Chương 15: Tên gọi từ giấc ngủ

Quyển I — Bến Mưa

Người đàn ông đã từng trách bến vì gỗ tới chậm trở lại vào chuyến sớm, đi bên Tịnh. Ông vẫn mang chiếc túi có quai buộc lệch, lần này trong túi không có gì ngoài một đôi dép. Chân ông trầy ở mu bàn. Nhiên nhìn vết đất đã khô, mời ông ngồi trước khi hỏi vì sao quay lại.

Đò đưa khách về từ bờ xa vẫn cập bậc thuộc cõi sông. Qua khỏi bậc ấy không có lối cho ông tới những ngôi nhà của người sống. Bình nhìn dải mưa một lát rồi quay vào phòng trực; trở lại nơi đã chờ đò không phải trở lại đời mình trước lúc chết.

Ông nói mình tên Bình. Sang bờ rồi, ông tìm một căn phòng ở Cỏ Lau, ngủ được mấy đêm thì nghe mẹ gọi. Ban đầu ông nghĩ mơ, tỉnh không nhớ đi đâu. Tới sáng sau, đôi dép nằm ngoài ngõ, trong khi ông nhớ rất rõ đã cất dưới ghế. Đêm kế ông buộc chúng vào chân bàn. Sáng ra dép vẫn ở đó, chân mình lại dính đất. Ông đã đi bằng chân trần.

— Mẹ ông ở cùng xóm? — Nhiên hỏi.

— Bà mất trước tôi lâu rồi. Tôi không biết ở đâu. Tôi đã từng nghĩ cứ qua bờ là gặp, nhưng chẳng có ai đợi ở cọc.

Ông nói câu cuối rất gọn, như đã tự nhắc nhiều lần để khỏi mang nó theo mỗi lần có đò tới. Tịnh đặt chén nước sát tay ông. Nhiên hỏi có phải tiếng gọi kể một điều mới, hay là những câu bà từng nói. Ông nhìn mép túi, đáp luôn cùng một câu: “Cuội ơi, về ăn cơm.” Cuội là cách mẹ gọi khi ông nhỏ, ông đã bỏ từ lâu vì ai nghe cũng trêu. Mấy năm sau lớn rồi, ông vẫn tưởng cứ nghe tiếng ấy là có mùi cơm nóng.

— Ông có từng cho bến một ký ức về tiếng ấy không?

Ông lắc đầu. Ngày tới ông chờ chuyến không đèn, chính là ngày gỗ trễ. Nhiên nhớ, không vì vậy thấy đây không còn là việc mình cần hỏi. Cô xin phép xem chân, ông đưa ra, chỉ vết sượt vì cạnh đá gần giếng. Tịnh đã rửa và bọc vải, ông không muốn tháo nữa nếu chưa cần. Cô gật, hỏi ông muốn ở Bến Mưa nghỉ một đêm hay muốn họ cùng về căn phòng xem đường đã đi. Ông đáp không muốn cứ bỏ nhà mỗi khi tối, nhưng đi một mình thì sợ tỉnh dậy xa hơn.

Nhiên mở lịch, chọn sau chuyến cuối hôm ấy, có ca nghỉ ngày sau. Lưu Bản xem khoảng cần nhận, nhận một lượt sáng với Quý sau khi hỏi anh. Đậu muốn đi, cô nhờ cậu ở bến giữ phần công đã học. Cậu không vui ngay, vẫn ghi lời ông Bình trước để nếu có ai cần giúp trong lúc họ vắng không phải hỏi lại chuyện mẹ. Ông nhìn cậu, nói chỉ ghi tên Bình ở ngoài, tên kia không cần cho mọi người gọi thử.

---

Căn phòng của Bình thấp, cửa hướng ra giếng nhưng không có chum. Chiếc ghế cạnh cửa được đặt nghiêng, một bên chân kê bằng miếng ngói. Nhiên nhìn bốn góc, hỏi món nào ông muốn họ đừng chạm. Ông chỉ túi ở đầu giường và chiếc đĩa úp trên kệ, bảo đồ khác cứ dịch để đi được. Cô nhìn đĩa, ông bật cười gắt, nói đó là đĩa ăn, không phải của bàn thu. Cô nhận mình đã nhìn lâu quá.

Tịnh đặt nồi nước dành cho người sống ở góc bếp chung ngoài sân. Cô sẽ ở cùng Nhiên, đổi nhau trông lúc Bình ngủ, không bắt ông thức để khỏi đi. Ông ban đầu định xin lỗi vì làm hai người vất, rồi thôi, hỏi nếu cần ra cửa thì có phải báo không. Nhiên nói cứ báo điều ông muốn, cửa không bị khóa, họ sẽ giữ lối thấy được và đánh thức nếu ông bước khi chưa tỉnh.

