Chương 34: Đợi một kỳ triều

Quyển II — Dưới đồng muối

Năm ngày sau lúc tháo mối nối, vành trắng trong mẫu nước mặn đã đủ cấn dưới đầu que. Phần nước nguồn không có cùng vành ấy. Thoa giữ lại một bên nguyên hình, một bên nhấc ra để đo khe, cho An nhìn chỗ hạt đã chen giữa hai mặt áp. Mối mới của anh mở được từ ngoài trên mô hình, nhưng đến lượt bùn khô vẫn phải đẩy hai lần. Họ sửa tay đẩy dài hơn, giữ chỗ gốm tựa trên vòng riêng, thử lại trước khi lấy những đoạn đạt tới bờ.

Nghiêu ngồi bên bàn một lát buổi sáng, tay phải còn bọc, chỉ dùng tay trái lật tờ. Người chữa cho ông xem công ngắn rồi nghỉ, chưa nhận lại lò cả ngày. Ông nhìn vòng đỡ đã đổi, hỏi nếu đồng giãn còn gốm giữ thì khe nhả có bị mất không. An đem mô hình làm ấm bằng nước trong khay riêng, đo lại lúc nó trở về nguội. Có một mép ép, Thoa giữ dấu ấy để nới, không cần ông tự chạm mới chứng câu hỏi có giá trị.

Miên kiểm giấy từng cuộn sau lượt ẩm mới. Một phần dự tính đủ tới cuối kỳ đã phải dùng ở các mẫu hỏng. Cô đem số còn lại tới người góp, nhận riêng phí mua thêm và giờ đo của mình, không để nó mất vào khoản công nối mà An đang nhận bù. Anh ngồi đối diện tính phần dư, biết nếu trả công đủ thì lời chuyến xa sẽ ít hơn điều họ tưởng trước Tết. Cô vẫn cần sống trong những ngày phải chờ để đọc đúng.

Ông Phước tới lúc hai người còn đang tính. Ông đan rọ ở gần giếng đầu, đã góp một phần lớn cho đường sửa, nay cần chốt tiền thuê chở nước cho đám cưới con gái. Bên chở chỉ giữ thuyền tới ngày hẹn. Ông xin một tờ báo công trình dùng được, không đòi họ bảo cả bãi đã ngọt; có tờ ấy ông sẽ trả nốt phần công đang giữ và bớt phải thuê thuyền.

Miên kéo tờ giờ ra, chỉ chỗ từ lần cao tới lần thấp tiếp còn chưa có. Ông xem, đáp hôm qua thước đã nhả tốt. Cô nhận đúng lượt hôm qua, viết được tờ về lượt ấy, chưa ký đủ kỳ. Ông đặt túi tiền xuống bàn, nói phần này của cô trả ngay cũng được. An thấy đầu bút cô ngừng một lát. Cô vẫn đẩy túi về phía ông, xin giữ lời hẹn sau lần cao lớn thay vì bán cho ông một giờ mình chưa đứng ở đó.

---

Lắp lại diễn ra trong lượt thấp, theo đúng lối còn giữ từ khi tháo. Khe cá đã được Sâm xem trước, bờ rau có người nhận que. An đặt vòng đỡ riêng, không ép chân gốm bằng nêm như cũ. Vân phủ một ít bùn tại vị trí đã thử, dùng đầu đẩy ngoài tháo ra rồi lắp lại khi đường chưa nhận lực. Hai lần đều rời, lần thứ ba một sợi cói chui vào khe. Cậu lấy ra, ghi chỗ cần nhìn dưới ánh đèn trước khi mở.

Lượt lực thấp tới, An đứng phần ngoài, nhận Miên đọc dấu cùng Kha trước khi mở thêm. Đường nhả trở về dải đã đối, khe mới còn nhìn xuyên được qua mép trên. Họ không tăng theo đoạn rạn cũ, giữ mức dùng thấp sau khi đã nới lối cá. Mẹ Thực cho nhấc thử chốt khẩn một chút rồi đặt lại, xác nhận cả chốt lẫn đường gọi chưa bị lãng quên sau mấy ngày ở yên.

Ca đầu qua, nước giếng bớt sắc ở đầu lưỡi nhưng còn không dùng nấu ăn. An lấy một mẫu mới có giờ, giữ cùng mẫu mới từ nguồn để Miên đọc, không so bằng bình đã nằm mấy ngày trong túi. Ông Phước tới uống thử, nhổ ra bờ, hỏi lần cao lớn khác lần hôm nay ở đâu. An cùng ông ra cọc cao, chỉ vết cũ còn trên đá phía ngoài rồi đợi bác Kha kể phần đã thấy trong các mùa trước.

Họ đi tới vạch cao hơn, không đưa nó xuống thấp để hợp với vật liệu. Bác từng thấy nước qua chân ván cũ lúc gió ngoài đẩy cùng kỳ. Lần tới người giữ phải hạ đầu nhận sớm theo dấu đất sâu, để gốm có giờ nhả trước khi mặt lạch tới chân. Ông Phước nhìn từ vạch xuống nền đỡ, hiểu vì sao một buổi chiều đi qua sạch chưa đủ. Ông vẫn tiếc tiền thuyền, đứng lặng một lúc rồi về nói với nhà chở giữ phần mua nước dự tính.

