Chương 18: Dây buộc để lại
Quyển I — Bến Mưa
Nhiên tỉnh trước chuông, nằm yên nghe một tiếng gà ở dãy nhà người sống. Cô đã xếp đồ tối qua, không có gì cần vội ngoài thói quen cứ mở mắt là đứng dậy. Trên bếp còn bánh Đậu để lại, cô nhóm lửa hâm nước, ngồi chải đầu bằng chiếc lược mới. Răng gỗ đi qua một mối tóc rối, cô phải gỡ chậm, không lấy kéo cắt ngang như những buổi sắp muộn chuyến.
Khi bước ra sân, trời đã có một dải sáng. Đậu đang ăn ở ghế, miệng còn đầy mà tay đã chỉ hai bọc đồ đặt cạnh nhau. Cô kéo ghế ngồi, lấy phần bánh mình. Hai người ăn hết rồi mới kiểm. Gói áo riêng, đồ nước riêng, mười chiếc bình còn tìm chủ đặt trong hòm có vách vải. Bình Thạch Dư vẫn ở ngăn kho do Phương giữ, cạnh giấy ghi lời chưa muốn nhận. Đậu đọc lại một lần, đóng ngăn rồi đem chìa tới chị, không cầm theo vì nghĩ một ngày thợ gốm sẽ đổi ý.
Tịnh tới với túi đã nhẹ hơn ngày mang tin đầu. Cô chỉ nhận dẫn tới những nơi đã đi, sau đó họ sẽ hỏi người khác; nhóm sẽ gửi tin từ chỗ nghỉ có tuyến, không cố nhắn bằng một thứ phép chưa từng học. Cô mang gạo đủ đoạn đầu và một nồi nhỏ có quai. Đậu nhìn nồi, cười vì câu hỏi ở bờ xa cuối cùng đã có một vật để trả lời.
Nhiên thử nhấc hòm bình. Nó nặng hơn hình dung, không phải sức đèn mà vì mười chiếc vỏ và phần chèn. Cô đặt xuống, hỏi có thể chia hai hòm để người đỡ khỏi bị kéo lệch không. Đậu lấy hòm gỗ nhẹ Lưu Bản đã chuẩn bị, ba người cùng chuyển. Không ai mở nắp xem ánh của người nào đang mạnh để xếp tiện hơn. Chỗ giữ mỗi bình có dấu trùng giấy bên ngoài, đủ để biết đang cầm món gì mà không biến chuyện riêng của chủ thành nhãn phơi cho khách.
Bến bắt đầu đón chuyến sớm khi họ đem đồ xuống. Bà Vân đang gọi từng người, Quý nhận mái bên trái thuyền lớn, Lưu Bản đứng nhìn ván đáy một lần trước khi lên. Ngát kéo bảng giờ ra rõ khỏi cột. Một người khách hỏi Nhiên có phải đò kia không đi vì cô mang đồ đi hết. Cô chỉ hai thuyền vẫn ở đó, giới thiệu người nhận chuyến hôm nay bằng tên, rồi tránh khỏi đầu bậc để họ tiếp việc.
Phương đem một bó dây mới tới, để trên chiếc ghế thấp. Chị bảo dây ở đò nhỏ nên đổi trước đoạn xa, còn cuộn cũ Nhiên dùng lâu đã sờn ở giữa. Cô nhìn cuộn dây, nhận ra đã định thay mấy lần rồi vẫn giữ vì quen tay. Đậu cởi nút cũ, vòng mới được thử bằng sức kéo thật. Nhiên giữ một đầu, cậu giữ đầu kia, Tịnh đứng tránh khỏi đường nếu tuột.
Cuộn cũ nằm dưới chân ghế, không có gì buộc phải đem theo. Nhiên nhấc nó, định cất vào bọc áo rồi lại thôi. Lưu Bản xuống kiểm, nói phần tốt có thể cắt làm dây ghế, không phải thứ bỏ vì người chủ đi xa. Cô đưa ông, nghe dao cắt dứt chỗ sờn. Nó sẽ ở lại trong một công việc khác, không làm dấu để cô cứ nhìn lại khi thuyền đã rời.
Hàn Trạch đi ngang sân với người giữ bình, dừng ở chỗ Phương để giấy việc hôm nay. Ông không đứng vào nhóm tiễn. Khi Nhiên quay lên, ông chỉ cúi đầu một lần, tay vẫn giữ món cần đem vào kho. Cô đáp rồi quay xuống thử đầu mái. Không có cuộc tha thứ phải làm trước ngày đi, cũng không có lời hứa cô sẽ mang về điều để ông được gặp Lan. Ký ức của ông ở trong ông; chuyến này dành cho những người khác đang còn quyền hỏi hoặc không hỏi phần mình.
