Chương 57: Một khu chợ gọi hai lần

Quyển IV — Những Người Không Muốn Trở Lại

Lần thứ nhất chuông chợ vang, người đàn bà đang cân khoai bỏ cả quả cân xuống để chạy sang quầy vải. Lần thứ hai, bà đứng sững giữa đường, quay về gọi một người con không ở đó. Một chiếc xe chở chum phải né gấp, bánh nghiến vỡ góc rổ. Dư kéo Phương lùi vào dưới mái, để chiếc xe đi qua hết rồi mới nhặt giùm mấy củ khoai. Bà bán quay lại, nhận ra giỏ dưới tay mình đã thủng, chửi một câu rất hiện tại, tiếng gọi con vừa bật khỏi miệng tắt ngay.

Bà là người Dư từng trả giỏ ở bãi phơi, tự nói tên Bạc. Có quầy gọi chị Hai vì từng nhận lời nhờ trông em, có nhà quen tiếng cô giáo từ thời bà dạy trẻ, có gian nghe một người mẹ gọi ra ăn. Bà không vì mỗi tiếng mà đổi thành người khác. Bà nhớ mình đã nhận những việc ấy, đang muốn bỏ việc nào, chỉ có lúc những lời cũ được đọc cùng nhau khiến tay chân đi theo trước khi kịp nghĩ mình đang cân khoai. Người hỏi mua đứng đợi sẽ tưởng bà bỏ bán để giúp nhà quen, tới khi bà về thì đã giận.

Nhiên nhặt phần rổ gãy đưa bà, hỏi có cần dọn quầy một lát không. Bạc nhìn ba người mang hành lý, bảo nếu cần mua khoai cứ mua, đừng dựng thêm quầy giúp đỡ trước mặt khách. Cô nhận một cân để nấu tối, đứng chờ bà lấy rổ khác. Bạc luồn đáy cũ vào rổ mới, dùng nó lót đúng chỗ thủng, bảo vật hỏng vẫn làm được một việc mà không phải đưa cho người khác thương. Phương nhìn bà tự chọn cách dùng, nghĩ tới chiếc áo Mai mình vừa vá.

Chợ nằm trên một bãi thấp có hai dãy mái quay lưng vào nhau. Buổi đầu theo nước nhìn như một dãy, đi hết mới biết lối chợ còn vòng lại phía sau. Những chén giữ âm treo dưới hiên, không phải chén nào cũng gọi người; có món chỉ rao bánh, có món mở một đoạn đàn người bán đã trả công. Đèn do người tự góp giữ vài khuôn cảnh dưới mái chung, còn những lời gọi theo tên được người coi quầy nhắc. Không có tiếng nào tự biết họ vừa tới từ đâu. Khi một người gọi Phương là chị Mai, chính chị đã phải dừng hỏi họ nhận tên ở đâu.

Người ấy chỉ phong bì mới tới hôm qua, từ Cửa Nghiêng chuyển qua bến hàng. Chị tên Phương, là chị của Mai, trên thư viết đủ, tới miệng người báo thành chị Mai cho ngắn. Phương sửa lại trước khi theo ông vào mái Chỉ Thưa. Nhiên đứng bên không sửa hộ, thấy tay chị nắm quai túi chặt. Một chữ nhầm không dựng được em trước mắt, nhưng đủ kéo chị tới tư thế đã chuẩn bị sẵn để được nhận là người nhà của ai đó thay vì người đang tới chịu việc mình làm.

Mái Chỉ Thưa đã đổi người giữ hai lượt. Sạp dưới bán kim, trên còn một phòng nhận khách có giường đôi, người tiếp mời chị vào gian của hai chị em. Phương đứng ở bậc, nhìn hai chiếc gối mới, nhận ra chúng không liên quan một căn nhà nào mình kể. Người tiếp chỉ muốn ghép tên vừa nhận vào căn phòng có sẵn, đem bữa ăn lên, để người tìm thân có thể nghỉ trước khi hỏi. Chị nói cần một chỗ cho chính mình, không cần phòng em. Người ấy ngạc nhiên rồi dẫn họ sang hiên trả tiền theo giường.

Phòng hẹp, sàn nghiêng về phía cửa, đặt túi xuống nó tự trượt. Dư nhấc miếng gỗ kê, phát hiện một góc đã mục, bảo đừng để hòm nặng ở đó. Nhiên đáp hòm bình vẫn Cửa Nghiêng, đây chỉ áo với nồi, rồi nghe mình đã quen việc giải thích vì sao không mang. Phương đặt túi giữa hai chân ghế, hỏi nếu đêm nước lên tới nền có lối nào ra. Người tiếp chỉ cửa sau, nhưng khi Dư mở, một xe hàng đã chặn. Họ phải xuống nói để được dời thật trước khi nhận phòng.

