Chương 71: Bảng công không đủ tên

Quyển IV — Con đường không có trạm

An tới lấy tấm vải khô đã gửi ở nhà Độ, thấy nó treo cạnh một dãy quai đang tháo chỉ. Độ chưa về; vợ anh ngồi bên cửa, chân chặn giỏ, tay kéo sợi qua lỗ dùi cũ. Chị tên Tú, trước giờ An chỉ gặp lúc nhận cơm hoặc qua sân. Hôm ấy đứa con trai đứng bên giữ cuộn dây, cứ buông một tay là cuộn lăn xuống bậc, lại chạy nhặt. An ngồi chặn cuộn giúp, nhìn vệt bùn xám còn trong kẽ một chiếc quai.

Tú hỏi lấy tấm nào, rồi lật nhầm ra một tấm có nhãn bãi. An nhận ra chữ Vân ở góc. Nó thuộc lượt mưa vừa rồi, phần lớp ngoài được tách khỏi bột nặng, cần giặt riêng trong khay giữ nước trước khi hong. Chị đã làm ở chỗ chứa của Phùng, đem vải hết giọt về phơi vì mái kho không đủ. An hỏi tên việc ấy trên bảng ca nào. Tú kéo sợi tới hết, trả lời anh hỏi người mang vải sang trước thì dễ tìm hơn hỏi tấm vải.

Độ về khi bóng cửa đổi phía. Anh đặt gùi xuống, thấy An bên dãy quai thì gãi má, bảo đã nhờ vợ giúp vì chiều nọ bãi còn thiếu tay. An nhớ hôm ấy mình nhìn đủ người ở hai mốc và nghĩ ca đã kín. Một người ca chính đưa khay nặng về kho, Độ ra đón xe thuê, Tú tới thay người chuyển lớp khô rồi ở lại gom đồ tới tối. Phần giờ ấy không nằm trong buổi học có trả, cũng không thuộc tiền cơm đã nhận từ trước.

An mở sổ ngay trên ghế, định ghi một khoản cho nhà Độ. Tú đặt chiếc dùi xuống, hỏi vì sao lại là nhà Độ. Chị nói những buổi cơm đã có giá nấu và dọn, không cần trả lại lần nữa cho đầy tờ. Nhưng lượt khay và lượt giặt là tay chị làm, tiền phải có tên chị, giờ nào không nhớ thì hỏi người cùng đứng; chồng nhận đủ công gùi không biến thành chị đã nhận đủ công ở bãi. Độ nhìn dãy quai một lúc rồi đem chiếc ghế khác tới, ngồi nghe cùng.

Họ đối buổi ấy bằng tờ xe và giờ các lớp đổi. An ghi phần chắc trước, khoanh khoảng cần người khác xác nhận. Đứa trẻ xin cầm dùi vì người lớn nói lâu, Tú lấy cuộn chỉ khỏi tay nó, bảo ra chơi sau nhà, không biến một buổi hỏi công thành nó phải giữ đồ cho mẹ tới hết. An tự kê lại cuộn bằng hai miếng gỗ, ngồi chờ sợi cuối xong mới xin mang bản ra kho. Chỗ trống trên bảng không còn là một nét có thể điền bằng chữ giúp.

---

Ở kho, An và Vân trải bảng ca cạnh các nhãn vải, không gọi mọi người bỏ việc tới nghe một buổi sửa sổ. Ai có phần cần đối thì đến theo giờ đã hỏi. Người nhận cơm chỉ đúng tiền nấu, còn hai lượt mang nước sạch tới chỗ thay khay sau mưa chưa có người trả. Một ông già đã vá nắp thùng theo đơn riêng, đưa biên nhận, bảo khoản ấy xong rồi. Vân gạch nét trùng An vừa định thêm, giữ tờ cũ lại để việc tìm thiếu không làm mất cái đã đủ.

Dậu đem tờ của mẹ tới. Phên mới có giá đan, không thiếu; nhưng sau lượt nước sạch, bà được nhờ tháo mép để tìm đường rỏ, làm hết một buổi đã hẹn đan đồ cho nhà khác. Phùng nhớ đã gửi một nắm đinh, tưởng đó là tiền vật tư lẫn sửa. Tờ của bà ghi rõ nhận đinh, chưa có tiền công. An xin bà tới khi thuận đường, không nhận chữ Dậu thay ngay vì con gái hiểu nghề mẹ; lúc bà tới, bà chọn nhận tiền buổi ấy, không muốn một đơn phên bù dài hơn.

