Chương 40: Trang sổ bị khói ăn

Quyển III — Vườn không ký tên

Người giữ giấy không cho Tầm tới gần bàn bằng tay vừa ăn bột. Bà Thuần đẩy một chậu nước ra, chỉ khăn khô, chờ từng người làm xong mới mở bọc. Tầm đã quen đứng ở phía bảo người khác đừng chạm vật, tới đây phải đợi như khách chưa học nghề.

Cuốn sổ được đặt trên khay đỡ, những mép cháy không đen cùng mức. Có trang mất góc, có trang chỉ khói bám, có đoạn vỡ ngay giữa dòng. Bà dùng ánh lệch nhìn phần còn, không nhóm lửa qua giấy để hiện chữ như người bán chuyện lạ ở chợ vẫn kể.

— Nhiệt đã lấy mất thì không bắt nó trả, — bà nói, đưa Tầm tấm kê ngoài mép. — Cô giữ chỗ này, đừng giữ trang.

Hòa ngồi chân kê bên cạnh, không lên giàn cùng đoàn sửa. Cô mang các thẻ mẹ còn giữ, xếp theo vết mòn chứ chưa biết theo ngày. Sách chép lại tên kho từng nhận giống, nhầm một nơi rồi tự sửa khi Quân hỏi đường tới đó đã đóng trước vụ cuối.

Một trang có hai chữ Lâm Yến, rõ ở phần nhận tiền giống. Hòa nhoài tới, bà Thuần đưa tay ngăn trước khi khuỷu cô chạm khay. Số bên cạnh mất nửa dưới, mục việc chỉ còn “lượt ngoài”, không đủ biết khoản trả mua đứt hay trả công một chuyến.

Ở mặt sau, ba dấu giống tương tự thẻ Hòa, nhưng tên hai phụ nữ khác cùng đứng. Họ đã nhận riêng, không phải mọi khoản đều qua Sách. Tầm nhìn Hòa khi cô đọc được điều ấy. Cô gái gật rất chậm, hỏi có thể chép tên họ trước khi nhìn tiếp tên mẹ mình không.

Bà Thuần cho biết chỉ làm ổn phần mép để xem được, cần mấy ngày, không có lời bảo sẽ tìm đủ một hợp đồng trong đống cháy. Nhu trả phần công đã nhận, mang những bản sao rõ tới sân. Họ có đầu mối một người vận tên Chức ở Mắt Gió, từng giao hòm giống cuối cùng của nhóm.

Tầm muốn đi ngay khi Hòa nói đã có thể bước. Người chăm hỏi bước tới nhà bên hay ngồi xe qua cả ngày. Cô gái nhìn chân, mím môi, nhận ở lại cùng tài liệu. Cô nhờ Tầm hỏi một câu riêng: mẹ cô có nói sẽ quay về lấy phần hạt đã gửi không.

---

Đường Mắt Gió men một dải đá có lỗ, gió luồn qua khiến cả sườn ngân thành giọng trầm. San đi công riêng ngày ấy, Nhu thuê người dẫn địa phương cho Tầm và Quân. A Chi ở lại giúp Hòa chép thẻ, không phải mọi nơi có câu chuyện đều cần cô cùng theo.

Người dẫn tên Mùi, mang một cái khung có hai cánh vải ngắn. Tầm tưởng che mưa, tới chỗ đá ngân mới thấy anh đặt khung vào dòng gió, chờ cánh trước rủ rồi mới bước qua. Âm thấp kéo dài không đồng nghĩa đường yên; ở đây phải nhìn luồng đẩy dưới đá, gió có thể dội lại từ lỗ bên kia.

Quân bắt chước, vải mình xoắn thành một con cá què. Mùi sửa một nút, không lấy hỏa đan sư thay sức gió đang bị cột sai. Tầm cười, đứng thử đủ một lượt tới khi biết lúc nào cần ngồi chờ, lòng bớt nóng vì câu hỏi ở đầu đường.

Ở quán nghỉ, bà bán đem bát có lớp men xám, xoay một cái làm vệt trời trên mặt biến mất. Tầm nhìn thích thú, hỏi nó giữ ánh thế nào. Bà chỉ xưởng Chức phía sau, đáp ông làm đồ không lóa cho người đi vùng quang, đôi khi còn sót một vệt khiến khách tưởng bát bẩn.

Ông già họ tìm đang cãi với một con chim mỏ cong vì nó lấy rơm kê bát. Chim đậu trên nóc, thả xuống một cọng như trả lãi. Chức ngẩng tới đau cổ, nhận ra có khách thì hạ chổi, mời họ ngồi ghế duy nhất còn nguyên chân.