Phương xuống bậc cuối, đưa Nhiên một gói cơm khác bữa tối, bảo ăn trong ngày, đừng để tới mai rồi nói mình không muốn phí. Cô nhận, bật cười, chợt không biết có nên ôm chị hay giữ một lời chào vừa việc. Chị bước tới ôm trước, rất ngắn, một bên tay còn cầm xấp giấy. Cô ôm lại, cảm giác gáy mình nóng lên. Đậu quay nhìn mũi đò, giả vờ cần chỉnh khăn lót.
Chuông chuyến sớm vang. Lưu Bản gọi Quý, bà Vân hạ dây thuyền nhỏ ở bậc bên. Đường ra bến không dừng để giữ ba người trong một cảnh đẹp. Phương lên bậc trước, quay lại hỏi họ còn thiếu gì có thể nói ngay không. Nhiên nhìn bọc, nhìn hai người cùng đi, nói không còn món đã biết cần. Còn điều chưa biết, họ sẽ học rồi nhờ đúng người ở quãng ấy.
Phương đứng trên bậc cho tới khi chiếc đò đi ngang đầu cọc thấp. Ngát tới hỏi có cần giữ phần ca của Nhiên ở cuối bảng không để mọi người biết người cũ vẫn trở về. Chị nhìn khoảng tên còn trống, nói điền người nhận hôm nay; lúc nào Nhiên về sẽ cùng xếp lại. Ngát cầm bút, viết tên bà Vân, không gạch cái tên đã cũ như xóa ai khỏi bến.
Chị về phòng, đặt xấp giấy xuống đúng chỗ người trực sau có thể lấy. Không có một đống việc mới đổ ra vì đò vừa rời. Người giữ kho đem tới số bình rỗng, chị xem, chỉ chỗ cần người khác kiểm rồi trả lại, không nhận cả bước ấy để tay mình bận thêm.
Đến giờ nước, Phương mở ngăn riêng dưới bàn. Trong đó có một phong thư chưa gửi, mặt ngoài chỉ viết tên Mai. Chị đã mấy lần muốn nhờ Tịnh đem sang bờ, rồi mỗi lần lại tìm được một việc bến đủ gấp để cất thư. Hôm nay chị lấy nó ra, không mở đọc trước mặt người khác. Ngát gọi có người cần hỏi giờ, chị đáp người trực ở bậc biết, nếu thiếu phần nào hãy mang vào sau.
Một quãng yên được giữ lại. Chị xoay thư, nhìn vệt hồ đã khô, đặt thêm tờ giấy trắng ở bên. Chưa có câu đầu mới, nhưng chị ngồi với nó đến hết chén nước thay vì lập tức tự đứng dậy. Ngoài sông, người chèo sáng nay gọi tên khách, không gọi người đã đi xa quay lại nhận phần của mình.
Chuyến qua bờ đầu vẫn là đường Nhiên thuộc. Cô giữ mũi đoạn rời, Đậu nhận mái ở khoảng đã tập, Tịnh ngồi giữa hai hòm bình để chân không làm chúng trượt. Không có đèn ở đầu thuyền. Mặt nước dưới lườn giữ màu sáng nhạt, những vòng mưa mùa trước giờ thay bằng gió ngắn chạy xiên.
Đậu hỏi đoạn nào cô nghĩ mình còn nhớ được khi quay về sau nhiều ngày. Cô định đáp tất cả, rồi nhìn một cọc mới dựng chưa đủ rong. Cô nói phần thường đi sẽ còn, phần thay đổi vẫn phải nhìn, không dùng số năm mình làm để thay mắt. Cậu nhìn ngược lại, tự chỉ mái ngói hỏng một góc, vết trắng trên cây khô, hướng dây thuyền lớn đang đi sau. Mỗi thứ có thể thay, nhưng cả nhóm có nhiều hơn một dấu để biết mình vừa rời chỗ nào.
Tới gần bờ, một chiếc bình khẽ ngân sau lưng Tịnh. Cô đặt tay giữ hòm khỏi xóc, không mở. Âm chỉ ngắn bằng mép chén chạm, rồi im. Nhiên nghe tim mình đập nhanh như mỗi lần muốn một manh mối xuất hiện đúng lúc lên đường. Cô nhìn đá phía trước, kéo thêm nhịp cuối cho thuyền đứng, để tiếng ấy nằm nguyên trong phần cần hỏi sau. Chủ của những ký ức không có nghĩa vụ chỉ đường cho người mang bình.
Người giữ cọc bờ xa nhận ra Tịnh, chỉ chỗ để họ chuyển đồ sang chiếc thuyền thấp chuyên đi nhánh. Nhiên hỏi đoạn đá đổi hướng, đứng xem nó từ hai đầu trước khi tháo hòm. Chiếc đò Bến Mưa sẽ trở về cùng người chèo đã hẹn nhận ở chuyến kế; nhóm không lấy nó đi vô hạn rồi gọi bến tự lo. Lưu Bản đã cho họ thuê một chiếc nhẹ, người nhận chở nó qua sẽ ghi ngày giao, công vẫn tính như những món dùng thật.
