Chương 52: Ngõ có thể đi ra

Quyển III — Thành Không Có Đêm

Châu đã mặc chiếc áo đẹp nhất để đi mua một thỏi mực. Bà giấu túi tiền trong tay áo, bước qua sân Hựu với vẻ nghiêm nghị của người sắp nhận một việc lớn. Đi được ba bước bà quay lại, đổi đôi dép. Đôi đầu đi mưa trơn, mà hôm nay bà chưa biết phía ngoài sẽ mưa hay nắng. Nhiên đứng đợi dưới giàn lá, bỗng nhận ra lâu rồi mình không được đợi một người chỉ vì người ấy muốn chọn dép cho đúng ngày.

Ba tuần qua, thuyền chính đã chở hàng trở lại trên hai quãng có người thực đi về. Khách vẫn chưa được nhận. Viên tới những nhà anh từng chuyển tên, có nhà nghe, có nhà đóng cửa, có người nhận ngừng rồi tối lại nhắc vì nghĩ nhắc nhỏ không tính. Mỗi lần về mái anh ngồi một lúc trước khi nói. Nhiên không còn hỏi anh được bao nhiêu nhà ngay khi anh bước lên. Có hôm việc đầu tiên của anh là xin chút nước rửa mực dính bàn tay.

Hôm nay bến nhận một lượt khách tới bãi bên kia khúc sông cao rồi trở về. Châu nghe tin, nhận chỗ đầu. Bà không muốn rời thành để chứng minh với ai rằng mình đủ can đảm. Mực ở tiệm trong phố không hợp tay, ông bán ngoài bãi từng để bà thử một nét. Bà nhớ chuyện ấy trước ngày giữ thuyền, nhớ cả lời hẹn sẽ ghé khi tập được chữ tên mình. Tờ tập giờ nằm trong túi, chữ Châu còn ngả sang phải như sắp ngã.

Ngõ sau nhà Hựu hôm ấy không đi được. Một người tên Đĩnh kê tủ ngang đầu lối, bảo từ sáng người qua làm đổ giá bên cửa sổ ông. Ông giữ một gian nghe tiếng vợ, không muốn ai gõ bên ngoài mỗi khi tiếng cười vừa bắt đầu. Đậu nhìn khoảng hở cạnh tủ, đủ cho một người nghiêng vai, rồi nhìn Nhiên. Cô lắc đầu. Đĩnh đã đứng ngay bên kia, hai tay bám thành tủ. Nói thêm một lần rằng đường này giúp người ta ra sẽ không khiến nền nhà ông thành nền chung.

Hựu tới, định nhấc tủ vì cho rằng Đĩnh đã hẹn với mình tối trước. Hai ông nói lớn dần. Châu kéo Nhiên khỏi chỗ nước đang nhỏ trên mái, lấy khăn lau vệt bùn bắn lên dép mới. Trong gian phía sau Đĩnh có tiếng phụ nữ cười, lặp lại khi ông còn đang cãi, bỗng khiến ông đứng lặng. Hựu cũng im. Ông hạ hai tay, nói thôi, chuyện giá đổ chiều sẽ sang xem. Cửa sau hôm ấy khép. Họ đi vòng ra bến chính, không được lấy việc có một người giận làm cớ ở yên mãi.

Ở bến, người chủ thuyền đã trở về đứng buộc thêm dây vào chiếc ghế thay. Đồ vá trên mạn còn khác màu, nổi bật dưới nắng không chịu tắt của thành. Có người xếp hàng nhìn hai miếng gỗ ấy rồi bỏ về. Ông không gọi họ trở lại, chỉ kéo thử ghế một lần nữa. Dư xuống trước, ngồi ở cuối để xem chỗ mới có rung. Châu chê ông trông như người thử ghế ở hội chợ, ông đáp thử xong không được ghế về nhà thì hội này keo thật.

Tiếng cười ngắn làm hàng người giãn ra. Rực mang tới một giỏ bánh Hựu nhờ gửi cho người quen ngoài bãi. Ông không lên, còn hẹn gặp Mộc về vật giữ âm buổi trưa. Từ hôm chọn ở gần bếp, ông đã đóng được một chiếc ghế không lệch, giữ chiếc cũ làm chỗ đặt chân. Đậu nhận giỏ, buộc bằng nút ông đã dạy mình nhưng vẫn nhờ ông xem lại. Rực thử đầu dây, không giành tay làm lại một nút khác cho nhanh.

Lục Uyển tới khi Châu đang tìm tờ tập trong túi. Cô không đem đèn theo. Tay áo trắng vướng một vệt đất cạnh cổ tay; cây bọc vải trong sân lại cần thay chậu, Viên nói cô vừa từ đó ra. Uyển nhìn từng người xuống, dừng ở Châu lâu hơn. Bà giơ túi tiền, nói đi mua mực, chiều về ăn ở bếp Hựu. Uyển hỏi lỡ tiệm không còn mở thì sao. Châu suy nghĩ rất nghiêm chỉnh rồi bảo mình sẽ chọn việc khác ở ngoài ấy.

