Chương 79: Sổ mùa khô

Quyển V — Phần nước để trống

Trưa sau đêm không nhận việc, Miên mời An tới xem buổi đặt sổ ở mái giếng. Thuyên và cô con gái người giữ giếng đã có mặt, bên cạnh là ba chủ dùng nước nhận trả phần buổi đầu. Cô gái tên Lụa, những ngày giữ giờ đã tự chép thêm lượt nhà mình phải đi xa. Miên đặt tờ phạm vi của nhóm lên bàn: đo nguồn theo giờ, ghi nhu cầu và lượng thực lấy được, báo điều kiện đổi. Phần sửa mối dẫn vẫn do người nhận nghề ấy làm; một chữ ký của nàng không ký thay tất cả việc dưới tên tổ An.

An đến với hộp giấy, chọn ngồi phía nghe rõ mà nhìn được bàn. Anh tưởng sẽ cùng nàng xếp những tuyến cần ưu tiên, vừa chỉ tới chỗ giếng Lành thì Miên đưa tờ hỏi dữ liệu. Tổ muốn dùng bản này cho việc nào, trả phần công nào, được giữ bản tới đâu. Anh im nửa nhịp trước câu hỏi như hỏi một khách khác. Thuyên lấy thêm ghế cho người tới sau, không ai đứng lên đợi An quyết việc nhóm; những người đang ngồi đã làm vài lượt cùng nhau trước buổi hôm nay.

Các nhà chọn chia giá buổi đo chung, việc riêng có giá khác, phần đối sổ cho người không đủ tiền được giữ trong khoản đã góp có chủ đồng ý. Một người nhận góp tiền nhưng muốn xem số từng nhà vì đã trả nhiều. Miên chỉ phần tổng có thể dùng, phần riêng chủ nhà phải chọn cho đọc. Người ấy rút bớt khoản định góp, nhóm giảm một buổi dự kiến thay vì đưa tên các nhà ra để đủ tiền. An nhìn nét giảm, không mở túi bù ngay để trở thành người có lý do xếp lại cả lịch.

Anh đăng ký phần tổ cần: giờ các nút đang giữ, nhu cầu sinh hoạt hiện tại và phần thiếu phải báo trước khi nhận công. Tiền trả cho đúng bản tổng và các lượt chủ đồng ý cho đối, không mua luôn cuốn gốc của Miên. Nàng ghi giá, cho anh chọn phạm vi ít hơn nếu quỹ chưa đủ. An lấy phần cần gấp trước, ký tên khách dùng dưới dòng của ba nhà khác. Sự ngượng chỉ lùi đi khi anh nhận ra nếu không hỏi như vậy, tới buổi thất bại nàng lại phải giải thích vì sao những giờ của mình có vẻ chưa đưa đủ cho anh.

Kỷ tới xem một phần theo lời mời nhóm, đem hàng chuẩn nhu cầu đã tính chứ không yêu cầu sách mới bỏ chuẩn cũ. Ông chỉ nếu ghi lượng thực đang lấy làm lượng người ta cần, những nhà bị thiếu lâu nhất sẽ bị coi cần ít nhất. Lụa quay bản nhà mình cho ông xem hai hàng tách: có thể lấy và muốn đủ cho việc nào. Hàng thứ hai chưa có hết, nàng nhận phải hỏi thêm. Miên giữ tên người hỏi, không thay nó bằng một con số tròn của cả xóm khi người dùng còn chưa được ngồi kể phần thiếu.

---

Buổi đầu đi cùng, An làm người chỉ mốc nút cho nhóm theo giờ đã nhận. Ở một nhà, chum có vạch thấp hơn trước vì đã đổi đáy sau rạn. Lụa đong lại bằng thùng chuẩn, tìm ra dấu chủ tự chép chưa cùng lượng cũ. Nếu chỉ đọc mực nước hôm nay so với vạch trước, nhà ấy sẽ giống đang dùng ít đi. Chủ múc một gáo đưa An uống, anh xin dùng bát của nhà, nhìn phần nước còn lại rồi không tiện bảo phép đong chỉ mất chút chẳng đáng kể.

Một chiếc thùng chảy ở mối ghép đưa tới đặt cạnh chum. Người mang nói mình rút đủ nhưng tới nhà chỉ còn từng này, muốn lấy con số giếng làm phần nước nhà đã được cấp. Thuyên dùng khay giữ phần rỏ trong quãng thử, hỏi đúng quãng đi, tách mất do thùng khỏi thiếu ở nguồn. An xem mối cơ có thể sửa, báo giá và giờ ngắn sau buổi đo; chủ nhận người khác làm ngay vì chiều phải dùng. Nhóm vẫn giữ khoản thiếu thật của nhà trong hôm nay, không trừ nó khỏi đời sống chỉ vì tìm được lỗi một vật mang.

