Chương 77: Cánh buồm không đưa về đời cũ

Quyển V — Chuyến Đò Qua Biển Quên

Sáng Nậu rời đảo, Nhiên đứng trên bậc nhìn chiếc thuyền buồm nâu qua dải nước đục. Thư cho Phương nằm trong túi trước ngực anh, không bay ra thành tiếng để người ở Cửa Nghiêng nghe ngay. Anh đã nhắc còn phải tới đảo thứ hai trong vòng này rồi mới về bến ngoài. Cô nhìn tới khi thấy anh kéo dây đổi buồm, mới quay vào kho. Đậu đang tự khâu lỗ áo, mũi nào cũng chụm về một chỗ làm vải co như mắt nhắm. Cậu hỏi đợi hết gió ngược có đủ thời gian tháo ra khâu lại không.

Nghè bảo đủ, nếu khâu xong áo vẫn chưa chắc gió chịu đổi. Cả vũng sáng ấy lặng, ngoài miệng vũng bọt chạy một chiều ngược đường họ cần. Ông đưa Nhiên lên mỏm cao nhìn, không lấy sự bình yên dưới mái làm bằng cớ có thể đi. Cô nhận nghỉ thêm một ngày, nói với ba người lúc về, rồi trả phần chỗ đỗ thêm. Tiền còn trong túi mỏng đi, bữa ăn hôm qua đã vui không vì thế rẻ hơn, cô cùng Đậu tính lại phần mua trước khi nhận món gì nữa.

Ở ngõ dưới mái thuyền có một người đàn bà ôm bọc vải chờ cô. Chị hỏi có đúng người chèo đò Bến Mưa không, được gật mới cười, nụ cười làm mặt đang căng mềm xuống. Chị tên Diên, đã tới đảo cách đây chưa đầy một mùa. Nghe Nghè nói thuyền sắp đi xa hơn, chị nghĩ cuối cùng có thể xin ghé nhà. Chị không có đèn, có ít tiền bán những túi vải nhỏ, nếu cần ở mũi thuyền và ăn phần ít cũng được. Chị nói liền, sợ ngừng thì chỗ trên đò vừa hiện ra sẽ bị người khác nhận.

Nhiên mời chị đặt bọc xuống, hỏi nhà ở đâu. Diên kể tên một xóm trong cõi sống, dưới chân đồi có giếng khắc hình hoa. Chị đã chết cuối vụ dệt, lúc đi còn nghĩ sáng sau sẽ thay sợi trên khung. Con trai chị khi ấy vừa biết tự bưng bát, hay đòi mẹ nhìn một việc làm được từ đầu tới cuối. Nhiên không hỏi thêm tuổi đứa trẻ, chỉ nói mình có thể trở lại những bậc thuộc cõi sông, không đưa người đã chết qua thềm nhà ấy. Chiếc thuyền thuê trong vũng cũng không làm được việc mà đò Bến Mưa không làm được.

Diên nhìn cô, tay kéo mép bọc về. Chị đã nghe câu ấy từ những người khác, nhưng tưởng người ở bến có đường riêng không muốn chỉ. Nếu mọi bến đều có bậc, biết đâu có bậc dẫn tới đúng sân, chị không đòi sống lại nhiều năm, chỉ một bữa để nói mình không bỏ con. Cô ngồi yên nghe chị hết lời. Một bữa vẫn là bước trở lại đời cũ, cô không có quyền bán cho chị bằng cách đổi tên lời hứa thành ghé qua. Cô nói mình không biết đường nào như vậy, không nhận tiền để giả vờ đang tìm.

Chị đứng dậy rất nhanh, bọc va vào chân bàn, một đôi dép nhỏ rơi ra. Diên cúi nhặt trước khi Nhiên kịp đỡ, ôm bọc vào người, nói có lẽ phải hỏi người khác. Cô đáp chị có thể hỏi, nếu muốn đi bến sông cô sẽ chỉ đúng tuyến người nhận, còn chuyến này đang ra đảo xa. Chị không nghe tiếp, qua cửa suýt đụng Viên đang mang cuộn dây vào. Anh nghiêng người nhường, chẳng giữ lại để giải thích cô chèo đò vừa bị hiểu sai. Nhiên cúi nhặt cái ghế chị làm lệch, đặt lại nơi cũ.

