Chương 32: Một lần gọi nhầm
Quyển II — Bờ Của Những Tên Gọi
Ở bến kế, một người đàn ông hỏi Rực có bán cái móc thùng không. Ông bảo vừa làm mấy hôm trước, người ấy trả giá luôn hai cái. Đậu há miệng nhìn, tới lúc thuyền sắp rời vẫn tiếc vì ông không nhận. Rực chỉ tay mình, nói hai cái móc phải làm xong trước khi chuyến sau đi, còn tay ông muốn dùng để giữ phần đồ đang mang. Đậu cãi lần sau có thể làm thêm. Ông cười, đáp lần sau cậu làm, mình sẽ đứng ngoài trả giá thật thấp cho biết.
Họ đã đi thêm ba ngày sau Vườn Đá, qua hai bến phải chờ nước. Nhiên thuộc một quãng ngược từ mái nghỉ sáng nay tới bậc có cây mọc ngang, vì lúc dỡ hàng cô và Đậu đã chèo qua lại lấy phần đồ gửi nhầm khoang. Cô nhắc Rực ở phía trong khi thuyền tạt gần bậc ấy. Ông nhìn cây ngang, nói dưới bến nhà mình xưa cũng có một thân như thế, có lần con trai treo áo lên rồi không với xuống được.
Nhiên nghe, nhìn bậc thật còn cách mũi một thân thuyền. Cổ đã trở lại giọng gần như cũ khi nói thường, cô giữ mái thấy mình khỏe hơn những ngày quanh mưa treo. Tịnh ngủ một lát dưới mui sau ca sớm, Dư ở giữa kiểm túi đất. Đậu cầm mái sau. Sông rộng ra, phía bờ sáng có một mái nhà nâu mà cô chưa thấy buổi đi lấy đồ. Cô nghĩ vừa nãy ánh sương che, còn định hỏi người chèo hàng kế bên.
Rực đã đứng lên. Ông nói nghe tiếng An, ngắn như báo một người quen vừa từ trong đi ra. Nhiên đưa tay ra hiệu ông ngồi thấp, hỏi muốn tới bờ nào. Ông chỉ mái nhà nâu, rồi khựng, nhìn xuống mẩu gỗ trong tay mình. Ông nhớ đang theo nhóm tới thành, không phải đã hẹn dừng giữa khúc sông. Bàn chân vẫn hướng về bậc. Nhiên bảo cứ ngồi, cô sẽ giữ thuyền ngoài trước khi quyết định ghé.
Đậu gọi tên ông, một lần đúng như lúc ăn cơm. Rực nhìn lại, gật, đang hạ gối thì tiếng con trẻ nổi rõ hơn. Nó gọi cha xuống bậc, áo đã mắc cao. Ông bật cười rất khẽ. Nhiên nhìn thân cây ngang, chỉ thấy một nhánh trơ. Nhưng khi ông đưa tay lên, cô bỗng nhớ chính bàn tay mình từng tìm cánh cửa bếp dù biết chỉ có một phần quá khứ ở trước mặt. Cô không muốn kéo ông ngã giữa hai điều đang cùng hiện ra.
Nhiên đưa mũi sát bậc để ông có chỗ ngồi chắc. Đậu nhìn cô, hỏi sao lại ghé ngay chỗ tiếng gọi. Cô nói chỉ tới viên đá ngoài, phần đã qua buổi sáng, đừng cho ai bước lên cao. Cậu hạ mái theo nhưng không vui. Rực đặt một chân lên bậc, quay lại đưa tay cho cô. Ông hỏi có thấy thằng nhỏ không. Cô đáp không thấy, còn thấy ông đứng ở mép, xin nhìn về mình một chút.
Ông quay mặt, mắt vừa rõ lại. Cô gọi tên Rực, nhắc cái móc thùng ông đã chỉ Đậu làm. Ông gật, nhìn qua vai cô xuống khoang. Dư đã giữ túi ông, Tịnh thức dậy ngồi thấp để mũi đỡ chao. Một chiếc dép của ông còn trên thuyền. Chỉ cần ông hạ chân trở lại là cả nhóm có thể lùi. Cô thấy khoảnh khắc ấy đến, vội gọi thêm một câu, như đẩy phần chắc hơn vào trong giọng mình.
— Cha của An, về bên này. Ông còn chuyện chiếc ghế phải kể cho chúng tôi.
Rực đứng thẳng. Cô vừa lấy điều ông quý nhất làm một tên để kéo, tưởng vai ấy sẽ nối ông với bữa cơm họ đã cùng ăn. Tiếng “cha” trên bờ đáp ngay bằng một tiếng “cha” nhỏ, tiếng đã có từ trước bây giờ lọt đúng khoảng cô để trống. Ông nhìn lên cao, nét mặt đổi hẳn. Chiếc ghế cô vừa nhắc như đã nằm trong căn nhà nâu, không còn là chuyện kể giữa họ ở Vườn Đá.
