Chương 33: Quãng sông phải chèo ngược
Quyển II — Bờ Của Những Tên Gọi
Ngược dòng, cây ngang hiện ở phía sai tay. Đậu quay đầu nhìn Nhiên, thấy cô cũng đang nhìn nó, hai tay vẫn giữ nhịp. Mặt nước sáng hơn lúc họ tới, bờ trong nằm thấp thành một vệt khó phân với bóng. Tịnh chống sào, đầu sào chạm được đá rồi trượt, cô rút lên báo ngay. Nhiên cho mũi dừng ngoài một quãng trước khi cả ba cùng xoay về góc đã nhớ.
Họ đi từ trước khi trời rõ. Hai hòm và đồ không cần dùng để ở bến dưới với Dư. Ông sẽ theo thuyền hàng tới điểm ngoài khi nước giảm, không hẹn vào nhà nếu chưa có người ra báo đường. Nhiên đã để lại tấm ván đánh dấu, chọn đúng cây ngang và chỗ mỏm đá có lỗ xuyên. Một lần quay thuyền lấy hàng buổi sáng hôm trước bây giờ là phần ít ỏi cô có thể dựa vào, không phải giọng mình.
Đậu vừa thử cán mái mới đã thấy nó nặng tay hơn. Cậu báo để cô đừng kéo nhịp như cũ. Cô hạ một chút, thuyền vẫn bị đẩy lùi giữa hai lượt. Phải đổi người chống sào ở đoạn ngoài mới nhích được. Tịnh cắm tới đúng chỗ đá giữ, dùng cả vai, mũi lên một gang. Cả ba thở hắt. Từ bên kia, chuyến sớm đi thành lướt xuống dòng thuận, mái che có tua vàng cọ vào nhau nghe lách cách.
Người chèo chuyến ấy nhận ra họ, hỏi có còn muốn tới cửa trước giờ mở không. Nhiên lắc đầu, chỉ về cây ngang. Ông nhìn, không hỏi thêm, báo hôm nay dòng sẽ còn kéo tới gần trưa. Chiếc thuyền tuột qua nhanh, tiếng người trên ấy đã hướng về một đoạn bờ sáng. Đậu nhìn theo một nhịp, quay lại trước khi Nhiên phải gọi. Thành có thể đợi một ngày khác. Rực chưa chắc có được ngày ấy nếu họ chỉ tới để kịp đúng giờ.
Tới bậc buổi sáng đã từng đi, Nhiên nhận ra lỗ xuyên trên mỏm. Cô từng nhìn nó khi đang cúi lấy gói than, nên từ tư thế đứng hôm qua không thấy. Cô ngồi thấp, nhờ Đậu giữ mũi cho cả ba cùng nhìn qua. Bên trên, cây ngang không nằm trước cửa mà ở chếch phía sau, giữa cây với cửa có một lạch cạn bị lá phủ. Tiếng gọi đã làm Rực đi theo đường xiên, khiến người nhìn tưởng có bậc nối liền.
Tịnh xuống thử viên đá đầu, bước ngang theo mép còn thấy rêu. Đậu chèn mái rồi giữ sào cho cô. Tới chỗ bậc tưởng mới mọc, cô cúi hất lá bằng mũi sào, lộ khe nước đen dưới một tấm ván mục. Tấm ván vẫn có thật nhưng một đầu đã rời chỗ tựa. Nếu Nhiên nhảy lên hôm qua, phần chạm đất đầu tiên sẽ là chỗ mục ấy. Cô nhìn xuống khoảng đen, thấy mồ hôi lạnh dưới áo dù nắng đã lên.
Họ không đặt cả ba người lên. Nhiên giữ thuyền ở đúng mỏm, Tịnh cột dây quanh thân cây thấp trên bờ thật, Đậu đứng bậc ngoài giữ đầu để chỉnh góc. Dây chỉ giúp thuyền không xô vào khe, chưa đưa ai tới nhà. Tịnh quay lại, bàn tay dính rêu, xin nghỉ một chút trước khi tiếp. Ba người uống nước, phần bình vơi hiện rõ. Không ai muốn quay đi lấy thêm rồi mất dấu lần nữa, nhưng Nhiên ghi ngay nơi có thể buộc ở bến dưới để nếu phải về còn biết mình đang chọn gì.
Lúc ngồi, cô nghe tiếng lấy áo lại vang. Bốn nhịp nói, một tiếng cười, một tiếng chân chạy. Tiếng chân ấy không làm lá trước cửa động. Đậu thử gõ lên mạn, tiếng hiện tại thô và gần, chọc thủng khoảng đều của tiếng cũ. Một bóng người lướt qua cửa rồi ngồi xuống. Rực vẫn ở trong, cùng tư thế họ thấy chiều qua, nhưng một vai áo đã tuột khỏi lưng ghế.
