Chương 3: Đèn của người không kể
Mục lục cuốn sách90 phần
Phần 03 / 90

Chương 3: Đèn của người không kể

Khoảng 12 phút đọc

Quyển I — Bến Mưa

Đến trưa, chuyến chèo tay mới đưa được sáu người qua. Mái chờ đông gấp đôi hôm trước. Một người trách Nhiên bỏ cách nhanh để bày cách khó. Người khác hỏi có phải phải tỏ ra đau buồn mới được đi miễn phí không.

Người vừa hỏi là một bà ôm chiếc hộp tre, giọng sáng và chắc. Bà bảo mình đã sống đủ, con cái biết lo, không có chuyện bi thương nào đáng kể; nếu phải khóc mới có chỗ thì bà không biết làm thế nào. Một người đàn ông cạnh bà bật cười rồi thôi ngay khi thấy mặt Đậu. Cậu đang ghi giờ lên đò, muốn gạch số cho nhanh nhưng bút cứ đứng trên cùng một dòng.

Nhiên đặt mái xuống bậc. Vai cô đau từ hôm trước, hai bàn tay mới nắm đã thấy gai. Lúc ở giữa sông cô từng nghĩ chỉ cần ráng thêm một chuyến, trở về thấy số người tăng mới biết sức mình không theo kịp lời treo trên bảng. Bà cầm hộp tre nhìn cô chờ đáp, không chịu để một cái gật cho qua.

— Bà có thể giữ mọi chuyện — Nhiên nói. — Người trước bà còn hai lượt. Tôi chưa đi nhanh hơn được.

— Cô nói với tôi thế từ đầu thì tôi đã ngồi. Đứng mãi, tôi tưởng còn phải được hỏi nữa.

Bà kéo ghế tới chỗ trông được bảng giờ. Nhiên định đỡ, bà lắc đầu bảo chân ghế mắc mép ván, nhờ cô nhấc bên kia thôi. Hai người cùng chuyển ghế. Việc nhỏ ấy khiến khoảng quanh bàn dãn ra; người đứng sau mới nhìn thấy những dòng Đậu đang viết. Cậu lấy tờ giấy sạch làm bảng lượt, cắm ở đầu bậc thay vì giữ kín trong sổ.

Một người tự nguyện đổi một buổi đi xa để khỏi phải chờ. Đậu chỉ thời gian thật của cả hai chuyến, hỏi lại phần nào ông đồng ý mất. Ông cau mày vì cậu nói dài hơn người trước, rồi chọn ghế chờ sau khi hiểu buổi ấy bao gồm cả lần gặp một người bạn. Nhiên nhìn chiếc đĩa úp, vừa nhẹ vừa lo thêm một lượt chèo. Cô không nói cái lo ấy với người vừa ngồi.

Nhiên đứng trên bậc, nói lại rằng ai cũng có thể chờ chuyến ấy. Người tự nguyện đổi ký ức vẫn được dùng đèn, nhưng phải biết rõ mình đang cho điều gì.

Đậu mở sổ ra trước mặt mỗi người. Cậu đọc phần ghi lại, đợi họ xác nhận, rồi mới để đĩa thu ngửa. Có người đổi ý giữa chừng. Cậu úp đĩa ngay, không thở dài.

Cậu phải giữ miệng mình rất kỹ. Trước đó, mỗi lần khách đổi ý cậu thường nhìn đồng hồ cát, không nghĩ họ thấy cái nhìn ấy. Giờ cậu đẩy đồng hồ sang mặt bàn quay vào trong, dùng bảng lượt để trả lời thời gian. Lần thứ ba úp đĩa, cậu làm mạnh quá, tiếng sứ khiến người khách giật mình. Cậu xin lỗi, mở hai tay ra khỏi bàn. Không ai vỗ vai khen cậu; người khách nhận lại tờ ghi và bước sang ghế của mình.

Khi Nhiên lên sau chuyến kế, cậu đưa cô chén nước đã đổi mới. Cô uống, định hỏi số đèn, rồi nhìn thấy cậu đã chia cột “người qua” khỏi cột ấy. Cậu chưa biết cách thu gọn bảng, chữ chen vào chân cọc khó đọc. Cô ngồi xuống giúp đóng một mảnh gỗ ngang. Một khách sốt ruột hỏi hai người sẽ mất bao lâu, cô trả lời vừa xong sẽ đi, không giấu việc mình cũng phải nghỉ tay.

Người phụ nữ cuối hàng không nói tiếng nào. Chị cầm một sợi dây xanh, buộc rồi tháo quanh ngón tay. Nhiên hỏi tên, chị nhìn mặt sông. Đậu đổi cách, đưa bút và giấy. Chị vẽ một hình mái nhà, phía trong có hai chấm nhỏ, rồi dừng.

Cậu vội mang tờ giấy ra xa đĩa thu.

