Chương 8: Đèn cuối ngõ

Quyển I — Đèn cuối ngõ

Khách đầu tiên sau ngày trả hết tiền thuê trễ muốn một viên đan giúp mình giỏi hơn anh trai.

Diệp Tầm đặt bút xuống, hỏi anh đang học môn gì. Anh mang áo đi đường còn mới, trên lưng có bao kiếm nhưng dây chưa buộc đủ để đi lâu. Khi ngồi, anh phải dịch nó khỏi cạnh ghế hai lần.

— Môn nào cũng được. Miễn hơn.

Lục Bá cúi xuống hộp dụng cụ, vai rung đáng ngờ. A Chi nghiêm túc tìm một dòng trong sổ rồi thú nhận tiệm chưa có mục “hơn anh trai”. Người khách đỏ mặt, kéo bao kiếm sát chân.

Tầm không cười theo. Cô từng tới trước những người có bậc cao hơn, muốn đủ mạnh để họ khỏi nhìn mình như người giữ một ngọn hỏa bé. Cô hỏi anh muốn làm việc gì vào ngày mai, thay vì so cả đời với người không có mặt.

Anh im lâu, cuối cùng nói phải giữ một nhánh lực qua ba vòng tập ở sân. Anh trai đã làm được năm vòng, người trong nhà cứ nhắc. Anh muốn vượt luôn để bữa cơm thôi nghe câu ấy.

— Đan tiệm không tạo thiên phú từ chỗ không có, — Tầm nói. — Nếu đang luyện sai, giữ thêm lực sẽ khiến chỗ sai chịu nặng hơn. Tôi chưa nhìn anh tập, không biết việc ấy có cần đan không.

— Vậy tôi tới đây làm gì?

A Chi khép sổ, nhìn cô. Tầm hỏi anh có mang bản ghi nhịp tập không. Anh lắc đầu, nói lần nào cũng nhớ, chỉ sau khi thất bại thì các vòng giống nhau hết.

Cô đưa bộ thẻ để ghi từng lượt, món tiệm làm từ giấy thừa sạch. Anh lật, hỏi không có dấu Ngưng Đan sao bán được. Lục Bá cuối cùng ngẩng lên, bảo cái ghế anh ngồi cũng không có dấu ấy nhưng từ sáng chưa làm ai ngã.

Người khách nhìn xuống, cười bất ngờ rồi ngậm lại. Tầm để anh chọn, không giảm giá chỉ vì đã nghe chuyện nhà. Anh mua thẻ, xin ghi một câu nhắc chỗ nào được phép viết chưa biết. A Chi chỉ một ô trống, bảo nếu không nhớ thì để trống, đừng làm số đẹp hơn buổi tập.

Khi anh đi, Tầm nhìn bao kiếm đã được chỉnh gọn. Cô không biết nhà anh sẽ thôi so chưa, cũng chưa biết thẻ có khiến buổi sau đỡ rối. Hôm nay anh mang về thứ có thể dùng để hỏi thầy mình, thay vì viên đan hứa thắng một người khác.

A Chi thêm đầu sổ: hỏi khách muốn làm việc gì trước khi hỏi muốn mua gì. Có người đọc thấy phiền, bỏ đi. Lần đầu, cô còn chạy ra giải thích; tới người thứ hai, cô quay lại tiếp người đang chờ với chiếc lò cũ.

Mấy tuần sau người mua thẻ trở lại cùng anh trai. Tầm tưởng họ đến hỏi đan, nhưng anh lớn đặt một thẻ đã gãy lên quầy, muốn mua riêng phần thiếu. Hai người tranh nhau kể vì ai làm gãy lúc xếp đồ. Anh nhỏ vẫn chưa giữ được năm vòng, chưa muốn cho người nhà xem hết các ô trống.

Tầm bán tấm thay, không hỏi có giỏi hơn chưa. Khi họ bước ra, anh lớn tự dịch bao kiếm cho em khỏi mắc cửa. Cô nghe người em gắt mình tự làm được, rồi cả hai đi tiếp. Chiếc thẻ không sửa hết chuyện một nhà, nhưng nó đã được dùng tới lúc gãy, thay vì nằm nguyên trong hộp để đợi một phép màu.

---

Cuối mùa, Vân Khê mở lại dãy chợ. Những cửa đóng hồi hội đã được vá, nhưng không phải sạp nào cũng trở về chủ trước. Chị Hảo có quán mì, em gái chưa đủ vốn thuê gian mới nên bán ở hiên. Tầm tới trả bát, thấy một góc vải mừng cũ dùng che túi bột khỏi bụi.

— Bát này đi một chuyến dài, — chị nói.

— Em chưa dám mang khi tay còn hay làm rơi.

