Chương 75: Giấy hẹn ở giếng cạn

Quyển V — Phần nước để trống

Sáng sau buổi kiểm bồn, tờ giấy của Lành đã có thêm vệt tay ướt. Hạn An ký là sáng hôm qua; bản đo buổi ấy ghi lượng giếng không đủ mức tưới, hai thùng nước chở tới chỉ giữ được phần giống ở bóng râm, chưa cho gieo đủ luống. Lành đặt cả hai tờ xuống bàn. Bà không hỏi anh có đo được nhiều điều mới chiều qua không, hỏi sáng nay phần cây còn trên giàn sẽ đi đâu và ai trả chuyến người bán phải quay lại lấy.

An tới cùng người giữ giếng và người đã báo giá nước, không kéo Miên khỏi buổi tự nhận. Anh mang số tiền mình còn dùng được sau các khoản giữ riêng, chưa đủ mua nước cho cả luống qua hết hạn. Người chở chỉ nhận một chuyến chiều nay, giá có thời gian lấy và quãng gánh, không thể bị tính như một thùng đổ từ tay An. Lành lấy ba viên đá đặt trên bản luống, chỉ phần phải sống trước, phần có thể gửi nhờ bóng nhà chị và phần bà sẽ trả giống dù đã mất công chuẩn bị.

Người bán giống xem rễ những cây chưa héo, nhận lại một phần với giá giảm vì phải chuyển chỗ và trễ khách sau. Có cây không nhận lại, An xin giữ để lớp xem như một cách đỡ phí, Lành không cho mang. Bà muốn thử giữ trong chỗ mát của mình, nếu chết thì được biết đã chết ở đây, không biến thành vật dạy của thợ trước khi chủ chọn. Anh đặt chúng lại, nhận ghi lượng thật mất và những khay còn chờ, không lấy một lời nhận bồi làm quyền mang tài sản bà đi.

Họ chọn chuyến nước nhỏ cho phần rễ cần ngay, hỏi nhà chị Lành trước khi chuyển giàn. Người chị chỉ nhận một góc có bóng buổi chiều, phía còn lại dành phơi đồ cho nhà. An và người làm đưa giàn qua bằng lối rộng, một chân yếu phải kê lại tại nơi đến. Phần cây đã trả đi theo người bán, chỗ trống lộ ra giữa những luống chuẩn bị công phu. Không một mối nối vừa sửa nào lấp được ngày bà đã bỏ để đợi mức nước có tên anh trên giấy.

Giàn vừa đặt xuống đã che mất lối kéo chum của nhà chị. An muốn đẩy sát vách để chừa chân, Lành giữ đầu vì phía ấy hết bóng từ giữa chiều, mấy cây mép sẽ lại phải dời. Họ tháo một tầng chưa nhận cây, thử lại hai đoạn ngắn thay vì giữ nguyên khung to. Người chị kéo chum rỗng qua trước, đầu quai còn mắc một chốt thừa; An lấy chốt ra, sửa mép sau khi đã kê chắc. Phần bóng chỉ giữ được ít khay hơn nét vẽ ban đầu. Lành lựa thêm, cho những khay khó chuyển nằm tại vườn với tấm che bà đã có, thuê người buộc lại theo giờ riêng. Giá công tăng một chút, lượng cây gửi nhờ giảm, cả hai được ghi lúc những bàn tay đang làm còn ở đó. An không kéo giàn vào lối nhà người khác rồi để buổi sáng hôm sau họ tự tìm cách sống quanh phương án cứu vườn của anh.

Tại bàn, An trả trước phần chuyến và công chuyển đã đối đủ, nhận phần chênh tổ gây ra, không trả luôn tất cả công vườn vốn có từ trước. Lành yêu cầu hạn cuối tháng cho khoản còn phải đối cùng tiền tổ chịu chậm hẹn theo thỏa thuận hôm nay. Anh ký riêng, giữ tiền công Vân, tiền về lò và phần Miên chưa nhận dùng ngoài phép cộng. Bản khép buổi sáng không có chữ bà đã hài lòng, chỉ có cây ở đâu, việc ai nhận và những khoản chưa trả tới lúc ấy.

