Chương 59: Con gái của ai

Quyển IV — Những Người Không Muốn Trở Lại

Cô gái búi tóc cao đứng ở quầy kim, mua một cây đủ nhỏ để xâu qua hạt gỗ. Bà bán hỏi đem về nhà dì Liễn hay nhà cha Bằng, cô đặt tiền xuống nói đem về chỗ mình đang ngủ. Phương đứng sau, nghe tiếng kim rơi trong cái đĩa mẻ. Người bán chưa chịu thả tay, kể hồi nhỏ cô không có dì nuôi thì biết ở đâu bây giờ. Cô gái thôi nhìn kim, lấy một cây khác, trả đủ tiền rồi ra khỏi quầy mà không đón phần chuyện người bán định kể tiếp.

Phương đã cùng Bạc tới nơi còn mở tiếng mẹ buổi sáng. Người giữ nhận bà xin ngừng, vẫn cãi về việc tiếng ấy nhỏ, cuối cùng phải hỏi một người khác tới phụ quầy nếu không còn gọi được bà chạy sang. Chén được bọc, tên giữ ở quầy ấy thôi nhắc, những nơi khác chưa có mặt. Bạc đặt một nồi khoai xuống bếp mình, nhận hôm nay được bán liền hai lượt khách mà không đánh rơi kẹp. Để khỏi mừng thay bà quá sớm, Phương mua thêm phần ăn rồi mới ra quầy kim vá áo.

Chị gọi người phụ nữ vừa đi, không dùng tên Thi đã nghe hôm qua. Người ấy quay lại, nhận ra tay áo chị còn vết mỡ, hỏi đã giặt được chưa. Phương giơ chỗ sạch hơn, nói mình định mua kim nhưng chưa biết cỡ, có thể hỏi cây cô chọn dùng việc gì không. Cô mở túi cho xem hạt gỗ, nói sửa một tấm rèm cho người thuê nhà bên bãi. Không phải ai cũng muốn rèm mang tiếng thân nhân; có người chỉ thích nó kêu lách cách khi gió tới. Chị mỉm cười, mua đúng cây kim cần cho một đường áo thường.

Họ ngồi bên quầy Bạc ăn hết phần nóng. Người phụ nữ từng dùng tên Thi, tên ấy không giả, nhưng ở chợ nó luôn đi cùng câu con gái nhà ai. Dì Liễn nuôi cô một thời trong đời sống, giờ cũng ở cõi sông, nhìn đâu cũng nhận ra cô gái cũ cần về trước chiều. Người đàn ông quầy đối diện là Bằng, có con gái tên Đoan đã đi bờ khác từ lâu. Ông thấy dáng cúi đầu của cô giống con, ban đầu gọi nhầm, về sau nói gọi như vậy cho ấm nhà. Rồi ông học tên Thi của cô nhưng vẫn ghép vào câu con gái mình. Nói được một lần, những người ngoài lại tiếp nhau gọi hộ.

“Tôi từng nhận ăn ở nhà ông ấy,” cô nói. “Từng ngồi nghe chuyện con gái ông. Nhưng chưa từng nhận làm con.”

Phương nghe tới đó, đặt bát xuống. Cô không phải một người không có ký ức để mọi người chia nhau đặt vào. Cô nhớ ai từng cho mình ăn, biết nợ một bữa nên trả bằng việc nào, có cả những điều riêng không muốn kể giữa quầy. Cô đã rời nhà Liễn, ở phòng thuê một mùa, nhận những việc nhỏ đủ trả tiền. Dì vẫn để chỗ ở đó, thương thật, nhưng mỗi lần ghé lại đòi dọn túi cô về. Hai việc ấy cùng có mặt, không làm lời từ chối của cô thành bớt đáng nghe.

Nhiên tới gọi Phương vì người chèo chặng đầu đã ở bến, hỏi họ nhận chuyến chiều hay sáng sau. Chị nhìn cô gái đang cuốn chỉ quanh mảnh gỗ, chưa kịp quyết gì thì Liễn bước qua dãy kim. Bà xách một gói áo, gọi Thi, nói người trông nhà đã bảo cô ngủ ngoài hiên rách, đem áo mới về thay. Cô đáp mình trả tiền ngủ trong gian có cửa, áo đang mặc chưa rách. Bà đưa gói sát người cô, bảo còn cãi thì cứ về nhà mà cãi, đừng để người ngoài tưởng mình bị bạc đãi.

