Chương 89: Đèn trong nhà thợ

Quyển V — Lò chung trên đèo

Phòng Mến thuê ở Cửa Tùng không còn trông như một chiếc xe vừa dỡ. Bộ khuôn có giá thấp, áo chăn xếp trong hòm, tấm ván đo chiều cao dựng sau cửa vẫn để con nhìn được các vạch. Trên bàn có một đèn thường với chụp gốm rẻ, ánh không đổi theo mặt gió ngoài mái.

Tầm tới đúng giờ được mời ăn, mang một bọc bánh mình mua ở chợ trạm chứ không mẫu đan mới. Tiền công gần nhất đã về một phần, cô giữ khoản thuê và những gì phải trả người trước rồi mới chọn bánh. Nó ít hơn lúc cô muốn mua, vẫn đủ một món có thể đem vì mình thích người nhận.

— Miên, đừng đặt thước vào bát, — Mến gọi con lúc mở cửa.

Con bé rụt tấm gỗ nhỏ về, nói mình đang xem nếu ăn hết bát thì hôm sau có cao thêm không. Thạch ngồi dưới giá khuôn phì cười, bảo cứ thế đo tới cuối mùa bát cũng sẽ thấy mình thấp quá. Tầm cười đặt bánh lên bàn, chiếc ván lớn sau cửa đã có một vạch mới rất gần vạch trước.

Mến nhận phần khuôn của tháng vừa qua xong, có hai buổi công còn chậm với Bấc Nâu, một khoản ở trạm đã đủ. Chị không ngừng nấu để tiếp Tầm nói chuyện đối tiền ngay, chỉ nhờ cô lúc về báo giúp đã nhận được tờ ngày trả và vẫn cần tiền đúng ngày ấy.

Thạch kê ghế thấp cho khách, một chân ghế đã chêm bằng gỗ khác màu. Tầm ngồi thử, không lấy nghề mình soi hết bốn chân rồi mới chịu ăn. Có nhà thợ đã làm đủ việc để chiếc ghế ấy đứng, cô có thể tin một chỗ nhỏ mà không biến buổi được mời thành ca kiểm.

---

Hà tới sau khi lớp kết, mang một món từ người bếp trạm nhận bán, giày còn bụi ở gót. Anh hỏi có cần rửa phần nào trước khi ngồi, Miên chỉ rất nghiêm chỗ cha hay làm bẩn, khiến Thạch phản đối vì mình vừa quét. Mến cười, đưa chậu đúng nơi, cả gian có mùi đồ ăn và vải hong ấm.

Ở bữa, chị nói sẽ giữ phòng qua năm mới nếu công đủ, chưa muốn đi chuyến xuống xa dù giá nguồn còn cao. Con đã quen người trông ở trạm, chị có chỗ khuôn và vài người trả công đúng, Thạch cũng không cần đêm nào tới mái cao. Chưa giàu hơn lúc lò cũ sáng, có những quãng ngủ sâu hơn những tháng từng cố giữ.

Hà kể khóa học sắp kết ít người hơn bảng đầu. Một người chọn xuống Ngọc Khẩu theo việc nhà, có chứng phần đã học chứ không một tờ nhận bỏ giữa. Tấn giữ được công nguội, chưa đổi sang ca hỏa chính; Xuyến mua khuôn nhỏ, làm một khay trơ đem tới nhờ Huệ xem trước khi đưa nhận tiền.

Thạch hỏi học thêm mất công vậy có đáng không. Anh đáp với người còn làm nghề này thì có thể, với người đang muốn thôi ca đêm chưa chắc nên cố vì đã trả mấy buổi học. Mến gật, nói trước đây mình cứ tưởng bỏ một khuôn cũ là phụ công cha đã để lại, tới lúc bế con xuống xe mới biết cái khuôn không có quyền quyết mọi đường mình.

Miên nghe tên cha và khuôn, hỏi đồ cha làm hỏng có được giữ tới lúc lớn không. Thạch bảo tùy chỗ, trong phòng không đủ chứa mọi cái tay mình từng làm hỏng. Con bé nghĩ rồi đưa ra một mảnh cửa búp bê đã sứt, nói chỉ xin giữ cái này, cả bàn cười vì cuối cùng cũng có một khoản tài sản nhỏ đủ sức được chấp nhận ngay.

A Chi tới với Mai lúc bát đầu đã dọn, nhận phần ăn giữ đúng giờ đã báo. Cô gái có phòng khác gần trạm nguồn, từng việc trả công không đều nên phải tính thêm giá trọ, chưa muốn quay về ghế cũ chỉ vì giường công ty rẻ hơn. Mai kể mới có người quản nhận xếp lại giờ lấy ngăn, có chỗ tiện hơn cách hai cô từng làm, A Chi nghe xong xin hình để học chứ không cáu.

