Chương 24: Lò gốm không đốt đèn

Quyển II — Bờ Của Những Tên Gọi

Tịnh tự đứng ở bậc Vách Bạc trước lúc đi, nhìn đường nước thật dẫn quanh vạt đá. Đôi giày đã được khâu lại bằng chỉ mượn, mũi đường vá không đều, cô vẫn mang vì còn vừa chân. Nhiên không hỏi đã hết sợ chưa. Cô đưa đầu dây, để người đưa tin làm công việc quen trước khi lên ghế nhận mốc.

Sương ra tiễn cùng Bùi. Cô không đưa thêm lời nhờ, chỉ hỏi tên Tịnh viết thế nào để giữ một trang cho người hôm qua cùng ngồi dưới mái. Cô đưa tin viết, không đổi cả câu chuyện nhà mình thành điều ai cũng được kể. Đậu cầm chiếc sáo giúp Sương lúc cô cúi lấy giấy, trả ngay khi cô đứng lên, cảm thấy một món được giữ cho khỏi rơi khác với món mình có quyền giữ luôn.

Họ đi vòng bờ thật mất gần một ngày. Có chỗ vách chặn gió, nước phẳng đến mức bóng cây không rung; có chỗ phải men xa để tránh đầu đá chìm. Nhiên cho thuyền dừng giữa một vạt nắng, cùng Tịnh nhìn hai hướng của mốc trước khi nhận đoạn kế. Đậu giữ những việc đã học, không được đưa lên làm người biết hết chỉ vì hôm qua đã gọi được Nhiên ra khỏi dải nhạt.

Lúc chiều, họ thấy chiếc xe của Thạch Dư kê cạnh một mái lò bỏ nguội. Ông đang cãi với người nhận hàng, nói một tấm ghi đã bị sao nhầm số. Nhiên tưởng còn chuyện chiếc bình vỡ, nghe kỹ mới biết ba chiếc được ghi thành tám, người nhận cứ đứng nhìn phần chưa tới. Ông thấy nhóm, kéo họ vào làm người nghe đúng câu mình đã gửi, rồi phát hiện cái chén giữ âm đang đọc đúng số tám thật.

Một quãng im qua. Người nhận khoanh tay, Thạch Dư nhìn chén như nhìn một kẻ phản bội, rồi nói có lẽ lúc để tiếng gió lọt vào mình đã nói nhầm. Ông nhận phần sai, hỏi người ấy có thể dùng ba trước hay phải đổi cả kỳ hàng. Nhiên đứng né, không giúp giải thích cho giọng trong chén chỉ vì người đang bực là bạn đi cùng. Lời được giữ nguyên cũng có thể là lời người nói đã nói sai.

---

Sau khi người nhận đi, Thạch Dư mời họ ngồi dưới mái lò. Nơi này dùng cho hàng chờ giao và sửa những món gốm thường, bếp nung ở bên kia vạt đất đã nguội từ nhiều ngày. Trong sân không có bình ký ức làm lửa. Một đống củi khô nằm dưới vải, đất chưa nhào xếp cạnh máng nước; mùi tro cũ khiến Nhiên nhớ ở đây cũng có việc cần làm bằng công chứ không thể bày mấy ngọn đèn ra đòi nó hoàn thành.

Đậu cứ nhìn cái chén. Thạch Dư đặt nó trước cậu, bảo đó là món đã được người làm phép khắc vân, ông đổi được từ lâu để gửi lời khi giao hàng.

Nó giữ tiếng từng nói vào đúng một quãng, không lấy đi buổi ông nói, cũng không chứa lòng ông đã nghĩ lúc ấy. Ông còn nhớ việc mình đứng ghi lời, khác những người cho đi ký ức rồi không giữ được trải nghiệm tương ứng. Đất gốm ông làm không tự có vân đó; ông chỉ biết dùng, không làm lại được phần phép.

Ông đặt tay ở cạnh, tiếng mình cộc cằn vang lên: tám chiếc tới bến sau, đừng xếp sát mép. Nghe lại, ông nhăn mặt vì rõ ràng đúng là tám. Đậu hỏi vì sao không bảo giọng ấy sửa thành ba. Ông nhìn cậu, cười, bảo cứ thử hỏi. Cậu cúi xuống nói hôm nay người nhận lấy ba chiếc, có cần nhớ không. Chén chờ một quãng rồi lặp lại câu cũ, cả chỗ gắt ở chữ cuối vẫn nguyên.

