Chương 55: Đèo Gió Hẹp
Quyển IV — Con đường không có trạm
Hồi đáp tới sau bảy ngày. Người mua vật tư tên Phùng gửi hình đường qua ba bậc đá, một tờ tính công khảo sát và lời nhận trả cả những buổi phải dừng đo vì thời tiết. Không có hình hầm mỏ trong đó. Miên ghi phần còn thiếu, nhận đi xem đường trước, chưa đi vào nơi lấy sa. An gửi lịch thuyền đã chọn cùng số đồ mang, chờ người bến xác nhận chỗ nghỉ ở chân núi rồi mới đóng thùng.
Hai ngày thuyền tới Trung Nha, lau lùi sau lưng thành dải thấp không còn phân được từng chòi. An gửi gói trả lời Vân ở bến có tuyến qua Cồn Sậy, mua giấy biên nhận, giữ tên chuyến. Con dao nhỏ mượn Thoa nằm trong vỏ riêng bên túi ăn, không cần tháo cả thùng giữa thuyền để lấy. Miên ngủ một lượt khi anh giữ hộp giấy; tới ca đổi anh nằm xuống, để nàng nhìn bến bằng đôi mắt riêng của mình.
Từ Trung Nha họ đi bộ thêm hai ngày. Đường đầu còn xe nhỏ, tới bậc thứ nhất phải chia hàng vào hai gùi. Người dẫn được thuê tới nhà nghỉ chân núi, một người khác nhận từ đó, không có một người quen sông được gọi biết luôn cả dốc. Lúc lên cao An quay lại nhìn tờ tuyến, khoảng bốn ngày đã ghi thành các chỗ ngủ thật, bữa ăn thật và mấy lần phải ngồi xuống buộc lại dây dép.
Ở một khúc hẹp, An ôm hộp mẫu trước ngực để khỏi va vách. Càng ôm, anh càng không có tay vịn, bước ngắn lại trên mấy bậc đá không đều. Người dẫn dừng ở khoảng đủ tránh, cho xem dây gùi đang thừa một vòng. Hộp được giữ sát lưng bằng miếng đệm, tay trả về thanh chống. An thử bước không tải trước rồi mới nhận lại cả gùi, cái lo mảnh gốm vỡ đã khiến anh chọn một cách đi làm chính người mang dễ ngã hơn.
Miên ngồi trên một viên đá khô, tháo dép giũ hạt cát lọt dưới gót. Nàng không bảo mình ổn để họ khỏi mất buổi, hỏi điểm nghỉ tới còn bao xa. Người dẫn chỉ khúc cong nhưng nói phải qua hai lần lên xuống, nhìn gần không có nghĩa chân tới ngay. Họ ăn ở đó theo lời nàng, chia nước từ bình đã mang đủ; tiếng dòng dưới sâu nghe rõ mà chẳng ai có lối xuống lấy trong khoảng nghỉ này.
An cầm một hòn đá mỏng nằm cạnh chân, lật thấy giữa mặt có lớp sáng nhỏ như vảy. Anh muốn giữ làm mẫu, rồi nhận ra chưa biết nó rời từ đâu, có đại diện tuyến nào không. Miên đưa một mảnh giấy để anh ghi chỗ, người dẫn đánh lại khúc đường trên hình. Hòn đá vẫn ở đó, một vật đẹp không cần thành gánh mang theo trước khi họ có câu hỏi đủ rõ để hỏi nó.
Khi đi tiếp, An để Miên chọn nhịp ở đoạn lên. Tới bậc bằng họ đổi người đầu, không ai phải nhìn lưng người kia suốt cả đường. Có lúc chỉ nghe tiếng gậy chạm mặt đá, mùi áo phơi còn nắng ở vai đi trước. Anh đã đi nhiều bến với nàng, chưa cùng leo một con dốc dài tới vậy; biết đi cạnh một người vẫn cần học lại khi đường đổi dưới chân cả hai.
Gió lạnh đi qua khe giữa hai vách từ trước khi trời tối. An kéo vạt áo kín gáy, mùi bùn ấm ở Cửa Lau đã thành thứ nằm trên chiếc khăn cũ trong túi. Gần đường có một xe đứng nép vào đá, bánh chèn bằng hai khối gỗ, hàng phủ tấm vải rách mép. Trên bao là tên lò khác nhau, có cả phần sa men đã nhắc trong thư. Đồ cần ở nơi thấp đang nằm ngủ với người khuân trên dốc này.
Phùng đón họ ở căn nhà có sân rộng tại bậc dưới. Ông bán và nhận đặt vật tư, không giữ quyền mọi mỏ phía trên, nói ngay người dẫn sâu còn phải hỏi nhóm sống tại đó. Mặt ông mệt hơn nét chữ trong thư. An đặt thùng xuống, từ chối xem khe trong buổi vừa tới tối; hai người ăn, ngủ đủ rồi mới ra bậc có xe vào sáng sau. Không phải cứ đặt chân tới nơi mắc là có đủ mắt tỉnh để chạm tay ngay.