Chiều ấy Đậu ra bãi đá với một đám người đang cãi nhau như bọn trẻ. Ba người lớn thả những con diều làm bằng lá ép, ai cũng nhận có hồi nhỏ giỏi nhất xóm. Một ông thấp đòi Đậu chứng nhận con cá của ông đang bay cao, cậu ngẩng lên chỉ thấy một vật dài mắc trên cọc. Nại ngồi vá mép cánh, bảo cá ấy từ sáng chưa ra khỏi bờ. Đậu làm giúp đuôi cho con của mình, chạy tới mức tuột một chiếc dép, tiếng cười khiến Diên từ quán nhìn sang.

Chị ngồi xuống cạnh Nại, thử gấp một cánh nhỏ. Lần đầu lá gãy, lần sau lệch, chị muốn bỏ vì loại này không giống diều ở nhà. Nại đưa một tấm khác, tiếp tục vá phần mình, không bảo cứ thử như thể việc nào cũng sẽ thành. Diên tự gấp lại, tới lần thứ tư được một con rộng đầu, đem buộc dây. Gió ở bãi vòng từ vách đá lên làm nó nhào xuống, chị giật mạnh, đuôi rách. Đậu chạy nhặt giúp, cười vì con của cậu cũng nằm trong bụi, cả hai mang về sửa với vẻ người vừa thua một cuộc thi không ai chấm.

Nhiên tới đưa áo cho Đậu lúc trời lạnh. Cô thấy Diên, chào trước, chị đáp nhỏ rồi hỏi có loại dây nào khỏi cứ giật là đứt không. Cô xem chỗ buộc, chỉ nút đang siết ngay vào lá mỏng, giúp nới rồi chuyển qua sống cánh. Lần này Diên cầm để tự làm, cứng tay nên xong chậm. Không ai nhắc đôi dép nhỏ trên bậc, không ai gọi buổi chơi là chị đã chịu buông. Cô trở ra mỏm đá xem sóng, để chị ở lại với con diều có thể sửa bằng tay.

Qua ngày thứ mười một gió vẫn chưa thuận. Dư nhận nặn giúp Lạc mấy cái núm giữ nắp mẹt, dùng đất bà cho riêng, phải để khô rồi gửi mẻ nung chung sau khi ông đi. Phần công được trừ vào bữa trưa, bà lấy thước áng thử rồi chê ông nặn to như quả cau, đè lá được nhưng đè luôn cả đậu. Ông làm lại, miệng càu nhàu tay thợ quen vại lớn. Viên ngồi chẻ sợi buộc, nghe một người giỏi nghề vẫn phải sửa món nhỏ, thấy dễ chịu mà không cần rút thành lời khuyên cho mình.

Nhiên đem hộp bình thứ chín ra lau lớp vải ngoài bị hơi ẩm, không mở hộp sát bàn ăn. Diên đi ngang thấy ánh mỏng lọt qua khe gỗ, đứng lại hỏi có phải thứ khiến họ tìm được bờ. Cô nói đó là một phần ký ức đang đem tới người có thể nhận, chưa biết chắc là của bà ấy. Họ tìm bờ nhờ những quãng đã cùng nhìn, còn nhiều chỗ không biết. Diên nhìn cái hộp nhỏ, có lẽ đã mong một vật quý thì làm được nhiều hơn chiếc đèn dầu xanh. Chị không xin nó, nhưng vẻ thất vọng không giấu được.

Tối, chị đến kho khi cả bốn đang chia dây. Chị hỏi Nhiên có con không, cô đáp không. Diên nói vậy làm sao cô biết trở lại một bữa không đáng để thử tất cả. Nhiên đặt cuộn dây xuống, nhận mình không biết tình của chị bằng người đã sống nó. Nhưng cô biết mình không có lối ấy. Thử một đường biển có thật khác với lấy nỗi nhớ chị làm bằng chứng rằng đường về nhà hẳn phải nằm đâu đó. Chị có thể giận cô, cô vẫn phải nói tới đúng chỗ mình biết rồi dừng.

Đậu ngồi bên im lặng. Cậu nhớ lúc mình đưa thuyền vào lạch cạn vì không muốn khiến người đang đợi thất vọng, nhưng câu chuyện ấy không thành điều cậu đem đặt lên nỗi đau của Diên. Cậu nhường chiếc đèn sáng hơn để chị thấy đường về bậc. Chị chưa đi ngay, hỏi nếu tới bến sông có thấy được nhà từ xa không. Nhiên nói tùy đoạn bờ, mình không biết xóm chị có nhìn được; đứng trước nhà cũng không chắc người sống nghe hay thấy. Cô không thêm một tiếng gọi của con cho câu trả lời bớt khó.

