Chương 13: Ba đêm trên thuyền cạn

Quyển I — Đèn cuối ngõ

Đêm đầu tiên trên thuyền, Diệp Tầm nằm cạnh thùng thử và nghe ếch dưới sàn. Con thuyền ở trên bốn giá đá giữa bãi cỏ, buồm cuộn, gió dẫn không đủ để rời điểm buộc. Nếu vươn tay khỏi mạn, cô có thể chạm ngọn cỏ thay vì tầng mây từng tưởng.

A Chi ngồi bó gối nhìn bóng mình trên vách hộp. Ở bến, cô đã nói với Tầm khi về sẽ khoe mình theo thuyền bay. Lúc đi, thuyền nâng khỏi bến, vượt hai dải gió rồi phải hạ ở trạm thấp. Khiêm bảo ngày có gió ngược, thuyền cũng là cái kho cần nằm yên, muốn đi đâu phải chờ người giữ đường.

Mạc Từ ở cạnh móc trước, cùng Yên kiểm lối xe lên bãi Gió Thấp. Phần cao đội khác sẽ nhận hàng, họ chưa đưa mẫu tới đó. Tầm cùng A Chi chỉ theo phần đã ghi. Hà Đốc giữ lò trong thành với người cùng kiểm, Lục nhận khách sửa, bảng giờ ngoài ngõ có tên người tiếp chứ không treo câu đợi chủ về.

Lúc họ tới trạm, ba hộp còn đúng vạch. Một phần mẫu đầu ở lại tiệm cho Mẫn Cơ giữ, phần theo thuyền có nhãn từng vị trí, phần từng dừng đi riêng. Tầm muốn mở ngay một góc để nhìn, Khiêm nhắc họ chưa tới điểm được ghi. Cô cất kẹp, xấu hổ vì chính mình muốn rút ngắn đoạn chờ.

Ăn xong, Yên bắt đầu đi quanh thuyền nghe dây buộc. Tầm xin theo, bị yêu cầu đứng chỗ không che ánh trạm. Gió trên này không lạnh hơn sân tiệm nhiều, nhưng lực dọc dây lúc nặng lúc nhẹ, làm bát nước ở mạn rung mà không đổ.

— Chị giữ hỏa cả ngày cũng đọc được chỗ nó đổi, — Yên nói. — Nhưng dây không đợi người ta cúi giấy.

Tầm nhắm mắt một lúc, chỉ nghe tiếng ếch rõ hơn tiếng dây. Cô mở, thú nhận chưa phân biệt. Yên chỉ hai đoạn, bảo nghe cả hai trước, đừng đoán tên thay cho tiếng. Tầm thử, tay không chạm lực, ghi điều mình chưa nghe được vào bảng sau khi về chỗ.

Đêm ấy cô ngủ ít vì chân giường thỉnh thoảng rung như lò đổi ca. A Chi kéo chăn qua đầu, hỏi có thể nhờ đan giữ người khỏi say thuyền không. Tầm đáp cô chưa biết thuyền nằm trên cạn vẫn làm người say thế nào. Cô gái im rồi cười dưới chăn, không hỏi mua nữa.

---

Sáng sau, hàng chuyển sang xe lướt để qua dốc thấp. Thuyền sẽ nhấc theo đường vòng khi gió thuận; không ai bắt người kéo giữ nó qua vệt đã đóng. Mạc chỉ phạm vi Tầm có thể đi, yêu cầu cả hai buộc gọn túi để không mắc thùng.

A Chi giữ bảng ở ngực, một tay trên tay vịn, lần đầu thấy chữ mình ghi khó đọc vì đường không chịu nằm thẳng. Tầm đứng phía sau người giữ móc, tránh đúng chỗ gùi từng trượt trong sân. Mỗi lần có ý bước tới xem, cô nhìn đường rút của người sau trước.

Họ tới bậc đá đầu khi một dải lực từ khe đập ngang. Xe không lăn bằng bánh như trong thành; mặt lướt giữ khoảng cách với nền, tới chỗ lực chênh sẽ nghiêng theo. Yên đổi tay, gọi tên Mạc. Người giữ giữa đưa nhánh của mình tới, không ai uống thêm đan thử chưa được bán cho họ.

Ba hộp qua cùng đoạn. Hộp mép ngoài rung mạnh hơn, miếng vạch xê trong giới hạn. Tầm ghi giờ theo chuông trạm ở xa, không tự gọi tất cả là cùng một lượt yên. Đôi giày đã nới giúp chân bám, nhưng tay muốn bấu cạnh gỗ lại đau.

Mạc nhìn, đổi cho cô chỗ có tay vịn lớn hơn lúc xe nằm yên. Anh không bảo người từng cứu lò sao không giữ nổi một dốc. Tầm nhận chỗ, cảm ơn ngắn, không giải thích vết sẹo để mọi người phải nghe lần nữa.

