Chương 62: Chuyến đò mắc cạn

Quyển IV — Những Người Không Muốn Trở Lại

Đậu thấy vệt bùn mới ở đầu lạch, vẫn cho thuyền rẽ vào. Cừ từng dẫn cậu qua chỗ này hai lần khi nước còn đầy, nói mùa cạn chỉ nhận nếu thấy được luồng giữa. Hôm nay luồng giữa có một dải sáng dài, cậu nhìn thành nước, tới gần mới biết là vỏ ốc khô dưới mặt bùn. Cậu kịp kéo ngược một mái. Đáy đã cạ, nghe tiếng rít chạy từ mũi tới ghế, mọi người cùng nghiêng về phía trước rồi chiếc thuyền đứng sững.

Trước lúc rẽ, ông Túc hỏi liệu có kịp về trước khi nồi hàng bên nhà nguội không. Ông mang một chum thức ăn đặt ở khoang sau, đã hẹn người tới nhận chiều nay. Dung vừa lấy được thoi ở xưởng, đi cùng Hòa nhận vải, không ai hẹn về sớm hơn lượt thường. Đậu đã có thể nói đường chính dài mà biết rõ. Cậu nói có lạch ngắn, không kể hai lần mình từng qua là ở đầu mùa khác. Túc nhẹ cả mặt, sự nhẹ ấy làm cậu thích tới mức bỏ qua câu cần hỏi tiếp.

Dung nhìn vệt bùn, gõ hai lượt mạn. Cậu nghe nhưng đang quay mái, không dừng nhìn chị, chỉ gật như mọi điều đã hiểu. Bây giờ chị giữ bảng trước ngực, trên đó viết từ lúc thuyền chưa vào: nước này thấp quá không. Đậu đọc trong lúc tay chân còn sững, mặt nóng bừng. Cậu đã học quay về phía người không nghe trên một chuyến êm. Tới lúc muốn làm nhanh, cậu lại lấy một cái gật của mình làm lời đáp cho câu còn chưa đọc.

Túc đứng dậy định nhìn mũi. Thuyền nghiêng sang phía chum nặng, Hòa kêu, Dung đặt hộp thoi xuống giữ ghế. Đậu nắm khuỷu ông kéo trở lại khi chân ông đã trượt khỏi tấm sàn ướt, nói ngồi xuống đã. Ông ngồi mạnh, cái chum đập vào vách, nước thức ăn rỉ qua mép nắp. Mùi gia vị bay ra giữa bùn, ông nhìn chỗ ướt, giọng vỡ thành một tiếng chửi. Đậu không cấm ông chửi trong lúc cậu giữ cho khoang trở về thăng bằng.

Cậu thử chống sào, đầu sào chìm sâu mà đáy không nhúc nhích. Cừ từng nói đừng đem người đẩy theo một thứ mình chưa biết cứng ở đâu. Đậu rút sào chậm, cẳng tay mỏi vì sợ rút nhanh làm nước đổ vào mạn thấp. Túc đòi cùng xuống đẩy, bảo bùn có gì mà không đứng. Cậu lắc đầu, chỉ nơi sào vừa mất gần hết thân. Ông nhìn rồi thôi, không vì thôi mà hết giận. Mất một chuyến hàng còn rõ hơn chuyện chân có thể bị một nền mềm giữ không biết tới đâu.

Hòa mở bọc vải lấy tấm dày nhất kê cạnh chum. Chị nói tấm ấy của mình, dùng được, phần hàng nhận công không động. Dung ra dấu muốn chuyển hộp lên chỗ cao. Đậu nhìn đủ rồi chờ chị làm, lần này không giành bê cho nhanh. Chum được giữ, thoi khô, người ngồi thấp dần. Thuyền vẫn mắc, không có ngọn đèn nào trong khoang để đổi một ký ức lấy đường ra. Đậu chưa bao giờ nhận một chuyến dùng đèn ở Cửa Nghiêng, hôm nay cũng không được tưởng thiếu phép là điều khiến mình sai.

Cậu nói mình rẽ nhánh chưa kiểm đủ nước, đã giục thuyền theo lời hẹn của một người thay cả ba. Túc gằn biết rồi, giờ ra sao. Đậu nhìn chỗ bờ gần nhất có một đám cỏ thấp, thử sào chưa tới nền cứng, không gọi nó là bờ cứu chỉ vì muốn có một câu trả lời. Luồng chính ở sau một dãy lau, người hàng vẫn qua theo giờ chiều, cậu sẽ báo bằng vải và tiếng gõ, chờ nhận được đáp mới bàn cách chuyển. Cậu chưa biết hết phải chờ bao lâu, nói đúng chưa biết.

