Chương 26: Đậu buông sợi dây

Quyển II — Bờ Của Những Tên Gọi

Giữa hai doi đá có một rổ cây đang trôi. Đậu thấy rễ trắng phất dưới nước trước khi thấy người giữ nó. Người đàn bà đứng trên mỏm thấp, một chân đặt trong khe, tay còn lại ghì quai rổ. Chiếc thuyền buộc sau lưng chị đã nghiêng vào đá, dây neo chìm dưới một đám bọt. Chị gọi họ đừng ghé mũi vào khe ấy. Ở đó có một cái cọc vừa gãy.

Nhiên cho thuyền dừng ngoài dòng quặt. Tịnh đứng thấp ở mũi, nhìn được cả đầu cọc và đường nước đang đẩy vào vách. Chị trên đá tên Diệp, xuống lấy cây khỏi chiếc thuyền rò rồi không còn chỗ đặt chân để lên bậc cao. Người chèo đi gọi giúp ở phía trên. Chị đã đợi từ trước khi bóng vách chạm quai rổ. Bốn người khách đầu tiên qua đây đều không nghe tiếng.

— Buông cái rổ trước được không? — Đậu gọi.

— Được. Nhưng phải có người hứng. Rổ rơi vào khe, anh chèo về cũng chẳng đưa tôi qua nổi nó.

Thạch Dư đưa sào, bảo chị đẩy quai vào đầu móc. Chị thử một lần, mấy nhánh cây mắc thành đá kéo rổ bật lại. Một vốc đất rơi xuống, nước bên dưới nổi đục. Dư rút sào cho chị khỏi phải giữ thêm sức. Ông hỏi Nhiên có thể đưa khoang trống sát bậc phía ngoài không. Cô nhìn góc mũi, nói được một quãng, nhưng người đứng bậc phải tự bước tới chỗ họ chạm được.

Diệp chỉ khe giữa hai bàn chân, nơi chiếc dép bị ép chặt. Chị chịu bỏ dép, còn chân chưa nhấc ra được. Đậu lấy dây, nói mình có thể đưa cho chị giữ để chống ngã lúc rút chân. Chị nhìn sợi dây rồi nhìn cậu. Cuối cùng chị nhận đầu thả xuống, luồn nó sau lưng và giữ hai đoạn trước ngực. Chị nói rõ chỉ cần cho chùng một chút, đừng kéo khi chưa báo. Cậu đáp đã nghe.

Tịnh hạ người vào khoang, đổi chỗ với Dư để đầu thuyền nhẹ hơn. Hòm bình được chèn vào giữa, còn túi Đậu đặt dưới ghế vì chỗ cũ phải dành cho người sắp lên. Cậu nhìn Diệp cúi tháo quai dép. Dòng quặt làm dây chạm mép ván, nghe rin rít rất khẽ. Cậu giữ hai tay, thấy mình có một việc mà nếu lơ đi, người ta sẽ rơi ngay trước mặt.

---

Diệp rút được gót. Một phiến đá mỏng tróc dưới mũi chân còn lại, rơi vào dòng. Đậu thấy vai chị lệch và kéo mạnh cả hai tay. Dây căng qua lưng, ép hai cánh tay chị về trước. Chị chưa ngã nhưng giật bắn, bỏ quai rổ, miệng mở ra không thành lời. Nước đập chiếc rổ vào đầu sào, Dư phải cúi ghì để giữ nó khỏi chui xuống đáy thuyền.

— Đừng! — Diệp bật được một tiếng.

Cậu nghĩ chị sợ rơi, càng siết. Chân chị vừa thoát khỏi dép lại trượt khỏi điểm đặt. Đầu gối gõ vào đá, chị quờ tay trước ngực tìm chỗ đẩy dây ra. Nhiên gọi Đậu cho chùng. Cậu nghe tên mình nhưng mắt vẫn bám bàn tay người đàn bà. Bàn tay ấy đang ở ngay trên dòng quặt; buông lúc này, cậu tưởng cũng là tự tay thả chị xuống.

— Em nhìn chị ấy. Dây đang giữ cả tay.

Nhiên nói lần thứ hai, ngắn và thấp. Cô không bỏ mái để chụp lấy dây cùng cậu. Đầu thuyền đã lệch, nếu thêm một người đứng dậy, mũi sẽ tạt vào cọc gãy. Tịnh chống sào vào bậc ngoài, nhắc Diệp đặt khuỷu tay lên tảng có vệt rêu khô. Chị không nghe nổi. Chị kéo dây bằng móng tay, mắt nhìn Đậu như nhìn một người khác đang đứng trên bờ xa lắm.

Đậu mở một bàn tay. Dây trượt nửa gang, siết trở lại ở tay kia. Chị ho dữ, khuỵu xuống. Cậu thấy chính chỗ mình giữ làm chị không chống được. Cậu thả hẳn phần đang cuộn, để dây chạy qua mép ván. Diệp đẩy được vòng khỏi ngực, tì cánh tay lên đá. Một bàn chân chị chìm vào nước, chân kia tìm được chỗ đặt thấp hơn. Chị đứng đó, người co lại nhưng đã có hai tay của mình.