Tới gần bãi, một con linh điểu cánh xám đậu trên cọc, mỏ giữ mẩu dây sáng. Nó lao theo vật kim ở mạn khi gió lên, khiến người thợ trẻ vung tay đuổi. Yên gọi anh hạ tay, chiếc dây ấy đang chung nhịp giữ xe. Mạc gõ thanh gỗ mồi ở hướng trống, con chim chuyển sang cọc khác.

Tầm nhìn mẩu dây trong mỏ, hỏi nó ăn lực sao. Yên nói chỉ kéo thứ sáng làm ổ, từng khiến trạm mất cả cuộn buộc nếu để ngoài. Không phải linh vật nào cũng giữ bí pháp; có con chỉ làm người vận tải phải mua dây mới.

A Chi che miếng khóa bóng ở túi, cười. Câu nói khiến cô thả vai, bảng đập vào tay vịn. Tầm nhắc kiểm góc giấy khô, không dùng thoải mái vừa có để quên phần việc đang giữ.

Sau bậc cuối, A Chi phát hiện bút tuột khỏi túi áo. Cô nhìn đoạn vừa qua, tiếc đến mức bước ngược một bước. Mạc gọi lại, chỉ phía dưới cọc chim: bút mắc vào gờ, ngoài chỗ người đi có thể đứng.

Tầm cũng nhìn xuống. Cô biết đó là cây bút đầu cô gái tự mua bằng công chép, không phải một món mất là thôi. Cô định nói về khi nào mua lại, nhưng Yên đã lấy móc dài dùng kéo dây, đưa cho A Chi giữ đầu trên.

Họ đợi xe nằm yên mới thử. Móc chạm gờ, bút lăn sâu hơn, cuối cùng rơi khỏi tầm. A Chi đứng thẳng lại, môi mím, cất chiếc móc cho đúng chỗ rồi xin Tầm cho mượn bút dự phòng.

Cô ít nói suốt buổi. Tầm không bảo chuyện mất ấy rất nhỏ. Khi ghi phần niêm ở trạm, chữ bằng bút lạ to hơn, phải viết mặt sau. Tầm giữ cả hai mặt dưới ván chặn, không bỏ phần sau vì hình không đẹp.

---

Đêm thứ hai, thuyền nằm trên cạn ở bãi Gió Thấp. Hàng lớn đã giao cho người tuyến cao, mẫu ở trong ranh giới hẹn. Mạc muốn xin đưa một phần lên thêm một trạm vì có người quen đi ngay; Tầm nhìn lớp niêm và nơi mình không theo được, từ chối gọi đó là cùng lượt thử.

Anh kéo dây gùi khá mạnh, quay lưng về phía bàn. A Chi nói một phần mẫu thêm biết đâu có ích, nhưng Yên hỏi ai giữ và khi nào về. Người quen chỉ hứa gửi xuống chuyến tiện, không hứa điều kiện. Cô gái gạch phần định thêm, không giấu nó khỏi Tầm.

Họ mở phần được phép ở bàn trạm. Người giữ trạm tên Thiện chứng nhận niêm, đọc lại vị trí hộp. Đó không phải đan sư, ông chỉ xác nhận đã nhận vật đúng dấu, không phải ký kết quả chuyên môn thay người.

Tầm dùng hỏa nhỏ soi phần thử trên phiến giữ. Vỏ ở hộp giữa còn gần lúc đi; mẫu mép ngoài có một đường đục chạy ở rìa, khác vệt trắng lõi lô Quảng Đan Các. Cô dừng trước khi cố giải thích bằng điều đã biết.

A Chi nhìn, hỏi có phải lô không đủ lắng. Tầm chỉ lớp ngoài, nhắc vệt hôm trước ở lõi. Hai dấu trông gần nhau khi nhìn vội, chưa cùng nguyên nhân. Hôm luyện ở tiệm mẻ này có người cùng kiểm; không thể chỉ vì có dấu mới mà xem giấy thành vô ích, cũng không dùng giấy để phủ mắt đang thấy.

Mạc trở lại, quỳ xem. Anh muốn lấy ngay một viên thử lên dây, hẹn nếu ổn sẽ ký đợt đầu. Tầm giữ hộp lại.

— Phần này đi qua điều kiện khác, chưa đọc xong. Anh đừng dùng người để giúp tôi tìm kết quả nhanh.

— Tôi không định thử lên người. Chỉ lên dây.

— Dây giữ người kéo hôm sau. Phần thử cần tách riêng.

Anh bỏ tay, nhìn ra bãi tối. Tầm hiểu điều anh muốn: một vật có thể làm việc, không phải thêm một hộp có chữ chờ. Cô chỉ có quyền bán lời mình chịu được, hôm nay vẫn chưa đến.

Thiện mang đèn khác, nói trạm đóng hỏa trước giờ gió đêm. Tầm hạ theo, nhận thời hạn của nơi mình đang mượn. Họ cất phần đã thử đúng nhãn, đợi đường xuống trước khi mở thêm mẫu.