Người đẩy xe cáu vì mỗi khách tới đều bắt dời rồi chẳng bao giờ dùng cửa sau. Dư đáp nếu chẳng dùng càng may, không phải vì thế được bảo nó đang trống. Phương đứng giữ cửa trong lúc ông nhích xe, vạt áo dính mỡ trục. Chị tưởng sau khi kể thư Mai sẽ chỉ phải đi qua những cảnh nặng nghĩa về tên, không ngờ đầu chuyến là cãi chỗ để xe và hỏi nước tắm ở đâu. Nhiên đem túi lên lại, nhận phòng một đêm thôi để hôm sau nếu muốn còn chọn chỗ khác.

Về món chén, người tiếp chỉ biết nó từng được chuyển từ đây sang mái Giếng Cũ. Có một lô đồ âm theo những người rời thành, có món được gửi tiếp để dùng trong những gian mới dựng. Họ không được nghe tên Mai rồi chỉ ra ngay chén của chị. Phương lấy bản cũ có dấu nhận, người tiếp hẹn hỏi người đã coi kho, chưa biết người ấy về chợ ngày nào. Chị nhìn cầu thang dẫn tới hai gối, nuốt một câu muốn hỏi có tin em từng ở đây không. Địa chỉ giữ món âm không tự nói được người chủ giọng đã chọn đi đâu.

Buổi chiều, họ xuống ăn khoai ở quầy Bạc. Bà chìa cả chiếc rổ lót cho Dư, tưởng ông muốn mang khoai đi, nghe ông chê mình có lò mà chẳng ai cho chum miễn, bà bật cười. Nhiên đứng cạnh bếp, đỡ một góc vải khỏi lửa. Chuông lại vang hai lượt, Bạc giật tay, để kẹp rơi sát chân. Bà đã nhận xới nồi cho khách, nhưng đầu kia chợ đang gọi chị Hai tới đỡ một gánh vải. Bạc nhắm mắt, lẩm bẩm mình đang bán khoai, rồi nghe thêm tên người mẹ gọi ở mái bên khiến vai bà co lại.

Một cô gái búi tóc cao chạy tới cầm gánh thay, nói người gọi cần tay giữ chứ không cần đúng bà Bạc. Cô vừa cúi xuống, một người đàn ông ở quầy đối diện gọi mình là Thi. Cô quay đầu theo giọng ấy, đầu gánh trượt. Dư bắt được một bên, Nhiên đỡ bên còn lại, vải đã quệt xuống bùn. Người nhờ gánh la lên, cô gái dựng gánh lại, không nói xin lỗi cái tên nào. Phương kéo tấm vải ngoài cùng khỏi vũng, giúp rũ nước trước khi bùn ngấm sâu.

Người đàn ông bước sang, bảo con gái mình làm gì cũng hậu đậu thế. Cô gái đứng thẳng, nói mình không phải con ông. Ông cười khó xử, bảo chỉ nói giống, không ai định lấy ai đi. Bạc chen vào nhờ trả công người vừa đỡ thay mình, lời qua lại dừng giữa đám khách. Cô gái nhận đúng khoản nhỏ, cầm đi mua một bát nước, chưa rời chợ. Phương nhìn theo, có một thoáng nhớ Mai giận mình; chị không gọi cô lại chỉ vì gương mặt khác đang đỡ hộ nỗi nhớ.

Vải bẩn phải đem ra bãi giặt ngay. Người chủ gánh muốn trừ hết vào tiền người giúp, Dư đặt tay lên đòn, nói lúc mình bắt cũng làm rơi một đầu, hỏi trừ vào ai cho đủ. Bạc nhận đã bỏ tay vì bị gọi, người chủ nhận đã chất quá nặng cho một người. Sau mấy câu không ai thích nghe, họ chia công giặt, dùng nước ở bãi chung. Không có một lời về quyền lựa chọn đủ làm tấm vải tự sạch. Nhiên kéo vải dưới nước đến khi hai cổ tay mỏi, còn Phương cọ mép bùn, váy ướt tới gối.