---

Sau bữa họ đem đèn ra bàn nhỏ vì Miên muốn xem một hình bóng. Chụp gốm có những lỗ thưa, Thạch đưa một mảnh giấy cắt chim vào ngoài phần nóng theo chỗ an đã làm sẵn, bóng trên vách dài tới mức đứa bé tưởng con vật có chân của Ninh trong hình A Chi từng khoe.

A Chi mở tấm cá chân lớn đã cất lâu trong bọc, không phải thư mới tới giữa bữa. Miên cười ngặt, hỏi cá ấy có giày không, Mai nói nếu cả hai chân đều to vậy tiền giày chắc đủ mua chén lớn. Tầm cười theo, nhớ một mái buồm vá và người gái giữ giấy của mình sau khi đã làm đủ ca.

Thạch thử làm bóng chó, hai ngón không hợp tạo ra vật có mỏ, con gái chê dữ tới khi anh chịu bỏ. Hà làm một hình rất đơn giản, con bé lại thích vì nó vừa đúng một con vật không cần giải thích lâu. Tầm đưa tay, bóng ngón có sẹo hiện trên vách trước hình mình muốn, cô nhìn một chút rồi xoay, làm được một con chim đang đậu hơn là bay.

Miên đặt bàn tay bé cạnh, bảo chim mình có thể đi cùng nếu chim cô còn chưa muốn rời cành. Tầm bật cười, ngực mềm xuống vì một câu không biết hết chuyện vẫn tới đúng chỗ. Cô giữ bóng thêm một quãng rồi hạ, tay không cần giữ lâu để đứa bé thấy buổi vui là đủ.

A Chi đứng ngoài ngắm, bảo nếu cố chép hình ngay sẽ lỡ lúc con chó của Thạch bỗng thành vịt. Cả gian lại cười, Mến đóng bớt cửa gió, đèn thường vẫn sáng, không ai cần một viên đan để mua lại cái ấm đang có từ người trong phòng.

Tới giờ Miên ngủ, khách ra trước khi đứa bé phải thức vì người lớn còn muốn kể. Tầm nhặt bọc bánh đã hết, Mến giữ lại ít cho con sáng sau, chị hỏi lần tới có thể ăn bằng cái chén men sẫm Tầm cứ khen không. Cô nhận mang theo nếu đường đủ chỗ, không biến một câu hẹn nhỏ thành chuyến Tầm phải tới cho đúng lời dù hết sức.

---

Thư Vân Khê theo xe cuối về trước năm mới. Tầm nhận ở quầy vận cùng tiền công một lượt đã khép, mất hơn chục ngày từ lúc gửi vì hai chặng phải đổi đường. Chữ Lục hơi to hơn trước, ông kể đã từ chối công nâng khung nặng dài, muốn giữ lớp nguội và phần sửa ngồi có người đưa vật.

Trong lời mời gửi ông, xưởng đèo từng hỏi có thể lên đọc một bộ mới với giá tốt. Ông chọn không đi, đã có người trẻ tại Vân Khê cần học cách chỗ tháo phải vừa tay người dùng, lưng mình không cần thêm xe để chứng còn được thuê. Tầm đọc tới đó, nhớ những lần ông theo mình gần như không hỏi quãng đường, gấp tờ một lúc trước khi đọc tiếp.

Hà nhận phần thư lớp của mình, cười vì Lục viết người trẻ nay bắt ông đo lại cái ông cứ làm theo mắt quen. Tầm muốn gửi câu nếu không có ông mình chắc khó tới đây, rồi viết điều cụ thể hơn: đầu thấp ở Bấc Nâu đã làm lại và Lệ dùng được trong đêm cần, một việc có người khác tiếp đủ chứ không bắt ông phải tới nữa.

Bà Bích có lời qua A Chi, mẹ đã chọn qua chợ Mộc Thành hết buổi cuối mới về nhà mừng năm, thư tới nếu không gặp có người nhận. Hảo báo quán thêm món nhưng chưa mua bàn dài vì ngõ không rộng hơn lúc khách đông, A Chi đọc thành tiếng khiến Tầm nghe như chị đang nói ngay ngoài cửa tiệm.

Tất cùng người kiểm giữ được phần mẻ đủ ở nhà, lịch tiệm bớt ngày đã báo, không lấy thiếu chủ làm lý do kéo Hà về bỏ khóa đang nhận. Tầm gửi số vốn và công phần mình rõ trước cuối kỳ, nhận mình ở xa vẫn có khoản thuê và lương người khác đợi, không chỉ có một mái ngõ để nhớ khi lạnh.

