Chương 27: Ngày mưa không rơi xuống
Quyển II — Bờ Của Những Tên Gọi
Mưa đứng cách đầu người một bàn tay. Đậu ngước nhìn hàng nghìn giọt dài, mỗi giọt mang một vệt trời trắng ở giữa, dưới chân vẫn là đất khô. Tịnh thử giơ hai ngón, kéo xuống được một chút lạnh. Giọt nước vỡ, những giọt quanh nó không rơi theo. Chiếc lá dưới cùng run một lát rồi lại nằm im, mép quăn vì thiếu nước.
Họ gặp màn mưa sau khi rời mái Diệp nửa ngày. Nhánh sông bị nó phủ kín từ vách bên này tới vách bên kia, những sợi nước mảnh nối mặt sông với khoảng sáng trên cao. Thạch Dư bảo lần trước tới không có. Ông chỉ một mái tranh ở đoạn bờ còn khô, nói ở đó có người trông chỗ dỡ hàng. Hỏi đường trước đỡ phải ngồi giữa sông chờ một thứ chưa chắc biết chờ.
Người trông mái tên Lộc, đang kê thang hứng nước từ một cành cây. Ông nhấc chiếc gáo dưới thang, nước chỉ đủ ướt đáy. Dư hỏi sao không múc sông. Ông bảo dùng được việc rửa, còn chậu cây này vốn quen nước mưa, một bà trước khi đi nhờ giữ hộ. Ông đã nhận thì thử giữ, không vì ở cõi này mà lá muốn xanh thế nào cũng xanh. Dư nhìn chậu, lấy ngón tay bấm một cục đất, bảo đừng tưới thêm ngay; dưới mặt vẫn còn ướt.
Nhiên hỏi nhánh mưa kéo dài bao xa. Lộc dẫn tới bậc cao, chỉ một cọc bên kia, khoảng cách chừng hai lần ném dây. Có thuyền đã đi qua rồi vòng về, người trên tưởng mình mới vào được một mái. Mưa không làm chìm thuyền nhưng che mất chỗ hai dòng gặp nhau. Ông không biết nó sinh từ đâu. Ai ở mái nghe được một lời khác nhau, có khi chỉ tiếng gọi thuyền từng có ở khúc sông cũ.
Đậu lắng nghe. Trong tiếng nước chưa rơi có ba tiếng gõ, ngừng rồi thêm một tiếng. Cậu hỏi Lộc có nghe giống vậy không. Ông nói hôm trước nghe người gọi dỡ hàng, hôm nay nghe tiếng mái va mạn, chẳng chắc có phải cùng âm. Tịnh nghe rất lâu, chỉ nhận một khoảng rì rầm. Không có giọng cha hay mẹ nào nổi lên với cô. Cô thấy nhẹ cả người rồi ngượng vì đã mong điều ấy để chứng minh mình không còn sợ.
Lộc đưa họ tới mép đường sát mái. Vài viên đá còn khô đi xuyên một góc mưa, sau đó biến dưới những giọt lơ lửng. Ông đã đi tới viên thứ tư để gỡ một chiếc lưới, rồi quay lại. Nhiên xin thử đúng quãng ấy. Cô muốn biết từ phía trong còn thấy cọc buộc thuyền hay không. Hai hòm để nguyên dưới mái, Tịnh ở viên thứ hai, Đậu đứng ngoài giữ chỗ, không vòng dây lên ai.
Cô bước chậm. Giọt mưa chạm tóc lạnh buốt, vỡ trên vai áo thành những vết sẫm. Tới viên thứ tư cô quay, mái tranh bị các sợi trắng cắt thành nhiều mảnh nhưng chiếc cọc đen vẫn ở đúng khoảng giữa hai thân cây. Cô nhìn dấu nứt dưới chân, thử thêm góc từ khi ngồi thấp, rồi quay về. Không có ngõ cũ nào hiện ra. Điều làm cô lo chính là mọi thứ dường như bình thường đủ để đi thêm.
Nhiên kể lại chỗ vừa thấy, nhờ Tịnh nhìn dấu nứt trước khi thử một tiếng gọi đường. Lộc đứng xa nghe, không hứa tiếng ấy mở được mưa. Cô đã đi qua quãng đá, có thể thử giữ dấu về chừng đó. Cô gọi theo nhịp chèo chậm từng dùng ở Bến Mưa. Dải sáng hiện thấp, chỉ tới viên thứ ba rồi xô lệch. Giọt mưa trên nó nặng thêm, rơi lộp bộp xuống một vạt đất bằng chiếc rổ.
Đậu vội cúi đặt gáo. Nhiên ngừng để cậu khỏi bước vào chỗ ánh đang tắt. Cổ cô nóng như vừa nuốt một hạt cơm khô. Tịnh đưa nước, bảo quãng đá có một lượt nước xiết trước khi vào sông, âm vừa tới đó đã mất nhịp. Nhiên nghe lại tiếng gõ mình tưởng ở dưới mưa. Ba tiếng gần nhau, tiếng cuối rời rất xa. Cô thử gõ lên sào, Lộc lắc đầu, bảo tiếng ông nghe không như vậy.
