Chương 53: Người về người ở

Quyển III — Thành Không Có Đêm

Cha Tịnh nhận ra tiếng dép con gái trước khi nhìn thấy người. Ông ở bên cửa sổ, không đứng dậy, chỉ nhổm một chút rồi ngồi xuống vì chân chưa chịu lực. Tịnh vừa đi hết ngõ, nhìn mái nhà còn đủ ngói, cây trước sân đã bị tỉa một cành, không có hình ảnh nào báo trước gương mặt cha sẽ gầy đến thế. Cô đã nghĩ suốt quãng đường mình sẽ nói gì. Tới cửa, cô hỏi tại sao ông đem ghế vào đây, làm như việc đổi chỗ ngồi là điều khiến cô bận lòng nhất.

Ông nói bên hiên gió quá. Tịnh đặt túi xuống, gỡ quai bị xoắn, gỡ mãi rồi bật khóc. Cha cô với tay, không chạm tới. Cô tự bước nốt hai bước còn lại, ngồi xổm cạnh ghế cho tay ông đặt được lên tóc. Bàn tay ấy vẫn cứng ở đầu ngón, lòng tay khô, không phải bàn tay trong cơn sốt cô đã tưởng tượng những đêm mắc lại ở thành. Nhưng khi ông xoa đầu lần thứ hai, cô nghe hơi thở bị hụt. Cô phải ngẩng lên để nhìn ông trong ngày thật ấy.

Đó là gần ba tuần trước. Hôm nay ông đã ra được hiên, tự mang chén uống hết, còn đòi sửa một chiếc rổ. Tịnh đưa cho ông rổ nhỏ thay vì cái sàng lớn định lấy. Ông chê cô tiếc nan rồi vẫn nhận, ngồi dưới bóng cây còn trống một bên. Cành bị cắt từng chạm vào mái mỗi mùa mưa, bà Lẫm nhờ người cắt khi ông không dậy được. Tịnh nghe kể, tưởng mình sẽ tiếc. Bây giờ cô chỉ tiếc không có mặt để giành phần leo thang vốn bao giờ cha cũng bảo mình làm nhanh hơn.

Bà Lẫm sang lấy chiếc nồi, thấy bát Dư ở trên chạn liền khen men đẹp. Tịnh kể một người cùng đường làm gốm tặng mang về. Bà nhấc lên xem đáy, hỏi ông ấy đã ăn ở đâu trong lúc cho bát. Câu hỏi bình thường khiến Tịnh cười, kể Dư ăn muộn vẫn nổi cáu như ai, không vì là người chết mà chỉ đứng mãi bên nước để nói điều sâu xa. Cha cô ngồi trong hiên nghe, đôi mắt nhìn chiếc bát lâu hơn, rồi hỏi con có đi rất xa không.

Cô kể thành có ánh chiều suốt lúc ngoài bến đã tối, sông đi trên mái nhà, người già học chữ xấu như trẻ nhỏ. Cô không kể hết ngay chuyện bị giữ. Cha nghe một lúc, đòi xem đôi giày ông vá. Tịnh lấy từ túi, chỉ đã sờn, gót cứng, quai vẫn nguyên. Ông chạm vào vết vá, mặt khó coi như nhìn một việc mình làm chưa tốt. Cô giật giày về, nói đã đổi dép, giữ lại đâu phải để ông tiếp tục chữa. Ông thu tay, lần đầu tiên trong ngày không kiếm thêm một việc cho con.

Buổi trưa, Tịnh tìm giấy gói thuốc cũ để dọn gầm bàn thì thấy tờ nháp thư của cha. Trên đó ông đã viết mình chỉ hơi mệt rồi gạch đi. Một câu khác bảo con cứ làm nốt việc, cũng gạch. Cô đứng nguyên bên bàn, giấy vụn trong tay, nghĩ những đêm ngoài mái đã tự trách vì thư cha vẫn còn dịu quá để mình đủ lý do ra đi. Bà Lẫm viết phần cuối nặng hơn. Nếu không có bà, có lẽ cô vẫn đang xin một chỗ trên thuyền bằng những lời nhẹ của ông.

“Sao cha cứ phải viết như không cần con?”

Ông đang lần nan, đầu nan chệch vào ngón, nghe cô hỏi mới đặt xuống. Ông nói không muốn cô sợ giữa đường, mình có Lẫm, có người mua cháo. Tịnh bảo mình đã sợ, mà còn phải đoán. Cô đặt giấy lên bàn, không giấu sự bực bằng việc sửa chăn. Ông nhìn câu đã gạch, nói lúc viết thấy sốt hạ, tưởng ngày mai đứng được. Qua mấy ngày không đứng nổi, ông bắt đầu ngượng. Người cả đời chẻ nan đúng cỡ lại không biết viết chân mình yếu đi thế nào cho con gái nghe.