Lụa đưa ba dấu cho người chưa đọc chữ: bếp, luống, và bàn tay. Người chủ chỉ thêm phần nước cho con vật, một ô họ chưa chuẩn bị, rồi vẽ cái mõm bằng nét xiên không giống bộ mẫu của nàng. Nàng giữ hình, nhờ chủ thử chỉ lại cho người khác. An thấy tờ khó đọc đẹp hơn sau khi bị một nét ngoài nghề chen vào. Khi người nhìn nhận đúng, họ mới ghi số và hỏi có thể chép bản tổng, không lấy chữ người đo tự hiểu làm đủ cho cả nhà hiểu khi tờ tới lần sau.

Tới sân xay, chủ có lịch quay cơ đang trả thêm công, muốn ghi toàn phần muốn tăng thành nhu cầu thiết yếu. Kỷ xin ông chỉ lượng gạo phục vụ những nhà đã hẹn trong tuần và phần đơn mới có thể dời, không gạch cả nghề xay khỏi nhu cầu sống. Miên đối với người làm ca, ghi giờ họ thực làm, giờ máy có thể nghỉ. Có phần cấp cần giữ, có phần thương lượng, người mua gạo xa còn phải hỏi. An đứng ngoài đầu guồng đã sửa quai, không lấy việc từng góp sửa làm quyền chốt giùm số đơn của người chủ.

Lúc nắng qua mái, Thuyên muốn ghé thêm một nhà vì đã gần. Lụa chỉ giờ nghỉ, bình nước nhóm còn một đáy và phần mực sắp phải đổi. Miên cho dừng ở chỗ bóng đã hỏi, cùng ăn bằng giờ của họ. An ngồi xổm sửa quai dép, thấy mình muốn nhắc đường còn sáng rồi thôi, đẩy hộp sang cho người tới muộn ngồi được. Thuyên ăn xong mới tới xin giờ nhà kế; người ấy chọn sáng sau, nhóm để một dòng ngày khác trên bản đang còn rất muốn đầy.

Chủ nhà đưa ra chiếc chum đặt sau cánh cửa chỉ mở được nửa. Nếu mang cả giá đọc vào phải dời chồng thóc đang kê khỏi chuột, việc ấy cần người nhà về cùng, không phải một lời cho vào sân là đủ. Thuyên đo khoảng cửa từ ngoài rồi vẽ chỗ cần đứng, xin sáng tới chỉ mang bộ ngắn đã đối. An chỉ cho anh vị trí nút ngoài có thể xem trước mà khỏi đụng thóc. Họ ghi phần đã thấy riêng, nhận một gáo nước chủ mời với lời cảm ơn rồi đi. Trên đường, Lụa sửa nét gần thành đủ lối cho một người mang bộ ngắn, một thay đổi nhỏ giúp buổi sáng mai không phải bắt đầu bằng việc người đo xin nhà ấy dỡ cả đời sống ra ngoài sân cho vừa dụng cụ của mình.

---

Buổi chiều An trở lại bàn theo lịch, được xem cách nhóm ghép những phần đã nhận cho dùng chung. Một nhà chỉ cho đưa lượng tổng, phần giờ giặt của người nhà không được nêu tên ngoài bản. Miên cất tờ gốc vào hộp, lấy số theo đúng quyền rồi ghi một dấu tới nguồn để còn hỏi lại. An xin xem chỗ chưa công khai vì lo mất cơ sở, nàng đưa cách đối có chủ chứng thay cho cả cuốn. Anh chọn buổi ấy, thêm phí người phải tới nếu cần, thay vì lấy sự gần gũi làm lối qua một câu người dùng đã nói không.

Hai tổng cộng ban đầu lệch nhau. Lụa đếm lại dấu thùng, Thuyên tìm tờ có lượt đổi giữa hai ca, An chờ được hỏi tới phần nút của mình. Họ thấy cùng một chuyến nước chở được ghi ở giếng nhận và nhà nhận; nếu cộng như hai nguồn sẽ có một lượng chưa từng tới xóm. Miên gạch một dòng trong phần tổng, giữ cả hai nhận vật ở phần theo đường đi. Lụa thở ra, ngồi lại thẳng hơn, nói may chưa lấy con số ấy để bán cho ai một buổi tưới nữa.

