin xem thứ đất ở chính đảo. Ông thuê chỗ bàn một buổi, trả công người chỉ cách lọc cát rồi nặn một cái đĩa nông để người ấy ghép vào mẻ sau. Chưa biết men ra màu gì, ông để nơi gửi tiền và nhận nếu có chuyến, không khiến cả thuyền phải chờ món thử của mình.

Nhiên đi cùng tới cửa xưởng rồi đứng xem một lúc. Ông làm chậu đang nắn thành bình, ngón tay thiếu một đốt vẫn xoay đều, Dư nhìn chăm chú nhưng không hỏi nguyên nhân phần tay mất. Hai người nói chuyện nước, cát, độ co, cô không hiểu hết, tự đi ra vườn thay vì ngồi đợi chuyện quay về hành trình mình. Cuối lối có tấm ván ngồi dưới bóng cây. Cô ngồi lên, không phải canh ai, không giữ dây, cái chỗ trống ấy khiến cô ban đầu cứ nghĩ đã quên một việc.

Một lát sau Thiều đi ngang với giỏ lá, thấy cô ngồi thì xin nhường mép bóng mát. Hai người ngồi chung, bà tước lá làm phần cuống cho những bông hoa còn thiếu. Nhiên nhận một nhúm nhưng tước cứ đứt, bà đổi cho cô giữ giỏ để lá khỏi bay, không phải ai có tay cũng cùng làm khéo một việc. Cô ngồi giữ, nghe trong xưởng có tiếng hai người cùng chê một thứ đất, tiếng vui lộ ra ở chỗ họ không cần lịch sự với món mình đã thử hỏng.

Thiều hỏi cô thích biển không. Nhiên đã chuẩn bị nhiều câu về việc đi cần biết đường, về người muốn rời thành, nhưng câu thích khiến cô phải nghĩ lâu hơn. Cô thích một màu cá đã thấy dưới vách, thích đi qua mặt đá rồi nhìn lại nó từ phía khác, ghét việc người lúc nào cũng ẩm, sợ đêm không thấy nhau. Bà cười bảo vậy cũng là thích một chuyến đi rồi. Cô nhận, tự dưng muốn đem những điều ấy kể Phương trước cả tin mình có tìm được một cách dừng mọi tiếng gọi hay chưa.

Lúc Thiều về, Nhiên đi qua chiếc cầu mới. Từ tối qua nghe mừng mãi, cô tưởng bên kia hẳn có một mái hoặc khu vườn lớn, qua hết chỉ thấy bãi lầy và mấy luống cây thấp. Một người đang gánh lá nhìn cô đứng ngẩn, hỏi tìm ai. Cô nói đi xem cầu, người ấy cười bảo vậy nhìn sai phía rồi, cúi xuống sẽ thấy chân đóng sâu hơn cây cũ. Cô cúi thật, đầu cột mới còn thẳng, dưới rãnh nước chạy qua không còn phải lội ôm đồ lên đầu. Một chiếc cầu có việc của nó ngay ở quãng đất nhỏ này.

Người gánh lá nhờ cô tránh ra một chút cho đòn qua, cô dạt vào mép rồi lại suýt chặn người từ phía ngược. Đi đò lâu khiến cô cứ quen giữa lối là phần mình phải giữ, trên cầu người ta chỉ cần mình bước gọn. Cô cười nhận, theo sau hai gánh tới đầu bên kia mới quay về. Ở gốc cây có người bán quả chín, cô mua bốn quả nhỏ, lựa cái bị sướt vỏ ăn trước để ba cái lành đem về chia.

Quả ngọt, hạt to đến mức chỉ cắn được hai miếng, cô đứng nhằn quanh hạt rất lâu. Đậu từ vũng đi kiếm cô, thấy cô còn nhai thì chìa tay xin phần, cô đưa quả nguyên trong túi. Cậu nhận, hỏi cô có chờ cùng về không, cô nói muốn đi vòng thêm một chút. Cậu chỉ giờ bữa rồi chạy trước, cô đứng lại ăn nốt, không cần một người phải lạc mới có lý do được ở thêm bên rãnh.