Tịnh ngồi xuống đối diện, nói lần sau viết đúng hôm ấy, đừng viết hộ hôm sau. Cha cô gật, rồi hỏi vậy cô định ở bao lâu. Câu ấy làm cô muốn khóc thêm dù ông hỏi rất hiền. Cô đã chuẩn bị để cha giữ, chuẩn bị để cãi mình cũng có đường riêng, chưa chuẩn bị chuyện phải nhận rằng bản thân chưa biết. Cô nhìn cây ngoài sân, nói ở qua đợt mưa tới, sau đó sẽ xem. Không hẹn rời khi cha hết yếu hoàn toàn, cũng không hứa ngày nào ông cần cô đều đang ở nhà.

Ông không nói một câu hiểu hết đời con. Ông tính mùa mưa còn bao lâu, nhẩm số rổ chưa bán, rồi hỏi từ nay ai đưa hàng ngoài bến. Tịnh nghe ra tiền sắp hết trong câu hỏi, không biến nó thành lời đuổi. Cô lấy túi tiền lộ phí còn lại, cộng phần công những chuyến trước, để ra một ít trả bà Lẫm đã ứng đồ. Tiền không nhiều, chưa cạn. Bữa tối cô nấu một món ít tốn hơn, nấu hơi khét vì mải viết thư. Cha ăn, bảo phần dưới nồi mới ngon, cô cấm ông dùng câu ấy với mọi món mình làm hỏng.

Hai người cười, rồi ngừng khi cô chạm đúng chỗ mẹ từng ngồi. Cái ghế ấy giờ chất vải, không dành riêng cho bóng một người. Hồi cha ốm, bà Lẫm đã ngồi vá áo ở đó. Tịnh lấy chồng vải xuống, kê ghế cho cha để chân, chờ một cơn buồn đi qua mà không tìm cách làm nhà giống buổi trước khi mẹ mất. Cô từng đứng trong ngõ thấy mái cũ kéo mình. Nhà thật hôm nay có nồi cháy, nợ tiền cháo và người cha còn biết xấu hổ vì cần con. Cô ở đây bằng một tình thương khó hơn hình ảnh mình đã mong.

Sáng sau, bà Lẫm nhờ mang một gói vải tới đầu xóm. Tịnh tự nhận, sau lại muốn trả vì cha vừa ngủ dậy mệt. Bà dựng cây chổi vào vách, hỏi cô định giữ ông bằng cách nhìn suốt ngày à. Câu nói khiến cô tức, nhưng bà không nói thêm, chỉ nhấc chén ra rửa. Cha ở trong bảo mình chưa quên đường từ ghế đến cửa, đi đi, mua giúp ít muối. Tịnh dặn chậm một lần, nhận lời sẽ về trước bữa trưa rồi ra khỏi nhà với cái túi nhỏ quen tay.

Đường đầu xóm không dài, mà cô đi sai một chỗ. Một nhà mới đã rào kín lối cô từng qua, đầu cành cây chỉ hướng trước kia không còn. Cô dừng, hỏi người đang vá mái, phải đi ngược một đoạn. Ở thành cô đã giao các quãng cho Đậu bằng hết phần mình biết, tưởng sẽ về được nơi không cần ai chỉ nữa. Người thợ trên mái chỉ lại lần thứ hai, hơi sốt ruột. Cô cảm ơn, đi đúng đường. Quê nhà không vì chờ cô mà đứng yên theo trí nhớ.

Gói vải tới nơi có một vết nước do cô đặt xuống cạnh giếng. Người nhận mở xem, lấy kéo cắt chỗ mép được, bớt cho bà Lẫm một khoản công vì đã trễ hẹn từ hôm trước. Tịnh toan nói mình mới được nhờ sáng nay, rồi hỏi vì sao trước đó không ai đi. Người nhận kể người đưa cũ đang chăm con đau bụng. Cô nhận ra ai cũng có một đoạn bị giữ ở nhà, chẳng phải mình trở về thì mọi đường thiếu người đều đợi cô nhận hết. Cô ghi phần tiền thực được trả, không hứa từ mai sẽ lấy tất cả lượt của người kia.

Lúc về, cô gặp một đứa nhỏ đứng trước hàng muối, cầm tiền ướt khóc vì thiếu. Tịnh vừa lấy tiền riêng bù vừa định hỏi mẹ nó đâu, rồi tự ngậm miệng. Cô đã nghe quá nhiều câu hỏi tìm người thân biến thành quyền biết mọi chuyện. Nó chỉ cần đủ muối mang về, trả ơn bằng cách chỉ cô chỗ mua rau rẻ. Cô mua một bó, nhận thêm ngọn bị dập, cười vì người bán vẫn nhớ cô từng chê rau già. Chuyến đầu sau khi về nhà kết thúc bằng túi rau nặng hơn gói vải đã mang đi.