Cô vẫn xin thử thêm một lượt, lần này đợi khoảng ngừng rồi mới gọi. Đầu dải sáng giữ đúng viên đá nứt, đi xa hơn nửa bàn chân. Mưa phía trên chỗ ấy dồn thành một tấm nặng. Cô kéo giọng, muốn giữ cho Tịnh có thể nhìn rõ cọc bên kia. Tiếng cuối vỡ trong cổ. Cô ho, phải cúi xuống, một tay vịn mép bậc. Dải sáng lịm, nước đã rơi bắn lên ống quần cả ba.
Tịnh đứng giữa cô với viên đá đầu. Cô không bảo Nhiên nghỉ khi nào muốn, chỉ nói mình chưa nhận vào thêm để xem và sẽ không đi trong lượt thử thứ ba. Đậu nhấc gáo nước vừa hứng, đưa cho Lộc trước khi chạy lại lấy bình uống. Nhiên ngậm nước, không nuốt ngay được. Lộc mang ghế tới. Cô ngồi, nhìn một vệt bùn nhỏ dưới đất, phần duy nhất cơn mưa đã chịu để lại sau hai lượt gọi.
Đến trưa, tiếng Nhiên chỉ còn thấp và sạn. Lộc kể có người đã qua vào một buổi nhánh nước đổi, khi tiếng gọi thuyền nổi lên theo nhịp khác. Người đó trở lại mái mua dây, nói đi được, không nói biết làm cho mọi người đều đi được. Ông nhận ra mình đã kể câu ấy quá giống một cách mở cửa. Hôm nay có cô chèo thử, ông mới thấy phần mình chưa biết dài hơn quãng đứng ngoài nhìn.
Nhiên lấy than viết hai chỗ đã thử lên mặt gỗ vụn. Một chỗ dải sáng lệch, một chỗ đúng hơn nhưng không giữ lâu. Cô muốn ghi cho lần sau, đầu bút lại viết gần thành một lối có thể dùng. Cô gạch phần kéo dài khỏi viên thứ tư. Đậu ngồi cạnh, thấy vậy, đưa hẳn gáo sang chỗ khác để nước khỏi làm nhòe nét. Cậu không hỏi bao giờ cô có thể gọi lại.
Thạch Dư trở về từ bờ trên, áo dính đầy bụi lá. Có đường đi bộ vòng qua lưng vách, cuối đường là bến nhỏ nối nhánh này. Xa hơn đường nước một ngày nếu mang nhẹ, hai ngày nếu phải chia hòm. Ông đã đi tới đoạn có cây chạc rồi quay, phần sau Lộc từng dùng để chuyển hàng. Chiếc thuyền thuê có thể gửi người quen ông đem xuống khi nước đổi, tiền thêm phải trả ở đây, không đợi tới bờ sau mới tính.
Đậu mở túi tiền, nhớ chiếc chén vỡ, chần chừ. Nhiên nhìn thấy, lấy phần chung được Phương ghi riêng cho chuyến đi, đặt xuống. Chén là khoản khác. Tiền đổi đường hôm nay có cả quyết định cô đã thử kéo giọng quá dài trong đó, không phải Đậu phải nhận thêm để cân bằng lỗi cũ của mình. Cậu đếm lại tiền cùng cô, nghe giọng khàn càng hiểu vì sao một người có thể muốn nhận hết lỗi cho dễ khỏi nghe người khác nhận phần họ.
Họ ăn dưới mái, cơm được Lộc rang thêm trên chảo vì sáng chưa ai kịp nấu nồi mới. Dư chê cháy, ăn hết rồi xin một chút đem đi. Lộc bảo ông nấu lại nếu muốn. Dư đáp không cần, chỗ cháy giòn có thể mang, phần ướt để người ở mái dùng. Đậu bật cười, lại nghĩ tới cái chén trong khăn. Lần này cậu để tiếng cười qua, không lấy nó làm bằng chứng mình đã hết buồn.
Nhiên nhấc gáo mưa, nhìn lớp bụi chìm dưới đáy. Cô đã chờ mình có thể làm được một việc đẹp hơn đi vòng, một quãng sáng để cả bốn cùng qua. Vạt nước nhỏ trên đất gần như giễu cô. Lộc mang gáo đổ vào chậu cây, ngón tay giữ lá khỏi gãy, rồi trả chiếc gáo sạch. Ông cảm ơn phần nước. Không ai ở mái cần gọi đó là một phép thành công để nó có chỗ dùng.