“Tôi không có chuyện gì lớn để nói,” bà thêm. “Chỉ muốn đi được dù việc nhỏ.”

Uyển nhìn bãi nước phía trước. Chiếc thuyền trễ đã về không khiến quãng cô chưa thấy hiện ra. Nhiên biết điều ấy, cũng biết hôm nay Uyển chỉ nhận để người ta tới bãi có đường về, chưa chịu nhận một chuyến xa hơn. Cô không cảm ơn như thể đây là lòng tốt đã ban đủ. Khi chủ thuyền hỏi còn ai, cô bước xuống, giữ chiếc giỏ khỏi va đầu gối Châu. Đậu ngồi chỗ mái phụ, trả lời rõ mình chỉ nhận quãng đã tập cùng ông.

Viên còn ở trên bậc. Không ai đã dành cho anh một ghế. Anh nhìn hàng người sau lưng, nhìn cửa phố dẫn về căn nhà có tiếng gọi mình. Người chủ thuyền sắp tháo dây thì anh xin đợi. Anh chạy về quầy gửi chìa cho người cùng việc, dặn nơi nào hỏi tên người đã rút thì để người ấy ngủ, chiều anh sẽ tới nói tiếp. Lúc anh xuống, ghế giữa đã có một đứa trẻ ngồi cạnh người đàn bà. Anh nhận tấm đệm thấp đầu khoang, hai đầu gối co gần cằm.

Nhiên không hỏi anh có sợ không. Khi thuyền rời, cô thấy anh vô thức ngoái về phía cửa nhà. Cô dời giỏ bánh để anh có chỗ duỗi một chân. Mũi thuyền lướt khỏi mái cầu, nắng vàng quét qua mặt anh rồi đổi màu. Không có bức tường vô hình vỡ, không ai vỗ tay ở bến. Châu đang lúi húi tìm cách giữ tờ tập khỏi gió. Một góc giấy tạt vào má Viên, anh giữ hộ, nhìn chữ bà rồi nói nét cuối đã thẳng hơn hôm trước.

Qua khỏi bóng nhà cuối, họ mới nghe được tiếng nước ở dưới chân tầng sông cao. Tiếng ấy dội lên, trầm đến mức Đậu phải ngừng nói mới biết nó không phải tiếng thuyền khác. Nhiên thấy mái những căn nhà lùi dưới mạn, có nhà vẫn để đèn nghe, có nhà mở cửa phơi vải mới nhuộm. Gió làm vải đập như những cánh tay đang vẫy nhầm hướng. Châu đứng nửa chừng, ngồi xuống ngay khi chủ thuyền nhắc giữ cân, vừa ngượng vừa không giấu được muốn nhìn thêm.

Ở đoạn cong, một bó gỗ từ bè hàng trôi xô vào bên thuyền. Chủ thuyền gọi Đậu thả mái phụ để tránh kẹp. Cậu buông đúng lúc nhưng giỏ bánh chưa buộc ở điểm cao, nước tạt ướt đáy. Dư đỡ giỏ, Châu kéo vạt áo đẹp lót dưới, mất cả một mảng màu sạch. Người đàn bà giữ đứa trẻ ngồi xuống, Viên ôm đầu giỏ còn lại. Nhiên chống sào khỏi mép đá, đến lúc qua khúc hẹp mới ngồi xuống, vai nhức vì thế chống khó.

Đậu nhìn hai chiếc bánh đã nát, mặt đỏ lên. Rực đã thử nút, lỗi không ở nút mà ở chỗ cậu chọn. Châu bẻ một góc bánh khô bên trên ăn trước khi cậu xin lỗi lần thứ hai. Bà bảo tới nơi mua tờ giấy gói khác, phần nào hỏng nói rõ với người nhận. Áo giặt được, bà tự lấy lót, không cần cậu hứa mua áo khác. Đậu cúi nhặt từng mẩu bánh khỏi sàn, lần này để bà được bực vì bẩn áo mà không phải dỗ cậu hết xấu hổ.

Ngoài bãi có gió lạnh. Châu bước lên, đứng há miệng rồi cười vì hàm răng mình đánh vào nhau. Tiệm mực còn đó, ông bán đang chẻ thanh củi, thấy bà phải nhắc một lúc mới nhớ. Không có cuộc đón người trở lại đã chờ đúng từng ngày. Ông đem ra thỏi mực cũ bà thử, một mép bị khách khác mài, hỏi bà còn thích không. Châu lấy tờ tập, ngồi vào ghế, viết lại tên mình bằng thứ mực ấy trong lúc những người đi cùng tản ra bãi.

