Chương 12: Người mua không vào hội

Quyển I — Đèn cuối ngõ

Người đàn bà chờ ngoài cửa mang hai thẻ căn tính đã gãy, một của em trai, một nhặt ở sạp đồ cũ. Chị đặt chúng lên quầy rồi hỏi nếu ghép đủ chữ có được mua đan theo giá thợ không.

Diệp Tầm vừa nhận lại ca từ Hà Đốc. Phiếu mẫu chuyến Gió Thấp còn chờ giờ đi. Cô nhìn hai tên khác nhau, đẩy cả thẻ về phía khách.

— Chị cần dùng cho việc gì?

Người ấy tên Nghiên, kéo khuôn đúc ở bãi ngoài cổng đông. Bãi làm những tấm máng cho lò và kho vận. Chị không thuộc đội chính thức, được gọi theo ngày có khuôn lớn; khi đi lấy thẻ, người nhận bảo phải có tên đội giữ chỗ và người cấp xác nhận căn tính.

— Chủ bãi bảo làm nhiều việc thì tự biết lực mình, cần gì cái thẻ, — chị nói. — Tới mua họ lại hỏi thẻ. Em trai tôi có nhưng nó giữ trạm gió, đâu kéo khuôn.

Tầm không coi thẻ ấy nói thay chị. Cô hỏi ngày làm và động tác giữ, Nghiên mô tả bằng tay, dùng hai miếng gỗ trên quầy làm khuôn. Lực phải qua vai khi nâng, đổi sang lưng khi trượt máng, không giống người kéo thuyền chỉ một hướng.

Tầm chưa từng nhìn bãi hoạt động. Nghiên nghe tới đó thì nhét hai thẻ vào áo, tưởng lại phải đi. Cô ngăn, đề nghị tới xem một buổi trước khi nhận bán. Phần quan sát là công, giá thấp hơn thử lô nhưng không bằng không. Chị hỏi trả bằng ngày làm ở tiệm được không.

A Chi mở lịch, đọc việc có thể đổi: chở vật liệu khô từ bến, không yêu cầu giữ hỏa hay đứng lò. Nghiên chọn một buổi, cùng họ ghi trị giá rõ để nếu tiệm chưa có việc vẫn thanh toán tiền. Tầm không muốn mua nghĩa vụ dài bằng câu giúp nhau.

Hà Đốc ở lại ca chính theo hẹn. A Chi đi với Tầm, mang bảng nhỏ thay cả sổ vì bãi nhiều bụi. Lục Bá cho mượn chiếc mũ rộng, bảo khuôn lớn không quan tâm đầu ai là đan sư. Nghiên nhìn nó, lấy dây buộc thêm để khỏi bay trong lúc chuyển.

---

Đường đông ra khỏi thành đầy xe mang gỗ mới. Qua cổng, nền lát chấm hết, bùn dính vào giày Tầm vừa sửa. A Chi thử đi phía cỏ, lún nửa bàn chân rồi quay lại, không còn chê đôi giày đế dày xấu.

Bãi nằm giữa hai gò đất. Không có đỉnh ngọc hay lò trưng, chỉ những mái thấp, giàn treo khuôn và máng đã nguội. Một dãy tấm dẫn sáng nhạt phơi dọc sườn, mỗi tấm đủ dài khiến hai người đi vòng mới thấy đầu kia. Gió qua khe gò có mùi đất nung khác mùi tro lò đan.

Chủ bãi nhìn Tầm, hỏi có phải người kiểm thành tới không. Nghiên nói người mình thuê xem việc, không xét bãi. Ông giãn mặt, rồi nghe giá công, quay sang hỏi sao chị phải trả khi đan là chuyện người bán.

— Tôi hỏi mua cho tôi, — Nghiên đáp. — Còn mép máng ông muốn đổi thì hỏi riêng.

Tầm chỉ cười chào, không nhận kiểm miễn cả bãi để khiến buổi đầu dễ chịu. Chủ bãi đưa họ tới chỗ đứng, yêu cầu không qua dây khi khuôn lên. Chị Nghiên nhận vị trí dưới, một người nam ở đầu đối diện. Hai người khác giữ giàn, không phải ai cũng có linh lực đủ để kéo.

Lượt đầu, lực qua vai Nghiên ổn, tới khi khuôn chạm mặt trượt thì tay đổi quá nhanh. Tầm thấy nhánh trên dây sáng dồn, chị phải dừng và thở. Người ở đầu kia càu nhàu mất giờ, nhưng người giữ giàn chưa hạ vì chưa có lệnh chung. Chị gọi tên vị trí, yêu cầu trả khuôn xuống nửa bậc, rồi mới đổi tay.