Đậu vươn tay, không kịp chạm. Rực bước qua viên thứ hai, vào phần bậc Nhiên chưa đi. Cô gọi tên ông lần nữa, tiếng gấp làm cổ sạn đi. Ông quay tay ra hiệu đợi, như vừa nghe ai trong nhà đáp, rồi đi tiếp. Mái nâu xuống thấp che cả vai. Một cánh cửa khép, thân cây ngang giờ đứng giữa mũi thuyền và bậc ngoài dù chưa ai thấy nó đổ.
Nhiên muốn nhảy lên. Đậu chặn ngay lối, tay giơ ngang mà không chạm vào cô. Cậu nói phía trên cô chưa nhìn, chỗ mới trồi có thể không chịu chân. Cô định bảo mình chỉ tới cửa, rồi thấy chính câu ấy sẽ đem cả nhóm đi theo điều cô vừa làm hỏng. Dư chống sào xuống nước tìm điểm thật. Mũi trôi, bậc đá kéo dài thành một dải mờ, còn chiếc dép của Rực nằm chơ vơ dưới chân Tịnh.
Họ bị đẩy xa trước khi kịp cột dây. Nhiên giữ mái cùng Đậu, tìm cây ngang buổi sáng qua một góc khác, không thấy được chỗ có nứt. Tịnh kéo mái che để cả ba nhìn bờ rộng hơn. Mái nâu vẫn ở đó, một vệt khói mỏng lên từ phía sau. Nó giống nhà thật đến mức người chèo hàng bên cạnh hỏi khách của họ đã lên bờ rồi thì sao còn muốn quay.
Nhiên nói ông chưa định ở, mình đã gọi sai làm ông nghe lẫn. Người chèo hàng nhíu mày, đáp ở đây có những nhà đi qua hôm trước còn một bậc, hôm sau thành cả sân. Ông biết bến dưới có chỗ buộc chắc, chỉ họ tới nghỉ rồi muốn ngược phải đợi dòng giảm. Nhiên hỏi có thể đi bộ từ đó lên không. Ông chỉ sườn lau, bảo tới được bậc thấp, cao hơn ông chưa đi, đừng coi lời chỉ là cả đường.
Dư yêu cầu dừng ở bến dưới trước. Cô quay sang ông, nghe mình nói vẫn còn thấy mái, để trôi thêm sẽ mất. Ông đáp cũng đang thấy, nhưng không giữ thuyền được bằng mắt. Hai hòm đã xô một góc, dây đai cọ vào thanh ngang, Tịnh chưa kịp buộc lại. Nhiên hạ đầu, đổi nhịp theo Đậu. Họ đi một quãng ngắn mà dài như mất thêm một ngày, cho tới khi bậc thật chạm được sào.
Lên bến, cô đứng rất lâu với chiếc dép Rực trong tay. Mọi thứ trong dép đều bình thường: đế mòn một phía, quai buộc lại bằng dây gai, một chút đất vườn còn trong khe. Cô nhớ ông đang hạ chân, đã nghe tên mình, đã nhìn được khoang. Nếu cô im ở đúng lúc, rất có thể ông đã trở lại. Ý nghĩ ấy không phải bằng chứng, nhưng cứ xoáy như chiếc dép chỉ cần đặt đúng hướng là trả được người.
Đậu đem túi của ông lên mái. Cậu đặt mẩu gỗ vào trong, không mở tìm thêm đồ có thể làm tên gọi. Nhiên nhìn, hỏi cậu có nghĩ mình nên chèo ngược ngay không. Cậu đáp muốn quay ngay, nhưng không muốn cô gọi ông bằng An lần nữa. Cô nói đã biết. Cậu đứng yên, một lát mới hỏi sao lúc ở thuyền cậu bảo ghé chỗ khác mà cô không nghe.
Nhiên ngồi xuống bậc, dép trong lòng. Cô muốn nói Rực sắp ngã, bậc ngoài là quãng đã đi, mình vẫn giữ giới hạn. Những điều đó đều có thật, cũng không trả lời câu Đậu vừa hỏi. Cô đã nhìn người đang dùng tên gọi thường được mà vẫn muốn thêm một tiếng mạnh hơn. Hôm ấy Rực không nhờ cô gọi mình bằng vai cha. Cô tự lấy nó từ chuyện người khác đã tin kể.
— Tôi nghĩ em chưa thấy được chỗ ông ấy gần quay lại tới đâu — cô nói. — Tôi đã nghĩ mình thấy rõ hơn em.