Buổi chiều họ tháo đồ khỏi thuyền. Lộc nhận chuyển thuyền cùng người quen, ghi đúng bến nhỏ sẽ trả và hạn chờ nếu nhánh vẫn bị mưa chắn. Dư từng gửi hàng qua tay ông nên chịu đứng cùng lúc giao, không nhận bảo đảm mọi khúc nước ngày mai. Nhiên để lại tấm gỗ ghi hai lượt thử, nói rõ đó chưa là đường. Ông cất dưới bàn, bên những ghi chép khác về dòng quặt.
Hai hòm được tách quai, mỗi lượt hai người khiêng. Đậu đòi nhận một bên của cả hai, Dư nhìn cậu như nhìn người vừa đề nghị đốt hai lò bằng một bó rơm. Ông buộc dây lên một đòn ngắn để đôi vai thay nhau chịu. Tịnh mang đồ ăn và thư, nhắc tới nhánh Chỉ Vân cô còn phải gửi tin cha. Nhiên gật, viết tên nhánh lên tay áo để mai đừng vì cổ đau mà quên việc của người khác.
Đường lên vách hẹp, có một chỗ phải nghiêng hòm qua rễ. Cả bốn dừng, kê gỗ rồi chuyển từng cái, không nhấc người qua trước để đồ ở chỗ thiếu tay. Đậu cúi nhìn dấu niêm, cả mười còn nguyên. Tiếng ba nhịp tự lọt ở bình thứ sáu lần này bị tiếng cây cọ che mất. Cậu nhận ra mình đã chờ nó báo một điều về đường phía trước, dù chưa lần nào nó làm được việc đó.
Lên cao, màn mưa giống một tấm vải buông từ trời xuống mà quên chạm đất. Có những giọt ngang tầm mắt, phồng như giữ cả dòng sông lộn ngược. Đậu đưa tay đỡ một giọt, nó vỡ xuống lòng bàn tay, lạnh đến tê. Cậu muốn đem về cho Phương xem, rồi nhìn túi nặng và khoảng đường còn khuất. Cậu quệt tay lên tóc, nước rơi thật qua gáy. Chỉ có thế mà thấy buổi chiều đã khác.
Tới chỗ cây chạc, họ nghỉ theo lời Dư đã hứa trước khi ông nhận thêm việc. Nhiên ngủ gật bên hòm, miệng mở vì cổ khó chịu. Đậu kéo áo cho cô, ngừng ở một gang rồi khẽ gọi. Cô mở mắt gật mới để cậu phủ. Cử động nhỏ ấy khiến cậu nhớ Diệp trên đá. Cậu không thấy mình bỗng thành người hiểu mọi chuyện; chỉ thấy một việc có thể làm đúng ngay khi không cần ai nhắc.
Họ dựng chỗ nghỉ trên nền đất bằng sau cây chạc. Tịnh và Đậu xuống một mạch nước rất nhỏ lấy phần nấu, Dư kê hòm khỏi sương, Nhiên ngồi nhặt lá mắc vào quai. Có một lần cô muốn gọi họ quay lại vì đường dưới dốc sắp tối, giọng vừa ra đã đau. Cô gõ mái xuống gốc cây theo tín hiệu trước lúc hai người đi. Tịnh đáp từ gần, ba tiếng gõ không đều, rồi nói họ đã nhìn thấy lối lên.
Đậu mang nước về, chợt hỏi nếu chén âm còn nguyên thì có thể giữ sẵn tiếng báo như vậy không. Dư nói giữ được một đoạn báo thường, miễn nghe rõ là đoạn đã ghi. Nhiên gật rồi chỉ xuống đất, vẽ chỗ quay vào và chỗ đứng phải thay theo mỗi lượt. Giọng giữ trong chén không nhìn được người đang đi ở đâu. Một câu nghe rõ không tự biết phải dừng ở mốc nào. Đậu nhìn câu vẽ cụt, hiểu vì sao tiếng cười dù còn nguyên cũng chỉ là tiếng cười.
Đêm xuống không có tiếng mưa trên mái. Màn trắng còn ở phía bên kia vách, thỉnh thoảng rì rầm như một bến rất đông mà không ai nhìn rõ mặt. Dư lấy một mảnh bát vỡ trong túi riêng kê chân nồi cho khỏi nghiêng. Đậu thấy, định hỏi rồi thôi khi ông đang chắt nước nóng. Tịnh khâu lại mép tất, Nhiên viết trên đất rằng mai phải đổi người khiêng từ đầu, đừng đợi vai đau mới nói.
Trước khi nằm, cô nhìn qua vách lần cuối. Cơn mưa chưa chịu rơi, tiếng của cô cũng chưa trở lại. Bốn người đã ở bên đường vòng, có nước nóng và một buổi sáng cần đi tiếp bằng chân. Nhiên đặt miếng than xuống cạnh sổ. Cô muốn ngủ trước khi tiếng trong mưa lại khiến mình tưởng chỉ cần thử thêm một lượt là có thể rút ngắn cả ngày của mọi người.
Chương 28: Bát vỡ vẫn có chỗ dùng
Quyển II — Bờ Của Những Tên Gọi