---

Tin có người giữ giấy ra hỏi lan qua hai ngõ. Buổi trưa một ông mang bản hẹn khảo sát giếng xa từ mùa trước tới nhà họp, muốn ghép nó với giấy Lành thành tổ đã hứa trả mọi giếng. An mời ngồi, đọc đúng câu nhận thư địa hình và chưa thu tiền sửa, rồi mở bản lưu có cùng nét. Ông thất vọng, nói đã kể với người nhà chắc thợ về sẽ có nước. An không nhận mình ký một câu không có, cũng không dùng điều ấy làm cớ bỏ người đã chờ tới giờ này.

Họ đối được việc thư trả của tổ đã tới đúng bến nhưng người nhận không gửi tiếp. Người ấy nay đi làm nơi khác, bản lối mới vẫn chưa đủ. An xin tìm người dẫn theo buổi mới, có giá đo và quyền chọn người khác nếu tổ chưa trống. Ông không nhận ngay, lấy bản về hỏi cùng xóm. Vân ghi đúng chưa nhận, không treo thêm một miếng vải công lên lịch vì đã có người ngồi hết cả cuộc hỏi. Giấy hẹn khảo sát vẫn là giấy hẹn khảo sát, không thành giấy đủ nước chỉ để tổ có vẻ nhận lỗi nhiều hơn.

Một người khác đem mảnh chép tay từ bảng ngoài trạm, ghi dòng lưu lượng theo mùa cũ không có ngày. Mảnh ấy không phải chữ An, nhưng bản trạm mà tổ dùng để nói mức hiện tại trước đây đã có chỗ chép thiếu điều kiện. Kỷ tới cùng người giữ bảng, hỏi được gốc trước khi gỡ. Họ treo bản sửa có ngày và phần chưa đo, giữ bản cũ để đối các việc đã ký dựa vào nó; không chỉ tháo sạch mọi dấu thiếu rồi bảo từ nay người dân phải đọc đúng.

Người giữ giếng chỉ cho Lành chỗ thùng lấy được ít hơn mỗi lượt dù mặt lực vẫn có nét. Nước và dấu dẫn không phải cùng một lượng, rác đã lấy, mặt tì đã sửa, trời vẫn khô ở các nhánh này. Bà hỏi thế những công ấy có ích gì cho vườn đang chờ. An đặt lịch phần nước thật cạnh lịch trả lực, thử giữ giờ lấy luân phiên giữa hai nhà để khỏi cùng rút đầu một lượt. Điều ấy giảm va, không làm thêm đủ nước; họ giữ một thùng riêng cho lượt đối thay vì lấy số vừa nở trên mặt thước thành số cây còn sống.

Kỷ xem tờ của Lành, nói nếu nhận mức phục vụ thì giấy cần ghi cả giới hạn nguồn và cách báo thay, không chỉ điều kiện dừng máy. An chỉ chữ mình đã ký thiếu, không kéo dấu chuẩn của Kỷ lên tờ để chia đều phần sai. Ông nhận một bản làm việc kiểm, Lành giữ bản gốc. Người bán giống đã rời trước, nếu cần đối khoản nào với ông phải chờ chuyến mới, không thể điền đủ lời ông trong một buổi mà ông không còn ở bàn.

---

Chiều, nước chở tới muộn hơn giờ ước vì thuyền phải dừng ở chỗ cạn. Người mang báo trước từ bến có người chạy tin, phần giá chờ được đối theo điều đã nhận, không tự mở một thùng ở nhà khác cho kịp lời hẹn. An tới đỡ đoạn trên bờ cùng người đủ tay, đặt thùng lên giá vững trước khi tháo dây. Sẹo ngón kéo căng ở quai, anh đổi sang phần kê, báo người cầm thay. Một chiếc thùng nguyên tới muộn vẫn cần được giao đủ, không cần thêm một vết bỏng cũ bị làm rách để chứng anh có tiếc lời ký.

Lành đong từng lượt vào phần giống giữ lại, dừng ở gốc thay vì làm ướt cả nền trống. Bà đổi ý bỏ thêm một khay khi thấy tiền duy trì vượt giá cây nhận về. An hỏi có cần người chuyển, không tự quyết nước đã mua phải tưới hết để con số khỏi phí. Phần còn bà giữ cho buổi sáng, thùng có nắp được đặt ngoài tầm vấp. Người chở nhận biên đủ lượng và tiền của chuyến, không bị kéo vào một cuộc đền giữa tổ với vườn mà mình chưa từng nhận thay.

