Chương 10: Cân một chuyến đi

Quyển I — Đèn cuối ngõ

A Chi đặt ba chiếc hộp rỗng lên bàn cân, nhìn kim rồi lấy tay chặn lại như thể kim có thể nghĩ thêm và đổi số. Lục Bá đứng bên, áo đầy mùn, hỏi cô muốn hộp chịu va hay muốn nó nhẹ bằng lời hứa trên giấy.

— Cả hai, nếu ông làm được.

— Cô trả công cả hai?

Cô kéo tờ tính tới chỗ Diệp Tầm, thú nhận khi báo lượt thử cho Mạc Từ đã tính đan và lớp giữ, quên trọng của thứ bao bên ngoài. Ba hộp có vách đủ giữ riêng sẽ chiếm hơn phần chỗ thuyền Khiêm đã báo. Lục chỉ ván: mỏng hơn có thể giảm tiền, nhưng một hộp va sẽ khiến cả lượt không còn mẫu nào để so.

Diệp Tầm ngồi xuống chiếc ghế thấp làm từ bàn cũ. Cô thử nhấc một hộp bằng hai tay, đặt xuống trước khi ngón trái mỏi. Mặt gỗ chưa quét, mùi mới khác chiếc hộp Khiêm từng mang tới trả.

— Mức hôm trước em đã gửi chưa?

— Gửi rồi. Họ đồng ý phần kiểm nhỏ, tiền không được vượt.

A Chi đáp nhanh, mắt vẫn giữ tờ tính. Cô đề nghị trừ công mình để bù trọng thuyền. Tầm kéo ghế gần hơn, đọc các dòng. Trừ một phần công chép vẫn chưa trả được người nâng ba hộp lên xuống hai bến, chưa có phần đưa mẫu trở lại.

— Mình báo thiếu những khoản này. Cần nói trước khi làm tiếp.

— Họ sẽ tưởng tiệm nhận việc rồi tăng giá.

Tầm gật. Cô cũng không thích câu ấy nếu mình là người đã vượt núi tới đây. Nhưng nếu im, lúc tiền đã tiêu hết mới hỏi sẽ còn khó hơn. Cô nhờ A Chi giữ cả bản đầu, chép bản sửa đánh rõ khoản thêm, đừng thay số để trông như chưa từng sai.

Mạc Từ tới với đôi giày đế bám mua hộ Tầm từ người thợ đã chỉ. Anh đặt giày dưới bàn, nhìn ba hộp rồi thở dài trước khi ai nói. Anh gõ mép ván, lẩm bẩm thùng nào cũng nặng hơn lời đầu tiên người bán hứa.

— Lần này thiếu gì?

A Chi tự đưa bảng, không đẩy Tầm trả lời. Mạc đọc, gạch dưới dòng trở về.

— Ít nhất cô còn nhớ mang mẫu xuống. Tôi đã làm không có phần ấy một lần rồi.

Anh yêu cầu tính lại với đội ngay tại bến, trước mặt người cùng chia tiền. Tầm nhận lời. Đôi giày mới vừa chân, cứng ở gót; cô quyết đi bộ tới đó để biết mình có chịu được một buổi ngoài lò không.

---

Xưởng thuê cạnh bến có chiếc cân lớn hơn. Khiêm nhận giờ, chưa nhận giá. Ông đặt một hộp giữa vạch sàn, nhờ Mạc buộc bằng dây đội sẽ dùng. Lục Bá không tới được buổi đầu vì có hẹn xem vai, Hà Đốc thay ông xách phần dụng cụ nhẹ.

Một thợ thuyền hỏi ba hộp đan thử sao cần mang nhiều đá chèn. Tầm giải thích họ đang thử hộp chưa có đan, phải đặt tải thay để biết điểm nào va trước. Người ấy bảo thuyền không dùng số thay: khi bay chỉ nhận cân thật, quay lại cân nữa vì có hộp thêm nước khi đi qua sương.

A Chi ngẩng lên, thêm một dòng. Mạc chỉ trạm núi, hỏi có nơi nào cân lại. Khiêm biết bến dưới, phần trên Mạc phải tìm người. Tầm nhìn hai người chia tờ đường, thấy công việc không nằm hết trong quyền giữ hỏa của một người.

Đội Khiêm có người mới thay người đang nghỉ. Anh ta chưa quen vị trí thùng, buộc lệch khiến hộp quay về mép. Hà ngăn tay, nói phần này phải thẳng. Anh thợ trẻ cau mặt, hỏi người giữ lò biết gì về thuyền.

Hà buông dây, không tranh. Khiêm yêu cầu cả hai thử ở nền trước. Mạc giữ điểm sau, cho hộp trượt một đoạn ngắn có chặn. Nó không lật nhưng mép chạm đầu chặn, đúng phía Hà vừa chỉ. Chàng trai cúi kiểm nút, tự tháo buộc lại.