Dư đem giỏ bánh tới đúng quầy nhận. Người bán nhấc từng gói ướt, nhíu mặt vì đã hẹn đem một phần cho nhà bên. Đậu đứng cạnh, nói mình đặt giỏ thấp, xin nhận bù bằng công chiều khi về. Ông bảo chiều cậu ở thành thì làm gì được ở đây. Cậu im, nhận ra mình lại nói một việc nghe có trách nhiệm mà chưa nghĩ nổi cách làm. Dư không cứu lời ấy hộ cậu. Ông mua hai gói bánh khác ở quầy cạnh, trả bằng tiền riêng, rồi để người nhận chọn có lấy thay được không.

Người nhận đồng ý một gói, gói kia khác loại nhà bên không ăn. Dư mang về thuyền cho mọi người chia, không tính cả hai thành món Đậu mắc mình. Cậu sẽ trả phần thực thay được, còn chuyện với Hựu phải tự nói. Nhiên nghe lúc đi ngang, định nhắc cậu chuyện nhận việc, rồi thôi. Đậu đang hỏi người bán mùa gió thường tạt bên nào khi thuyền quay lại. Cậu lấy một mẩu dây buộc thử giỏ rỗng vào cọc cao, tự kéo kiểm chỗ cọ. Có những câu cô đã nói đủ, việc còn lại cần để cậu làm trong một buổi cô không đứng ngay sau lưng.

Viên đi tới cột đợi thuyền, đứng bên mặt ngoài nhìn dòng nước. Nhiên đưa cho anh phần bánh còn khô. Anh nói từ đây không nghe tiếng ở nhà nữa, biết về vẫn có thể nghe, vậy mà lòng bàn tay cứ lạnh. Cô ngồi xuống cách anh một khoảng, kể vai mình đang đau vì chống sai thế, rồi hỏi có thể cầm hộ túi tiền khi cô xoa dầu không. Anh cầm. Họ ngồi im, công việc nhỏ ấy giữ bàn tay anh ở nơi hiện tại mà không cần cô gọi anh bằng một tên khác.

Đến giờ về, Châu chưa mua xong. Bà muốn thêm một tờ giấy dày, chọn tờ này lại đổi tờ kia. Chủ thuyền bảo còn chờ được một khắc, bà nghe rồi quyết rất nhanh, không bắt cả thuyền đợi lựa chọn hết đời mình. Viên lên sau bà, tự chọn ghế nhìn được bờ phía trước. Anh đã ra ngoài thành một buổi, vẫn muốn về căn phòng ấy tối nay. Nhiên nhận điều đó như đã nhận Rực quay lại, không giữ chiếc ghế ngoài bãi trống để chờ họ đổi ý cho đúng mong muốn của mình.

Họ về lúc sân thành vẫn vàng. Uyển ở đầu bậc, nhìn áo Châu bẩn và hỏi có ai bị ngã. Bà nói không, kể bánh ướt, giơ thỏi mực rồi chạy sang bếp trước khi canh nguội. Chỉ còn Viên dừng lại với Uyển. Anh kể quãng đã đi, không nói từ nay mọi người chắc chắn sẽ về. Uyển nghe hết, bàn tay chạm tay áo mình, hỏi mai ai dẫn lượt sau. Anh quay sang người chủ thuyền để ông tự trả lời.

Đêm ngoài mái, Đậu mở giỏ, đếm tiền công chưa nhận vì phải bù hai chiếc bánh. Nhiên bảo phần việc buộc giỏ có lỗi của cậu, nhưng bánh do bếp gửi, sáng hỏi Hựu muốn nhận lại bằng gì. Cậu gật, gấp tiền riêng. Châu mang tới tờ tên vừa khô, dán cạnh chỗ ngồi tạm của mình. Vệt bùn trên áo chưa giặt, bà bận khoe nét cuối. Phía ngõ sau, Đĩnh hé cửa gọi Hựu sang xem cái giá.

Hựu đi ngang mái, mang theo cây búa, vẫn bực vì phải vòng xa buổi sáng. Ông ngắm chữ Châu, bảo mai mình cũng sang ngoài mua đinh, trong thành đinh xấu quá. Châu cười hỏi ông có đi được vì chuyện nhỏ không. Ông ngẩn ra, rồi nhận ra câu mình nói hôm trước với bà, xua tay chịu thua. Nhiên nhìn hai người đi về hai phía ngõ. Có lẽ sáng mai Đĩnh vẫn chưa cho mở cửa sau. Có lẽ Hựu sẽ còn nói nặng khi kê lại giá. Không ai đã được mọi điều muốn trong ngày, mà lối nước ngoài bến vẫn còn mở cho sáng mai.