Chương 42: Mẻ cá cuối luồng

Quyển III — Mùa bùn thức dậy

Ba ngày sau trận mưa, các dấu ngoài được đọc lại với hai người cùng có mặt. Vân ngồi cùng Miên, tờ gốc đặt dưới vải dầu đã buộc nút Trầm chỉ, hai khoảng hôm mưa vẫn để trong tờ sai riêng. Hào cùng Yến nhận một lượt thử ở cửa rãnh nhỏ ngoài chân kè, nơi vốn có ván hạ giữ lối xuồng khi cạn. Họ không cắt kè hay mở tới phần ruộng sau kho, chỉ đổi một lượng thấp qua đường nhận ngoài đã dò.

Trầm đưa người giữ đăng gần đó tên Nụ tới, nhờ chỉ lối đặt dây. Chị mang một cuộn sợi, nhận buộc giúp ở gốc chắc, sau đó phải về lấy mẻ cuối trước giờ người mua đi bến. An hỏi chỗ nào có chân đứng nhìn được cửa rãnh lẫn đầu ngoài. Chị chỉ một đoạn cao có vỏ cây rời, nhấc vỏ ra cho thấy bùn phía dưới còn mềm, yêu cầu kê chân lùi vào chứ đừng lấy mặt trắng làm chỗ chắc.

Miên đọc mức ở từng điểm, có cả dấu rễ gần đường tới nhà Khê. Hôm ấy nước thử chưa được tới sân, bà nhận người tới đứng ngoài cổng đọc giúp mốc đang có. Chị gái bà còn ở nhà, việc dời chưa được bàn đủ. An giữ đầu vào nhỏ trên bản, nhờ Hào đọc thành tiếng mức ván sẽ nhấc và dấu phải trả lại. Anh ta làm bằng tay của mình, không giao chìa hay ván cho người lạ rồi đứng đợi chịu.

Vân chuyển báo, tới lượt thiếu ánh thì nói chưa đọc được từ đó, xin người rọi dịch đèn. An nhận chờ tới khi cậu đọc cùng Miên. Nụ nhìn hai người làm, hỏi nếu hết giờ mình buộc dây thì ai thay. Trầm nhận giữ đoạn ấy sau, trả đúng công chị đã làm, coi như lối đi có người dùng chứ chưa nghĩ tới mẻ cá phải kéo ngoài nhánh.

An xuống chỗ cán gỗ đã kê, nghe nền trước khi nhận lượt. Đầu thước đối sạch trong dải, bệ gốm nghỉ không mang lực dư từ khay hôm trước. Anh giơ tay, Hào nhấc ván chỉ tới vạch thấp. Dòng nông xoay qua miệng rãnh, gợn chạy dọc hàng cỏ, bùn đầu hơi đục rồi nhạt lại. Miên gọi giờ mở, Vân đánh ngay bên lượt có mặt.

---

Quãng đầu đi qua như họ tính trong phạm vi nhỏ. Đầu nhận trả chậm nhưng còn dưới dấu giữ tối đa, bờ ruộng yên. An định chờ một quãng nghỉ sau khi hạ, mắt đi từ tay Hào tới vải của Miên. Phía lạch Nụ bỗng có tiếng gọi. Anh nghe thành một tiếng dài không rõ chữ, quay sai về phía kho. Trầm chỉ đúng hướng rồi giơ vải chờ trước mắt để anh giữ nguyên mức trong lúc nhận báo.

Nụ đứng ở đăng, hai tay mở rộng hỏi sao nước đổi. Chị không chỉ bùn, chỉ khoảng cá vẫn thường đi sát gốc, hôm nay quay ra lối rộng khi luồng mới tới. Mẻ cuối trong giỏ ít, ngoài mặt có vài vệt đuôi ló rồi đi xa hơn. An nhìn que lực chưa vượt, trong ngực có một câu rằng thử thấp thôi, rồi thấy điều chị đang nói nằm ngoài chính cái que ấy.

Anh báo hạ đầu vào trước, cho ván về mức cũ theo lượt đã nhận, chừa đường nhả. Hào hạ tay chậm vì thấy các bờ đều chưa có báo, nhưng vẫn làm. Vân chuyển đủ câu tới Miên, đứng tại nơi cả cô và Hào nhìn được, lần này chỉ đọc phần đã có dấu thật. Nhịp thử dừng, bùn mặt lắng thành một dải hẹp, các con cá không quay ngay về chỗ chúng vừa rời.

