Chương 7: Tiệm mở bằng sổ nợ

Quyển I — Đèn cuối ngõ

Diệp Tầm trở về tiệm với hai bàn tay quấn vải và một tờ đòi tiền thuê. Chủ nhà đã lùi hạn một lần, lần này đứng chờ câu trả lời. Ông nhìn tay cô, dời chiếc ghế chắc lại gần nhưng vẫn giữ giấy trong tay.

Tấm biển trên cửa có thêm hai chữ “Cuối Ngõ” bằng mực nâu. Lục Bá nói người ta cứ hỏi tiệm đan nào nên ông viết tạm. Nét cuối chạm mắt gỗ, khiến chữ hơi nghiêng. Tầm đọc rồi nhìn chủ nhà. Một cái tên rõ không khiến tiền thuê tự có.

— Mười ngày nữa. Cháu có công kiểm mẫu chưa nhận. Nếu thiếu, cháu trả một phần trước và ghi ngày phần còn lại.

— Ai trả công?

Tầm nói tên nơi nhận hồ sơ, chỉ phiếu A Chi giữ. Ông ngồi cùng cô gái, đếm khoản đã nộp. Không ai xóa nợ vì cô vừa giữ lò khỏi vỡ. Khi A Chi nhắc ca ngày mai còn chưa biết mở được không, ông bảo chính vì thế phải định phần nào chắc và phần nào chưa.

Họ chia tiền thành hai lần. Chủ nhà thêm một điều: đừng dùng bàn lung lay làm ghế đóng đinh nữa. Lục Bá khó chịu vì bị nghi tay nghề, cúi xem rồi phát hiện chân mục tới lõi. Ông thôi cãi, lấy phấn đánh dấu phần còn dùng được.

Tầm hỏi tốn thêm bao nhiêu. Lục nói lúc này chỉ cần cô đừng ngồi lên nó. A Chi đẩy cái ghế chắc tới, đặt bát cơm trên miếng ván riêng để Tầm có thể nhờ xúc mà không làm đổ quầy.

Đêm ấy cô nhiều lần tỉnh vì muốn đổi tay rồi không đổi được. Trong bóng, chiếc lò nguội có tiếng gió qua khe mới sửa. Cô từng nghĩ nếu có lại giấy, mình sẽ đứng lò ngay để lấy hết công đã mất. Bây giờ cả động tác kéo chăn cũng phải gọi A Chi đang ngủ ở gian ngoài.

Cô gái ngồi dậy không than, nhưng buổi sáng gục xuống sổ khi cộng hai số. Tầm nhìn quầng mắt, đề nghị về nhà nghỉ nửa ngày. A Chi hỏi ai viết giúp cô. Tầm lấy miếng bảng, thử giữ phấn bằng đoạn ngón còn cử động được, vạch một nét rất xấu.

— Hôm nay nhận lời hẹn thôi. Không cần chữ đẹp.

A Chi vẫn đi nhờ chị Hảo đọc bảng trước khi về. Bảng ghi rõ giờ có người tiếp, chứ không để khách đứng chờ rồi nghe kể việc lớn đã khiến chủ tiệm bận.

---

Tuần sau, sân nhà cân công có thêm bàn hoàn hàng. Tầm ngồi phía ngoài để ai cần hỏi có thể tới, hai tay còn bọc. Chị Hảo mang nguyên niêm, nhận phần tiền từ khoản bảo chứng đã xác nhận. Chị đếm hai lần, cất riêng tiền trả bột trước khi đem phần còn lại tính thuê sạp.

Một người mất phiếu bị yêu cầu sang bàn tìm sổ bán. Ông tưởng bị đuổi, lớn tiếng nói đan đã mua chứ không đi xin. A Chi muốn giải thích hộ nhưng Tầm chỉ người phụ trách đứng cạnh: để chính người có thể tìm hồ sơ nói rõ bước tiếp, đừng khiến ông phải quay lại hỏi cô mãi.

Người ấy ngồi xuống, đọc tên sạp và buổi mua. Tới chiều tìm được dòng nhận hàng có người giao cùng chuyến. Ông chưa nhận tiền ngay, nhưng có tờ hẹn ghi hồ sơ đang chờ gì, không còn phải đứng trước cửa đóng đoán mình bị quên.

Các trường hợp ảnh hưởng linh tức được ghi riêng. Việc bồi hoàn theo thiệt hại còn phải xem lời người chuyên xem linh tức và công việc thực mất. Một người đòi tính cả ba chuyến chưa chắc nhận; người khác ngại khai ngày nghỉ vì sợ đội không gọi nữa. Tầm nghe, chỉ giúp họ ghi điều biết, không tự chấm số để trông vụ việc mau xong.