Bạc chặn gói áo khỏi nồi khoai. Liễn quay sang trách bà cho cháu ngồi cả sáng mà không báo, Bạc nhấc kẹp, nói khách mua phần ăn thì được ngồi ăn. Nhiên thấy người trẻ lùi một chân dưới ghế, vai co đúng như hôm bị gọi Thi giữa gánh vải. Từ mái Liễn có tiếng một câu cũ, người trông nhà đã mở chén nghe khi thấy bà ra chợ. Đó chỉ là câu Liễn từng gọi, được giữ rồi dùng lại mỗi buổi tìm cháu; người mở biết bà vừa ra chợ, chén không tự thấy theo.

Người phụ nữ đứng lên, túi hạt đổ vì dây chưa buộc. Hạt gỗ chạy khắp nền. Cô cúi nhặt, Liễn cũng cúi, hai bàn tay chạm rồi bà nắm luôn cổ tay. Phương đỡ khuỷu bà để bàn tay nới, nói để người ta đứng được đã. Bà giận, hỏi chị là ai mà biết cháu mình muốn gì. Chị trả lời mình không biết hết, vừa nghe cô ấy nói muốn ở phòng thuê, đó là điều có thể để cô ấy tự nhắc. Liễn nhìn mặt chị, chờ một lời tự xưng đủ quyền, không có.

“Dì bỏ tay ra,” người phụ nữ nói. “Con nhặt hết đã.”

Liễn buông, bàng hoàng vì cháu vẫn gọi dì, không phải vừa bỏ cả quãng nuôi mình. Cô nhặt từng hạt, có cái trôi dưới chân Bằng khi ông cũng sang xem. Ông cúi nhặt giúp, đưa lên rồi nói con gái mình cũng cứ để rơi đồ như thế. Cô nhận hạt, nhìn thẳng, bảo ông nhớ con có thể nói tên con, đừng dùng tay mình để giữ một người khác. Ông đỏ mặt, lùi ra, không lập tức hết buồn. Phần hạt đã nhặt ông vẫn đưa, cô vẫn cảm ơn.

Một hạt mắc giữa khe ván phải nhờ mũi kim khều. Cô gái ngồi xổm, Phương che gió bằng chiếc giỏ, Nhiên giữ mép ván. Liễn đứng trên không biết giúp gì, cuối cùng đặt gói áo xuống đất để hai tay rảnh cầm đĩa đựng hạt. Bà nhận từng cái con cháu nhặt lên, không kéo nữa. Khi đủ số, cô đứng dậy, đếm lại một lượt rồi đem gói áo trả. Cô sẽ nhận nếu dì muốn cho không buộc chỗ ngủ; hôm nay cô không muốn đi cùng bà về. Liễn ôm gói vào ngực, chưa đáp được.

Phương đã từng chờ một người hết khóc mới chịu nhận họ thực muốn đi. Nhìn Liễn, chị biết mình có thể xoa một câu bà ấy cũng chỉ thương, để cái đau của người đang đứng gần nhẹ đi. Chị không nói. Người chèo có thể sắp rời, phần tiền đã đặt sẽ không được giữ mãi, nhưng chị quay sang Nhiên xin nhận chuyến sáng sau. Đó là giờ của chị, có giá một đêm trọ nữa, không lấy việc Mai đang cần sửa làm cớ bỏ người trước mặt trong một câu nói không ai chịu nghe hết.

Cô gái không nhận mình cần ba người cùng đưa về. Cô hẹn chủ tấm rèm ở bãi sẽ giao hạt đã xâu trong chiều, muốn làm nốt việc. Nhiên hỏi có thể ngồi cùng một quãng không, cô đồng ý, mang dây ra dưới bóng mái chung. Liễn về nhà, Bằng cũng quay lại quầy, tiếng cũ vẫn còn một lượt rồi im khi người trông mái xuống nghe nói. Phương không biết bà Liễn đã ra lệnh ngừng hay chỉ chưa muốn mở thêm. Cô gái đang xâu hạt, không được biến sự yên tạm thành lời hứa rằng từ nay mọi mái sẽ gọi đúng.

Đến gần trưa, cô hỏi có thể lấy một tên mới mà chẳng cần đi hỏi người giữ sổ ở bến không. Phương gật, rồi hỏi cô muốn được gọi là gì. Cô nhìn bát nếp Bạc vừa xới cho khách khác, nói Nếp, vì lúc sáng muốn ăn món ấy mà cứ phải nói nhà ai nên quên mất. Bạc bật cười, xúc cho một bát, cô lấy tiền trả chứ không chịu một cái tên mới phải bắt đầu bằng món nợ. Tên không làm những quãng đã sống biến đi, cũng chẳng buộc cô phải thích nếp mọi bữa trong đời còn lại.