Hòa bảo tấm vải tối không ai thấy, lấy từ túi riêng một mảnh đỏ nhưng nó nhỏ. Đậu nhớ áo mưa của mình có phần vai sẫm vàng, gỡ ra buộc vào sào. Cậu chỉ cắt một mép áo mình làm dây, không xé hàng khách rồi hứa sau này bù. Dung nhìn cậu đưa sào, chỉ hướng gió để vải không dính vào mặt lau. Họ cùng sửa, lần đầu trong chuyến cậu nhận một dấu chưa đi qua tai mình thành điều cần làm ngay.

Đợi là phần dài nhất. Những phút đầu Túc còn kể thiệt hại, nhẩm bao nhiêu người sẽ bực vì mình không về. Đậu nghe, giữ sào, tới lúc cánh tay mỏi nhờ Hòa giữ hộ. Cậu không đứng suốt để chứng tỏ nhận lỗi bằng đau. Dung gõ cạnh ghế, đưa bảng hỏi nước có xuống thêm không. Cậu nhìn vết bùn ướt trên mạn, viết còn xuống một ít rồi mới lên theo phần Cừ chỉ, có thể phải tới chiều muộn. Chị nhắm mắt, gật đã đọc, không dùng nụ cười dỗ cậu.

Một chiếc thuyền hàng đi ngoài lau, chỉ thấy nóc bao. Đậu gọi theo tên bến nhận mình, gõ nhịp lên mạn. Người trên đó dừng, hỏi lại ở đâu. Cậu nói lạch cạn sau dải vỏ ốc, xin họ đừng đưa cả thuyền nặng vào. Họ nhận thấy vải vàng, quay mũi ở luồng chính, thả một thuyền nhỏ mang hai người tới góc còn đủ nước. Không ai đi qua đã sẵn biết cứu người. Họ phải dỡ vài món, hẹn người giữ hàng, đổi phần giờ thuộc công mình trước khi chèo tới được chỗ cậu.

Đầu dây ném hụt lần đầu. Túc vươn ra, Đậu nói chờ rồi lấy sào hứng, không để người khách làm một bước nguy vì nôn nóng hộ mình nữa. Một người hàng dùng sào đo nền, bảo khoang đang nằm lệch trên sống bùn, kéo ngay sẽ làm mạn chúi. Họ có thể chuyển người sang theo lượt ở mép còn nổi, còn thuyền phải đợi nước. Hòa nhìn vải riêng đỡ chum đã thấm đẫm, nói mình muốn chuyển trước nếu được, chân đang chuột rút. Cậu nhận, không chọn người cần được cứu theo thứ tự ai sẽ bớt mắng mình.

Người hàng giữ mạn, Đậu đưa tay đỡ Hòa khi chị nhận. Chị sang được, ngồi xoa chân, Dung chuyển hộp thoi trước rồi tự nghiêng người theo dấu vừa nhìn rõ. Túc giữ chum, không chịu bỏ món hàng chỉ vì mọi người bảo nhẹ người. Họ thử đưa bằng hai tay qua khoảng gần, người trên thuyền nhỏ nhận được, ông mới bước theo. Món đã rò vẫn có quyền được người chủ xem có giữ được phần nào, không phải cứ là hàng hóa thì người chèo được tự quyết vứt để chuyến cứu nhìn gọn hơn.

Đậu ở cuối, buộc dây ở vị trí người hàng chỉ để thuyền đừng xoay thêm. Cậu nhìn mái chèo còn trong khoang, đem theo vì đó là món mình giữ được mà không làm chậm lượt người nào. Áo vàng còn trên sào, cậu nhờ gỡ giúp rồi nhận lại ướt bùn. Lên thuyền nhỏ, cậu ngồi xuống, đầu gối run đến mức phải đặt tay lên để khỏi va vào hộp Dung. Chị nhìn thấy, đưa bình nước mình. Cậu uống một ngụm, trả, không nghe hành động ấy thành chị đã hết giận.

Họ ra được thuyền hàng, chen giữa bao cói. Hòa được chỗ duỗi chân, Túc mở chum, nước tràn ra một ít làm chủ hàng cau mày. Ông gói lại, thấy món không thể giao đúng hẹn nữa, mặt xám đi. Đậu nhận sẽ cùng nói với người đặt và trả phần thiệt do chuyến mình gây, chưa hứa cả một giá mình chưa hỏi. Ông nói không chỉ tiền, còn người ta có tin lần sau không. Cậu nghe, không nhờ Hòa nói một câu mình vẫn là người tốt để làm lỗi chỉ còn thành tiền.