Tầm nhìn Hà. Anh không dùng một lần đúng để chỉ hết chỗ người khác phải làm. Anh hỏi Khiêm dấu nào cho biết thùng dịch trong lúc người giữ không nhìn. Ông đưa miếng vạch trượt khắc ở sàn, chỉ cách đọc dấu sẵn, không phải đánh thêm lên thuyền thuê.

A Chi tính phần công vừa mất gần một buổi. Số thử rỗng đã có giá, dù chưa có viên đan nào. Cô đặt bàn tính lên ghế vì sàn rung, hạt gỗ chạm nhau trong tiếng búa đầu bến.

— Nếu thử hết từng thứ, bao giờ bán? — cô hỏi nhỏ.

Tầm nhìn móc vừa lệch.

— Nếu không thử thứ này, cả chuyến đầu có thể chỉ biết hộp bị quăng. Chọn việc cần biết trước thôi.

Cô khoanh ba khoản thiết yếu, để lại phần thử lớp vẽ đẹp chưa cần. Hà bật cười khi thấy mục sơn được bỏ, bảo lưng người xách sẽ cảm ơn cái hộp xấu.

---

Buổi họp đội không có gian riêng, chỉ mái che nơi thợ cởi dây trước ăn. Mạc đưa bảng sửa cho năm người. Một người muốn dùng hai hộp, một ở lại thành, một theo thuyền; giảm thứ trở về có thể giữ tiền.

Tầm kéo bản đường, chỉ phần chưa có dữ liệu xuống. Nếu bỏ, cô vẫn đọc được lần lên, chưa thể nói khi người kéo quay về sẽ ra sao. Họ có thể chọn chỉ thử lên và nhận đúng phạm vi ấy. Không cần gọi ít hơn là đủ.

Một phụ nữ của đội tên Yên giữ móc gió ngồi cuối mái. Chị hỏi tại sao người thử không theo mà gửi hộp, rồi lúc hỏng lại nói không biết người giữ làm gì. Tầm đáp lượt đầu sẽ có một người tiệm theo đoạn ngắn, nhưng chưa có công theo hết Sơn Dạ trong mức họ thống nhất.

— Chị sợ đường hay sợ tốn? — Yên hỏi.

— Cả hai. Tôi chưa đi phần cao, tay không giữ lâu được. Người theo phải biết mình giúp được gì, không thêm một người để đội kéo hộ.

Yên nhìn tay cô, gật, đề nghị ở lượt đầu chỉ đi tới bãi Gió Thấp, nơi quay đầu trước khí hàn. Đội có chuyến hàng thật qua đó, không cần dựng cả tuyến vì vài hộp. Mạc muốn đi xa hơn để sớm có đan, nhưng đồng đội nhắc hàng lần này không có chỗ thêm người qua trạm kế.

A Chi tính phương án ấy. Tiền tăng vẫn có, ít hơn bản sửa đầu. Cô nói rõ khoản mình bỏ sót, xin lỗi một lần, không kể tiệm khó để họ phải nhường. Tầm nghe cô nói hết, ký phần chịu chi do tính sai lịch riêng của tiệm.

Cuối cùng đội chia một khoản kiểm nhỏ thành hai lượt. Không đủ kết luận sẽ dừng trước đợt đặt hàng lớn. Họ trả công hộp và chỗ thuyền trước, phần thử sẽ tính sau khi có nhận từ Mẫn Cơ. A Chi giao từng người bản tóm chi, không để toàn quyền hiểu giấy dồn lên Mạc.

Khi về xưởng, cô im suốt đoạn đường. Tầm định bảo ai mới tính cũng sai nhưng thôi; câu ấy không làm ngón tay đang đếm công nhẹ hơn. Cô chỉ hỏi chiều còn đủ sức nhận khách không, có thể đổi ca với mình. A Chi chọn chép hết bảng sửa trước, rồi nghỉ một giờ.

---

Lục Bá đến thử hộp lúc trời ngả chiều. Ông nhìn ba vách, gõ nhẹ đúng chỗ Hà đã thay đệm. Hà đứng thẳng vai, giữ mép hộp. Ông chỉ hỏi ai đồng ý đổi vật liệu. Hà đưa phiếu, nói loại cũ chưa về, đã dùng thứ nặng hơn nhưng giữ được khe riêng.

— Vậy cân lại chưa?

Hà quay sang chiếc cân, mặt đổi. Không ai cười. A Chi lấy bút ra, thêm trọng lần cuối, số tăng ít nhưng đủ chạm mức phải báo đội. Tầm mang cả hộp tới Khiêm đang ở đầu bến, không gửi lời rồi cho thuyền đi trước.

