Chương 56: Người khuân linh sa

Quyển IV — Con đường không có trạm

Lê Độ tháo gùi trước khi ngồi. Anh đặt nó nghiêng cho vệt ẩm trên đệm lưng gặp gió, rồi mới nhận chỗ bên bàn Phùng. Ba mươi hai tuổi, anh có bàn tay sạm nhưng không to như An đã đoán từ những bao sa. Cổ tay người bị dây cọ hôm qua được quấn vải, người ấy ngồi cạnh, nghỉ mang tải tới khi xem lại. Độ đưa một tờ giờ, hỏi tiền khảo sát hôm nay tính từ lúc nào.

Phùng chỉ phần đã ghi cho An và Miên. Độ lắc đầu: anh hỏi nhóm mang thước, giữ dây và chỉ lối, không hỏi công của hai thợ được mời. Hôm qua họ đứng chờ xe, cuối buổi nhận báo xe chưa giao nên chưa có phần. Sáng nay nếu đưa thước xuống hốc, buổi ấy sẽ mất luôn giờ gùi sang sườn khác. Anh không thể ăn đủ ngày bằng câu đường sửa xong ai cũng được lợi, dù chính anh cũng muốn nó mở.

An mở miệng định nói hôm nay chỉ nhờ dẫn một đoạn. Độ xoay tờ hình, chỉ chỗ đoạn ngắn ấy nằm dưới hai lần đi vòng và một chỗ phải cử người giữ trên. Một giờ thợ ở đáy khe có thể là cả buổi của ba người phía ngoài. Anh đưa tay đẩy cốc ra khỏi nét, không cao giọng, để An nhìn thời gian thay cho một lời xin được coi giúp việc nhỏ.

Miên đặt phần việc cần cạnh tờ của Độ. Mỗi lượt có người dẫn, người giữ dây, người nhận tin; nếu trời buộc quay lại, họ vẫn đã làm đúng công được thuê. Tiền nghỉ do đóng đường giữa những chuyến cũ là khoản khác cần Phùng đối bên giao hàng, không thể buộc hai thợ mới thanh toán hết bằng tiền đo. Nàng yêu cầu phần hôm nay phải có nguồn trước khi gọi người lên, khoản cũ được ghi người chịu giải quyết và ngày gặp rõ.

Phùng lấy sổ chuyến, tính phần có thể trả ngay từ tiền người đặt vật tư đã ứng. Ông chưa đủ cả những ngày cũ, không giấu chúng vào công mới để trông như đã xong. Độ nhận phần hôm nay cho ai tự chọn đi, người cần sang công khác được rời. Anh xin một nửa tiền trực tiếp trước buổi, nửa sau nhận khi về đúng điểm kết, kể cả chưa có mẫu đẹp nào lấy được dưới hốc.

Họ chốt số người ít hơn An định gọi. Một nhóm khác chọn gùi hàng qua đường vòng, chỉ để lại người đã biết chỗ buộc. Độ đứng dậy kéo gùi lên, chờ Phùng đếm đủ phần ứng rồi mới chia lại cho từng người. An cất câu muốn nhờ giữ thêm vài vật vào lúc về, nhận rằng nếu có phần mới phải hỏi tại đó, không tự kéo một buổi đã rõ thành tới khi thợ hết muốn nhìn.

---

Trước đi, Độ yêu cầu cân thùng dụng cụ. An đặt lên, kim tre nhích qua mức anh đã báo từ Cửa Lau. Tấm dẫn cũ có dấu mỏ chọn ở chòi hôm qua, được người giữ đường cho mượn làm mẫu, còn nằm trong hộp; thêm hai khối kê mượn ở sân, một gói vải ẩm nặng hơn lúc đóng. Anh tháo riêng đồ chỉ cần trên bàn, để lại có người giữ và thẻ nhận, không bắt người mang chịu một phần chênh do chính mình không cân lại sau hành trình.

Độ bốc một nắm linh sa trong bao mẫu được phép mở. Hạt sáng lẫn hạt đục, cùng một bao có lớp dưới mịn hơn vì rung suốt đường. Anh đưa An xem đáy, giữ miệng hướng khỏi mặt người đứng gần. Nếu cứ lấy lớp đẹp phía trên sẽ tưởng tất cả hàng cùng cỡ; nếu dốc mạnh một lần, bụi bay mất rồi phần cân sau lại nhẹ. Họ cần biết đã nhận thứ nào trước khi hỏi nó trả lực vì đâu.