Thuyền bật ngang khi sức dây mất. Đậu ngồi phịch, lưng đập ghế. Dư hét tên cậu, một cái gì trong túi dưới chân kêu cạch. Nhiên ghìm mái, nước tràn một vạt qua mạn rồi rút. Không hòm nào lật. Tịnh giữ sào, gọi Diệp rằng bậc ngoài đã ở sát đầu gối chị, nhưng hãy đợi cô đặt thêm thanh ván. Chị gật một cái rất nhỏ, vẫn không nhìn sang người vừa cầm dây.

Đậu muốn đứng lên giúp ván. Dư chỉ chỗ ghế, bảo ngồi nguyên cho mũi khỏi đổi. Cậu ngồi, hai bàn tay nóng như còn giữ sức của người trên đá. Sợi dây nằm chùng, đầu kia vẫn trong tầm Diệp. Chị gạt nó sang bên. Không ai đưa lại vào tay chị lần nữa.

---

Thanh ván được tựa giữa bậc ngoài với mũi, có sào Tịnh giữ bên cạnh. Diệp thử đầu chân, lắc đầu. Nhiên đưa thuyền lùi nửa thân để mạn ngang chỗ thấp hơn. Phải mất ba lượt đổi góc, chị mới nói được. Dư đặt rổ cây trong khoang trống, cho chị thấy nó đã đứng yên. Diệp nhìn cái rổ lâu hơn nhìn ván. Chị bảo mình muốn ngồi xuống đá trước rồi mới trượt vào thuyền.

Không ai giục chị đứng cho nhanh. Tịnh quỳ, đưa tay ngửa để chị có thể đặt tay lên hoặc bỏ qua. Diệp dùng sào, tự ngồi xuống, chân ướt chạm mép ván. Nước kéo tóc chị qua má. Khi cả người đã ở trong khoang, chị vẫn ngồi sát mạn, bàn tay ôm khuỷu như chỗ dây chưa hết hằn. Đậu nhấc chăn định đưa. Chị lắc đầu. Cậu đặt nó trên ghế trong tầm với rồi thu tay lại.

Họ đi qua khe bằng mái và sào. Nhiên không cất tiếng gọi đường. Chỗ vừa qua cô chỉ kịp nhìn từ một góc, tiếng gọi không thể biến một bờ chưa nhớ thành nơi chắc chân. Diệp nhìn dòng nước sau mạn, đến khi cọc gãy khuất hẳn mới nói mình từng bị dây kéo một lần. Bờ khi ấy đông người, ai cũng kêu phải kéo mạnh hơn. Chị không kể lần đó kết thúc thế nào. Không ai hỏi để biết nỗi sợ có xứng với sức chị vừa giãy hay không.

— Tôi đã nói đừng kéo — chị bảo.

Đậu gật. Cậu định nói đá rơi làm mình sợ, nhưng câu ấy mới tới môi đã nghe như một lời bắt chị phải thông cảm cho tay mình trước. Cậu nhìn những vệt đỏ ở ngón tay chị rồi nói mình đã nghe mà vẫn kéo. Cậu xin lỗi. Diệp cúi lấy chiếc chăn trên ghế, quấn quanh vai, không trả lời.

Một lát sau chị nhờ Tịnh tìm trong rổ chiếc túi nhỏ. Trong đó có đôi dép cũ, một chiếc vá hai lần ở quai. Chị đi vào, bàn chân bên bị kẹt sưng lên phải nới dây. Dư hỏi muốn tới bờ gần hay chờ người chèo cũ. Chị chọn bờ gần có nhà nấu nước, nhờ để dấu cho người đi tìm. Cả nhóm nhận phần ấy, không tự đổi thành chở chị tới thành cho tiện đường mình.

Đậu nghe, lục túi lấy miếng than. Tay cậu chạm một cạnh sắc. Chiếc chén mượn nằm nghiêng dưới áo, vết nứt chạy từ miệng xuống giữa một đường vân. Cậu rút tay, đầu ngón có chấm đỏ nhỏ. Dư thấy cậu đứng yên, nhìn xuống rồi chìa chiếc khăn để gói. Ông không nói món ấy chẳng đáng kể so với người. Nó vẫn là món cậu đã nhận giữ nguyên để trả.

---

Bờ gần có một mái thấp và hai người đang vá tấm phên. Họ biết Diệp, nhường ghế, một người đi tìm người chèo ở nhánh trên. Diệp tự kể chiếc thuyền rò, hỏi có ván bịt tạm không. Chị không nhờ nhóm ở lại trông mình. Khi Nhiên báo sẽ dừng ở đây qua giờ nước xiết, chị chỉ gật rồi cúi xem số cây còn sống. Đậu ở ngoài, viết dấu đúng lời chị dặn, đặt lên cọc hướng về khe.