Cậu ngồi cách cô một bậc. Đầu gối còn có vệt nước từ lúc lao lên mũi, tay cọ một sợi gai khỏi cán mái. Cậu bảo ở Vách Bạc mình đã làm người ta nghe tên cũ rõ hơn, nên hôm nay sợ từ lúc cô đưa mũi vào. Nhưng cậu cũng muốn Rực trở lại quá nhanh, thành ra chỉ gọi tên một lần rồi chờ cô làm tiếp. Cô lắc đầu, nói phần chờ ấy không khiến câu mình gọi thành phần của cậu.
Tịnh tới báo người giữ bến có thể giữ hòm khi họ đi dò bậc thấp. Cô chỉ nhận đi cùng tới lau, chưa nhận bước vào nhà. Dư sẽ ở mái với đồ và theo dấu thuyền khi dòng giảm, không đủ người chia cả hai hướng sâu. Nhiên nhìn từng người, cảm thấy sự bất tiện của việc phải hỏi thật; kế hoạch không còn chạy nhanh theo cái cô đã quyết trong đầu. Cô nhận quãng lau trước, hẹn nếu không thấy dấu thì trở lại ngay để cùng đổi cách.
Họ đem chiếc dép, không đem bình ký ức. Rực chưa phải người họ biết có đèn trong hòm; những ngọn đèn kín không thể làm phần đường sáng lên chỉ vì hôm nay cô cần. Đậu mang sào có một vệt sứt mới, Tịnh cầm dây chưa buộc đầu vào người nào. Ba người đi dọc bờ. Nhiên nghe tiếng mình khàn nhẹ khi nhắc chỗ dừng, lần này cố nói gần để chắc người thật bên cạnh đã nghe.
Ở mép lau, mái nâu lại hiện. Qua cửa, một người đàn ông ngồi quay lưng, áo giống Rực, phía trước có bóng thấp cử động rất đều. Nhiên giơ dép gọi tên, tiếng nước trong lau át gần hết. Người bên cửa không quay. Đậu nghe được tiếng trẻ nhờ lấy áo, rồi một tiếng cười giống hệt lần trước. Cậu chỉ Nhiên nhìn lên nhánh ngang: một tà áo ở đó lặp động tác phất sang trái dù gió dưới bờ đang thổi ngược.
Cô không bước tiếp. Từ góc này đường bậc vẫn không khớp quãng buổi sáng, có một khoảng đất màu nhạt giữa lau và cửa không hiện bóng sào. Tịnh cắm một nhánh khô ở mép thật, đứng giữ cùng Đậu, để cô nhìn đủ trước khi trở lại. Nhiên đặt chiếc dép xuống rồi nhấc lên, không để làm vật mời người trong nhà ra. Bùn bám đế, chân cô vẫn ở phía này.
Họ quay về mái khi trời tối. Nhiên kể lại nguyên câu đã gọi cho Dư và người giữ bến, bỏ đi phần cô muốn thêm rằng ý mình chỉ là giúp. Dư hỏi người trên bậc đã nghe tên thường trước đó chưa. Cô đáp rồi. Ông gật, lấy than đánh hai dấu lên ván: quãng cả nhóm biết, quãng chỉ đang nhìn thấy. Ngày mai phải chèo ngược để tới đúng quãng đầu, dù mất tuyến sớm tới thành.
Đậu đem mái sau ra dưới đèn, tháo miếng dây đang cuốn kín một chỗ gỗ sứt. Nhiên từng thấy cậu buộc thêm từ sáng nhưng chưa hỏi. Cậu bảo lúc thuyền bật ở khe Diệp đã nghe cán răng rắc, thử mấy lượt vẫn giữ được, hôm nay chèo gấp mới thấy tay cầm xê. Người giữ bến đưa một thanh gỗ thay được, yêu cầu để lại thanh cũ nếu đổi. Cậu cân hai cán, cùng Nhiên thử một lượt ngắn ngay trước bậc rồi chọn đổi. Cô hỏi vì sao chưa báo. Cậu nói cứ nghĩ có thể đợi tới thành mới mua, không muốn nhắc chuyện đã làm chén vỡ thêm lần nữa. Cô đặt phần tiền đúng công xuống, không nói một chiếc mái nứt chắc chắn sẽ hại ai. Họ đã thấy chỗ cần thay trước khi đi ngược, buổi thử ngắn đủ để tay hai người cùng nhớ sức cán mới.
Đậu trải chăn cho phần người còn vắng, không phủ lên dép. Nhiên nhìn chỗ trống, lần đầu từ lúc khép cửa thấy mình muốn khóc mà chưa thể. Cô đặt mái ngay bên tay, ngồi đợi tiếng dòng xuống. Một người đã được cô mời đi cùng đang ở trong mái nâu. Chuyện phải làm tiếp không nằm ở việc cô có tự tha cho câu mình vừa nói hay không.
Chương 33: Quãng sông phải chèo ngược
Quyển II — Bờ Của Những Tên Gọi