An hỏi anh học xem sa ở đâu. Độ đáp từng khuân, sàng rồi nhận phần kiểm bao khi người cũ nghỉ, mỗi việc để lại một thứ phải nhìn. Anh không biết nghe đồng hay đọc bản mực, muốn thợ chỉ cách đủ dùng với đá dưới đường. An đưa cán gỗ để thử ngay trên mặt khô, chờ anh nói tay cảm gì rồi mới đọc ý mình; một người chưa có lời đúng nghề không đồng nghĩa chưa có cảm giác đáng giữ.

Độ nhận rung đầu, tới phần nhỏ sau đó thì không phân. An cũng chưa tách chắc trong gió, ghi nguyên cả hai, không lấy mẫu khác dễ hơn để anh được một lần đúng ngay. Miên giữ giờ và vị trí cán, đánh phần cần đối lại trong chỗ kín gió vào bản làm việc, không hẹn đã có mẫu thì ngày mai sẽ biết hết. Họ cất bộ, trở lại phần đi hốc đã nhận hôm nay.

Một người trong nhóm đem gùi có đệm bện mới, Độ thử quai rồi nhờ đổi nút thấp hơn vì nó cọ sát cổ. An nhìn vải ở tay người bị thương, hỏi anh ấy cần ở lại hẳn chăng. Người ấy nhận nghỉ thêm, nhờ người khác mang bữa ăn xuống chỗ mình thay vì ra đứng nhìn cho đủ tên. Phùng sửa ca, công phần đã có được giữ, An không ghi người vắng thành người đã thử theo nhóm.

Họ đi qua căn bếp chung. Vợ Độ đang gói hai phần ăn cho lượt xuống, một phần của chồng, một phần mua cho người giữ trên. Anh trả tiền phần mua trước mặt An, nói lát về cần lấy thêm nước nóng ở sân dưới chứ bình này chỉ đủ ca. Chị nhắc anh mang áo khô, anh lấy khỏi gùi để tự xem rồi xếp lên cùng, không để người gói đồ phải chịu lỗi nếu anh tìm không thấy giữa khe.

---

Lối xuống hốc không phải một chiếc thang dựng sẵn. Độ dẫn qua mặt đá nghiêng, tới gốc chắc nơi người giữ trên đã thử dây trên tải thường trước khi An tới. Một chốt cũ trong khe bị rỉ, họ không dùng, giữ nó nguyên để đánh dấu chỗ cần thay cho người sau. An đứng trên mặt bằng khô, mang đai theo cách người dẫn chỉnh, rồi thử bước tới chỗ quay lại trước khi đem cả thùng xuống.

Miên nhận ở bậc nhìn được hai đầu cùng người ghi, An cùng Độ xuống phần ngoài hốc. Họ chỉ đi đường hở, không luồn qua khe tối phía sau. Mỗi người gọi tên trước khi đổi chỗ, quay mặt cho An nghe rõ; lúc gió che tiếng dùng thẻ trong tầm đã thử. Độ nói điều gì chưa có lời đáp thì đứng yên, đừng kéo dây đoán người trên đã muốn mình lên hay xuống.

Đá ở đáy mát qua lòng giày. Một lớp trắng phủ thành hốc phía miệng, vào trong có vệt vàng xám chạy ngang từng phiến. Độ dùng cán chỉ ranh nước cũ, không chọc vào phần có ánh. An đặt thước ngoài, nhìn miệng trả của tuyến đường dừng ở đâu rồi hỏi đường mưa thường tới. Người dẫn chỉ cả ngả bên phải chưa có trên hình Phùng, mùa khô nó chỉ là một vết xẻ đen dưới lá.

An muốn lấy mẫu gần giao giữa hai vệt, chỗ cách mình một sải. Độ giữ vai anh từ phía đã báo trước, chỉ mặt đá có lớp ướt rất mỏng. Dấu giày người đi đầu chỉ in nửa mũi ở đó, phần sau không có điểm tựa. Đứng ở bờ nhìn nó liền một màu dễ tưởng còn nền. Độ không nhận bước qua dù An đề nghị đổi dây dài hơn; dây dài chưa làm mọc ra chỗ để chân lúc quay lại.

Anh đánh chỗ đủ tới, cho An chọn mẫu từ mảnh rời nằm ngoài có vị trí rõ. Tấm ấy tách theo lớp cũ, không cần đục vách hay chạm tuyến còn giữ. Họ kê khay dưới trước, nâng bằng hai cán ngắn, cho vào hộp có miếng chèn để nó không va thành. An ghi mặt trên, mặt dưới, hướng và giờ. Một mẫu có đường đi về rõ hơn miếng đẹp anh định lấy ở chỗ còn chưa đứng được.