Ông thử ngồi xuống giường, chỉ cho họ chỗ dép sáng ra thường mất. Nhiên không buộc dây vào người ông. Cô nhớ nút cha dạy, biết dây cứu trên nước có việc của nó, còn giữ một người trong phòng bằng một nút sẽ làm đêm này thành việc khác. Cô đặt một chiếc chén thường ở bậc, nếu chân chạm sẽ có tiếng, hỏi ông chịu không. Ông đứng thử, đá nhẹ cạnh chén, gật vì tiếng đủ cho cả mình nghe. Tịnh kê vải dưới chén để nó lăn mà không vỡ.

Trước lúc tối hẳn, ba người cùng đi đoạn từ cửa ra giếng. Bình chỉ một vết xước ở thành đá, nói đó là nơi chân mình đã va. Đằng sau giếng có ba ngôi nhà quay cùng chiều, từ chỗ đứng trông mái gần như nhau. Tịnh không rẽ vào lối cuối, chỉ chỗ cô từng đi lặp. Bình nhìn, bảo sáng hôm qua mình tỉnh đúng ở đầu ấy nhưng nhớ lơ mơ đã đứng trước một cửa gỗ khác.

Nhiên nhìn từng mốc từ hướng về, nhờ Bình tự chọn thứ nhận ra ngay cả khi giếng bị khuất. Ông chỉ tấm áo nâu phơi ngoài căn bên cạnh, Tịnh bảo mai người ta có thể cất. Ông đổi sang vết nứt ở bậc cửa nhà mình. Cô đặt tay theo đường nứt, đợi ông tự chạm và nhớ góc bàn chân. Không ai gọi điều ấy là cách chữa. Họ chỉ đang tìm một dấu thật không phụ thuộc tiếng trong giấc ngủ.

Tới bữa tối, Tịnh mở một phong thư của mình, ngồi dưới ngọn đèn ngoài bếp. Nhiên ăn bánh, không nhìn chữ nhưng thấy cô đọc một trang ngắn lâu hơn những lời gửi cùng đường. Cô hỏi có cần đổi lượt trông trước không. Tịnh lắc đầu, gấp thư đúng nếp, bảo cha ở nhà hỏi bao giờ về, ngoài việc đưa tin cô còn một quãng đường ấy phải tính.

— Ông sống bên phường nào?

Tịnh nói tên một xóm ở cõi sống, xa dãy nhà Nhiên vừa mua lược. Cha cô vẫn tự làm được việc, chỉ ghét con gái đi qua những bến người chết mà thư gửi về cứ toàn hỏi ông ăn chưa. Ông muốn biết cô ăn gì, có đôi giày mới chưa, cả chuyện ông kể cái ghế sửa tới lần thứ mấy. Nhiên bật cười, bảo cô cũng vừa dùng hết một buổi mới nhớ ông Bình không chỉ có chuyện cần họ giúp.

Tịnh cất thư, lấy giấy viết ba dòng kể về dây giày Lưu Bản thay. Cô đọc lại, thêm dòng hỏi cha có muốn mình về phụ ngày phơi lúa không, rồi đặt bút trước khi lời hứa chạy quá lịch. Nhiên đem chén đi rửa, nghe bên trong Bình trở mình trên ghế. Có những tiếng từ người còn sống cần được trả lời bằng một ngày thật; cô không muốn những chuyến mới khiến Tịnh phải bỏ quãng ấy mà chưa từng được hỏi.

---

Nửa đêm, chiếc chén rung. Nhiên đã ngủ được một ca, vừa đổi với Tịnh nên đầu còn nặng. Cô ngồi thẳng, thấy Bình đứng giữa phòng, hai tay đặt phía trước như người đang đợi nhận bát. Ông mở miệng nhưng không nói, chân trần tìm mép bậc. Cô gọi tên Bình, vừa đủ nghe, không dùng giọng hô giữa sông khiến cả nhà giật.

Ông ngẩng đầu. Mắt mở nhưng không nhìn cô. Từ phía giếng có tiếng rất mỏng, hai âm đầu lẫn vào nhau rồi rõ dần thành “về ăn cơm”. Nhiên thấy lòng bàn tay mình lạnh đi. Nó không giống tiếng nói gần tai, cũng không hẳn ngoài sân; khi cô quay đầu, âm vẫn ở khoảng cũ như không cần người nói có một chỗ đứng. Cô không nghe câu nào khác.

Bình đi qua bậc. Chén lăn trên vải, một tiếng cộc nhẹ. Nhiên đưa cánh tay ngang lối để ông có thể chạm, không nắm kéo. Ông lách qua cô, không bực, chỉ tiếp tục đi với dáng đứa trẻ đã quen cửa nhà mở. Cô gọi lần nữa, nói ông đang ở Cỏ Lau, trước chân có một bậc đá. Chân ông dừng nửa nhịp rồi lại bước.

Tịnh đã thức. Cô lấy đèn thường, đi chếch bên ngoài để soi chân, không rọi thẳng mặt. Nhiên ra hiệu cùng giữ hai phía. Họ theo Bình tới giếng. Một lần ông lệch về mép, cô đặt cán gỗ thấp chắn chỗ chân sắp hụt và nói “đá ở đây”. Ông cúi nhìn, đưa chân qua. Cô nhận ra mình vừa giúp ông đi theo tiếng gọi, dù chỉ muốn khỏi ngã. Cô nhấc cán khỏi lối, đổi sang đứng ở hướng về phòng.