Lúc người chèo tới, Nhiên giao dây. Đó là lần đầu trong rất nhiều năm cô đứng ở bờ này mà không giữ đường quay về ngay trong tay. Chiếc đò rời, một ghế trống nhích lên trong quầng nước. Cô nhìn nó đi quá lâu, tới khi Tịnh gọi mới quay. Cô đưa tin không giục, chỉ cầm một hòm đợi hỏi đặt đâu. Nhiên nhận đầu còn lại, cùng cô chuyển lên lối cao.
Đậu đi sau giữ nồi, quai chạm giày kêu lóc cóc. Âm ấy không giống tiếng chuông ngoài ngõ, nhưng làm cả ba cùng bật cười vì cậu càng cố đi êm nó càng kêu. Tịnh lấy một mảnh vải quấn chỗ chạm, tiếng ngừng. Một việc có cách sửa đơn giản khiến Nhiên nhẹ người sau buổi cứ nhìn những thứ chưa biết. Cô nhận ra mình đã đi khỏi bến mà vai không phải gánh mọi sức của chuyến này.
Cỏ Lau đã có người ở quầy nghe tin, nhưng khi họ tới chỉ còn tấm lưng đang khuất qua ngõ. Tịnh nhìn, nói không chắc là người từng hỏi Bình. Nhiên không đuổi theo với hòm bình trong tay. Cô đặt đồ vào chỗ người trông sân cho thuê, hỏi giờ người ấy thường quay lại, nhận câu chưa biết. Họ sẽ nghỉ đây một đêm, ngày sau đi nhánh Ngã Thưa tìm địa chỉ của hai người còn trong phần chưa gọi được.
Bình tới lúc họ đang đặt nồi. Ông mang một chân ghế mới làm còn thô, khoe đóng chưa thẳng nhưng không phải kê ngói nữa. Đêm qua người cùng sân ngồi cạnh, tiếng gọi có trở lại mà ông không đi. Ông chưa muốn theo họ xa, vẫn muốn ở căn phòng mình chọn cho tới khi có thể ngủ mà không sợ chân đã bước trước đầu. Nhiên nhận lời ấy, không thêm ông vào đoàn chỉ vì ông có chuyện liên quan ngõ.
Tịnh gửi lời nhắn Hạnh qua người mang sợi: họ đã mang những bình cần đối chiếu đi, hộp của bà ở nhà, nếu tìm ra phần liên quan sẽ báo trước chứ không đem tới bắt mở. Bà gửi lại một mảnh vải để lót nồi, bảo đường may hai bên chắc, đừng dùng làm giẻ chùi rồi chê mau sờn. Đậu nhận, cười, đặt đúng phần đồ dùng. Nhiên nghĩ tới tay bà đang khâu dưới hiên, thấy lần này rời xóm không có nghĩa mọi người phải đứng yên trong việc cô đã hỏi.
Cuối buổi, Thạch Dư cho người nhắn mình đi trước tới Ngã Thưa, có mẻ hàng cần giao. Nếu gặp sẽ nói chuyện đường tiếp, không chờ họ ở giữa lối. Nhiên gấp tin, thấy vui vì một người có thể muốn cùng đường mà vẫn đi bằng công việc của mình. Cô không lấy việc ông đi trước làm lý do bắt Đậu chèo thêm khi trời đã xế. Chiếc thuyền nhánh được buộc cạnh cọc thấp, hai hòm đặt cao khỏi chỗ nước tạt, nồi cơm bắt đầu sôi.
Nhiên ra mép bờ, nhìn lại hướng Bến Mưa. Không thấy cọc, chỉ một phần trời nhạt phía trên đoạn nước đã đi. Cô lần các mốc trong trí rồi ngừng trước khi biến buổi tối thành lượt kiểm vô tận. Đậu gọi cơm được rồi, Tịnh đang chẻ que kê nắp. Cô quay về ghế thấp, ngồi xuống giữa mùi gạo nóng và tiếng người trong xóm dọn sân.
Ngày mai họ sẽ rời phần bờ cô mới học. Đêm nay dây thuyền đã buộc, có người biết họ nghỉ ở đâu, những chiếc bình vẫn được giữ nguyên. Nhiên đặt bát lên lòng bàn tay, không chờ một tiếng gọi từ phía sau mới cho phép mình ăn. Ở Bến Mưa có chuông báo nghỉ; ở đây, cô bắt đầu học cách tự nhận ra buổi tối mà không cần nghe nó vang.
Chương 19: Xóm bên kia buổi chiều
Quyển II — Bờ Của Những Tên Gọi