Chị kiểm miệng bát rồi đặt lên chồng, không trưng nó như vật của người cứu chợ. Tầm ngồi ăn đúng một bát, trả tiền trước khi đi xem bảng nhận mẫu. Đầu ngón vẫn cứng khi cầm thìa nhưng không cần nhờ xúc như tuần đầu.

Nhà cân công giữ quyền nhận mẫu ngoài hội. Mỗi lô bán phải có người chịu trách nhiệm và dấu kiểm đối chiếu. Bảng mới chưa khiến hết chuyện lách. Một sạp đổi tên lô để tránh bảng cũ; người mua mang hai phiếu tới hỏi, thấy mã dưới giá vẫn cùng kiểu ghi.

Tầm có mặt khi họ đối chiếu. Người bán bảo chỉ đổi tên cho dễ nhớ, không cố che. Người nhận hồ sơ hỏi danh sách hàng theo mã, không cần đoán ý ngay. Người mua ngồi xuống, đặt hai tờ cạnh nhau. Ông biết mang tới đâu, không phải đứng trước một cửa đóng rồi về.

Tầm rời bàn để người phụ trách làm. Cô không thể ngồi kiểm mọi hồ sơ vì mình đã bắt đầu một vụ. Ở sân, một cô gái mang mẫu tới còn lúng túng, A Chi chỉ chỗ nhận rồi đi theo Tầm, không lấy cả việc lên tay.

Thư mời vào hội đan mới đến buổi chiều. Họ muốn Tầm giữ ghế, có người đề nghị cô quản lò chung. A Chi đọc thư, mắt sáng hơn khi đọc số công cố định hằng tháng. Lục Bá tính số hôm tiệm cần người thay.

Tầm tới buổi bàn, mang theo bảng giờ nhận khách. Cô nhận phần kiểm quy trình hai buổi mỗi tháng, từ chối quản lò chung. Một người nói thành cần người không sợ dừng. Cô đáp người được quyền dừng phải có ở nhiều lò; nếu mọi lần đều đợi cô, lúc cô đi khỏi thành sẽ lại chẳng ai làm.

Công nhận ít hơn đề nghị đầu. Tầm về, nhìn chỗ tiền than chưa mua, không vui suốt một lúc. A Chi hỏi có đổi ý không. Cô lắc, nhờ ghi đúng hai buổi vắng lên cửa tiệm, không để khách nghe chủ bận việc lớn nên cứ đợi.

Ngày họp đầu, cô kết thúc đúng phần được giao rồi về xử lý mẻ nhỏ đã hẹn. A Chi khoe không ai phải chờ quá giờ trên bảng. Tầm nhìn dòng chữ viết ngay, hiểu đó cũng là công việc, dù không có ghế ở hội để ghi tên người làm.

---

Phàn Nghiệp gửi phần hoàn cuối cho nhóm sạp liên quan lúc trời bắt đầu lạnh. Hồ sơ trách nhiệm lô thử vẫn lưu, tên ông không bị xóa khỏi lệnh đã ký. Tầm đọc thông báo tại nhà cân công, chỉ ký nhận đã được báo, không ký hộ ai rằng mọi tổn thất đời họ kết thúc.

Về tiệm, cô thấy một bản vẽ mới trên bàn Lục. Ông nhận việc sửa cửa thoát cho lò khác, Phàn đã đem bản tới nhờ xem. Tầm nhìn nét vòng giữ, định hỏi ngay ông ta nói gì, rồi ngồi chờ Lục đặt kẹp xuống.

Lục kể Phàn muốn làm cửa rộng hơn. Ông đã hỏi ai có quyền yêu cầu mở khi người đứng lửa không muốn dừng. Lần đầu Phàn mang bản về, lần sau mới tới có câu trả lời: người kiểm và người giữ chân lò đều có quyền gọi ngừng, không cần đợi hội chủ đồng ý.

— Ông tin chưa? — Tầm hỏi.

— Ta tin bản này có chỗ ghi. Còn làm thật phải xem người ở đó.

Ông cho cô xem phần thao tác đã thử ở lò nguội, người cùng kiểm ký đúng vai. Ông không bảo Phàn đã thành người khác. Cũng không đòi Tầm tới ngồi cạnh mọi lần để ông chứng minh mình không quên chuyện cũ.

Tầm nhận ra mình muốn được nhìn Phàn trả lời câu hỏi khó. Ý muốn ấy có thật, không khiến cô phải nhận thêm một ghế. Cô đẩy bản về, nhờ Lục tính công đủ, cả thời gian kiểm sau sửa.

Vai ông vẫn đau khi giơ quá cao. Hà Đốc nhận phần nâng đồ, không để ông vừa than già vừa tự kéo tất cả. Có lần ông gắt vì chàng trai xoay sai mặt đá. Hà đặt xuống, xin chỉ lại trước rồi mới nâng. Tầm nghe ông Lục im một chút, sau đó giọng nhỏ hơn.