---

Ngày thứ ba, đoàn xuống trong sương mỏng. Tầm không thấy mép dốc xa, phải tin tiếng Yên hơn mắt mình. Cô đã nhìn hai nhánh dây đủ lâu để nhận được một đoạn rung nặng hơn, báo nó, rồi xấu hổ khi Mạc bảo đó là tiếng xe trước qua chốt.

Yên không cười. Chị chỉ cho cô nghe phần còn lại sau tiếng xe. Tầm chờ, lần này nhận ra tiếng thưa hơn, không giống hai nhánh giật ở lượt lên. Cô ghi cả lần gọi nhầm, A Chi nhìn rồi ghi theo phần mình.

Tới bến thấp, thuyền chưa thể bay về thành vì vệt gió cuối đóng. Họ ở đêm thứ ba trên giá cạn. Khiêm kiểm hàng, phát hiện một góc hộp ngoài thêm ẩm. Không thấm vào mẫu kín, nhưng vỏ gỗ đã tăng trọng và một miếng đệm chèn bẹp.

Hà không ở đây để nói loại mới chịu thế nào. Tầm có ghi vật liệu thay, biết cần mang đúng phần này về thay vì vứt cho nhẹ. Người thợ trẻ đề nghị bỏ hết ván ướt, lần này chính A Chi giữ lại túi mẫu đại diện trước khi phần dư được tháo.

Tầm ngồi trên bậc mạn, tay trái co mỏi sau buổi giữ hỏa. Khiêm hỏi hai người có muốn thuê xe về trước, mẫu ông giữ đến bến. Cô tính khoản thêm, nhìn A Chi đang ăn cơm trạm cứng rồi nói ở lại. Sáng sẽ về cùng thứ mình cần kiểm; chỉ về sớm vì mệt chưa đáng đổi một lần giao nhận.

A Chi đưa bánh mang từ nhà ra, phần cuối đã cứng theo. Mạc bẻ miếng, cắn thử rồi bảo chưa đạt độ làm chân ghế như món Sơn Dạ. Lục không có mặt, Tầm vẫn nghe ra giọng ông sẽ trả lời, cười đến khi tay đỡ căng.

Họ nói chuyện ngoài đan một lúc. Yên muốn đổi ca mùa sau để về nhà lúc con vào lớp thợ vẽ; Mạc đang trả nợ một xe đã mất khi đường cao đóng. Khiêm nghe, kể đội mình vẫn chờ hai người cũ đủ sức vào việc nặng. Không ai hỏi Tầm có đan nào khiến những việc ấy khỏi phải đợi.

Trước ngủ, cô kiểm nhãn lần cuối. Một dây màu đã ngả xám vì ẩm, chữ còn nguyên. Cô nhớ Yên đòi viết tên thay chỉ chọn màu, dùng ngón không đau vuốt lớp vải ngoài, không chạm niêm.

---

Sáng về Vân Khê, họ cùng tới tiệm. Mẫn Cơ xem phần lưu chưa đi trước, rồi nhận mẫu trở về có ghi từng chặng. Hà đứng cạnh vỏ hộp ướt, sờ phần đệm bẹp, bảo cần hỏi người làm vật liệu chứ mình không thể đoán từ bến tới lò.

Tầm mở phần được cấp. Đường đục mép ngoài rõ hơn lúc ở trạm; phần giữa khác ít hơn. Mẫu lưu tại tiệm vẫn giữ vỏ như buổi đầu. Cô không cần ai nói tất cả niêm đều nguyên để tin mắt: hàng có thể đổi dù chẳng có bàn tay lén mở.

Mạc đứng cuối quầy, hỏi vậy có làm bốn mươi hộp được chưa. Tầm đọc lại phạm vi đường trên giấy. Họ mới tới Gió Thấp, đã có dấu chưa hiểu, đường cao còn chưa đi.

— Tôi chưa ký giao đợt lớn.

Anh nhìn bảng, nhấc gùi. Yên bảo sẽ đem phần công trình bày lại với đội, không hứa mọi người đồng ý đợi. Tầm trả các bản họ cần, giữ đúng phần được phép, không gài điều kiện phải mua tiếp mới được lấy kết quả.

Lúc họ đi, A Chi nhìn mẻ đầu còn ở tiệm, hỏi thứ ở đây đúng thì có gọi đan mình đúng không. Tầm đặt nó cạnh mẫu trở về.

— Đúng ở đây. Phần đường kia mình chưa biết đủ.

Câu ấy ngắn hơn ba đêm nhưng không nhẹ hơn. Cô lấy tờ giao hàng đã chuẩn bị từ trước, gạch ngày hẹn sớm, đặt cạnh bản kết quả chưa hoàn. Ngoài ngõ, đèn ban ngày đã tắt; trong sân, đôi giày mới phủ bụi trạm và không còn giống thứ chỉ bước giữa quầy với lò.