Đường Gió Hẹp chỉ vừa hai người tránh nhau bằng cách nghiêng vai ở một số khúc. Xe đi tới đó được rút càng, ghép hàng sang máng ngắn qua chỗ hẹp rồi lắp lại. Một tuyến dẫn dưới nền hỗ trợ các tấm đỡ, nhận lực tự nhiên từ nhánh bên sườn và trả xuống lớp đá thấp. Nó giúp bớt sức kéo trong mức đã dùng, không nâng xe khỏi dốc; phanh, dây giữ và người chèn bánh vẫn phải chịu phần của chúng.
Người giữ đường chỉ An dải khoáng trắng bám trong khe đặt tấm dẫn. Trước mưa có thể chải đi, gần đây lớp đóng lại nhanh, có chỗ cứng như liền vào đá. Ông đã giảm đầu nhận bên sườn, giữ các tấm nghỉ, xe nặng không được qua. An đặt cán gỗ lên mặt đã ngắt, nhận một rung ngắn rất khó tách khỏi tiếng guốc trên đường. Anh nhờ mọi người đứng yên một lượt, rồi ghi chưa đủ để biết bên dưới đã nhả hết chưa.
Miên đối cao độ hai đầu tấm. Một chân cao hơn nét bản cũ, không nhiều nhưng đúng phía bánh thường đè khi qua ngoặt. Phùng muốn biết có thể cạo khoáng rồi kê lại trong ngày không. Nàng chỉ nền mới đo, xin xem cả khối dưới và đường trả trước. Nếu một tấm đã đội lên từ vật nằm trong khe, gọt mặt ngoài cho phẳng sẽ cho nó chỗ dồn khác mà chưa chắc thôi giữ lực.
An lấy mảnh gốm đem theo, đặt trên giá khô ở cạnh để đối, không gắn ngay vào đá lạ. Khác biệt ở Cồn Sậy từng làm một mẫu nóng chỉ bằng lớp cặn ẩm dưới đồng. Anh nhờ người giữ đường chỉ nơi cất tấm thay đã tháo, phần nào đã dùng, phần nào chỉ mua để kho. Ông đưa tới một chòi mái thấp, mở hai ngăn, những thẻ tên lâu ngày giống nhau tới mức An phải đưa ra sáng mới phân được nét mực.
Trên một tấm cũ có dấu mỏ, cạnh đã mòn nửa chữ. Phùng bảo mua qua nhiều người gom nên ông chỉ giữ được chuyến tới, không biết chính tay nào đã lấy từ vách. An chọn nguyên tấm làm mẫu cần xem, không cạo sạch hết dấu cho dễ đặt chỉ. Bên ngoài tiếng người khuân gọi nhau tránh xe, chen trong gió thành từng mảnh. Anh bước sang phía thấy mặt, hỏi giờ nào họ ngừng cho nhóm đo một khoảng yên.
Trong lúc họ còn ở chòi, một xe nhẹ cần lùi xuống sân vì ngày ấy không mở đường. Người giữ đường không nối lại mạch, dùng người kéo và dây phanh theo lối thường. An theo ra đứng ngoài càng, giúp nhìn một miếng chèn đã nứt cạnh. Tới lúc bánh chuyển qua tấm đỡ đầu tiên, dây chùng một thoáng, xe lệch về bên vách thay vì xuống giữa lối họ đã chọn.
Người giữ phanh kéo tới dấu, bánh vẫn nhích tiếp một đoạn ngắn. An nghe gỗ nghiến gần tai phải, không biết tiếng thứ hai đến từ bánh hay nền. Anh không lao vào chặn bằng vai. “Giữ bên ngoài! Lấy chèn dự phòng!” Người khuân đứng sẵn phía chân đá đưa miếng gỗ vào bằng cán, người trên kéo dây phụ, xe dừng trước chỗ hai chân đường tách. Càng chạm vách làm rách thêm một góc tấm phủ, không có người ở giữa nhận cú ép.
An lùi đủ cho người giữ xe làm phần còn lại. Một bao nhẹ đã xê sát mép, họ buộc lại trước khi bỏ tay. Phùng cúi nhìn mặt đá bên ngoài tuyến dẫn đã nghỉ, hỏi sao không còn lực mà xe vẫn bị giật. An chỉ biết nó đã nhích khi người giữ phanh tưởng tới chỗ yên, chưa biết phần ấy do nền nghiêng, dây ẩm hay lực giữ muộn dưới tấm. Anh xin giữ cả miếng chèn cũ và vị trí bánh, không vội chọn một nguyên nhân nghe đúng nghề mình nhất.