Tầm chưa nói tên Lâm Yến, ông đã hỏi ở vườn ai mất nữa mà người lại tìm chuyện cũ. Quân đáp chưa ai chết, họ tìm một lượt giao giống. Chức nghe tên kho, kéo ghế khác kê gạch cho mình, đưa tay nhặt một cọng rơm trên vai Tầm rồi mới hỏi muốn nghe việc nào.

---

Ông nhớ hòm vì một quai gãy giữa đường, nhớ khoản mua dây phải đợi ba người trả chứ không phải một chủ. Lâm Yến đi cùng một đoạn, bà Liên tới nhận ở kho, Sách không có mặt. Tầm hỏi ai sở hữu giống, ông nhíu trán: người vận chỉ nhận giao cho tên trên phiếu, không đứng xem cây lớn rồi chia quyền.

Ông còn giữ thẻ công vì khoản dây không nằm trong tiền chuyến. Trên thẻ có dấu ba vạch cùng nét cong, vết tay người nhận đã mờ. Quân so với hình Hòa gửi, khớp cách cắt, không thể từ ấy tự xác định ai cầm dao.

— Bà Yến có nói sẽ về lấy phần hạt không? — Tầm hỏi.

Chức nhìn cô một quãng, bảo có. Rồi ông kể điều không có trong câu chuyện Hòa đang chờ: một mùa trước đó, Yến đã bán một phần hạt chung để có tiền đưa em gái khỏi bậc trôi. Hai người cùng giữ không được hỏi trước, sau vụ ấy bà Liên không giao chìa kho cho Yến nữa.

Tầm đặt chén xuống. Chức không kể như bí mật mới để đổi giá; ông còn giận vì mình đã chở phần ấy, chỉ sau mới biết mọi người chưa đồng ý. Ông được trả đủ công, không có quyền đòi lại một chuyến đã qua, vẫn không muốn tên mình thành chứng rằng người giao hòm luôn được phép bán.

— Phần bà ấy có là bao nhiêu? — Quân hỏi.

— Có phần riêng. Tôi không biết đủ để bán số ấy hay không. Cô phải hỏi Liên, đừng lấy chuyện tôi giận làm phép chia.

Tầm ghi nguyên giới hạn. Cô đã tưởng chuyến đi sẽ thêm một người nói người phụ nữ giỏi bị bỏ tên. Giờ có thêm một người giỏi từng quyết thay người khác lúc cần tiền, và câu hỏi về hạt không thể chỉ mang về phần dễ đặt lên bàn.

Ở xưởng, một thợ trẻ gọi Chức vì mẻ men đang trả ánh lệch. Ông ra xem, tay không đủ giữ hai đầu khung, Tầm hỏi cần một người giữ nguội hay người điều hỏa. Ông nhìn sẹo tay cô, chỉ phần nguội, không khách khí giao việc quá sức vì danh đan sư.

Cô giữ, nghe ông bảo xoay rất ít. Vệt trời rời mặt bát, dồn thành một đường dưới chân rồi tắt vào khay. Một cơ chế nhỏ về chỗ trả khiến cô nhớ cành Khâu Trăng, nhưng ông cắt ngay khi cô định hỏi cả cây: “Bát không có rễ, đừng bắt nó dạy hết vườn.”

Tầm bật cười, trả lại kẹp. Ông chỉ cho cô chỗ men nứt vì mình gấp một lượt, đem vào rổ đồ bỏ, không che ở dưới vì khách đang xem. Cô mua hai bát đạt theo giá, một chiếc cho tiệm, một chiếc cho Hòa muốn nhìn vật mẹ từng tới.

---

Họ ở lại Mắt Gió qua một đêm vì gió đổi, không dùng câu chuyện vừa nghe để giục người dẫn liều về. Trước bữa, một người bán quán tới lấy bát, thử xoay từng chiếc ngoài cửa rồi trả lại hai chiếc còn lóa ở đáy. Chức càu nhàu rằng bà soi kỹ hơn người giữ kho, vẫn đổi đủ hàng đạt. Người thợ trẻ định xếp phần trả lên kệ, ông gọi đem xuống vì mai mình có thể quên. Tầm ngồi kê lại chiếc ghế gạch cho ông, thấy người kể chuyện cũ cũng phải sống bằng một đơn hàng hôm nay, với khách chẳng cần biết ông từng giữ thẻ của ai.

Chức mời ăn trong xưởng, con chim quay lại lấy rơm, lần này để rơi một mẩu vỏ sáng xuống giữa bàn. Ông chỉ nó, nói khách quý mà cũng trả bằng đồ không ai muốn nhận.