Khi An quay ra, ánh xám trong một khe khiến anh dừng ngỡ đó là ánh hắt từ miếng gốm mang theo. Anh nhìn lại: hộp gốm đã đậy, phần thấy nằm trên đá xa, không có gì trong tay nối tới. Độ hỏi có cần chờ, anh nhận đủ giờ nhìn từ ngoài thôi, không tiến. Anh vẽ chỗ ấy bằng nét mỏng cùng câu chưa phân ánh khoáng hay lực còn giữ, để ngày sau khỏi biến điều mình chưa biết thành một phát hiện đã có.

Đến giờ nhận quay lên, Độ cất sào. An thấy còn ánh ngày ngoài miệng, muốn ở thêm một lượt, rồi nhìn người giữ trên đã đổi chân mấy lần. Anh báo về, cùng người dẫn kiểm thùng trước lúc nâng qua bậc. Miên nhận thẻ, chờ họ lên hết mới thu phần đứng của mình. Không ai tự rút sớm vì thấy hai người đã gần miệng, phần bậc cuối cũng vẫn cần tay giữ.

---

Ở sân, Độ giao hộp tới đúng bàn và nhận phần công còn lại cho nhóm. Anh không hỏi tấm có cho kết quả tốt không trước khi lấy tiền, vì việc đã làm là lấy đúng từ chỗ được nhận rồi đưa về đủ người. An ký phần giờ của mình, ghi cuộc xuống không đi vào hầm, mẫu chỉ đại diện mặt rời ở ngoài. Phùng đọc lời ấy, hơi thất vọng vì chưa biết ngày mở đường, nhưng trả theo điều đã nhận buổi sáng.

Độ rửa tay xong mới mở gùi ăn. Chị vợ đem nước nóng tới vì phải đi sân dưới mua đồ, hỏi anh có giữ áo khô trên cùng như đã nói không. Anh rút áo còn nguyên, khoe với giọng nửa đùa, đứa trẻ chạy theo mẹ cười rồi đòi ngồi cạnh cha. An ngồi bên thùng, ăn phần mình đã mua, thấy buổi khảo sát có giờ kết còn để được một người ngồi với con trước khi tối.

Đứa trẻ hỏi hòn đá trong hộp có sáng như đèn không. Độ nhìn An, anh đáp chưa biết nó làm được gì, nên hôm nay không cho chạm. Cậu bé chán rất nhanh, quay sang nhặt một que vẽ xe trên đất khô. Không phải vật lấp lánh nào cũng cần nuôi một nỗi kính sợ, An nghĩ, và không phải thợ mang nó về đã trở thành người có lời cho tất cả câu hỏi bên ngoài hộp.

Chiều, Phùng gặp các chủ chuyến về tiền chờ. Ông mời Độ tới, An và Miên chỉ đưa giờ đường đã đóng mình thấy, không ký thay ngày trước khi đến. Một chủ xe nhận trả phần đã gọi người ra rồi buộc đợi tại chỗ, phần ngày họ tự chọn sang công khác được đối riêng. Còn khoản chưa thống nhất hẹn sáng kế, không gạch đi vì buổi nay đã trả đủ. Độ giữ tờ, nói mai nhóm sẽ biết ai nhận việc nào trước khi tới sân.

An đem hộp mẫu lên bàn cao, soi lại thẻ mặt trên mặt dưới. Miên chỉ trong tờ của anh một giờ còn lấy theo đồng hồ sân thay giờ người dưới hốc, hai đồng hồ đã được đối nhưng lệch một khoảng nhỏ. Họ giữ cả hai mốc và khoảng lệch, không chép về một hàng cho đẹp. Với vật có thể trả muộn, một khoảng người ghi vô tình bỏ cũng đủ khiến hai nhịp thành một lời đổ lỗi cho tai nghe.

Trước khi đậy hộp, An viết cho Độ cách mở từng lớp bao rồi dừng ở mép không được chạm, nhờ anh tới đọc lại sáng sau. Anh không muốn món đồ lấy về thành việc chỉ mình mới được biết. Tai trái vẫn im, một bên vai mỏi vì gùi, nhưng buổi hôm nay đã có điểm kết rõ. Anh ra hiên, trả ghế ăn về bếp, để hòn đá nằm chờ đêm trong chỗ khô mà những người đã đưa nó tới được nghỉ đúng phần của mình.