Chương 22: Cái tên bên cửa sổ

Quyển II — Bờ Của Những Tên Gọi

Sương bước xuống bậc khi Nhiên vừa đứng dậy. Cây sáo nằm ngang hai tay cô, chưa đưa lên miệng. Ngoài vạt đá có một ô sáng thấp, giống cửa sổ nhà ai vừa mở đèn. Nhiên nhớ buổi chiều nhìn từ bờ chỉ thấy đá và bụi cỏ. Cô lấy chiếc đèn thường, bước theo, gọi Sương một lần để người đang đi biết mình ở sau.

Cô ấy quay nửa đầu, không đáp, rồi đi tiếp. Mặt không trống như Bình trong đêm ở Cỏ Lau; Sương có vẻ đang rất chăm chú nghe. Nhiên đánh thức Tịnh bằng tay, chỉ ngọn đèn và lối bờ. Thạch Dư đã ngồi lên vì tiếng bước. Đậu tỉnh sau, vội tìm mái, cô bảo để lại; trên đất chưa cần món dài quét trúng người ngủ. Cậu nhận chiếc đèn thứ hai, theo tới đầu bậc.

Tiếng gọi từ ô sáng là “Nương ơi”. Nó có một âm lướt dài cuối tên, giọng phụ nữ đã quen gọi từ trong nhà. Sương đi tới chỗ lối rẽ, dừng như đợi người mở cửa. Cô nói mình tới một lát thôi. Nhiên hỏi cô nhìn thấy ai, cô đáp thấy đèn mẹ để ở cửa sổ, qua đó là sân có cây quất cụt. Cô đã kể sân ấy buổi trưa.

Đậu nhìn vạt đá. Cậu chỉ thấy ô sáng, không có sân. Cậu hỏi có phải tên thật của cô là Nương không. Thạch Dư từ sau nói khoan, nhưng cậu đã lặp tên ấy về phía cô, tưởng tiếng người đang sống cạnh sẽ kéo được sự chú ý. Sương quay nhanh hơn lúc Nhiên gọi, rồi lại bước về cửa. Tiếng bên trong tiếp luôn một câu mời, như tiếng cậu vừa đem thêm một bậc cho đường cô đang theo.

Nhiên đưa tay giữ Đậu ở lại sau vai mình. Cổ họng cô còn khô từ buổi thử đường, cô không định lấy một tiếng hô dài át hết giọng ngoài bờ. Cô hỏi Sương có muốn họ đi cùng tới chỗ còn nhìn rõ bậc không. Cô ấy gật, bước chậm hơn. Câu hỏi chưa giải quyết nguồn sáng, chỉ giữ cho cô không đi mất trong lúc những người sau còn tranh nhau tên nào mới đúng.

---

Ô cửa nằm cao hơn mặt đất, dưới đó không có thềm, chỉ một vạt dốc xuống nước. Ánh sáng rọi lên phần đá nhưng không làm sáng bụi cỏ đứng ngay trước. Đậu tới gần, thấy một bậc nhỏ hiện ở đúng nơi ban ngày có rãnh. Cậu đưa chân thử, Thạch Dư kéo cán đèn cậu lại, chỉ đầu ngón chân đang vượt khỏi phần đất thật. Bậc sáng không có bóng trên nước.

Sương vẫn nhìn qua cửa. Cô kể hôm ấy nhà có khách, mẹ cứ gọi con vào bưng trà, cô muốn nán ngoài sân nghe người hàng xóm thổi sáo. Nhiên nghe, nhận ra giọng trong cửa không gọi cô tập một việc mới. Nó gọi cô về đúng phần buổi chiều đã từng muốn đi ra. Nhưng Sương đang khóc, sự biết ấy không cho cô quyền nói một câu gọn rồi kéo người khóc về.

— Tôi nhớ bà — Sương nói. — Còn giận mình đã đi mà không quay nhìn cửa. Chỉ một lần nhìn thôi.

Tiếng gọi lặp. Đậu đang giữ khuỷu cô, thấy cô nghiêng chân trước liền siết. Sương giật tay, giọng đổi sắc, hỏi tại sao cậu được đứng chắn khi mình muốn tới. Cậu luống cuống bảo dưới đó là nước. Cô đáp biết, rồi nhìn lại, lần đầu thấy mũi dép đã chạm sát khe đất. Cậu buông bớt nhưng chưa rời tay, chờ Nhiên quyết thay. Cô bảo cậu nói rõ chỗ mình đang giữ, để Sương tự đặt chân về phần đất rồi mới nhấc tay.