Cha đang ở hiên lúc cô về. Chiếc rổ nhỏ chưa xong, ông gục đầu ngủ, tay thả bên gối. Tịnh đứng nhìn ngực ông nhô lên mấy lượt rồi mới dám đặt đồ xuống. Cô không hết sợ chỉ vì đã chọn một buổi ra khỏi cửa. Cô nấu cơm, gọi cha dậy, nghe ông hỏi muối đâu như thể những nhịp thở mình vừa đếm không có gì đáng kể. Cô đưa muối, ngồi xuống, kể chuyện lối rào mới bằng giọng của người có một việc xảy ra ngoài căn nhà này.

Buổi chiều đổ mưa đầu mùa. Tịnh chạy gom nan vào, cha nhổm khỏi ghế theo thói quen, làm chén nước rơi vỡ. Cô quát ông ngồi yên rồi nghe giọng mình, giọng của người chỉ còn cách buộc người khác ở nguyên một chỗ cho hết sợ. Ông ngồi xuống thật, mặt đóng lại. Cô gom mảnh chén, có mảnh lẫn trong đất phải lấy que khều. Tới khi xong, cô đặt chiếc chổi cạnh ghế để ông tự quét phần nền khô trong tầm tay, nói khi nãy mình hoảng, không phải ông không được làm gì nữa.

Ông cầm chổi, quét vụn nan vào một chỗ. Lát sau ông hỏi cô ở thành có ai quát vậy không. Tịnh chống tay lên thềm, nhìn nước mưa che nửa ngõ, rồi kể việc người ta giữ thuyền vì sợ đường xa. Cô không kể mình như người biết hết, có lúc chính cô cũng muốn giữ Nhiên khỏi quay lại gian ấy bằng cách giấu giờ hẹn. Cha cô nghe lâu, nói sợ con đi mà chẳng dám nhờ con ở cũng mệt. Cô gật, hai người chưa tìm ra câu nói vừa đủ cho mọi lần. Trước mắt cô kéo ghế ra gần mình để ông thấy mưa mà không ướt chân.

Thư gửi Nhiên viết trong chiều ấy, qua nhiều lượt hàng mới tới mái ngoài thành. Nhiên đã ở đó hơn ba tháng, đang cùng Đậu giặt chiếc chăn thuê trước khi chuyển sang một bến ở phía thấp. Dư phơi đồ gốm đã trả hết tiền nung, còn Rực mang một chén âm bọc vải riêng sang khoe nhưng chưa mở. Nhiên đọc thư, không đọc những dòng cha Tịnh nói riêng cho cả mái. Cô dừng ở câu Tịnh kể đường nhà mình nay cũng cần hỏi, bật cười, đưa Đậu xem phần ấy.

Cuối thư, Tịnh bảo cha còn yếu, mình ở qua mưa, sau muốn nhận lại vài chuyến gần. Cô không xin Nhiên giữ chỗ trong hành trình còn lại, cũng không cắt quãng đã đi thành chuyện đáng hối vì lỡ một cơn bệnh. Có một hình rổ cha vẽ dưới dòng cuối, hai cái quai dài quá đáng, ông nhờ hỏi Dư đặt bát tròn vào loại này có bị nghiêng không. Dư xem rồi vẽ trả cái bát béo ụ, bảo người làm rổ phải nuôi bát này lớn thêm mới vừa. Nhiên nhìn hai người đàn ông chưa gặp nhau chọc chuyện nghề qua tờ giấy, thấy có thể viết một bức thư không có dòng nào nhờ cứu ai.

Nhiên viết trả rằng ngoài bến đã có người đi, áo Châu dính bùn, chữ bà đẹp lên một nét. Cô kể phần vai mình tựa được, không bắt Tịnh quay lại đứng vào chỗ trống.

Đậu mang phong bì ra tuyến hàng. Nhiên ở lại trải chăn, nhìn ánh chiều không đổi trên những mái nhà mình sắp rời. Bên cạnh bậc, giỏ bánh hôm nọ đã giặt sạch, dây buộc cao hơn một nấc. Cô biết tin đến Tịnh sẽ chậm thêm những ngày nữa. Trong quãng chậm ấy, cha con họ vẫn có bữa trưa, có chuyện rau và những lần chưa chịu nghe nhau. Không một lời gọi nào của cô cần vượt sông để giữ họ đúng trong buổi chiều vừa được kể.