Kỷ muốn có một bản đủ sạch cho người trạm đọc, Lụa hỏi ông có thể giữ cả ô bị gạch không. Ông xem nét, chọn chép rõ nguyên nhân ngay dưới tổng thay vì chỉ đổi số cuối. Bản đem đi nhìn rối thêm, có đường tìm lại. An ký phần giờ đầu nhận tổ đã đưa, chữ ấy không nằm trên hàng nước của những nhà anh chưa đo. Bên cạnh tên Miên là tên Thuyên, Lụa và những người giữ lượt có thực, không có một tên chung lớn nuốt hết chỗ họ đã làm trong ngày.

Người góp tiền nhiều nhất trở lại hỏi bao giờ sổ cho biết ai phải nhường nước. Miên bảo nhóm có thể đưa dữ liệu và ngả lựa chọn, quyết đổi ca cần đúng người dùng và người có quyền nhận. Ông không thích, muốn thuê thêm phần kết luận để khỏi phải gọi họp. Nàng nhận trả phí buổi chưa làm nếu ông dừng, ông chọn lấy đúng phần đã có trước rồi hỏi nơi khác. An đứng gần tiền trên bàn, không phải tới can thiệp cho bạn mình giữ được khách. Nàng đã nhận phạm vi, cũng tự nhận mất phần việc vượt khỏi đó.

Sau khi người ấy đi, Miên xoa cổ tay, ngồi im một lúc trước khi cất bút. An đặt ấm vừa rót trong tầm với, hỏi có muốn đổi chỗ đi một đoạn không. Nàng cười, nói muốn nhưng trước hết còn trả tiền người chép, rồi mở túi của nhóm ngay tại bàn. Thuyên nhận phần mình, Lụa đối số mới lấy, khoản dự bị còn niêm theo hai người giữ. Tiền ấy không qua hộp tổ An ở hiên, và một lỗi tổng trong buổi chiều đã có đủ người thấy để hôm sau họ không phải nghe từ lời đồn.

---

Tối ở hiên, An nhận bản đầu có những khoảng trắng mới. Dốc rừng phía trên chưa có đủ người dẫn, nhu cầu cây giữ nguồn mới bằng câu hỏi, phần khách tăng đèn còn chưa nhận giờ. Chín ngày nữa tới khoản cuối tháng của Lành, anh chỉ có thể mua phần dữ liệu thật vừa ký, không ghi sẽ có tiền từ các việc một bản tổng hứa làm thuận hơn. Miên ngồi bên gấp tờ chỉ phần nguồn chưa thấy, bảo muốn tới rừng phải hỏi người giữ đất, không lấy tên giếng làm quyền băng qua tất cả bờ phía trên.

An kể đã định nối ô nhu cầu với một đường tăng chung. Nàng xin anh thử ghép bằng những giờ có thật, giữ cả lúc trả chứ không chỉ lấy tổng ngày. Họ đặt vài viên đậu làm lượt, tới đoạn hai nhà cùng cần thì buộc phải dời một viên ra khỏi giờ người ấy nhận. Anh nhấc nó lên, nhận ra một đường trên giấy có thể rất thẳng trong khi một bữa cơm hay buổi bán chợ của ai đó bị nhấc khỏi ngày. Miên đem phần nhu cầu riêng cất lại, chỉ để bản được phép dùng nằm giữa hai người.

Họ ra ngoài đi tới chỗ gió còn mát. An hỏi nhóm muốn treo tên gì, Miên đáp trước mắt cứ ghi nhóm đo mùa khô cùng tên người nhận, sau mùa này họ còn phải chọn có làm tiếp và làm việc nào. Anh bảo chữ mùa khô sẽ dài hơn một mùa nếu hạn kéo, nàng cười vì cách anh lại tìm một lỗi chưa tới để sửa tên người khác. Hai người dừng ở bậc, nhìn một nhà mang chum đi đổi; buổi nói có thể hết trước khi họ tìm được một tên bền hơn mọi thời tiết.

Về tới cửa, Miên chọn đem hộp của nhóm sang chỗ nàng thuê, hẹn mai một buổi lên hỏi đường rừng sau phần lớp An đã nhận. Anh hỏi có cần mình mang không, nàng đưa một gói nhẹ đã buộc, giữ cuốn gốc bên người. Anh đưa tới ngăn nhận rồi về, không tự xếp hộp vào góc quen của bàn mình. Sổ mùa khô bắt đầu bằng một ngày ít con số hơn họ từng muốn, những khoảng chưa biết được để người mai tới nhìn thấy. An trở lại bên cây Lành cho, chạm đất ngoài mép, cất bát tưới để sáng theo lượng đã hỏi.