Thư từ các bến đi ngang chưa tới tay Nhiên ngay, tiếng cậu gọi cũng chẳng vượt mấy chặng tìm cô. Người chủ hàng nhận đưa về Cửa Nghiêng trước, thêm công đổi chuyến và chỗ cho ba khách. Đậu lấy túi tiền riêng, không đủ ngay, xin nói với bà Lữ khi tới. Ông nhận vì biết chủ bến, giữ rõ phần còn thiếu, không buộc Dung đưa tiền hộ để khỏi mắc nợ lòng tốt. Chị ngồi nhìn nước, lát sau gõ bảng hỏi bến có chỗ giặt vải cho Hòa không, câu hỏi đưa buổi chiều còn lại trở về những việc họ vẫn tự lo.

Bà Lữ nghe tiếng thuyền hàng, ra nhận, thấy đủ người mà không thấy chiếc nhỏ của mình. Đậu bước lên, nói thuyền mắc ở lạch cạn, giờ chưa kéo được, đã nhờ người dẫn tới theo dấu vải để chiều nước lên xem. Cậu nói ngay trước khi người khác kể, không đợi khách về mới đưa ra bản ít xấu hơn. Bà lặng mặt, gọi Cừ đang chở gỗ ở bãi bên sang giúp xem đường, rồi hỏi ba người muốn nghỉ đâu. Sự lo cho thuyền không được phép đẩy họ khỏi mái sau một chuyến đã trả công.

Túc nói với người nhận hàng trước mặt cậu, phải trả lại tiền đặt và mất phần làm buổi sáng. Người nhận giận, không muốn nghe chuyện bùn, cần hẹn hàng khác cho buổi sau. Đậu trả được một phần, phần còn lại ghi riêng với số thực, không dùng quỹ giữ các bình. Hòa lấy công giặt tấm riêng và phần bẩn của mình, không tính tất cả hàng chưa chạm nước vào thiệt hại. Dung cất hộp, trả lời bằng bảng rằng đã bị hỏi mà không được nhìn, lần sau cậu nhận thì phải làm đúng việc đã cùng nhận, không phải chỉ có một que gõ đẹp.

Que được trả lại chị trước khi chị rời mái. Đậu xin phép làm một cái thường khác để tập, chị gật, không hứa từ nay mỗi chuyến mình đều lên giúp cậu học. Cừ gọi, cậu đi cùng ra chỗ mắc khi nước đã lên đủ để nhìn sống bùn. Thuyền kéo được, một tấm ván đáy xước sâu, cần người thợ kiểm trước khi nhận khách lại. Cậu giữ dây từ luồng ngoài, nghe Cừ hỏi vì sao chọn lạch, nói đủ câu mình đã không kể với người trên thuyền.

Đợi thợ tới xem đáy, cậu rửa hai bàn chân dính bùn dù cả lượt chưa hề bước xuống lạch. Bùn từ dây, từ áo, từ tay truyền qua những chỗ tưởng mình giữ sạch được. Cậu cọ quá mạnh khiến da đỏ, nghe Hòa ở giếng nhắc để một lúc nước tự mềm ra rồi hãy chà. Chị đang giặt mảnh vải đã dùng, không quay lại nói thêm. Đậu ngừng tay, đợi đúng một lúc, bùn trôi dễ hơn thật. Cậu cảm ơn, chị gật, phơi mảnh vải ở chỗ có gió. Sau một chuyến mình gây hỏng, người ta vẫn có thể chỉ một việc mà không cần biến nó thành lời tha thứ.

Về tối, cậu không có lượt mai. Bà Lữ cần thuyền nghỉ, người chèo cũng cần xem lại quãng nước, không được vội nhận một chuyến khác để xóa cảm giác vừa thất bại. Đậu ngồi bên áo vàng rách, tự khâu mép, không đem vết rách khoe như công cứu ai. Cừ ngồi xa sửa dây, thỉnh thoảng đáp khi cậu hỏi về vệt vỏ ốc. Học thêm không làm đáy thuyền hết xước, nhưng mai cậu cần biết nhìn đúng nếu còn muốn làm nghề.

Thư Nhiên tới muộn hơn hôm mắc cạn, chỉ nói cô cần chậm lại để xin lỗi một người. Đậu đọc, không biết chuyện gì, cũng không được dùng lỗi của cô làm mình nhẹ. Cậu lấy giấy kể đủ chuyến đã rẽ và câu hỏi Dung mình không nhìn, nhờ gửi đúng tuyến cô sẽ nhận. Bà Lữ đem ra bát cơm muộn, bảo ăn hết rồi mai tính công thợ, không ngủ đói cạnh một áo rách cho ai thương. Cậu nhận, ăn trong mái cót từng cùng giữ, nghe tiếng gõ của Cừ ở ngoài và nhớ ngày mai muốn được tin vẫn phải bắt đầu bằng phần nước trước mặt.