Tay cô lành chậm. Ngọn hỏa giữa hai lòng giờ dễ lệch khi mỏi. Trong một buổi thử, cô cố giữ thêm để khỏi mất công người đang chờ, vệt sáng chạm mép phiến. Hà Đốc gọi dừng. Cô nhìn khách phía cửa, mất một nhịp mới hạ tay.

Họ phải hẹn lại, trả công phần Hà ở thêm, mời Mẫn Cơ xem phần đã tác động trước khi dùng kết quả. Tầm nghe A Chi đọc khoản phát sinh, không đòi bỏ khỏi sổ vì đó là lỗi mình. Sáng sau cô tự chia ca, có hôm chỉ xem giấy, để Hà giữ lò dưới mắt người cùng kiểm.

A Chi vẫn học tính trước dẫn hỏa. Một người khách hỏi học thế bao giờ mới thành đan sư. Cô đáp muốn biết một mẻ lỗ ở đâu trước, để khỏi bị lời hứa đắt dẫn tới chỗ ký mình chưa hiểu. Tầm ngồi phía trong nghe, muốn nói còn nhiều điều khác, rồi thôi. Cô gái đang trả lời về việc mình chọn, chưa cần cô hoàn chỉnh hộ.

---

Tối giáp năm mới, họ đóng sớm. Hà Đốc tới kiểm mẻ cuối rồi nhận lời ăn cùng, sau bữa mới về nhà trọ. A Chi mua rau từ lúc chợ chưa đông, dành phần công mình đã nhận để mua một túi bánh. Cô không giấu dưới mục vật tư lò.

Lục mang bàn mục ra sân. Chân không dùng được nữa, mặt còn vài đoạn tốt. Ông chọn làm ghế thấp, gọi Hà giữ đầu ván. Tầm đứng cạnh góp ý về độ cao, bị cả hai mời ra vì cô cứ định đỡ một góc bằng tay chưa vững.

Cô đi lấy cây đèn mới. Chiếc đèn thường, khung tre và mặt giấy có một đốm mực A Chi làm rơi lúc viết tên. Tầm từng định mua loại tự sáng bằng linh thạch, rồi tính đủ một mùa tiền giữ nó và chọn loại phải nhớ thắp mỗi tối.

Ở đầu ngõ, cô dùng thang đủ chân, nhờ A Chi giữ dưới, không đứng lên chiếc bàn làm mọi người mất yên tâm. Gió lạnh luồn qua áo. Khi tay trái mỏi, cô báo rồi hạ một nấc để đổi việc, chờ A Chi đưa móc lên thay vì cố với.

— Cao nữa không? — cô gái hỏi.

Tầm nhìn từ chỗ thang xuống đầu phố. Ánh đã tới đúng tấm biển, đủ để người rẽ ngõ nhận tên.

— Thế được.

Lục gọi từ sân, hỏi có cần viết lại chữ cho đẹp năm mới không. Tầm nhìn nét “Cuối Ngõ” lệch, cuối chạm mắt gỗ. Cô lấy khăn lau bụi ở đó. Chữ hiện rõ hơn, không thẳng hơn.

— Chưa. Đọc được rồi.

Cô xuống thang, đứng chờ A Chi nhấc tay khỏi chân mới cùng khiêng vào. Lục và Hà đã xếp ghế thấp cạnh quầy, phần gỗ mục bỏ gọn để hôm sau chở đi. Không ai cố dùng hết mọi thứ chỉ để chứng minh tiệm biết tiết kiệm.

Bên trong, mẻ đan nhỏ đã nguội. Mẫu chia ba phần, sổ đủ người làm và giờ dừng. Tầm mở đến dòng Hà gọi ngừng buổi trước, thấy ngay bên dưới là lần kiểm lại, không bị gạch mất sau khi mẻ sau đạt. Cô khép sổ, đặt bút nằm đúng gờ để khỏi lăn.

Ngoài phố có tiếng pháo giấy và người gọi chúc. Tiệm chưa hết nợ mọi khoản, tay cô chưa trở về như trước. Hai người trong đội Khiêm vẫn có phần việc cần đợi sức mình. Cây đèn không giải những chuyện ấy; nó chỉ sáng đúng nơi người tới có thể tìm cửa.

A Chi gọi xuống ăn trước khi canh nguội. Lục ngồi thử ghế mới, bảo chân nào cũng chạm đất, Hà cười hỏi ông có tính phí kiểm ghế không. Tầm đặt tay lên then lò, kiểm lần cuối bằng sức vừa đủ, rút khỏi hơi ấm. Cô bước về phía bàn còn hai chỗ đang đợi, để đèn đầu ngõ sáng thêm cho người đi ngang trong buổi tối cuối năm.