Tịnh vòng sang bên, đặt đèn thấp ngang khe. Cô nói chân mình đang ở nền còn chắc, nếu Sương muốn nhìn ô cửa thêm có thể đứng ở đây, đừng bước xuống bậc sáng. Sương chuyển một bước ngang, không lùi, nước phía dưới hiện rõ hơn. Đậu nhấc tay, giữ đèn bằng cả hai tay thay vì dùng một tay giữ người. Cánh tay trống của cô vẫn run, nhưng không còn phải chống cả một người đang muốn kéo ngược.

Nhiên lỡ lấy một hơi như lúc gọi đường cho đốm nhớ. Trong trí cô hiện cọc bến, mái mới, chỗ thuyền vừa kê, nhưng chân mình đang ở một rãnh cô chưa từng dẫn ai qua. Cô gọi tới chữ đầu rồi dừng vì cổ thắt. Không có làn sáng nào tới chân Sương. Tiếng mẹ trong ô cửa lấp vào khoảng hụt, khiến cô hiểu mình vừa định dùng một lối mình biết để kéo người khác khỏi lối họ đang nhìn, trong khi hai quãng chẳng hề trùng.

Đậu nhìn cô, chờ một việc rõ hơn. Cô hạ tay, nói cần giữ đèn ở khe thật, đừng theo ánh cửa. Tịnh đã ở đó, đưa ngọn đèn thấp thêm. Mắt Nhiên dần nhìn được mép đất dưới ánh vàng, một nhánh cỏ bị chân Sương giẫm rạp, nước còn rung khi mũi dép chạm. Cô có thể nói những điều ấy vì đang đứng nhìn, chưa cần biến chúng thành lời dẫn một phép mình không có.

Thạch Dư xê chiếc đèn sau lưng để bóng cả nhóm không che chân. Ông đặt cây que ngang phần rãnh đã thấy, không đóng vào ô bậc sáng. Sương cúi theo tiếng que chạm đá, lần đầu nhìn thấy bóng cánh tay mình không rơi đúng phía cửa sổ. Cô hít một hơi gấp, tự nói có gì đó lệch. Nhiên nghe câu ấy, chờ người đang thấy hai cảnh tự tìm được điều muốn hỏi tiếp, không chen một lời chắc chắn trước khi cô kịp đứng yên.

Nhiên hỏi người trong cửa có nghe tiếng sáo hôm nay không. Sương lắc đầu, nói đó là ngày xưa. Cô cười giữa nước mắt vì tự mình đã trả lời. Đậu nhìn cây sáo trên tay, hỏi cô còn muốn học tiếp tiếng đầu cho bớt rè không. Câu ấy vụng đến mức Tịnh quay nhìn cậu, nhưng Sương cúi xuống món đang cầm. Tên Nương lại được gọi, cây quất trong lời cô kể vẫn không có một lá mới.

— Cô muốn chúng tôi gọi thế nào bây giờ? — cậu hỏi.

Sương mất một quãng mới đáp: Sương. Chính cô chọn lúc rời xóm cũ, chưa phải tên trên mọi trang người ta giữ. Cậu đọc đúng một lần, không nói như lệnh bắt cô tỉnh. Cô ngẩng lên nhìn cậu, chớp mắt vì ánh đèn thấp làm thấy rõ nét mặt người trước mình. Nhiên đứng bên, chỉ hỏi cô có muốn thổi thử nốt vừa tập hay cất sáo đi trước. Sương giữ sáo, chậm rãi đưa lên.

---

Tiếng đầu vỡ thành hơi, không ra nốt. Sương cau mặt, lau đầu sáo bằng mép vải rồi thử. Lần thứ hai có âm, thấp và rè, kéo qua ô sáng ngoài bờ. Tiếng mẹ không đổi, vẫn gọi Nương bưng trà trong một buổi có khách. Cô hạ sáo, khóc to hơn, nhưng chân đã đứng trọn trên nền Tịnh đang soi.

Nhiên không biết là tiếng rè, tên mới, cánh tay được buông hay tất cả những điều vừa làm khiến Sương nhìn được hiện tại. Cô không muốn lấy một cách thành bí quyết dùng cho người sau mà quên họ khác nhau. Đêm nay trước hết cần đưa người đang muốn đứng lại khỏi mép. Cô chìa khuỷu, không nắm. Sương tự khoác, quay nửa người, còn nhìn cửa một lần rất lâu.

— Bà ấy sẽ gọi tiếp — cô nói.

— Chúng tôi cũng có thể ngồi với cô ở mái — Nhiên đáp.

Đậu đi trước soi bậc thật. Cậu không thử nhìn xem ô cửa đã tắt chưa cho tới khi cả nhóm qua rãnh. Khi ngoái lại, ánh sáng vẫn có, phía dưới chỉ là vạt nước tối. Cậu khẽ rùng mình, nói nó vẫn đẹp dù đã biết không bước vào được. Thạch Dư chặn cây đèn khỏi vướng cỏ, bảo cậu nhìn chân tiếp, có muốn nghĩ thì lên nền hãy nghĩ.