Phàn đã trở lại xưởng Vân Khê sau lượt sửa, tiền nghĩa vụ tới người nhận theo chuyến, vẫn thiếu các khoản cuối đã hẹn. Tống Khiêm có dòng tình trạng hai người cũ, một người làm việc nhẹ đều, người kia nhận thêm được một số việc nhưng chưa trở lại sức cũ, không có một mẻ đan mới đợi họ ở cuối đường để xóa năm tháng bị lấy.

---

Ngày kế, Tầm ghé chỗ học sửa xe tìm Ngọ theo lời mời xem cái chốt đầu ông tự làm. Người chủ lò cũ ngồi ở bàn thấp, phoi gỗ trên gấu áo, một mảnh sắt phải nhờ người khác làm vì chưa thuộc phần ấy. Ông đưa chiếc chốt còn thô ra xem, không giấu nó dưới phoi gỗ khi người quen bước tới bàn.

Tầm xem trong phạm vi nguội mình biết, chỗ chịu tải chờ người dạy sửa xe cùng xem. Ngọ nói tiền còn đủ một quãng nếu giữ công nhẹ xen, chưa biết mùa tới có nên bán một phần khuôn. Ông muốn nghĩ hết năm, không phải ai thôi một nghề cũng cần lập tức yêu nghề khác để người quen khỏi thấy buồn.

Người dạy tới nhận phần thử, một bà thợ tóc cắt ngắn ngang tai, đặt chốt vào khung có chặn trước khi cho ông tự đổi góc. Lượt đầu vừa, tới hướng sau mép gỗ cạ sớm, Ngọ muốn đưa thêm lực rồi ngừng vì khung chưa nhận phần ấy. Ông tháo ra, đo lại theo cái mắt vốn quen nhìn khuôn nóng, lần này ngồi xuống viết rõ mặt nào mình vừa tưởng đã bằng.

Bà thợ không bảo ai từng có lò cũng phải biết đo, đưa một mẫu khác để ông tự so rồi nhận phần làm lại chiều. Tầm đứng nhìn một người nhiều mùa nghề cất vật chưa đạt vào ngăn mình, không giấu dưới phoi trước mắt người quen. Ông quay qua hỏi cô còn muốn xem chiếc đủ khi làm xong không, cô đáp muốn, nhưng phải đúng ngày xe mình còn ở trạm, nếu không hãy gửi hình sau.

Ngọ cười, nói hình sẽ rất xấu vì mình vẽ còn tệ hơn đục. Bà thợ ở sau đáp thế cứ mang chốt thật qua, ở đây chẳng có ai thuê ông làm họa sĩ, cả ba cùng cười trong tiếng gỗ được đặt lại lên bàn.

Trên đường về cô gặp Pha đã tới Cửa Tùng nhận một tuyến ngắn được kiểm lại, sườn hồi đủ theo người nghề, không tải nặng như trước ngay. Hưng còn làm việc nhẹ sau thương đùi, đã được trả thêm phần ngày nghỉ xác nhận; anh tự nhắn chưa thích nghe ai gọi mình là người từng được cứu vì cũng đã làm phần dây của mình lúc lừa giật.

Tầm cười nhận lời ấy trong thư trả, gọi đủ tên phần anh làm. Đằng có xe thuê ổn hơn vài lượt, chưa mua lại được chiếc bằng trước, gỗ chim đã về tới người nhà cuối cùng được chê mỏ to. Tin có những chữ vui khác với chữ khỏe rồi, cô đọc lại một quãng trước khi cất.

Tối cuối năm, đèn nhà thợ trong trạm hiện từng ô qua tuyết mỏng, không phải ô nào cũng đủ tiền và không nhà nào đã hết lo. Tầm có việc hết hạn cần đọc lại, A Chi có con đường đang chọn, Hà còn người học chưa xong. Cô bước qua những ô sáng, thấy mình có thể muốn ở trong đó một bữa mà không cần làm chủ tất cả thứ đang giữ đèn.

Trong phòng, cô đặt chén men sẫm sát đèn, tập hai đường ngắn đúng lịch rồi thôi khi đầu tay kéo. Năm sắp sang chưa cho cô một bậc mới để đỡ sợ ngày khác, đã cho thêm nhiều người đủ cụ thể để nhớ tới ngoài số khay. Tầm ăn phần nóng còn, nghe tiếng gió xa mái Cửa Tùng, đợi một buổi sáng có đường mở cho những gì họ còn giữ được.