Ngày thứ ba mươi mốt, Đậu nhận đầu thuyền khi rời vũng. Cậu đã giữ đường hôm trước, hôm nay xin thêm phần chọn lúc dừng, không chỉ chèo theo chỗ Nhiên chỉ. Cô nhận, để cả ba nghe rõ, rồi hỏi cậu muốn mình làm gì. Cậu nhờ cô cùng nhìn mặt sau các mốc và nhận ca sau bữa, bây giờ cứ ngồi giữa với Viên. Cô bước xuống chỗ có tấm chiếu đã phơi, nhìn hai đầu mái không ở tay mình, chọn ngồi lệch để đừng chắn mắt người phía sau.

Viên đang gọt lại đầu than, thấy cô ngồi căng vai thì đưa cô mép giấy đòi vẽ. Cô bảo không biết, anh chỉ tờ mình có nồi méo từ mấy hôm trước, hỏi biết tới mức nào mới được vẽ. Cô nhận, vẽ cái cây hai chạc ở miệng vũng, một chạc gãy. Đầu than bẹt làm thân to hơn tán, cô định bỏ, anh giữ lại vì nhìn ra đúng cây, tờ giấy không cần đưa cho người nào khen mới cất được. Cô vẽ thêm một vệt lá, lần đầu trong nhiều ngày nhìn bờ để lựa nét mình thích.

Qua vách có cây nằm ngang, Đậu cho chậm hẳn. Phía trước ba phiến đá dựng, giữa có nước sáng nhưng cậu không đi thẳng, vòng ra tới khi thấy đá đầu và cuối tách nhau. Dư chỉ giữa có một đám rong cứ nghiêng về một hướng, Viên nhìn đủ rồi vẽ. Nhiên thấy một góc nhỏ phía ngoài có thể tiện hơn, tay đã nhấc muốn chỉ nhưng cậu chưa thử hướng mình. Cô đợi. Cậu chọn vòng rộng, mất thêm một quãng, bù lại không ép họ qua khe phải tự đoán độ sâu.

Đến giữa vòng một con sóng ngang đánh vào, cậu đổi mái vội làm mũi quay quá, Dư phải đỡ thêm. Nhiên đứng lên theo phản xạ, thấy cả hai đã nhận lại hướng, cô tự ngồi xuống. Cậu nhìn cô, mặt đỏ vì biết cô thấy mình hụt, cô chỉ đáp đã giữ được rồi. Một lần chao không lập tức thành bằng chứng phải giao cán lại, cũng không vì cậu đang học mà chiếc thuyền thôi chịu cú chao. Viên kê bát trà sát chân, trách lần sau báo trước để người ngồi biết giữ, cậu nhận bằng một câu xin lỗi ngắn.

Họ dừng sau đá thứ ba, nơi có một vũng xanh được thành đá chắn gió. Chưa có bờ lên, nhưng thuyền yên hơn nước ngoài, Dư nhận nấu bữa đã hẹn. Nhiên nhường đầu gối cho chiếc nồi chuyển qua, nghe ông trách gạo ai buộc nút quá kỹ. Đậu từ mũi nhận của mình, vẫn phải giữ nên xin người khác gỡ, Viên mở bằng đầu than làm đen sợi dây, Dư lại càu nhàu. Cô ngồi giữa vụng ấy, nhận ra nếu có người mới tới hỏi ai dẫn thuyền, họ sẽ chỉ Đậu mà bữa vẫn có chỗ cho cô.

Trong lúc ăn, cậu hỏi cô đã nhìn được mặt sau cây nằm ngang chưa. Cô nói đã thấy, vẽ cho cậu một nét trong tờ của mình, không lấy tờ Viên đang ghi ngày để sửa. Cậu nhìn rồi hỏi chỗ đen dưới gốc có phải hốc không, cô chưa chắc, cả hai hẹn khi về sẽ tới góc đủ nhìn. Không có ai nói cô thôi được phép góp vì đã nhường. Điều cô đang tập khó hơn im hẳn, là chờ người ở đầu thuyền cần hỏi và nói phần mình thật sự biết mà không kéo cả cán về tay.