Nhiên cất tiếng đúng một lần, gọi tên ông. Bóng trên ghế cử động, không quay hẳn. Cô không thêm tên con. Tịnh hỏi có muốn dùng câu chuyện hôm qua không, cô lắc đầu rồi nghĩ lại, đáp có thể hỏi điều đang có trước mặt, đừng dùng làm một lệnh. Cô giơ chiếc dép, hỏi ông còn cần cả đôi hay muốn họ gửi món kia ở bến. Lần này ông nhìn ra, đôi mắt hiện giữa hai thanh cửa rất mệt.
Rực đứng lên, chân đi chiếc dép còn lại. Ông bước tới cửa, đầu cúi như đang tránh một người thấp ngang ngực. Đậu không thấy có ai chặn, chỉ thấy vệt sáng trên nền bị một tấm mành cắt. Rực nói mình nghe cả từ tối, đã muốn gọi nhóm mà cứ tới lúc ra thì thằng nhỏ lại nhờ một việc. Câu nào cũng là điều ông từng được nhờ, có việc nhớ ra mình đã làm xong từ lâu, có việc vẫn muốn làm lại.
Nhiên đặt dép lên viên đá ngoài, không ném qua khe. Cô nói đã tới, xin lỗi vì câu gọi của mình hôm trước. Ông nhìn cô, nhắc lại “cha của An” bằng một giọng rất nhẹ. Nghe ở bên này, ông tưởng cô cũng đang thấy con. Rồi hình chiếc ghế nổi rõ, ông bước vào vì nghĩ cả nhóm sẽ theo. Khi quay lại không ai có, ông đã ở giữa bữa cơm. Ông không nhớ mình đã ngồi xuống ghế bằng cách nào.
Tịnh đưa sào, hỏi muốn thử bước tới bậc ngoài trước không. Rực gật, một tay đặt lên thanh cửa. Ông đi được hai bước, tiếng chân trẻ chạy sau lưng nổi lên, vai giật ngược. Cửa sau tấm mành sáng hơn, có một tiếng gọi ông xem áo. Ông dừng, nét mặt như người vừa bị ai kéo phần ngực về trước. Nhiên giữ tay khỏi vươn, hỏi chỗ chân ông đang đứng có thấy một vệt nứt không.
Ông cúi nhìn. Vệt ấy chạy dưới ghế, không phải chỗ ở Vườn Đá. Ông nói thấy, rồi chợt cười khổ vì đã hiểu cô đang hỏi cái gì. Ông bảo nền nhà này khác nhà mình thật, nhưng cứ có tiếng An thì mình lại nghe nó đúng hơn nền. Đậu nhìn gương mặt mệt, thôi nghĩ chỉ cần báo thêm một dấu là mọi việc xong. Cậu kéo chiếc ghế nhỏ trên thuyền vào chỗ khô, nói họ có thể ngồi ngoài đợi một lát, ông không phải bước khi chân còn run.
— Đừng đợi như thể tôi có thể bảo xong là xong — Rực nói.
Nhiên gật, hỏi ông muốn họ ở gần tới đâu. Ông chỉ gian ngoài có cửa hướng bờ, nói qua được ván bên phải, chỗ ấy còn giữ. Tịnh thử từ bậc, sào chạm gỗ chắc dưới lớp lá. Cô cúi đưa bớt lá sang bên, tìm được đầu ván đặt đúng rãnh. Nhiên vẫn ở thuyền đến khi Tịnh qua một mình, đứng trong gian ngoài và gọi về bằng những câu không nằm trong tiếng cũ.
Nhiên vào sau, để Đậu giữ thuyền. Gian ngoài có mùi vải ẩm và một cái bếp không than. Tiếng trẻ phát từ sau mành, chỉ bốn câu nhờ lấy áo rồi cười. Trên vách, bóng thấp chạy tới, đứng dưới một nhánh cây vẽ, hai tay đưa lên. Tới cuối quãng, bóng biến mất một thoáng, trở lại ở đầu vách. Cô không nhìn được mặt đứa trẻ, chỉ thấy Rực quay theo như đã biết chính xác từng sợi tóc.
Rực ngồi xuống mép giường. Ông nói tiếng ấy là của An thật. Một lần người tới chợ đã giúp ông giữ âm, về sau ông đem quãng ấy gửi ở một chỗ nghe, nhờ đưa tới nhà đón để có thể nghe rõ trên đường. Ông đã nhận lời cho họ dùng ở chỗ mình tới, không ngờ đến mái này cũng có. Ông không biết ai mang chiếc chén tới trước, chỉ thấy nó nằm ở trong ngay khi bước vào.