Nếp viết tên lên miếng gỗ dùng cuốn chỉ, chữ nhỏ, tự thêm một nét cho dễ nhận. Phương không chép vào sổ vì đây chưa phải việc của sổ nào. Chị chỉ gọi Nếp khi hỏi có muốn uống nước không. Người phụ nữ ngẩng ngay, không vì tên có phép riêng mà vì nó được hỏi theo cách mình vừa chọn. Một tiếng quen từ hiên Liễn còn có thể làm cô quay đầu trong những ngày tới; cô có thể đáp hoặc không, người đang gọi vẫn phải chịu nghe cô nói ngày hôm nay.

Dư mang tới nắp nồi đã mua, đặt cạnh thau nước, bảo hai người cùng đi sắp nấu mà cứ đem cái nồi bỏ quên trong phòng. Nhiên đứng dậy, chợt thấy buổi sáng đã gần hết vào những việc mình không dự định. Cô hơi bực, không tìm cách biến bực thành chê Nếp gây chuyện. Dư hỏi còn muốn đi bãi xem gốm không. Cô nhận, nhờ Phương ở lại thêm nếu còn muốn. Hai người đi, Nếp không có một nhóm hộ tống cả ngày chỉ để bảo rằng mình đã tự do.

Ở bãi, Nhiên thấy một đường đất mới nứt, những mảnh gốm bỏ phơi kêu lách tách như vỏ đậu. Dư chọn một mảnh để kiểm đất, cô nhắc dấu Cồn Nâu. Ông nói chưa muốn đi nhánh ấy, hôm nay còn nhận việc qua Giếng Cũ. Cô gật, song mắt cứ quay về tấm bảng thuyền hàng có ghi tên bến. Một phần cô đã bắt đầu tin biết thêm hộ ông sẽ là món tốt. Chưa làm gì, ý nghĩ đã tìm được chiếc áo dễ mặc là người bạn muốn giúp tìm thân nhân.

Chiều Nếp giao được rèm. Những hạt hỏng không đủ đều, chủ nhà giữ một đoạn chỉ thừa để cô thay lần sau, trả tiền phần đã làm. Cô mua một cái túi có dây chắc hơn, tới quầy khoai chào Phương. Chị hỏi có muốn gửi lời tới Cửa Nghiêng nếu cần chuyến không. Nếp nhận địa chỉ bến, không nhận lời tới ở đó vì người ta đã tốt với mình một ngày. Cô còn việc ở chợ, còn muốn ngủ phòng tự trả. Phương nhìn cô quay đi, nhận ra thương ai không nhất thiết phải tạo được một chỗ trong nhóm mình cho họ.

Đi được một đoạn, Nếp quay lại hỏi tên mình có khiến người giữ bến tưởng tới đặt món ăn không. Phương cười, kể ở đó có người tên Đậu, tự nhận chèo thuyền chứ không chịu bị tính vào giỏ khoai. Nếp cười theo, nói có dịp sẽ phải xem hai cái tên ngồi cùng một thuyền có làm người ta đói không. Chị đưa cô mẩu giấy địa chỉ, thấy cô cất cùng kim và chỉ, một nơi để hỏi đường trong tương lai chưa có ngày hẹn. Cô đã rời quầy một lần rồi có thể quay lại chỉ để nói câu đùa. Không một ai giữ sẵn cái ghế bằng tiếng gọi con mới khiến được điều ấy xảy ra.

Tối Liễn tới, lần này không mang chén hay áo. Bà hỏi người vừa ở đây có về phòng chưa, Phương không chỉ địa chỉ riêng khi chưa được cho. Bà giận, đứng một lúc mới nói nhờ bảo mình để gói áo ở quầy kim, muốn lấy lúc nào cũng được, không cần ghé nhà. Chị nhận chuyển đúng câu, chưa bảo Nếp phải thấy lời ấy là đủ. Bằng ngang qua, nghe tên mới liền lặp nhầm thành Thi, tự ngừng giữa âm. Sự sửa còn vụng, có người nghe thấy, cả hai phía cùng phải sống tiếp sau nó.

Phương về phòng, trả thêm một đêm tiền trọ. Nhiên đang hong áo, kể Dư thấy đất tốt nên muốn nhận một mẻ nhỏ sau chuyến Giếng Cũ. Chị nghe, đem giấy Mai ra kiểm cạnh gấp, không trách ngày mình đã chọn ở lại. Nếp không thay Mai tha cho chị, câu nói sáng nay không trả ngược thời gian. Nó chỉ khiến tới lúc viết tên em ở đầu bản mới, chị nhớ rõ một người có thể còn gọi dì, còn nhận áo, mà vẫn không muốn trở về mái đang dùng tình thương để gọi mình.