A Chi ghi chị đã nghỉ sau mỗi phần, không gom thành thời gian kéo liên tục. Tầm nhìn đường qua tấm hư thạch trên vai chị; nó không giống dây trên móc Mạc đưa, dù cùng được người bán gọi giữ lực.

— Mỗi hôm chị đứng đây? — cô hỏi khi lượt xong.

Nghiên lắc. Hôm nào có đủ người thì giữ máng, thiếu người chuyển sang giàn, buổi chiều còn bê đồ không dẫn lực. Căn tính có thể là một, việc cần đan giữ không chỉ một kiểu.

Tầm gạch ý định chọn cùng loại thuyền cho nhanh. Nghiên thấy, hỏi có nghĩa lại chưa mua được không. Cô đáp hôm nay biết mình đang hỏi sai thứ; chưa có viên nào đem theo để đổi thành lời bán cho kịp buổi.

---

Tới giữa trưa, khuôn cuối cần chuyển sang mái. Gió từ khe đổi hướng trước lúc người giữ giàn nhận ra, đẩy một tấm máng phơi nghiêng. Nó chưa rơi nhưng chặn đường trả khuôn về nền. Người ở đầu đối diện gọi hạ, Nghiên nhìn xuống, không có chỗ hạ đúng dấu nữa.

Tầm đứng ngoài dây, tay tự nhấc lên. Cô chỉ đủ một nhánh hỏa, không giữ được trọng khuôn lớn. Nếu lao vào, người đang nhìn đường sẽ phải né thêm cô. Cô gọi A Chi kéo các giỏ rỗng khỏi lối bên phải, xin chủ bãi cho biết dưới dải cát có nền chịu không.

Ông chỉ một khoảng, bảo có thể hạ nhưng cần dời tấm chặn. Người giữ giàn thứ hai đang bám lực không buông được. Tầm mang một phiến giữ nhỏ trong hộp quan sát, vốn dùng soi phản ứng linh. Nó chứa phần lực hữu hạn đã nạp từ lò trước lúc đi, không có sức thêm của người nào trên bãi.

Cô hỏi Nghiên cần làm gió lệch một quãng ngắn hay giữ khuôn. Chị nói chỉ cần khoảng gió vào mặt, để người đối diện nhìn được vạch hạ; khuôn sẽ do họ tự giữ. Tầm đứng ở chỗ chủ bãi chỉ, mở phần lực ấy qua khe trong phiến, hướng vào mặt chắn gió nhỏ.

Luồng đẩy không dời ngọn gò, chỉ làm dải bụi trước mắt người kéo thưa đi. Ánh trong phiến tắt nhanh. Tầm không bù tay mình để kéo dài tới lúc đẹp, báo hết trước khi rút. Người đầu kia thấy vạch, dịch chân theo tiếng Nghiên. Chủ bãi cùng hai thợ dời tấm chặn, người giữ giàn thả từng đoạn.

Khuôn xuống dải cát, một góc sứt. Bụi trùm chân giày Tầm. A Chi đứng ngoài lối trả, ôm hai giỏ rỗng, mặt tái vì lần đầu nghe vật nặng rít qua đầu mình. Cô đặt giỏ xuống sau khi Nghiên nói đã nằm yên.

Người kéo đối diện ngồi thụp, giận vì gió không được báo. Chủ bãi định tính góc khuôn vào công Nghiên, chị đứng thẳng hỏi ai đã để máng phơi chắn đường trả. Tầm không ký rằng tất cả do gió. Cô kể đúng điều mình thấy, nhờ A Chi vẽ vị trí trước khi ai dời hết.

Không ai bị đè. Một góc khuôn hỏng, phiến giữ Tầm hết lực, cả bãi dừng phần còn lại để sắp lối. Chủ bãi ngó mặt sứt, không vui vì đã có người ngoài đứng đó. Nghiên không cúi xin, mở dây vai và đi lấy nước.

---

Bữa ăn ở bãi là cơm trong lá, người tới sớm ngồi dưới mái, người muộn chọn bóng máng. Nghiên đưa Tầm một chỗ, A Chi ngồi cạnh phần đất vừa cào, vẫn thỉnh thoảng nhìn lên giàn.

Chị hỏi phiến cô dùng có phải loại đan cho người uống không. Tầm giải thích đó là vật giữ thử, phần lực nạp có hạn; không giải quyết cái mỏi sau nhiều ca. Đổi từ người giữ sang vật liệu không khiến công việc không cần nghỉ.

Nghiên xoay hai thẻ gãy trong tay.