— Chị không cần kể chuyện trong nhà — cậu nói. — Chỉ cần để chúng tôi biết khi nào chị muốn lên.

Chị đặt sợi dây lên tay cậu, rồi bước xuống bậc.

Đậu chợt nhìn tờ giấy có mái nhà. Nếu cậu cầm cả giấy xuống, nó có được xem như một câu chuyện chị vừa trao không? Cậu đặt giấy cạnh chiếc chén, lấy miếng gỗ đè góc, hỏi bằng cách chỉ xuống thuyền rồi đưa bàn tay mở. Chị nhìn tay cậu lâu hơn nhìn đĩa. Cuối cùng chị gật rất khẽ.

Nhiên giữ mũi đò, chưa gọi chị theo tên trên tờ khai. Đôi mắt chị dõi những lằn gỗ như tìm một đường đi khác. Một người phía sau giục, bảo chỉ bước xuống thôi mà. Đậu quay đầu nhìn, định cãi; Nhiên bảo người ấy đợi ở bậc trên, giọng đủ rõ để không phải lặp. Người phụ nữ nắm lan can, tự đặt chân vào giữa hai ghế. Thuyền rung, chị đứng lại. Cậu đứng yên theo, không kéo cổ tay đang nắm sợi dây.

Sau một lúc, chị ngồi. Lưng chị cúi thấp nhưng chân đã tìm được chỗ tựa. Đậu đem sợi dây đặt trên lòng bàn tay mình, đưa ra ngang đầu gối chị. Chị nhận lại từng vòng, gấp vào trong nắm tay như gấp một điều không muốn bị nhìn tiếp. Đậu giữ thuyền yên cho tới khi chị thu tay lại. Cử chỉ ấy đủ để thay mọi lời xác nhận cậu vẫn cố nghe.

Từ dưới mái, bà cầm hộp tre nhích ghế chừa lối. Bà không hỏi chuyện người vừa xuống. Nhiên đẩy đò một quãng gần, thấy bàn tay mang dây xanh đặt lên mép ghế, ngón tay lần theo chỗ sứt. Cô chèo chậm để chị có thời gian tựa lưng. Đi được vài nhịp, chị đưa tay chỉ mái chờ, rồi giữ đầu dây ngang ngực. Nhiên hỏi có muốn ở lại thêm không. Chị gật. Cô đưa đò vòng về cọc gần, để chị xuống sau quãng tự thử, không nhận một cái gật ở bậc làm lời hứa không được đổi. Người đàn ông từng giục đứng né sang bên cho chị lên. Đậu hỏi muốn giữ chỗ cho sáng mai không; chị đặt tay lên tờ bảng giờ, chỉ buổi sớm. Cậu ghi rồi cất giấy, không xem chuyến vừa quay lại là một lượt hỏng.


Chiều, Kiều Phương đem tới danh sách ba mươi bảy đèn chưa rõ đồng thuận. Chị đã đối chiếu tên người thu và các lượt thuyền, nhưng có những đèn ghi người khách đã qua bờ từ lâu. Muốn trả lại phải gọi đúng chủ, không thể đổ cả kho vào sông rồi hy vọng ký ức tự tìm về.

Nhiên nhớ cha từng buộc một sợi dây vào cổ tay cô khi dạy chèo. “Đừng gọi người bằng điều con muốn họ là,” ông bảo. “Hãy gọi bằng tên họ nhận.” Cô đã quên khuôn mặt ông khi nói câu ấy. Chỉ lời nhắc còn nguyên.

— Trong kho có đèn của người sống không? — cô hỏi.

Kiều Phương mở trang đầu. Những người giữ bến từng góp ký ức để thắp chuyến đầu tiên. Có tên cha Nhiên, tên người chèo cũ, và tên cô.

Cạnh tên Nhiên ghi “đường từ bếp ra sân”.

Cô không nhớ mình nộp lúc nào. Cô chỉ nhớ mười chín năm trước thiếu đèn, khách chờ rất đông, Hàn Trạch bảo ai trong bến góp chút gì sẽ đỡ một chuyến. Từ đó, mỗi khi nghĩ nhà cũ, cô thấy cửa bếp mở vào một khoảng trắng.

Phương xoay trang sổ về phía cô, định hỏi thêm rồi dừng. Nhiên đang nhìn vào chữ “sân” như nhìn một vật người khác nhặt được ngoài đường. Cô nhớ cái bếp, nhớ mùi nồi cơm để quá lửa, nhớ cha thường để dép lệch ở cửa. Nhưng từ cửa ra sân thì không có bước nào. Cô từng đi tìm một lời giải thích: có lẽ nhà cũ nhỏ quá, có lẽ trẻ con không nhìn đường dưới chân. Bây giờ một dòng mực cho biết khoảng trắng từng được đem đi.

— Chị có biết ai nhận không? — cô hỏi.