Cậu ghi rõ Diệp ở mái thấp, người chèo cũ tới hỏi người vá phên. Không ghi tên mình, cũng không viết đã cứu được ai. Nhiên đọc, chỉ chỗ mũi tên bị lệch bờ. Cậu sửa. Tay cậu run khiến nét than tỏa ra, phải lấy góc áo chùi bớt. Diệp từ trong gọi hỏi đã ghi cả chuyện chiếc dép bỏ lại chưa. Cậu thêm dòng đó. Chị không muốn người tìm lặn xuống khe lấy một vật mình đã bỏ.

Dư ngồi ngoài hiên xem chén. Ông không chạm vào vân nứt, chỉ đặt khăn dưới rồi hỏi cậu có nghe thử không. Đậu nhìn Nhiên. Cô nói phần tiếng ấy cậu đã được nghe, còn chiếc chén là đồ mượn cần hỏi người làm. Dư bảo có thể thử một lần xem nó còn giữ gì, đừng cạy chỗ vỡ. Cậu chạm vân. Tiếng cười bật lên, câu nói tới chữ “đổ” thì rít mảnh, tắt.

Cậu chờ. Chén không nói nốt phần còn thiếu. Cậu rút tay để khỏi khởi lại ngay. Nhiên còn ngồi đối diện, nhớ buổi đổ nước, nhưng tiếng đã ghi từ buổi ấy bị đứt. Cô có thể kể cho cậu, có thể cười lần khác, hai điều đó không làm vết nứt tự kín. Đậu gói món vỡ, hỏi Dư tiền mình phải bù là bao nhiêu. Ông bảo tới người làm mới biết phải thay gì, đừng tự đoán một giá rồi xem như xong trách nhiệm.

— Tôi nhận chén nguyên. Tôi sẽ trả cùng cậu, kể đúng nó vỡ ở đâu — ông nói. — Tiền cậu thiếu thì tính cách trả. Không lấy tiền đi đường của cả bốn mà giấu.

Đậu nhận lời. Cậu đem túi ra phơi, thấy áo dưới đáy ướt, chỗ để chén trước đó chỉ cách chân ghế một lớp vải. Nếu buộc túi vào thanh ngang, cú lắc chưa chắc làm nó đập. Cậu không gộp hết vào chuyện dây. Có hai điều mình làm, mỗi điều có một phần cần nhận. Cậu lẳng lặng khâu lại quai túi, lần này thử chỗ đặt bằng chính trọng lượng áo ướt.

Tịnh ngồi cạnh cắt chỉ thừa. Cô hỏi cậu lúc buông có thấy hết sợ không. Cậu lắc đầu. Cô nói mình cũng sợ lúc Diệp đặt chân lên ván, nhưng nếu chỉ cho người khác dùng những cách khiến mình yên lòng thì chị ấy vẫn phải đứng đó tới bây giờ. Đậu nhìn sợi dây đang phơi. Cậu đã tưởng bàn tay mở ra là một việc xảy ra sau khi biết chắc. Hóa ra phải mở khi vẫn chưa có điều mình muốn chắc.

---

Chiều muộn, Diệp chống một thanh gỗ ra hiên. Chị đưa lại chăn đã hong, nhờ Đậu đặt rổ cây lên bậc có nắng cuối. Cậu làm đúng chỗ, hỏi có cần bê tiếp không rồi đứng chờ. Chị bảo thế là được. Nhiên thấy cậu muốn nói thêm, nhưng cuối cùng chỉ lui xuống cho người vá phên mang nước qua. Diệp nhìn theo rồi gọi cậu lại.

— Lần sau nói trước khi đổi sức tay. Người đang giữ dây cũng phải biết.

Cậu đáp sẽ tập. Chị bảo tập ở chỗ khô trước, đừng đợi có người ở dưới. Lời ấy không dịu như lời tha lỗi cậu đã mong. Nó có một việc rõ để làm. Sau bữa ăn, cậu nhờ Tịnh cầm đầu dây, tự thử cho chùng, dừng, báo rồi mới kéo. Cô đổi vị trí hai lần để cậu nhận ra tay giơ không phải lúc nào cũng có nghĩa giống nhau. Nhiên sửa một động tác, sau đó để hai người tự nói với nhau.

Tịnh nhờ người chèo vừa trở lại chuyển lời Lưu ở vách tới người đang đợi ăn. Bờ ấy cùng tuyến ông quay lấy ván, ông nhận một đoạn, nhắc nếu nhà đã đóng cửa thì sáng mới báo được. Cô viết tên rõ, đưa phần tiền gửi, không thêm lời về con gái trong chén. Chuyện ông Lưu muốn nhắn chỉ là mình sẽ tới muộn, đủ cho người ở bờ biết nên cất hay giữ phần cơm.

Khi nằm xuống, Đậu đặt chiếc chén gói khăn ở góc cao, không dưới chân. Cậu không chạm nghe nửa tiếng cười lần nữa. Ngoài hiên, Diệp đang bàn cách chở cây với người chèo vừa trở về, giọng bực vì mẻ ván cũ, rồi chợt cười một tiếng trước câu người kia đáp. Cậu nghe tiếng ấy trọn vẹn qua tấm phên. Người trên đá đã có một buổi chiều mà cậu không cần giữ trong tay.