Viên quản mở bảng theo dõi, mỗi dòng có người phụ trách và việc đang đợi. Gió làm bảng đập tường, A Chi mua thêm hai chiếc kẹp bằng tiền công chép đã nhận. Lần này cô ghi mua kẹp trước, không lấy khoản ăn tối âm thầm lấp nữa.

Hai người kho đến tiệm đêm ấy được xét hành vi riêng. Tầm nhận bản ghi việc dùng hỏa và hư quầy, không có dòng xác nhận Phàn ra lệnh vì chưa có chứng cứ ấy. Một người được yêu cầu bồi phần sửa, người còn lại phải giải trình việc đi cùng và thẻ đã dùng. Tầm không vui vì số tiền nhỏ. Cô vẫn nhận, đưa Lục khoản thuê người làm then để ông khỏi phải tự gắng vai.

Lục nhìn bàn tay cô, nói mình cũng không cần chứng minh vết cắt nhẹ bằng cách giơ tay sửa hết ngõ. Ông chọn thợ khác, ngồi chỉ chỗ khoan, rất khó chịu mỗi lần người trẻ đặt kẹp lệch. Tầm ngồi cạnh, nghe ông cố không giằng dụng cụ.

Tiền thuê lần đầu được trả ngày thứ chín. Chủ nhà viết nhận, hỏi hôm nay đã ăn chưa. Tầm bảo rồi, dù vừa phải đổi một phần công chép lấy cơm. Ông không hỏi thêm, cất giấy vào túi.

---

Vụ thu giấy được xét riêng ở tuần thứ ba. Tầm mang quyết định cũ và bản yêu cầu kiểm thêm đã lấy từ ngăn khóa. Cô mặc áo thường, không nhờ ai đưa vào qua cửa khác. A Chi đi cùng để viết; ngón Tầm vẫn chưa giữ chắc bút lâu.

Trong phòng, người đọc hồ sơ hỏi điều cô muốn được sửa. Cô đã tập câu trả lời trên đường, tới lúc nói vẫn nghẹn ở chữ đầu.

— Lý do thu tư cách. Tôi hoãn ký theo điều lệ, không cố cản giao dịch.

Họ đọc điều lệ đúng thời điểm, bản yêu cầu cùng ghi nhận lúc ấy. Cô không cần bịa rằng lô cũ và hộp Khiêm là một. Họ cũng không dùng vệt trắng lô mới làm bằng chứng ngược cho mọi điều cô từng nói. Điều được thấy ở giấy cũ là cô đã xin kiểm thêm trong quyền của người chịu dấu; quyết định phạt vì chậm bán không nêu căn cứ tước quyền ấy.

Phàn có mặt để trả lời các lệnh trước. Ông nói lúc ấy hội gấp giao, đã cho rằng cô không phối hợp. Người xét hỏi sự gấp ấy được ghi trong điều nào cho phép thu giấy. Ông mở tập trước mặt, không chỉ được.

Quyết định cũ bị hủy. Hội trả tư cách, sửa ghi nhận công khai. Tầm nghe hết rồi hỏi khoản sáu tháng không làm được được xem ở đâu. Người đọc ghi nhận yêu cầu khác cần đối chiếu thiệt hại, chưa hứa giải trong buổi. Cô nhận tờ hẹn, ghét việc lại thêm một giấy phải mang, vẫn cất nó cẩn thận.

Lô mới được nêu ở phần riêng: ngày xuất, mẫu lưu, phụ lục và dấu dùng sau khi cô rời chứng minh cô không ký lần kiểm ấy. Hội phải thu hồi dấu lưu, sửa hồ sơ và giải trình phát hành. Phàn thôi điều hành đan các trong lúc việc được xét; các lệnh ông ký được kiểm riêng, không đẩy hết xuống người giữ kho hay người đóng dấu.

Tầm không nhìn mặt ông để tìm một vẻ thua. Cô đọc tờ công nhận mình nhận lại. Nó mỏng hơn giấy thu hồi, chẳng có chỗ gấp kèm sáu tháng đã qua.

Ra ngoài, A Chi hỏi có đóng khung không.

— Có. Để cạnh sổ kiểm. Đừng cao quá khiến khách phải ngẩng mới hỏi được.

Cô gái cười, rồi nhìn tay cô.

— Em ký nhận thay phần mang về thôi nhé?

Tầm đọc đúng ô, gật. Có những việc nhờ được; có những trang cô phải tự hiểu trước khi đặt dấu, dù người viết nhanh và tốt hơn mình.

---

Tiệm bắt đầu bằng xem lò, đối chiếu lô và mẻ nhỏ đặt trước. Mẫn Cơ và Đường Túc nhận cùng kiểm mẫu, phần công rõ trên phiếu. Họ không đến ngồi thường trực làm tiệm có vẻ lớn. Ngày thiếu người, bảng giờ ghi đúng buổi nhận; việc vượt sức được gửi sang lò phù hợp.