Phương chỉ dấu cũ. Người thu năm ấy không còn làm tại bến, dấu chuyển nằm cùng hạng những ngọn đèn giữ kho lâu. Chị không hứa sẽ tìm được ngay trong đêm. Đậu đặt tay lên bàn, muốn bảo cậu có thể lục hết dãy bình. Nhiên nhìn cánh tay còn gầy của cậu, thấy mình cũng đang muốn một người khác chạy thật nhanh để khoảng trắng mau có hình.

Cô mở bàn tay dán vải, xoa ngón cái lên vệt chai. Trong lúc chờ Phương tìm trang kế, cô nghe tiếng chén đặt xuống, nhận ra Đậu đã rót nước cho cả ba mà quên phần mình. Cô đẩy chén còn đầy sang cậu. Cậu nhìn cô, uống một ngụm rồi mới hỏi về đèn của cô.

Đậu đề nghị lấy đèn của cô trước. Nhiên nhìn danh sách ba mươi bảy người, lắc đầu rồi lại dừng.

— Của tôi cũng phải được kiểm, như của họ. Tôi không muốn bỏ qua nó để chứng minh mình tốt hơn ai.

Kiều Phương ghi yêu cầu ấy vào sổ. Chị hỏi Nhiên có còn nhớ mình đã đồng ý đánh đổi cả con đường hay chỉ một buổi chiều ở bếp. Cô không trả lời được.

Phương để trang ấy mở, không gấp kín như chuyện riêng phải chờ sau mọi việc chung. Nhiên ngồi thêm một lát rồi ra bậc. Con đường từ phòng sổ xuống thuyền có bảy bậc, bậc thứ tư thấp hơn. Cô đặt chân vào từng bậc, tự nhiên đếm, bực với mình vì muốn một con đường quen có thể thế chỗ một con đường khác. Đến bậc cuối, cô ngồi xuống, để cơn bực ở đó chứ không mang lên bàn thu.

Đậu xuống báo một người muốn đổi tên ghi trong sổ. Lần này cậu không hỏi tên nào thật hơn, chỉ hỏi có cần ghi cả tên trước để tìm bình cũ không. Nhiên bảo có, nếu người ấy đồng ý. Cậu đứng chờ cô ngẩng lên, rồi mới về bàn. Cô nhận thấy mình đã có một quãng ngồi mà việc vẫn đi tiếp.


Đêm đó, một ông thợ đóng thuyền nghỉ việc ở bến cũ tới xin phụ chèo. Ông đọc tấm bảng, hỏi công trả bằng gì. Nhiên nói kho bến có phần thu dành cho sửa đò và trả người; cô sẽ yêu cầu tách nó khỏi tiền dựng cầu, nhưng chưa thể hứa đủ ngay.

Ông nhận chèo thử một chuyến rồi tính tiếp.

Ông xin xem mái trước. Cán dự phòng ngắn hơn chiếc Nhiên dùng, phần dây quấn đã mục sát chỗ buộc. Ông dùng móng tay bật một sợi, bảo dây thế này chèo một hôm sẽ cứa bàn tay. Đậu lấy cuộn dây mới, định quấn ngay. Ông hỏi được tính vào công thử hay cậu muốn tự làm. Cậu ngơ ngác, chưa từng nghe ai hỏi cách ấy ở bến.

— Công thử có cả kiểm đồ — ông nói. — Tôi nhận làm thì cô ghi. Tôi không muốn cuối tuần lại được bảo chỉ ghé giúp.

Nhiên lấy giấy ghi đúng việc. Số tiền chưa chốt được, cô để trống và nói rõ. Ông nhìn chỗ trống, cân nhắc rồi đồng ý một chuyến, không hai. Cô không mặc cả bằng hàng người đang chờ. Khi ông xuống thử mũi, Đậu theo bên cạnh, bắt đầu hỏi chỗ đặt tay. Ông bảo cậu đứng trên bờ nhìn góc mái trước đã, ở thuyền thêm một người chưa biết giữ cân sẽ chỉ làm chậm hơn.

Nhiên bật cười khẽ. Ông thợ liếc cô, bảo người đau vai cũng có thể đứng trên bờ mà học. Cô nhận mái của mình, đem dựa sát chỗ ghế, ngồi xuống để ông có khoảng bước tới đầu bậc. Ông không phải một người tới để hy sinh; ông muốn biết bến có thể thành chỗ làm đàng hoàng không.

Nhiên giao mái chèo dự phòng. Khi con đò thứ hai rời bến, đĩa thu trên bàn vẫn úp. Đậu lấy khăn lau nước đọng trên thành đĩa, lần đầu tiên không thấy nó là món đồ quan trọng nhất ở đây.

Trang sách tiếp theo

Chương 4: Cây cầu chưa tới bờ

Quyển I — Bến Mưa

Đọc tiếp
Đã sao chép liên kết!