Ở bãi, một tiếng gọi mẹ bật từ gian phía trên. Phương thấy Bạc đứng dậy nửa chừng, rồi tự ngồi xuống nhờ Nhiên nắm hộ mép đang kéo. Bà nói mình đã nhờ ngừng tiếng ấy ở quầy này, người nhận tưởng tiếng nhỏ nghe không hại ai. Nhiên hỏi bà có muốn cùng lên nói không. Bạc bảo hết mẻ vải đã, mình không thể cứ nghe ai nói giúp là bỏ món đang trả công. Cô ngồi lại. Chuyện cần dừng vẫn còn, mà bàn tay hiện tại của bà cũng cần được tin đủ để giữ mẻ việc đến cùng.

Giặt xong, Phương mang vải phơi, nghe Dư hỏi một người bán chum về dấu vuốt miệng. Người bán nói hàng từ bến Cồn Nâu, thợ đi qua đổi bằng mẻ men, không biết người ấy là Thạch Cẩn hay chỉ học cùng tay. Dư hỏi thêm mùa nào, nhận câu đã lâu không chắc. Ông thôi, chọn mua một cái nắp lỗi vừa chiếc nồi của họ. Nhiên nhìn ông trả tiền, muốn hỏi có hối tiếc vì không tới Cồn Nâu ngay không. Ông đang xoay nắp, vui vì nó khít, cô lại để câu ấy qua.

Tối trong phòng, nền nghiêng khiến bát canh tràn một bên dù đặt giữa bàn. Phương nhìn Nhiên kê bằng mảnh lá khô, bật cười mãi mới ngừng. Chị đi xa để sửa một việc nặng, trên đường vẫn có thể gặp cái bàn nhất định không cho ăn đầy. Dư bảo sáng dọn thì lấy lá trả đất, đừng để người sau tưởng đồ kê của nhà trọ. Ba người ăn, không nghe được rõ mọi tên ngoài chợ. Có một lúc giữa hai lượt chuông, chỉ còn tiếng người rao chổi mới và tiếng người mắng chổi quét gãy cán.

Người tiếp đem tin cũ lên: mái Giếng Cũ cách hai chặng, mùa này có nước cạn giữa đường, phải đi vòng qua một bãi thấp. Phương ghi điều ấy, hỏi người nào biết chặng đầu, nhận tên người chèo ngày mai sẽ tới. Chị không đặt túi lên giường đôi mong Mai sẽ bước vào chỉ vì mình ngủ đúng chỗ. Nhưng khi người tiếp hỏi có cần giữ một chỗ trống không, chị vẫn mất một nhịp để đáp không. Nhiên đang xếp áo, nghe chị tự nói xong mới quay lại hỏi sáng ăn khoai hay cháo.

Đêm không yên. Một khách đi nhầm cửa vì tiếng gọi chị Hai ở dưới trùng tên người ông tìm, nắm tay Phương khi chị ra rót nước. Chị giật ra, nước đổ lên áo, người ấy còn chưa tỉnh hẳn để biết mình vừa làm đau ai. Nhiên bước vào giữa, gọi người tiếp đem đèn thường tới. Không ai biết tên hiện tại của ông, họ không thử những tên đang nghe ngoài chợ. Phương giữ cửa phòng mở cho ông nhìn rõ bậc thật, Dư kéo ghế chắn cạnh sàn dốc, để ông ngồi chờ người đi cùng tìm lên.

Khi người quen tới, ông đã nhận ra áo Phương khác, xin lỗi mà cứ nhìn xuống chỗ tay vừa nắm. Chị nói mình đau, cần ông đừng tới gần thêm, không bảo không sao cho ông dễ ngủ. Người kia đưa ông về phòng dưới, để lại địa chỉ nếu sáng cần nói nữa. Dư kê ghế lại, Nhiên đổ nước đi, cả ba đều tỉnh. Chén gọi ngoài chợ vẫn có tiếng từ những chuyện hữu hạn, nhưng đủ người tiếp tay dùng chúng thay cho lời hiện tại sẽ làm một đêm dài hơn sức chịu của người đang cần ngủ.

Sáng mai họ sẽ tìm người chèo, còn Bạc đã hẹn nhờ cùng tới quầy giữ tiếng mẹ. Phương nằm nghe hai việc khác nhau đợi ngoài cửa, biết không thể lấy chuyện riêng làm cớ cho mình đi qua hết người khác, cũng không thể nhận hết để lại trễ Mai thêm một lần. Chị chọn sẽ cùng Bạc sang quầy sau bữa sáng, rồi nhận chặng thuyền khi đã hỏi đúng giờ. Trong túi, bản thư mới nằm cạnh địa chỉ Giếng Cũ, chưa ai đọc thay chị thành một lời bảo đảm rằng hành trình này sẽ được gặp lại em.