Nụ đứng đợi ở đầu đăng, giục họ ngừng cả dòng đang tới nếu đã thấy cá quay. An chỉ tay ra đường dư, nhờ Trầm nói gần cho chị nghe rằng phần đã vào cần chỗ trả, còn đầu nhận mới đã hạ. Anh không tăng sức ép để cắt ngắn khoảng chờ, đứng tại cán cho tới lúc Miên đọc hết dải cuối. Mỗi quãng ấy ở thùng thử chỉ là một dòng trên giấy, ngoài đây là người cầm giỏ nhìn vệt cá đi xa. Khi ván về đủ vị trí cũ, anh báo rõ giờ, giữ nguyên cả phần người dưới đã phải đợi thêm.

Trầm tới đứng ngoài đăng Nụ, xin đi cùng một đoạn tìm lại. Nụ giữ giỏ, bảo lúc cá đi đã là hết cửa giờ mình đợi, giờ phải vòng xa có thể lỡ người mua. Chị hỏi thử đổi nước có nói tới phần đó trước chưa. Trầm nhìn An rồi đáp chính mình cũng nghĩ lượng nhỏ sẽ chưa tới đây theo cách cá nhận. Chị đã biết có người lấy mẻ nhưng vẫn nhận thay ca dây mà chưa hỏi hết giờ sinh kế phía dưới.

An muốn cùng chèo đi, Nụ lắc đầu. Một xuồng nữa chạy theo chỉ làm nhánh động thêm, người chưa biết đăng không giúp bằng tay khỏe. Chị tháo dây vừa nhận giữ ngoài thử, trao cho Trầm sau khi đầu nhận đã đủ nghỉ, cất sợi riêng vào giỏ. Chị nhận công buộc sáng, ngừng việc dẫn và giữ hộ lượt tới. Trên bờ, An đứng với bộ dụng cụ vẫn yên, nhìn người bị ảnh hưởng rời đi vì chính sự yên trên bảng mình đã tưởng là đủ.

---

Họ dọn phần thử về mức trước, trả đất rời vào mép đã nhấc, để tờ giờ hạ tại Hào cho người trong nhìn. Ván không bị buộc ở vị trí mở để chờ người đánh cá chịu về giúp. Miên giữ bảng có cả thời điểm cá đổi lối được Nụ báo, khác thời điểm lực nhận trên giấy. An hỏi cô có thể từ dấu ấy tính lùi bao xa dòng mới tới không. Cô đáp chỉ có một điểm nhìn, muốn biết tới đâu còn cần người dưới cùng kể.

Tới bến, Nụ đã bán mẻ ít hơn dự tính, phần còn lại phải để phơi vì người mua rời. Chị không mời nhóm vào hỏi ngay, đang rửa giỏ. An và Trầm ngồi ngoài lối, giữ giờ công chờ của mình thay vì đứng chắn cho chị phải dừng tay. Khi giỏ được treo, chị đem chiếc thúng rỗng ra đặt giữa, nhờ họ kể nguyên lượt mở bao lâu và có định làm nữa chiều nay không.

An đọc từ bản, nói không có lượt tiếp khi chưa xem phần sinh kế đã bỏ qua. Nụ hỏi ai đã cho phép mình quyết mẻ chị phải đổi chỉ vì bờ vẫn yên. Anh nhận mình mới hỏi lối đứng và công dây, chưa hỏi cá đang vào nhánh theo giờ nào. Đó là phần khảo sát thiếu, không phải người đánh cá thấy công trình nên tự dưng đòi được bù. Trầm đặt tiền công dây đúng giờ chị đã làm, giữ phần sau chưa dùng cho tới khi Nụ tự nhận việc khác.

Nụ không đếm được bao nhiêu cá lẽ ra vào, không nhận họ lấy một mẻ lớn mùa trước thành số hôm nay. Chị kể lượng thường trong mấy lượt gần, chỉ phần phải chuyển phơi và một chuyến người mua lỡ. Miên ghi từng phần có thể đối, để lượng chưa chắc thành khoảng, xin chị xem thay vì lấy một con số đẹp cho nhóm trả xong. An nhận phí phơi và chuyến bến từ phần công mình đang giữ, phần còn lại cần đối cùng những người đánh trong nhánh.

— Trả công thì tôi nhận công. Mở nước vẫn phải hỏi lại — Nụ nói.

Anh gật. Chị lấy giỏ, không nhận trở lại bờ chiều ấy vì còn vá phần đăng mình bỏ giữa buổi để đi vòng. Trầm xin giữ giúp một lượt vá, Nụ chỉ chỗ làm được từ bờ khô, những chỗ sâu để mình tự làm. An nhận ngồi ngoài nhặt sợi đứt khỏi phần lành theo chỉ, dùng tay đỡ vật mình thực biết giữ. Chị có lúc đưa lại một mối buộc lỏng, anh tháo làm lại, không dùng lời nhận lỗi thay độ chắc của một nút.