Tịnh lấy tờ giấy người nhận vừa để, đặt bên chén. Cái đúng trong chén là dấu ông từng nói số ấy; phần hàng thật trước mặt là ba. Không món nào tự biến cái kia thành không có. Nhiên nghe, nhớ tiếng mẹ gọi Bình và ô cửa Sương. Những lời có giọng rất giống người từng nói vẫn cần được hỏi có biết điều gì vừa xảy ra ngoài phần được giữ không.

Thạch Dư lật chén, chỉ một đường vân bị mẻ. Vì thế đoạn cuối đôi khi nghe thành một hơi ngân dài, ông phải gõ nhẹ vào chân để nó dứt. Ông không đập vỡ để làm mẫu; còn cần gửi lời và sẽ thay món khác khi tìm đúng người biết phần vân. Đậu hỏi có thể dùng tiếng này thắp đò không. Ông đưa chén ra sáng, bên trong chỉ có men, không đốm đèn. Một tiếng được nhắc lại không mang sức của cả phần ký ức đã bị lấy.

---

Nhiên đặt bản ghi âm ba nhịp cạnh, hỏi cái đuôi ngân trong bình có thể do một vết mẻ không. Thạch Dư nói có thể, cũng có thể âm gốc vốn như thế, ông chưa được xem đáy thật nên không kết. Cô nhận ra bức vẽ mỏ vịt vẫn còn ở mép giấy, bật cười khẽ. Ông nhìn, bảo lần sau đem một món bình thường cùng loại đi cho dễ so, không cần mang chuyện của người khác tới bàn một người thợ vì thiếu mẫu.

Nhưng câu hỏi thật cô muốn hỏi dài hơn vết mẻ. Cô nói đã nghĩ nếu lần được âm trong một bình sẽ biết nơi người giữ tên đang làm việc; dải nhạt hôm qua không có dấu chân, mắt lại thấy nhà cũ. Một cái chén chỉ lặp không giải thích vì sao chân Tịnh tự muốn tới. Thạch Dư gật, bảo đúng, ông cũng không biết điều ấy. Ông biết cái vỏ và một món giữ âm, không có quyền giải thích hết cõi sông bằng những gì mình tiện kể.

Tịnh ngồi bên, kể rõ phần mình thấy mái cũ, không kể những chuyện riêng cha trong thư. Cô hỏi ông từng giao hàng tới lối nào ngoài thành. Ông lấy mẩu gỗ có hai lỗ, vạch đường nước tới một bờ dài. Từ đó có nhà nhận gốm, còn đường cho khách qua một nơi khác. Ông chưa vào, những lần có người rủ nghe giọng anh mình ông đều không đi quá chỗ được tự quay.

Nhiên không hỏi câu gọi anh nói gì. Thạch Dư vẫn đặt tay trên mẩu gỗ, sau một lúc tự nói ông từng thích làm một món có thể giữ người ta ở trước mặt để mình nói hết. Làm đồ càng giỏi, ông càng khó chịu vì con người không đứng yên như đất đang được tay xoay. Ông đã cho đi một ký ức vì không muốn cứ tự quay lại một lời giận. Chưa muốn nhận lại, không có nghĩa ông chưa có việc gì hôm nay để chọn.

Đậu đang giữ chiếc chén, đặt xuống. Cậu nói mình cũng từng nghĩ cần thu đúng câu chuyện để đèn đủ, như thể mọi người tới bàn chỉ mang phần việc của mình. Không ai đáp cậu đã hiểu rồi nên hết. Tịnh hỏi cậu muốn giữ giọng trong chén nếu đó là giọng Nhiên không. Cậu nghĩ, nói có lẽ có, để nghe lúc đi xa, nhưng nếu hỏi một chuyện mới mà chỉ nhận câu cũ thì sẽ không dùng nó thay việc tìm cô thật. Nhiên nhìn cậu, thấy một nỗi thương nhỏ mà cô không muốn biến thành lời khen cho cả bài học.

Thạch Dư lấy một chiếc chén khác có vân tương tự từ gói đồ riêng, bảo món này giữ ít tiếng hơn, ông từng mua để thử rồi không dùng vì mép trơn khó buộc đi thuyền. Đậu nhìn Nhiên, hỏi có thể giữ một câu cười của cô không. Cô bất ngờ, hỏi sao tự nhiên không xin một câu gì hữu ích hơn. Cậu bảo cứ có ích mãi nghe giống ở bàn thu quá. Cô gật, nói được giữ một quãng tiếng cười bằng món ghi âm, phần ký ức của buổi này cô vẫn giữ. Cậu cười, nắm hai chiếc chén cùng lúc để đặt xuống.