Ông chờ họ cân, bớt một món đồ cá nhân mình định mang hộ người quen để giữ mức đã hẹn. Tầm hỏi công phần ấy. Ông nói lần này không tính vì đồ không thuộc đội, nhưng ghi lại để đừng thành thói quen mỗi lượt nhờ một người bớt vật của mình.

Lượt thử rỗng diễn ra khi thuyền còn buộc thấp trên bến. Người kéo nâng nó vừa khỏi giá, dịch qua vệt gió sân, rồi hạ. Tầm đứng vị trí được giao, hai chân phải tìm thăng bằng dù chỉ lên một quãng. Cô thấy sàn không nằm yên như phòng thử; nhìn thùng ở một đầu quá lâu sẽ quên vai mình đang kéo lệch dây ở đầu còn lại.

Yên nhắc cô rút khuỷu khỏi lối người sau. Tầm làm ngay, nghe tiếng ván dưới chân kêu khi tải dịch. Mẫu chưa có, cả lượt vẫn khiến cô mệt hơn buổi ngồi giấy. Đế giày mới không trượt, gót lại cọ đau. Cô không giấu chuyện ấy lúc xuống, hỏi Mạc có nên sửa trước chuyến thật.

Anh cúi xem, bảo tới người thợ nới chỗ gót, đừng mang cái đau nhỏ lên rồi bắt cả đội chờ ở bậc thứ ba. Lục nghe, nhìn Tầm bằng vẻ ông thường dùng khi cô nói về vết nứt nhỏ ở lò.

Ba hộp trở lại nền. Một miếng vạch giữ đã xê, nhưng không chạm ngăn bên. Hà tháo theo thứ tự người thuyền chỉ, ghi mặt hướng gió khác mặt hướng bờ. A Chi xóa ý định viết chung “hộp trên tàu”, chia ba vị trí riêng. Tầm xem dấu, chưa dẫn hỏa vì hôm nay không có mẫu để đọc.

Yên tháo bọc tay, chỉ vết sờn mới ở dây mình. Bọc này chưa tới hạn thay, nhưng góc hộp cọ đúng một chỗ trong lúc chuyển. Lục Bá sờ cạnh gỗ, không bảo người kéo phải khéo hơn. Ông nhận mang về sửa tròn, thêm vào phần công hộp đã báo.

Mạc định lấy lớp vải đẹp bọc ngoài cho nhanh. Yên giữ lại: lên sương, thứ đẹp ấy trượt, người cầm sẽ không biết mình đang nắm mép hay nắm vải. Tầm nhấc góc mẫu, để lộ chỗ cần sửa trước khi Hà buộc đem về. Trong bản đầu, họ từng dành tiền sơn cho đúng phần này. A Chi khoanh chữ đã bỏ, viết việc thực cần cạnh đó, lần này không phải rút công mình bù một vẻ ngoài.

---

Đêm, tiệm chỉ thắp đèn ở quầy. A Chi chép số cân cuối cùng vào giấy đội đã nhận, còn Tầm ngồi xem giày được nới. Lục đặt mảnh đệm thừa lên bàn, bảo đừng tưởng vật bỏ là thứ không có công làm.

Tầm xin giữ làm mẫu đổi vật liệu. Ông hỏi giữ đến bao giờ, ngăn tiệm không dài vô tận. Cô nhìn chỗ các hộp cũ đã chiếm, phải chọn một túi có mã đủ nhỏ thay cả tấm. Hà nhận chở phần còn dùng được về xưởng nơi khác, theo giá bán phế chứ không lấy miễn vì mình đã sửa.

Mạc ghé trước giờ đóng cửa, mang phần đội đồng ý cuối. Anh hỏi liệu sau tất cả có thể chỉ kết luận chưa dùng được. Tầm đáp có, nhưng những việc họ vừa thử sẽ cho biết không dùng được ở đoạn nào, bớt một lần người kéo nhận lỗi thay hộp.

Anh cầm phiếu, gật mà chưa vui. Tầm cũng không thấy khoản công vừa nhận là thắng một cuộc mặc cả. Nó vừa đủ để người đi có chỗ, hộp có trọng và mẫu có đường trở về. Lãi của tiệm nằm xa hơn, ở mẻ còn chưa được hứa.

A Chi tính xong, số tiền dư ít hơn lúc Mạc đặt túi hôm đầu. Cô đọc khoản mượn giấy riêng, thấy đã trả đủ, đặt bút xuống. Một lát sau cô lấy lại, bổ sung dòng sửa giày vào phần Tầm tự trả.

— Cái này đừng đưa đội, — cô nói.

— Chị biết.

Lục đứng dậy tắt lò phụ, Hà kiểm then theo ca. Tầm gấp tờ đường, để phần Gió Thấp lộ ngoài thay vì tất cả Sơn Dạ. Họ có một chuyến nhỏ đã cân được, không còn gọi cả ngọn núi bằng số tiền trong một túi.