Miên mang thước ra, chỉ phần lún nhỏ ở mép đá. Người cầm phanh đưa dây cho xem đoạn xơ gặp nước hôm qua, hai việc thường đủ gây lệch ngay cả khi không có tuyến dẫn. Họ kê lại xe trên sân chắc ngoài tấm, giảm hàng cho tới mức kéo tay đã dùng được, đổi chèn và dây hỏng. Việc đưa xe về chỗ an toàn xong trước, phép đối từng nguyên nhân còn phải làm khi trên đường không có một khối hàng đè lên.
Người khuân bị dây phanh cọ cổ tay đỏ một vệt, tự đi rửa và nhờ người nhà xem, nhận nghỉ lượt còn lại thay vì giấu trong tay áo. An hỏi có cần tới người chữa ở sân dưới không, anh ta nhận để người đi cùng đưa tới nếu sưng thêm. Tổ không có thuốc khiến da đang rát thành nguyên như cũ. An ghi phần công ca dừng cần hỏi rõ với người trả, nghe Phùng nói xe chưa qua nên bên mua chưa nhận trả buổi ấy.
“Đường hỏng thì buổi của họ ở đâu?” Miên hỏi.
Phùng nhìn lên chỗ hàng còn nằm. Ông bảo tiền khảo sát có, tiền người khuân đợi lại đi theo một thỏa thuận khác. An nhìn những gùi vừa đặt xuống, hiểu câu hỏi lúc này không chỉ dành cho cái tấm đã ngắt. Anh xin hẹn người đại diện nhóm vào sáng sau trước khi nhận ai giúp tháo hay giữ mẫu, để bàn tay đang mất tiền vì ngồi đây không thành đồ sẵn có dưới tên giúp việc đo.
Cuối chiều họ được xem nhánh nhận ngoài sườn từ chỗ đứng có lan can gỗ cũ. Mạch hiện thành một nét sáng rất mỏng dưới lớp đá trong, phần xa bị khoáng phủ mất. Người giữ đường chỉ van ngắt có chốt cơ, đã hạ từ trước lúc xe nghỉ. An nhìn đầu chỉ trên mặt nghỉ, không tìm thấy một dấu đủ rõ để nói tất cả lực dưới đường đã đi đâu. Khe trả đổ vào hốc thấp, miệng có vệt trắng khác màu phần trên, chưa ai xuống xem trong đợt mưa vừa rồi.
Anh muốn tới hốc, người dẫn giữ cán sào ngang chân đường: mặt đá dưới ấy trơn, dây qua phải có hai người biết điểm buộc, giờ này họ đã về. An nhận dừng tại lan can, vẽ phần hốc bằng nét chưa đo. Miên gấp thước, chọn chụp lại dấu bằng giấy áp trên tấm đã tháo ở sân thay vì tranh phần sáng cuối cho một chỗ chân chưa có đường về. Núi không cho thêm một bậc vì người tới mới còn nôn nhìn hết.
Về nhà nghỉ, An mở hộp nhỏ thấy một đầu vải bọc đã ẩm vì hơi nước đọng sát vách. Anh hong riêng, kiểm giấy trước khi gấp, nói với Miên cần chỗ đặt thùng cao hơn nền. Nàng nhận chiếc kệ còn lại cho bản đo, đẩy chậu nước khỏi bên chân, rồi hỏi anh có thấy gió ở đây khiến mình luôn bước nhanh không. Anh cười, ngồi xuống trước khi đáp; quả thật từ sáng anh cứ muốn qua khúc cong để khỏi phải nghe tiếng dài bên tai.
Họ ăn cùng người khuân ở bếp chung. Bát canh nóng, mỗi lần cửa mở hơi lạnh tràn vào làm mặt dầu dạt sang một cạnh. An nghe một người kể con ở nhà học buộc gùi, người khác nhờ chuyến về mua thuốc cho mẹ. Đường trên giấy chỉ có bậc và khe, tối nay nó có thêm những lý do người ta muốn hàng qua mà không thể đổi chúng thành lời sẵn sàng làm bất cứ giờ nào.
Trước ngủ, An viết cho người giữ tuyến một điều duy nhất đã nhận chắc: hôm sau không có xe qua tấm cần thử, không lấy hàng làm tải đối, phải dành lối về và đủ người dẫn. Phần tiền nghỉ, cách nhận lực và giờ hốc thấp còn trống. Anh cất bút, nghe gió ép sát vách rồi đi xa, tai trái không có tiếng trả lại. Dưới sân, xe đã được chèn trên nền chắc, gùi xếp cùng nhau chờ buổi bàn khi người mang chúng được nói rõ phần ngày của mình.
Chương 56: Người khuân linh sa
Quyển IV — Con đường không có trạm