Nước từ chiếc thường đổ trúng đầu gối cậu. Nhiên bật cười, đưa khăn, nói cứ để chén xuống đã, em làm đổ lần thứ ba rồi. Giọng cô vừa dứt, Thạch Dư nhấc tay khỏi vân. Cả ba nhìn chiếc chén nhỏ, tiếng cười ngắn trở lại rồi tới đúng câu về lần đổ thứ ba. Đậu đưa khăn lên mặt, giấu cả vẻ ngượng lẫn nụ cười.

Cô không đòi xóa câu vì chưa kịp lựa một lời hay; cô đã đồng ý giữ một quãng nói, quãng ấy có mình thật trong buổi này.

Ông thợ cho mượn tới chỗ người làm vân ngoài bờ dài, khi ấy cậu chọn mua món khác nếu muốn, đừng cầm luôn đồ riêng của ông vì đã có giọng người thân quen trong đó. Cậu nhận rõ rồi bọc, còn nhờ Nhiên ghi phạm vi chỉ nghe, không dùng làm lời cô đồng ý bất kỳ việc nào sau này. Cô gật, ngồi xuống lau chỗ nước.

Tịnh nói từ nay muốn biết cô có giận lần thứ tư không phải hỏi người thật, chiếc chén chỉ nhắc được tới số ba. Tiếng cười lần này không được giữ, tan ngay dưới mái lò. Nhiên thấy chính sự tan đi ấy khiến buổi ngồi có chỗ cho câu kế, không phải câu nào quý cũng cần đứng yên để còn có thật.

---

Buổi tối có một người tới lấy chiếc chum thường bị nứt quai. Ông nói mình muốn đem nó về căn nhà cũ ở xóm, dẫu đã có chum mới. Thạch Dư giúp buộc phần đáy cho khiêng, nhắc quai không nhận sức. Người ấy cảm ơn, tự gánh đúng chỗ. Nhiên nhìn bóng rời qua sân, nghĩ vật cũ có thể ở cùng người mà không phải giữ họ chỉ trong ngày làm ra nó. Điều quyết định không nằm trong tuổi món đồ.

Họ ngủ lại dưới mái lò, trả phần nền và củi cho người trông. Tịnh đổi đường tin sau khi xem lịch, báo vẫn đi được tới bờ dài ngoài thành nếu không cố một lượt hết; tới chỗ nhánh qua xóm Chỉ Vân sẽ gửi thư cha lần nữa. Đậu nghe tên xóm mới, tự lấy giấy khác để khỏi vẽ chồng những mốc chưa thấy lên hình Vách Bạc. Nhiên nhìn tay cậu, nhắc mai sẽ có quãng nước thật để học, tối nay chỉ cần ghi lời người đã đi.

Thạch Dư đem hai mảnh bình vỡ ra, dùng một mảnh kê chân bàn, mảnh còn lại giữ chậu khỏi trượt ở nền. Ông nói người nhận bớt tiền một chiếc nhưng thêm việc cho hai mảnh, cách tính này không nên đem kể thành mình chẳng mất gì.

Tịnh cười, đẩy chén thường sang cho ông, hỏi mai ông có thể cùng thuyền nhánh của họ tới chỗ gửi đầu không. Ông nhận vì hàng còn lại đã giao, xe sẽ gửi ngược về lò với người cùng tuyến. Ông có việc riêng ở bờ dài, chỉ không muốn nghe tên mình được viết vào một đoàn như món giữ sẵn.

Nhiên nói sáng sẽ xếp lại sức và đồ cùng nhau. Cô không đưa chiếc đèn nào làm công, ghi phần chèo của mình và phần coi gốm Đậu đã phụ thành việc hai bên đổi. Một quãng cùng đi được nhận bằng những tay còn có việc thật. Thạch Dư nằm ghế gần cửa, kéo áo lên vai, bảo ai muốn hỏi tiếp để mai, ông đã nghe giọng mình trong chén đủ cho cả tuần.

Lửa bếp dùng nấu cơm tắt dần. Cái chén giữ âm được đặt úp cạnh đồ của chủ, im khi không ai chạm vân. Nhiên nghe nhịp thở của người cùng mái, biết họ có thể thức dậy nói một câu chưa từng có nếu đêm nay có chuyện mới. Cô đặt thư Sương bên phần sẽ gửi, mười bình vẫn bọc kín. Những đồ đang giữ không biết thay họ ngày mai cần rẽ đâu. Cô kéo chăn, để cổ họng được yên qua một đêm trước khi thử gọi thêm bất kỳ quãng nước nào.