Tú và người cùng đứng đối được phần ca mưa bằng những lần thùng lên kho. Hai người nhớ khác quãng cuối, họ tìm tờ đổi nắp của Vân, thấy một lượt đã ở sau khi Độ ra đón xe. An thêm giờ theo dấu ấy, không ép một con số tròn cho tiện chia. Chị nhận cả khoản giặt riêng sau đó, phần mang vải về phơi tính theo lượng và chỗ đã dùng. An nhìn dãy vải sạch trên sân, lần đầu phải tách chỗ nhìn thấy nước ra khỏi những giờ để chiếc khay hôm sau lại dùng được.

Phùng đưa hòm tiền ra, hỏi những khoản nào của tổ, những khoản nào thuộc việc giữ kho ông đã nhận. Hai người cãi ở lượt nước sạch An nhờ đổi lớp để kiểm, rồi lần xuống từng tờ gọi việc. An nhận tiền thử và sửa thiết kế vào phần của mình; Phùng nhận ca kho, chỗ hong bổ sung và vận chuyển theo phần vận hành đã bán. Họ không chia đôi hết cho nhanh. Dậu ngồi đối số, yêu cầu khoản chắc trả trước khi hai người tiếp tục tranh một lượt chưa đủ dấu.

Buổi chiều tiền đã chắc được giao tận tay. Tú đếm, xin đổi một đồng lớn thành hai phần nhỏ để cất riêng, rồi mang chiếc quai đã vá tới bàn tính vật tư khác. An nhận cả tiền chỉ, không gọi nó quà của người nhà. Độ ra ngoài một lúc, khi trở vào đặt phần gùi của mình ở túi khác. Anh hỏi vợ ngày nào còn nhận ca bãi, Tú bảo tuần sau chỉ hai buổi, phải giữ buổi đưa con xuống chợ. Bản ca mới mất một tên ở ngày Phùng muốn mở nhiều hàng nhất.

---

Ngày thử bàn giao, Độ nhận việc giữ lượt chung, không nhận mọi chỗ trống của những người vừa nói không. Anh hỏi từng người về giờ có thể ở bãi, để một hàng cho việc của chính họ. Tú không giữ thường trực, Dậu có buổi gom, người đọc ở cửa trả phải về chăm cha. Phùng nhìn số người rải ra, kéo ngày nhận hàng về hai buổi cố định. Các buổi khác chỉ có ca xem mốc và giữ chỗ chứa theo giá nền, chưa đủ người thì không thêm đơn qua dốc.

An tới lúc Độ đang tập đóng đầu nhận. Anh muốn đứng xa để khỏi người khác đợi mặt mình, nhưng cũng chưa thể coi đó là buổi thi bỏ mặc. Anh cùng Miên nói rõ chỉ đứng làm người quan sát, có nguy hiểm vẫn báo dừng, còn quyết định trong dải thì Độ giữ. Họ dùng lượng nước thấp và tải giả, không đặt người học dưới xe thật. Vân chuyển một thẻ có nét báo trễ đã tập, rồi đợi để người bên kia tự tìm chỗ hỏi lại.

Người nhận khay đầu nhầm tưởng thẻ gọi thay ngay, Độ chặn bằng dấu dừng cả lượt, chỉ phần nước chưa về đủ. Anh không mắng người ấy rồi tự làm nốt cho kịp. Họ đặt vật xuống, lặp cả đường với thẻ đúng, đổi người chuyển để biết sai ở nét hay ở chỗ đứng. An thấy mình đã đưa nửa bàn tay lên, rút về giữ sổ. Tiếng nói từ bên trái lọt mất một đoạn; anh vòng ra mặt người đọc, xin nhắc đúng câu thay vì nhìn nét bút Miên rồi đoán người khác vừa đồng ý.

Lượt kế, ca đọc xin đổi vì chóng mặt dưới mái thấp. Người dự bị đang làm chỗ nắp, không thể đồng thời giữ mốc. Độ hạ nhận, đợi toàn lượt về rồi mới đổi các vị trí, để bãi im gần một buổi. Phùng đứng bên bao hàng không hài lòng, nhưng khi An hỏi có ghi thời gian ấy thành lỗi người xin nghỉ không, ông tự lấy tờ ca ra viết chỗ cần thêm người. Lượng mất hôm ấy nhỏ hơn lượng ông muốn bán, vẫn lớn đủ để tiền thiếu người không còn là điều chỉ thấy lúc tính sổ cuối mùa.