— Nếu có loại làm mình giữ lâu hơn, chủ sẽ gọi kéo thêm khuôn. Tôi mua rồi có phải lời hơn không?

Tầm nhìn ngón chị, những vết chai không giống vết sẹo mình. Cô không thể quyết chị cần nghỉ bằng câu đứng ngoài. Cũng không thể bán đan rồi xem việc có nhiều hơn là chuyện không liên quan.

— Chị muốn tăng quãng giữ hay muốn bớt đoạn lực dồn khi đổi việc?

— Đoạn đổi. Tôi làm được phần giữ nếu người bên kia không cứ giục.

A Chi lấy bảng, chia những động tác theo điều chị kể. Nghiên tự gạch phần hôm nào cũng đổi. Họ chọn một việc để hỏi người có thể cùng kiểm, thay vì cố tìm viên cho cả ngày không biết ngày ấy được gọi làm gì.

Chủ bãi tới, đưa khoản góc khuôn vào sổ chung, chưa trừ chị. Ông nói phải bàn với người phụ trách giàn. Tầm đề nghị ghi giờ xem lại lối trả, đừng chỉ ghi đã nhắc; Nghiên tiếp lời hỏi ngày sau ai được hô ngừng nếu chỗ hạ có đồ.

Ông trả lời người giữ khuôn. Chị yêu cầu nói trước cả nhóm, không chỉ nói với đan sư sắp về. Ông gọi họ lại khi ăn xong. Tầm ở đó, nhưng để Nghiên tự đặt câu hỏi lần nữa.

A Chi tháo dây mũ, lấy gió quạt mặt rồi nhớ tay mình còn bùn. Trên vành hiện một dấu nâu, cô nhìn Tầm như chờ mắng đồ Lục. Tầm nhờ chị Nghiên chỉ chỗ rửa. Họ phải trả chiếc mũ được dùng thật, không cần giấu việc đã đi ra bãi.

---

Chiều về, Nghiên đi cùng tới cổng để nhận giờ buổi chở hàng đổi công. Chị không mua đan hôm ấy, hai thẻ vẫn gãy trong áo. Tầm hẹn phần quan sát và đề nghị Mẫn Cơ cùng xem một việc, báo giá trước khi nhận thử thêm.

Ở cổng, người giữ hỏi họ mang gì từ bãi. A Chi mở túi cho thấy bảng và phiến đã tắt. Anh ta nhìn hai thẻ gãy Nghiên lấy ra tìm giấy, định hỏi thêm; chị tự nói không dùng chúng để nhận tư cách của ai, cất lại trước khi vào thành. Tầm không nói thay như chị không biết trả lời.

Tới ngõ, chân Tầm mỏi hơn tay. Lục nhận mũ, thấy dấu bùn rồi hỏi có gặp thứ nặng hơn đầu không. A Chi kể khuôn, kể giỏ bị dời, không khoe mình đã giữ cả bãi. Hà Đốc nghe, chỉ phiến rỗng, hỏi vì sao đem phần ấy đi.

— Em tưởng chỉ soi mẫu, — Tầm đáp. — Hôm nay dùng hết để mở một khoảng nhìn. Phải ghi lại và nạp theo công buổi khác.

Hà ghi vào vật liệu thử, đặt riêng để không ai mai cầm hộp tưởng còn lực. Tầm thấy điều ấy dễ bỏ sót hơn lúc mẫu biến màu: vật vẫn đẹp, chỉ phần dùng đã mất.

Buổi tối cô mở lại thẻ căn tính chuẩn hội. Các ô chỉ được loại lực người có, chưa hỏi họ chuyển giữa bao nhiêu việc. Cô chưa sửa thành một mẫu cho cả thành. Cô thêm tờ hỏi công việc của riêng tiệm, để người không có thẻ vẫn bắt đầu bằng lời kể có thể kiểm.

A Chi chép xong, hỏi hôm nay tiệm lời gì. Tầm chỉ dòng công chở mà Nghiên đã chọn, phần giày phải lau và phiến cần nạp, bảo số cụ thể vẫn phải tính. Cô gái nhăn mặt, rồi tự thêm vào.

Ngoài cửa, người bán rong đi qua hỏi còn đan giữ người thức không. Lục bảo giờ đóng rồi, mai tới kể muốn làm việc gì. Tầm nghe ông dùng câu đầu sổ, đứng dậy kéo cửa. Chuyến thuyền Gió Thấp vẫn ở lịch trước mặt; trong các hộp thử chưa có con dốc, và bây giờ cô biết còn thiếu cả cách một người thay vai suốt ngày.