Khách đầu mang một đỉnh nhỏ, yêu cầu làm mẻ bằng giá nơi khác nhưng giao sớm hơn. Tầm xem đường giữ, biết lò không chịu lượng ấy. Cô đề nghị tách mẻ, giá công cao hơn. Người khách xách đỉnh về, phàn nàn tiệm mới mà đã khó. A Chi nhìn theo, ngón dừng trên hạt bàn tính.

— Nếu em nói giảm công mình?

— Công ai? — Tầm hỏi.

Cô gái nhìn ba dòng giờ của người cùng kiểm, tự rút tay. Họ nhận một khách ít hơn nhưng giữ được buổi đã hẹn với người sửa lò ngoài phố. Hà Đốc tới hôm ấy, đứng trước tấm biển đã thêm chữ, hỏi tiệm có cần người giữ không.

Trước lúc bàn tới việc của anh, một người già mang nắp lò tới hỏi có cần mua cả đỉnh mới. Mép nắp bị cong, mặt trong còn nguyên. Lục Bá nhìn, bảo chỉ cần thay đoạn ghép rồi kiểm cùng thân. Người khách nói nơi bán đã cho giá đỉnh mới, nếu sửa rẻ quá liệu có chắc bằng không.

Tầm nhờ ông đem cả thân tới, chưa nhận chắc điều mới nhìn một nửa. Ông đặt tiền xuống, cô đẩy lại phần chưa phát sinh. Bàn tay bọc vải làm đồng tiền trượt khỏi mép. Hà Đốc cúi nhặt, để vào lòng bàn tay người khách.

— Tôi chở lò qua giúp ông, — anh nói. — Nhưng phải hỏi giờ tiệm nhận trước.

A Chi mở bảng hẹn. Cô và Hà tính một buổi đem lò, một buổi tháo, người khách chọn ngày mình nghỉ. Khi ông đi, Tầm nhìn dòng hẹn vừa có người nhận thật. Nó ít tiền hơn mẻ khách trước đòi, vẫn đủ trả một phần công mà không cần ai bớt buổi nghỉ.

Hà Đốc rời kho lớn sau khi nhận phần giờ thêm không ghi. Tầm có chỗ làm, chưa đủ công tháng trọn. Họ tính theo buổi, để anh nhận nơi khác, ghi cả giờ nghỉ và ai được gọi khi muốn đổi. Anh đọc tới phần ấy hai lần rồi ký. Tầm đưa bản của anh, không giữ cả hai để tiện.

Buổi đầu Hà chỉ xem lò nguội, tự tìm được một đoạn máng lệch Lục chưa sửa vì còn đợi vật liệu. Anh không đụng ngay, hỏi phần ấy có thuộc công hôm nay không. Lục ngẩng lên, cười rồi tính thêm một buổi sau khi có vật liệu. Tầm để họ nói, không nhận câu hỏi như thiếu nhiệt tình.

Tống Khiêm tới chiều, mang hộp cũ. Tiền hoàn đã nhận; hai người trong đội vẫn nghỉ nặng theo người xem linh tức, một người đã tập việc nhẹ, chưa có lời hẹn ngày trở lại dây kéo. Ông muốn biết còn phải giữ hộp không.

Tầm xin để lại làm mẫu dấu dùng sai, nhưng chỉ sau hồ sơ đội khép. Khiêm xoay hộp trong tay, nhìn cái ghế mới ở cửa rồi cất về túi.

— Tôi tự chọn lúc mang trả.

— Được.

Ông mua một bản hướng dẫn ghi nhận lô cho kho, trả đúng giá giấy và công chép, không đặt tiền thêm để cảm ơn. Tầm thấy dễ chịu hơn một lời hứa sẽ đưa hết người quen tới. Tiệm cần khách có việc thật, không cần họ chứng minh lòng biết ơn bằng mua thứ chưa dùng.

Đêm, A Chi cộng sổ. Tiệm còn nợ, đã có công đủ kỳ thuê đầu. Cô đẩy bàn tính cho Tầm xem, đọc từng hàng khi tay cô chưa cầm bút chắc. Lục ngồi bên, dùng vai lành giữ miếng gỗ làm khung giấy. Hà Đốc đã về đúng giờ thỏa thuận, lò để nguội theo nhịp anh ghi.

Tầm nghe hết khoản than, công người kiểm, phần mượn A Chi đã trả. Tới dòng nhỏ cô chưa hiểu, cô yêu cầu đọc lại. Số dư không lớn hơn khi đọc chậm, nhưng cô có thể nói nó từ đâu.

A Chi đưa bút, rồi nhớ tay cô, kéo lại. Tầm bảo để mình thử ký vào chỗ đủ sức. Chữ lệch, không đẹp như dấu cũ trong hộp Khiêm. Cô nhìn toàn trang trước khi viết nét cuối, không đặt một dấu kiểm lên điều mình chưa hiểu.