— Bình, nhà ông ở phía này. Có vết nứt ông đã chọn.

Lần ấy ông nhìn cô. Phía ngõ, tiếng gọi lại bắt đầu từ đúng âm đầu, không trả lời điều vừa được nói. Ông nghiêng người về phía tiếng ấy; cô hỏi một câu ngắn, bậc cửa nhà ông có mấy vết nứt. Ông không đáp. Tịnh soi đúng bậc, phần sáng xiên qua chân ông. Bàn chân trầy co lại, rồi đầu ông cúi như mới thấy nước trên da.

Ông đưa tay chạm cánh tay Nhiên. Cô giữ yên, nhắc tên ông một lần nữa. Ông thở mạnh, nhìn từ giếng sang đèn rồi ngồi phịch xuống đất. “Tôi vừa đi à?” ông hỏi. Cô nói có, vẫn ở ngoài nhà, chưa vào ngõ. Ông kéo chân về, ôm hai đầu gối, nghe tiếng “về ăn cơm” lặp thêm một lần. Tới lần sau, ông bịt tai nhưng không đứng lên.

---

Tịnh mang ghế ra. Bình không muốn vào phòng ngay, sợ nhắm mắt sẽ lại đi. Nhiên ngồi trên bậc đối diện, để ông nhìn được cả cửa lẫn giếng. Tiếng gọi đã mất, sân vẫn như trước. Cô hỏi trong lúc nghe ông thấy gì. Ông nói thấy ánh đèn trong cửa bếp ngày cũ, cái bóng mẹ cúi qua nồi, không nhìn được mặt. Mỗi lần tưởng sắp tới, mình lại còn một quãng ngoài sân.

Ông đã hỏi bà một chuyện ngày mai, rằng ở chỗ mới có cần kiếm ghế không, bà không đáp. Chỉ gọi ăn cơm. Kể tới đó ông giận, giọng bật ra thật to rồi làm chính mình giật. Ông bảo đã sống cả đời sau những bữa ấy, không muốn giờ cứ bước mãi như chưa từng lớn. Nhiên không nói tiếng gọi vô nghĩa. Cô cũng biết một câu hỏi đói chưa có thể làm người ta khóc. Nhưng người trên sân đang cần được giữ cả đời mình, không chỉ một buổi.

Tịnh hỏi trước khi tới Cỏ Lau ông có kể tên nhỏ cho ai không. Ông nhớ một người ở chỗ dừng sau bến, nơi có người hỏi ai ông muốn gặp. Ông đã nói mẹ, người ấy hỏi bà gọi mình thế nào. Ông trả lời, không nghĩ đó thành một lời gửi đi. Người hỏi không bắt nộp ký ức, còn chỉ chỗ ở tạm. Tịnh xin phép ghi hình dáng nơi ấy, không cần kể trọn những câu ông đã nói về mẹ.

Nhiên cảm thấy đường chuyện dài hơn những chiếc bình. Có tên đã được nói trong lúc người ta muốn được giúp, có lời hỏi nghe như chuyện thường. Cô chưa biết chúng nối tới tiếng đêm ra sao. Cô bảo Bình sáng mai có thể cùng họ tìm người từng hỏi, hoặc trước hết nghỉ nơi khác nếu chưa muốn. Ông chọn căn phòng khác trong cùng sân, muốn còn thấy nhà mình mà không ngủ một mình ngay cửa cũ.

Họ dọn chỗ trước sáng, có người ở sân giúp mang ghế sau khi được nghe phần cần giúp. Không ai được kể tên nhỏ để thử gọi ông cho tỉnh. Nhiên đặt chiếc chén xuống chỗ mới, hỏi ông còn muốn dùng dấu ấy không. Ông bảo có, rồi tự dịch nó khỏi lối đi thẳng để không vấp lúc tỉnh. Vết nứt cửa cũ vẫn đó; ông nói sẽ trở lại nhìn ban ngày, chưa muốn lấy đêm vừa qua làm lý do bỏ hẳn căn phòng.

Khi trời sáng, Tịnh dẫn Nhiên về bến cho kịp chuyến trước ca nghỉ. Cô quay lại một lần, thấy Bình ngồi cùng người hàng xóm trên ghế, hai chân đặt trong dép. Không có ai từ gian bếp cũ bước ra tìm ông. Trên sổ, Đậu sẽ phải chừa một trang mới, vì đây không phải đèn họ đã lấy rồi chỉ cần tìm bình trả. Nhiên nghe tiếng mái chạm nước ở bến xa, tự nhắc mình phải ngủ đủ trước khi quyết sẽ đi tới đâu. Đêm nay đã giữ được một người khỏi quãng ngõ, còn tiếng gọi cần một câu trả lời khác mà họ chưa có.