Rực chỉ lên bóng, nói tóc đứa trẻ hồi đó dài quá tai vì nhất định không chịu cho cha cắt. Nhiên nhìn, chỉ thấy một viền tối nhập với chỗ mành gấp. Ông nhận ra điều ấy trước câu hỏi của cô, hạ tay xuống. Ông nói mình biết người khác có thể chỉ thấy chừng đó; lúc An chạy tới cửa ngày xưa, có hôm ông cũng chỉ thấy bóng mà vẫn nhận ra nó. Lúc kể, ông dùng ngón tay gạt một sợi tóc tưởng nằm trên trán mình, rồi bật cười vì tóc đã ngắn từ lâu. Tịnh quay mặt ra bậc, cho ông một quãng không bị cả hai người cùng nhìn. Nhiên nghe tiếng cười ngắn ấy, hiểu ông chưa mất hết khả năng thấy phần vô lý. Điều giữ ông còn có niềm vui được nhận ra một việc nhỏ mà ngoài căn nhà này không ai có đủ tuổi cùng ông để nhớ.
Nhiên nhớ Phác đã hẹn tuyến từ nhiều bờ, còn họ ở Vườn Đá thêm ngày. Một món âm có thể đi trước người, không cần ai ở đây đọc trong đầu Rực để biết con nói thế nào. Cô hỏi cái chén ở đâu. Ông chỉ hốc sau mành, rồi giữ tay cô khi cô định tới. Bàn tay ông lạnh, mạnh hơn cô nghĩ. Ông nói chưa muốn cô chạm, mình vừa mới thấy. Cô dừng, ngồi lại đối diện ông.
Tịnh nhìn chỗ bếp, lấy từ túi một phần bánh khô, hỏi ông có cần ăn. Ông nhận vì thói quen, bẻ một miếng rồi không nhai. Bên kia mành, tiếng trẻ nhắc cha lấy áo. Bóng trên vách đưa tay lên lần nữa. Nhiên nghe phần kết, nhìn một vết rách mành luôn tạo thành khoảng tối ở cạnh đầu bóng. Cái nhà không có cả một đời con ông trong ấy, chỉ có một quãng được đặt đủ gần để người cha đi nốt đường còn thiếu bằng trí nhớ mình.
Đến trưa, Dư tới điểm ngoài cùng người chèo hàng. Ông đứng bên cây thấp, nhìn thấy Đậu trước nên không gọi lớn. Cậu ra nhận thêm nước, báo đã gặp Rực nhưng chưa đưa về. Dư trao túi đồ ăn cùng túi Rực đã để lại, hỏi Nhiên có cần ông vào thay ca để có người ra nghỉ không. Cậu quay hỏi, cô nhận. Tịnh ra nghỉ gót, Dư vào tới gian ngoài, không đứng ngó người trên giường như một vật phải quyết dứt điểm.
Ông đặt túi bên bếp, nhìn sàn rồi chê người dựng nhà đã phí một tấm gỗ tốt để che cái lỗ không ai dùng. Rực đáp chỗ ấy trước nhà mình đặt chum, đứa con cứ ngồi nhét đá vào tới lúc lấy nước kêu lạo xạo. Dư hỏi chum hỏng chưa. Ông bảo không, cha nó tức mới suýt đập. Hai người nhìn nhau, một câu thường làm vai Rực hạ xuống, không vì thế mà tiếng trẻ sau mành yếu đi.
Nhiên ra ngoài uống nước. Đậu hỏi sẽ ở tới tối chăng. Cô đáp chưa biết, Rực đã nói đang cần họ ở lại chứ chưa nói muốn tới thành ngay. Cậu nhìn phía vách, hỏi nếu ông cứ muốn nghe mãi thì sao. Cô ngồi xuống bậc, trả lời mình phải hỏi lại lúc ông không bị kéo giữa hai bước, chưa thể lấy câu ông nói từ trong tiếng gọi làm kết luận. Cậu nhăn trán, không vừa lòng vì đường cứ dài thêm, nhưng đưa cô phần nước cuối trong bình nhỏ của mình.
Buổi chiều, Rực ra được tới cửa gian ngoài. Ông nhìn chiếc thuyền, mái mới, mẩu gỗ của mình đặt trong túi trên ghế. Đậu cầm chiếc dép lên, ông chìa tay nhận, tự đi vào chân. Tiếng An nhờ lấy áo từ trong lại cất. Lần này ông đứng nguyên, mắt nhắm, rất lâu mới nói muốn ngủ một giấc có người thật ở gần. Nhiên đưa chiếu ra gian ngoài, chọn chỗ ông có thể nhìn thấy bậc khi mở mắt. Họ đã chèo được ngược một quãng sông, còn buổi sáng của người trên chiếu chưa tới.
Chương 34: Nhà có hai chiếc bóng
Quyển II — Bờ Của Những Tên Gọi