Khi An ra giếng kiểm lượt chiều, số thấp khác buổi sáng. Anh cùng người giữ chép cả giờ rút của các nhà, giờ ngừng đèn và giờ bồn về, chưa biết phần nào làm mức đổi nhiều nhất. Miên từ nhánh khác về có một bản cho mức cao hơn. Hai người đặt cạnh, thoáng thấy lời người tới bàn ngày mai sẽ dùng nó cãi nhau. Nàng hỏi anh đứng ở giờ nào; khi thấy lệch nhau, nàng giữ hai tờ, chưa gạch bản của mình để người dùng đỡ hoang mang.

An xin nàng cùng đối đủ trong buổi còn trống. Miên có một lượt nhận của nhà khác, chỉ cho anh khoảng sau đó, muốn có người khác nhìn để không lần nào tổ tự chứng mình bằng hai tên cùng tổ. Anh nhận tìm người, không hỏi nàng có tin lời mình đo không. Họ cất các mẫu nước theo giờ, phần giữ tới ngày sau phải ghi đã để qua đêm, không đem ra giả làm mẫu mới cho lượt đối cùng nguồn. Một nét đúng ở thời điểm khác chưa là một nguồn đủ cho tờ của Lành.

Vân mang chiếc kê thay tới lớp, xin dùng phần nền sạch mới chuẩn bị đối lại. An hẹn buổi sáng ngắn trước giờ giếng, không gộp ngày làm đủ vào một chữ học. Cậu hỏi có phải sau khi thêm nhiều điều kiện thì không ai còn muốn thuê thợ nữa. An nhìn bản chênh giá nước, đáp người thuê vẫn cần biết nhận được gì; anh đang phải trả vì đã dùng một con số đúng một buổi làm lời hứa cho một buổi khác. Cậu giữ mẫu lỗi cạnh mẫu mới, không xin chép câu ấy thay cho thao tác đang cần thử.

---

Hai ngày sau, một khay cây ở nhà chị Lành lên lá thẳng hơn, khay khác ngừng lớn. An tới theo lịch, không chọn giờ người chủ chỉ phần đã khá. Họ giữ số cây không qua, công chuyển và tiền thuê góc bóng tách khỏi giá giống. Nhà chị không muốn nhận thêm lượt, người làm phải tìm chỗ khác nếu giữ tiếp. Lành quyết giảm đơn cây mùa này, báo người mua bằng chính mình, An chỉ gửi bản lượng có thể có để bà không phải nhận rủi ro từ một câu đoán mới của anh.

Ông bán giống trở lại lấy tiền đợt khác, đối phần còn thiếu rồi ký đúng số. An trả khoản chắc từ quỹ sửa thiếu của phần mình, khoản chậm hẹn cuối tháng còn nguyên. Lành không lấy cây đã thẳng lá xóa cây phải bỏ, cũng không lấy mọi nắng nóng sau này tính hết vào lỗi chữ ký. Hai người giữ ranh ấy trên tờ, có người cùng đọc, để lúc tiền căng không phải bắt đầu lại bằng việc ai nhớ câu nào buổi đầu.

Từ nhà họp, bà Từ nhờ một người học mang An bản giờ giữ nền lớp. Người học báo bà đã nghỉ buổi chiều như chọn, không có lời nhắn nào xin An đem tới để Lành tha cho người trẻ. Bản của bà có một góc còn trống vì chưa ai nhận; lớp chỉ mở phần có đủ người. An nhìn, nhận ra mình vẫn dễ nghĩ số thiếu ở chỗ khác là chuyện phải chịu, còn số thiếu ở giấy mình ký thì có thể làm thêm một đêm để lấp. Anh hủy một buổi nhận đồ không gấp, báo đúng người, giữ giờ mai cho phép đối hai bản với Miên.

Tối, anh tới báo Lành lượng đo tiếp chưa cho một hẹn tưới mới chắc chắn. Bà đã nghe nhiều câu giới hạn, lần này chỉ hỏi phần tiền cuối tháng có còn giữ không. Anh đưa bản chưa đổi, nêu những khoản đã trả và khoản còn. Bà cất vào hộp khô, quay lại xếp khay. An đứng ngoài đủ để chào rồi về, không đợi một lời tha mới được ăn ngủ. Giếng vẫn thấp trong sân, tờ giấy có tên anh vẫn ở tay người cần nước; từ đó mới có thể làm buổi mai mà không giả rằng hôm qua đã được sửa xong.