Quân hỏi sao không dựng mái lưới. Ông nói dựng rồi, nó gỡ chỗ nẹp, thợ lấy lại mất cả buổi; giờ ông để riêng một bó rơm ngoài sân. Tầm không hỏi đấy có phải thỏa thuận sống chung không. Cô chỉ đẩy bát khỏi đường mỏ chim, ăn hết phần canh còn ấm.

Sau bữa, Chức lấy một tấm bản đường cũ tới nhà bà Liên. Người phụ nữ giữ hạt hiện ở ngoài bậc phía đông, không bán cho cả vườn lẫn thương xã, từng đuổi người tới hỏi quyền giống. Ông xin họ đừng mở đầu bằng chuyện Yến đã nhận sai rồi dùng nó ép Liên giao phần còn.

— Tôi tới xem cây và hỏi chuyện, — Tầm nói. — Bà ấy có thể không nhận lời.

— Nói lúc chưa gặp dễ lắm.

Cô nhận câu ấy, gấp bản đường. Chức cất thẻ công sau khi cho Quân chép cùng hình, không giao bản gốc theo một tờ hứa sẽ trả. Tầm chào, mang về một phần chắc hơn và một phần rối hơn, không xin ông sửa giọng kể cho người con bớt đau.

Sáng sau, đường bớt gió, Mùi cho họ đi theo lượt nhỏ. Tới dải đá ngân, Tầm tự kiểm nút khung, chờ cánh trước rủ. Quân bước sau, không cười cái khung cá què nữa. Một buổi đường đã khiến tay họ biết điều câu giải thích hôm qua chưa đủ giữ.

Trên mỏm cuối, Tầm nhìn về Khâu Trăng, nghĩ tới Hòa đang đợi. Cô có thể gửi giấy cho Nhu đọc trước, nhưng câu hỏi của Hòa là riêng và chuyện này chạm phần hạt nhóm cùng giữ. Cô quyết định kể với cô gái trước mặt những người thật cần biết, không để tin chạy quanh vườn trong lúc người con nghe sau cùng.

---

Hòa nghe trong căn lều có cửa mở, A Chi ngồi cạnh theo lời cô mời. Tầm kể phần nhận công, lời sẽ trở lại và chuyện bán hạt chưa hỏi đủ. Cô nói rõ đâu là thẻ còn, đâu là lời Chức nhớ, đâu ông không biết lượng phần riêng.

Cô gái cầm chiếc bát xám bằng hai tay. Rất lâu không ai nói. Ngoài sân, người sửa đang cưa gỗ cũ, một tiếng kéo dài rồi dừng, tiếng khác tiếp vào chứ không lấp phần im trong lều.

— Mẹ đưa dì tôi về thật, — Hòa nói sau cùng. — Tôi nhớ ngày ấy. Tôi tưởng tiền từ vụ trước.

A Chi đưa nước, không bảo mẹ cô làm vì yêu người thân nên thôi xét. Hòa uống, đặt bát xuống, hỏi có người nào còn sống từng không được hỏi. Tầm đưa tên bà Liên và người thứ ba chỉ còn họ trên trang cháy, không tự hứa tìm đủ cả trong chuyến.

Hòa nói cô vẫn muốn tên mẹ ở phần công mẹ làm, không muốn tên mẹ đứng thay phần người khác. Câu sau nhỏ hơn câu trước, phải ngừng một lần mới nói hết. Tầm nghe, không khen cô dũng cảm giữa lúc bàn tay cô đang siết chặt.

Nhu tới khi Hòa gọi, đọc phần rõ rồi đặt công việc Khâu Trăng lại đúng câu hỏi. Vết ghép vẫn cần tìm. Quyền hạt có thể chia khác quyền thu cây cũ. Tiền và việc Sách đã làm cũng phải xem, nhưng không dùng một lỗi của Yến xóa mấy mùa người khác ghi bà là phụ.

Cuối ngày, bà Thuần gửi bản đầu đọc được một dòng thêm: thanh giàn dưới do tổ ba người đổi sau mùa quang, chưa có tên đủ. Dấu hai nhát Hòa nhận không phải chữ ký riêng của mẹ. Cô gái nhìn hình, tự gạch chữ “dấu mẹ” trên bản nháp thành “dấu tổ”, giữ tờ cũ cùng bên.

Tầm chuẩn bị đường tới Liên. Cành khô vẫn không kết vân, giàn dưới còn cấm, người có hạt có thể đóng cửa. Những điều ấy không làm chuyến mất hướng; chúng khiến cô thôi đi tìm một bản kể hoàn hảo để thay cuốn bị khói ăn, và bắt đầu mang đủ chỗ thiếu tới gặp người còn giữ phần mình.