Diên ngồi một lúc, tự mở bọc ra. Ngoài dép là một khăn chưa viền xong, còn sợi chỉ mắc ở góc từ trước khi chị chết. Chị đem theo suốt vì nhớ đêm ấy con đã ngủ trên đùi, chưa cắt chỉ sợ con thức. Không có tiếng nào chạy ra từ vải, chỉ mép khăn nhăn dưới ngón tay. Chị vuốt nó rồi gói lại, nói chưa muốn cắt. Nhiên đáp chị không cần làm đêm nay. Diên nhận chiếc đèn Đậu đưa để qua sân, sáng sau sẽ trả trước khi họ đi nếu gió đổi.

Ngày thứ mười hai, Nghè thức họ lúc trời chưa hẳn sáng. Ngoài vũng bọt thôi chạy ngược, có thể đưa thuyền qua tới phần nước rộng nếu rời sớm. Bốn người ăn nguội, chuyển đồ đã gói, thử nước trong từng túi trước khi buộc. Đậu đi tìm đèn, thấy Diên đã đặt ở đầu bậc, ngọn bấc tắt sạch và khung lau khô. Chị đứng đó với bọc vải, khiến cậu tưởng chị vẫn định đi, cậu gọi Nhiên đến mà không tự nhận lời cho thêm người lên chiếc thuyền chật.

Diên không xin ra biển cùng họ nữa. Chị hỏi có thể gửi Nghè tên tuyến về bến sông không, để khi muốn chị tự hỏi người nhận. Nhiên viết phần mình từng đi và chỗ sau đó phải hỏi, không vẽ một đường đến tận giếng hình hoa. Chị đọc chậm, cất riêng ngoài bọc dép. Chị sẽ ở lại đợi Nậu vòng sau, có thể xin một chuyến tới bến ngoài trước, có thể chưa. Sáng nay Nại đã hẹn dạy chị cắt phần đuôi diều mới, chị không muốn để bà đem lá ra rồi ngồi đợi một mình.

Nước dưới bậc dâng nhanh hơn họ tưởng. Thuyền cọ mạn vào chỗ gỗ nhô, Dư giữ được dây nhưng túi đồ khô bị ép giữa người và cột. Viên xuống bậc dưới nhấc nó trước, Đậu nhờ Nghè giữ đầu dây để cậu chuyển sang mũi. Diên đặt bọc lên cao, cũng xuống giúp đỡ cuộn vải chèn. Không ai biến đôi tay chị vừa rảnh thành nhân công phải có, cậu hỏi có giữ được không rồi mới buông. Chị đứng chắc, chờ túi qua mới bước lên, bàn chân mang dép lớn ướt sẫm.

Nhiên nhìn ngược một lần, thấy Nghè cúi dưới dây buồm, Diên chỉ mái áo Đậu chưa khâu phẳng mà cười. Nại tới muộn, giơ một con diều mới làm như cánh buồm tiễn. Đậu giơ tay cao quá làm nghiêng người, Dư kéo vạt áo giữ lại, cả bờ cười ầm. Họ rời đảo trong tiếng cười ấy, không có lời rằng ai ở lại sẽ mãi yên hay ai đi rồi hết nhớ. Một góc mỏm đá che khuất mái thuyền, sau đó cả ba cái chảo biến khỏi tầm mắt.

Ra nước rộng, Nhiên đưa Đậu giữ hướng đã được Nghè chỉ từ mỏm cao hôm trước, còn mình nhìn ngược nhận cửa vũng từ phía ngoài. Viên vẽ thêm vệt đỏ dưới mái và cọc thấp, ghi ngày rời. Dư tháo một quả chua khỏi chỗ treo, chia mỗi người một phần nhỏ, bảo đừng ăn hết rồi tới biển lại chỉ có bánh khô. Đậu nhăn mặt nhưng vẫn nhận, Nhiên cất phần của mình cho bữa sau. Thuyền có đèn dầu dùng được, nước đầy, không có quyền đem người trong đảo trở lại những căn nhà đã khép một đời.

Đêm thứ mười ba, khi đổi ca, cô nghe phía sau có tiếng trẻ gọi mẹ. Chỉ một lần, giống tiếng cô từng nghe ở bến nhiều năm trước, chẳng phải con Diên tìm được đường tới. Cô dừng tay để nhận mình vừa nghĩ về chị nên nối tiếng ấy vào nước. Đậu hỏi có gì, cô nói nhớ một người ở đảo, rồi chỉ mũi đá cả hai đã thấy ban chiều đang chìm dần sau sóng. Cậu cùng cô nhìn đủ hai phía trước khi quay thuyền, cánh buồm đi tiếp qua đêm, người ở đảo không bị mang theo trong một lời hứa giả.