Buổi chiều nước trong vũng bỗng có những chấm sáng, lúc đầu như bột rơi, sau tụ thành dải qua mái. Viên nghiêng người muốn xem, Nhiên giữ vạt áo anh rồi thả khi anh đã ngồi chắc. Chỉ cần đầu mái khua, sáng chạy ra một quầng mỏng rồi tan, cả bốn thay nhau thử, Đậu lần đầu quên vẻ mặt người đang nhận việc lớn. Cậu kéo một vòng tròn, Dư đòi đừng khuấy mạnh làm đồ đang phơi ướt, cô làm một nét ngắn, nhìn nó mất ngay sau đầu gỗ.

Họ không đựng vào bình nào, bát múc lên chỉ có nước tối, đổ xuống lại lóe. Dư thử lần nữa rồi thôi, không phải thứ sáng nào cũng chịu nằm trong tay để người ta đem hỏi. Nhiên nhớ cha từng cho xem cá trong giỏ lúc cô còn rất nhỏ, một chuyện khác với lần vá lưới đã mất rồi nhận lại. Cô giữ kỷ niệm ấy trong mình, không cần đặt bóng cha trên thành vũng để ông cùng chứng nhận nước hôm nay đẹp. Cô đang ở đây với ba người có mắt nhìn riêng, đủ vui để nhớ thêm một thứ chưa thuộc ngày cũ.

Họ ngủ luân phiên trong vũng, nước lên phải đổi chỗ buộc dây vào phiến đá khác đã nhìn rõ chân. Đậu nhận ca đầu, Nhiên nhận giữa đêm cùng Viên. Lúc tỉnh, cô không hỏi cậu đã làm bao nhiêu lượt, cậu tự kể một lần trôi gần thành, đã đánh thức Dư giúp, rồi nhường chỗ. Cô cầm mái khi cần, cái cán không xa lạ vì đã để xuống một ngày. Cậu chui vào khoang ngủ rất nhanh, không nằm canh xem cô có sửa hết quãng mình vừa nhận.

Sáng thứ ba mươi hai họ nhìn lại ba phiến đá từ đầu ngoài. Một phiến giống mặt cúi, một phiến có lỗ mẻ, phiến cuối thấp bằng mặt người ngồi, qua đủ ba mới nhận đường về. Đậu kể từng chỗ mình nhớ, Nhiên và Dư thêm góc mình đã nhìn, Viên hỏi lại tới khi không lẫn. Cả bốn vẫn chưa biết phần nước xa ngoài dải sáng, có thể đi thêm một quãng ban ngày rồi quay, chẳng cần lên đường với lời hứa sẽ tới một bờ cuối để mọi người trong thành hết sợ.

Trước bữa, Đậu ngồi cạnh cô xin cô nhận mũi sau trưa để mình ngủ. Cô nhận ngay, cậu bỗng cười bảo hôm qua còn nghĩ phải giữ hết ngày mới xứng với lời xin. Cô hỏi xứng với ai, cậu suy nghĩ rồi tự lắc đầu, múc thêm canh. Cô không biến cái lắc ấy thành điều cậu đã học hoàn toàn, chỉ nhắc ngủ thì gấp tấm lót ướt ra trước. Người nhận việc cũng phải còn ngày để làm chuyện khác, lời ấy bây giờ nghe từ chính miệng cô đỡ dễ dàng hơn lần đầu dạy ở bến.

Viên đem tờ cây của cô ra kẹp khô với bản đường. Cô định bảo đừng lẫn hai thứ, anh đã để hai ngăn khác nhau, một ngăn chỉ có hình cô thấy thích. Cô im, tự lấy lại tờ của mình, thêm ba chấm sáng bằng cách chừa trắng quanh than. Đậu ghé xem bảo giống ba hạt cơm cô đánh rơi, cô nhìn rồi cười, giữ nguyên. Thuyền còn đi tiếp, ngoài chỗ người nhận mũi và chỗ người giữ mái đã có chỗ cho một người ngồi vẽ vụng mà vẫn thuộc về chuyến đi.