Sương ngồi dưới mái, Tịnh đem nước, cô uống một ngụm rồi ôm sáo. Bùi và những người khác đã thức, có người tới hỏi đã gặp mẹ thật chưa. Nhiên định trả lời, Sương giơ tay. Cô nói chỉ thấy một cửa của ngày cũ, chưa có chuyện gì người mẹ biết về hôm nay. Câu do chính cô nói làm người hỏi im. Không ai được dùng sự có mặt của cô ngoài bờ để sáng sau kể với khách rằng ở đây vừa có một cuộc gặp.

Đậu xin lỗi vì gọi tên Nương theo tiếng. Cô bảo mình đã tới gần trước đó, không phải cậu tạo ra cả đêm này, nhưng có tiếng từ phía cậu cô lại tưởng mọi người đều đang nhìn cùng một sân. Cậu nghe hết, ghi câu ấy vào phần mình nhớ sau khi cô muốn nghỉ, không bắt cô kể thêm để lời xin lỗi trọn hơn. Cậu đem đèn đặt ở đầu mái rồi ngồi cách một quãng, còn đủ gần nếu cô muốn gọi.

Sương không ngủ ngay. Người đàn ông định đi thành hôm trước ngồi bên bếp, không còn kể những lời chắc chắn. Ông hỏi cô có muốn nói chuyện khác không, cô bảo muốn nghe ông từng làm nghề gì trước khi tới đây. Hai người bắt đầu một câu chuyện chẳng có cửa sáng trong đó. Nhiên nằm ngả ở phía còn nhìn bậc, cổ khô vì nói ít mà căng cả người, nghe Tịnh nhận lượt thức tiếp trước khi nhắm mắt.

---

Sáng, ô cửa không còn. Đá vẫn trắng, khe xuống nước rõ như buổi chiều trước. Sương ra nhìn với Bùi, bước ở phần đất thật, không giả vờ mình không sợ. Cô cắm một cành thấp ở mép rãnh để người khác khỏi lấy bóng đèn đêm làm bậc. Cành không cắt lời gọi, chỉ báo có chỗ chân sẽ hụt. Đậu giúp khiêng đá chặn xa hơn, để lối vẫn đi được tới phần bờ an toàn.

Nhiên ngồi với cô dưới mái, hỏi việc từng tới nơi nghe sum họp. Sương kể có một nhà đón khách ngoài thành, cô đi cùng người từ xóm cũ, được hỏi tên trong nhà gọi ra sao. Cô đã nói Nương, đã xin nghe mẹ. Khi rời, cô bảo không muốn ở. Người giữ bàn cười, nói tên ấy đã nhận thì cửa lúc nào cũng mở. Cô tưởng lời ấy là một lòng tốt không buộc phải dùng, không biết nó sẽ theo tới chỗ mình ngủ.

Cô không biết người giữ bàn tên gì. Áo họ có một dải trắng hẹp, trên bàn có những thẻ ghi tên với cách gọi bên cạnh. Tịnh đặt lời ấy cạnh điều Trầm kể về người tới hỏi bình giữ lâu. Hai chuyện có nét giống, chưa đủ thành một người, nhưng lần này họ có câu cần đem tới: một người muốn thôi được gọi sau khi đã rời, phần đồng ý trước không có nghĩa đồng ý mãi.

Sương viết một dòng bằng tên mình nhận, nhờ họ chuyển nếu tới được đúng chỗ. Không phải nhờ tìm mẹ, không phải hỏi lời ngày xưa; cô muốn lời gọi Nương ngừng tìm đến nền ngủ mình chọn. Nhiên nhận, nói sẽ chuyển nơi đã biết nhận tên, chưa hứa làm nó dừng chỉ bằng cất giấy. Cô ấy gật, tự gấp, giữ một bản khác với Bùi để nơi mái không phải chỉ có lời người đi kể lại.

Lúc dọn phần nền sau bữa sớm, Đậu đem cây sáo Sương để trên ghế lại cho cô. Cậu không hỏi có còn muốn giữ không, vì sáng cô vừa tập một tiếng, rè ít hơn đêm qua. Cô nhận, cười, bảo lúc cậu quay lại có thể đã đỡ làm người vo gạo phát cáu. Cậu nói sẽ nhớ để nghe, rồi nhìn sang Nhiên trước khi thêm ngày hẹn. Cô chỉ mỉm cười. Có những cuộc trở lại được muốn trước khi biết khi nào làm được; chúng không cần biến thành một lời nhận việc để được giữ.