Một người từ bến ghé mua phần cá phơi đặt trước, Nụ rời giỏ tới cân riêng. Chị thử uốn thân, phần nào bụng còn mềm để lại, không bán theo cân đủ khô rồi mang về cho khách mất phần nhẹ sau khi phơi tiếp. Người mua muốn lấy ngay để kịp chuyến, chị chia đúng phần đã đạt, hẹn phần còn lại chuyến khác. An giữ sợi trên đầu gối chờ chị trở về, nghe hai người tính một việc chẳng cần có mình dự vào. Nụ còn phải bán và sống cả buổi sau khi nhóm đã trả tiền cho lượt mình làm sai, phần đầm không khép theo một tờ nhận bù.

---

Tối ở chòi, Trầm đặt cuộn dây thử lên bàn, nói mình từng chỉ giờ cá cho An mà vẫn bỏ qua một người ngay ở nhánh dưới. Chị giận vì lau chết, muốn nhìn một luồng tới, phần muốn ấy đã chen vào câu lượng thấp không sao. An nhận mình nghe hai chữ thấp rồi coi chúng như giấy cho mọi thứ trên đường. Miên mở hai bản: sức chịu của bờ có mức, sự thay lối của cá còn cần một cách nhìn khác.

Vân hỏi nếu đo từng thứ thì bao giờ được mở. Cậu hỏi nhỏ, dừng lại trước khi lời biến thành thúc người khác, rồi nói muốn biết phần mình có thể nhận để không chỉ đứng chờ cả mùa. An nhìn cậu, nhớ chính mình hôm làm khay đã biến một ngày thiếu thành câu trách. Anh chọn một việc hẹp: cùng Trầm hỏi giờ đăng ở hai nhánh, ghi cả những ngày cá đã không vào trước lúc nhóm tới. Cậu có thể vẽ lối đã được dẫn, phần không biết để riêng.

Hào tới chòi sau bữa, nhìn bản giờ rồi hỏi bờ không hỏng sao phải dừng cả việc. Trầm kể phần cá của Nụ đã đổi từ việc có thể bán trong buổi sang phải phơi vì lượt của họ. Anh ta nghe, nói nếu là một phần lúa bị bắt chuyển giờ thì mình cũng đòi hỏi trước. Họ ngồi xuống tính một lượt thử ngoài có người nhìn ở đăng, không chỉ một người chỉ đất cao cho thợ đứng.

Miên xin tách báo dừng do sinh vật khỏi báo vượt lực. Cùng là dừng đầu nhận theo lượt an toàn, nhưng phần cần xem lại khác, một dấu không bị bác bỏ vì que phía đất chưa tới đỏ. An đặt một mảnh vải thứ hai cạnh vải lực, Hào bảo nhiều màu trong mưa dễ lẫn; họ chọn cùng một dấu dừng, người chuyển nói rõ nơi phát khi tới gần, không bắt người ở xa học cả một bảng mới trước lúc bảo vệ được việc mình đang giữ.

Sáng sau, An, Miên và Trầm trở lại Nụ theo giờ chị nhận nói. Chị đã đem đăng về lối cũ, cá chưa vào đủ trở lại trong lượt đầu, cầm một chiếc giỏ nhẹ cho nhóm thấy. Hai nhà đánh dưới tới cùng, mỗi người tả giờ khác, một người hôm qua vốn cũng được ít dù chưa ở phía luồng. Miên giữ cả lời ấy để không đổ mọi mẻ nhỏ của đầm vào phép thử vừa làm, đồng thời vẫn nhận tác động có mắt người nhìn lúc nó tới.

Nụ nhận đứng nhìn một lượt sau khi các nhà chọn giờ không lấy mẻ cuối, có công riêng và quyền báo dừng ngay khi đường cá đổi. Lượt ấy chưa diễn ra hôm đó: nhà Khê vẫn cần xem đường dời và mức trước thềm, người giữ nhánh còn muốn biết thêm chỗ quay cá. An chốt công đã làm, hẹn trở lại bằng ngày sẽ hỏi chứ không tự ấn giờ mở vào ngày họ còn phải bán cá.

Trên đường tới nhà Khê, anh đi cạnh Miên, túi nhẹ hơn vì tiền phần lỡ chuyến bến đã trả. Cô hỏi có muốn hoãn hết cho khỏi tiếp tục sai không. Anh nhìn hai rãnh đất còn khô một mặt, đáp muốn làm chậm đúng chỗ mình còn thiếu, vẫn tới nhà đã hẹn để người ta được nói phần của họ. Cô đưa anh thước cân, giữ hộp giấy của mình. Ngoài lạch, tấm đăng Nụ trở về bóng rễ, và có một người ngồi bên nó với chiếc giỏ chưa đủ cho buổi sáng.