Tú nhận buổi hong riêng đầu tiên theo giá mới, tới xem mái rồi không đem vải vào. Kệ Phùng kê sát nơi treo áo của người ăn cơm, mưa tạt một bên sẽ buộc họ đổi đồ qua nhau. Chị yêu cầu chuyển kệ và có lối mang khay khỏi chỗ nấu. An cùng thợ tháo đúng hai thanh, dùng vật nặng khô thử lại trước khi trải lớp có bột. Một khay vẫn nghiêng ở góc, Tú chỉ, đợi kê hết mới nhận phần mình. Căn mái ấy bớt chỗ treo đồ khách, Phùng phải đưa áo sang ngăn khác. Không ai đem phần khó đi vừa sửa trả lại nhà Tú bằng lời ở đó rộng hơn; chị đã cho mượn một lần, hôm nay chọn làm ở chỗ thuê đủ điều kiện rồi về.

Cuối ngày, Miên hỏi Độ nếu hai mốc không khớp mà An đã đi thì gửi câu nào. Anh đưa bản có các ngả: giữ đầu nhận, chờ trả, báo tình trạng cùng giờ, không chỉ xin một câu “được mở không” mà bỏ trống cả điều kiện. Sồi thử chuyển tin một lượt trên lối bộ đã kiểm, bị tấm áo mình che thẻ ở góc. Ông cột áo gọn, đi lại cho đủ, rồi cười bảo có tuổi nghề không giúp vạt áo tự biết đứng đâu. An ghi lượt sửa ấy, không ghi người già sai để người trẻ xem nhẹ tất cả những gì ông đã chỉ.

---

Hai hôm sau, An cùng Độ đem tiền công còn phải đối tới mái hong đã thuê thêm. Một khoản chưa chắc được giải bằng dấu nhận nắp và lời người thay ca, trả xong ngay buổi ấy. Khoản một dây hỏng chưa rõ do mẻ cũ hay do kéo sai giữ riêng tới khi chủ dây về, không vì muốn kết bàn giao mà buộc một người đang có mặt nhận. Phùng để phần tiền cần chờ trong túi niêm cùng hai người giữ, không gọi toàn sổ đã sạch khi vẫn còn một dòng cần tìm.

Tú tới lấy vải của nhà, thấy Độ đang thử mang hai khay nặng với người mới. Chị bảo cổ tay anh lệch ra ngoài từ lúc mỏi, anh đặt xuống mà không cười gạt rằng đã gùi quen. Họ đổi chiều đứng, giảm lượng trong khay, mất thêm một lượt đi. An giữ cửa, nghe hai vợ chồng bàn buổi chợ, thấy công trình phải vừa vào cái lịch ấy mới có người đứng ở đây tháng sau. Nó không thể chỉ chạy vào những ngày tất cả đều bỏ việc nhà để nhìn anh.

Vân nhận đủ phần cuối của ca núi, quyết đi về Hạ cùng tổ để đối các mẻ đã cảnh báo, rồi mới chọn đợt vào lò tiếp. Cậu viết thư cho mẹ trước buổi gửi đồ, ghi đường và phần tiền về còn nguyên. An hỏi vai nhận trên chuyến về, Vân chọn kiểm nhãn, vật kê và làm mẫu, không nhận mỗi khi có người thiếu là chạy tin thay. Họ ghi phần ấy vào tờ riêng, để cậu không phải nhắc lại một điều đã nói ở sân Nghiêu từ nhiều tháng trước.

Buổi tối, Độ mời ăn ở nhà bằng lời mời của cả Tú. Tiền một bữa khách không trở thành tờ thanh toán những công đã thiếu; chị đã nhận phần ấy trong ngày, giờ muốn mọi người ăn canh còn nóng. Sồi hát một câu cũ quá thấp, An chỉ bắt được đoạn cuối bằng tai phải. Anh xin hát lại, cả bàn cười vì lần sau ông lên cao đến lạc giọng. Miên chạm khuỷu tay An, đưa bát khi anh nhìn sang, một việc nhỏ không cần ai làm người dẫn cho cả căn phòng.

Ăn xong, An cùng Độ dọn phần của khách như đã hỏi Tú, không tự tháo chồng bát có chiếc nứt chị muốn giữ riêng. Đứa trẻ mang hai miếng gỗ chặn cuộn chỉ ra khoe, bảo giờ tự kê được mà không giữ tay nữa. An thử đẩy cuộn nhẹ, nó đứng yên. Trên bảng ca ngoài kho vẫn còn một chỗ chờ người cho ngày nhiều hàng, nhưng ngày ấy chưa được bán. Độ cầm chìa phần vận hành, Tú cầm tiền công của mình, còn An có thể chuẩn bị rời núi mà không phải giấu tên một người ở sau chữ nhà.