Những ca sau được chia qua gần nửa tháng chờ kỳ lớn. An giữ vài đêm, ban ngày sửa đồ đan cho Phước lấy công thật, không gọi đó là bù chữ ký Miên từ chối. Chiếc rọ đầu lỏng ở quai, ông chỉ cách đan ngược một hàng để sức không kéo vào cùng một mắt. An làm lại, nhìn mối tay còn thô, để ông tự thử bằng túi thóc trước khi tính đủ công. Hai người có thể làm việc cạnh nhau trong lúc vẫn chưa cùng vui về tờ giấy chưa ký.

---

Đêm tới kỳ cao, gió đi vào từ phía lạch, ngọn đèn ở đầu ngoài được chuyển sang ván chắn đã kê thử. An ăn trước ca, giao túi tiền công sửa rọ cho Vân giữ ở ngăn khô, rồi mang đồ đo ra. Nghiêu ở lại lò theo lời người chữa, nhận nghe báo khi đổi ca, không ra đứng cả đêm bằng một tay. Thoa giữ dụng cụ thay ông, có người ca khác ở kho để lò vẫn có lối làm việc của nó.

Sâm nhấc lưới khỏi khoảng cần mở cho kỳ lớn từ sớm. Chị buộc từng đầu ở bờ đã nhận, nhờ người nhà canh để người tới sau khỏi thả một tấm khác vào chỗ tưởng còn trống. An đi đủ lối gọi, dừng trước cọc bồn, nghe bằng thước mặt sạch đã đối. Đầu sâu chuyển trước. Anh giơ vải, người ở đầu nhận trả dấu mình đã thấy, hạ đúng vị trí chờ.

Phần dư nhả lâu hơn các đêm thấp. Một chỗ trắng ở mép mới làm An muốn tháo xem ngay, tay đã chạm lên cán đẩy. Miên giữ vải chờ, hỏi anh đọc dấu cuối đã về chưa. Anh buông cán, nhận mình vừa nhìn màu mà quên giờ trong chính lần đi kiểm giờ. Thoa đặt một thanh ngang phần đẩy, để người nóng lòng không còn có thể vô thức dùng nó trước lượt nhận.

Nước mặt tới chân cọc sau khi đầu gốm đã được hạ và nhả hết vào lối còn mở. Bác Kha đứng trên bờ nhận cùng Miên, giữ người khỏi bước xuống phần ván vừa bắt đầu ướt. Khe cá rộng nhận nước qua rễ, một bó cỏ dài xoay ngang rồi tự rời ở đầu ngoài. Sâm theo nó tới chỗ có thể nhìn, báo bằng vải chứ không lội xuống đẩy trong lúc cao nhất.

Mùi bùn dâng lên, An bỗng thấy cổ mình khô, bàn tay cứng trên cán dù gốm trước mặt đã tắt. Nền sân nhà họp và chiếc áo ướt của bà Từ trở về trong một khoảnh, làm những người đứng gần tưởng xa thêm. Anh nhìn đủ ba cọc để biết mình đang ở bãi khác, rồi gọi Thoa tới nhận chỗ trước khi chân khuỵu vì cố đứng. Chị lặp lại trạng thái, đợi anh gật, tự đặt tay vào phần cán được giữ. Anh ngồi trên bờ cao uống mấy ngụm, vẫn nhìn được vải nhưng không cần trả lời từng lần gọi. Đến khi ngón tay mở lại được, anh hỏi chị có nhận mình đổi về không, chờ qua lượt đang đọc mới đứng lên. Không ai nhắc anh phải mạnh như lần ở Hạ Ngạn để giữ nổi một đêm.

An thấy một chân đỡ bị bùn phủ, chỗ khắc vẫn trên mức ổn. Anh ghi vị trí, không dọn giữa dòng chỉ để thẻ trông sạch. Cơn gió đẩy thêm, nước qua vạch chờ nhưng chưa qua phần đất người đã nhận có thể bị ướt. Ở xa có tiếng gọi từ bờ rau, anh không nghe đủ bên trái, nhìn người chuyển tin đang đi đúng lối cao. Miên nhận lời rồi báo lại: que còn trong dải, người giữ muốn đổi đèn vì dầu gần cạn.

Vân tới mang đèn đã châm, đặt cái mới lên chỗ định trước rồi mới hạ cái cũ vào giá. Tấm vải chờ không mất giữa lần đổi. An tiếp tục nhìn dấu nước, nhận được cả sự bình thường ấy như một việc cần giữ qua đêm dài. Không ai đứng một mình dưới mưa bụi phải đoán bóng tối vừa xuất hiện là người hết sức hay là dầu hết.

---

Qua lượt cao nhất, mặt lạch bắt đầu xuống. Họ còn chờ đất sâu đổi trở về trước khi nâng nhận, giữ khoảng nghỉ đủ trong bản. Tới khi cùng hai phép đọc nhận được chiều mới, mẹ Thực mở đúng dấu thấp, không lấy việc vừa qua đêm yên làm lý do thử hết khả năng. Đường nhả lại có tải, khe trắng không ép vòng đỡ, đầu đẩy còn rời được sau lượt tắt thử đã nhận.

An tháo một khớp theo đúng đường chờ. Thoa hứng phần cặn rơi vào tờ lót, bên trong có muối nhưng còn khe nhìn và chỗ rửa. Họ làm sạch bằng phần nước đã dành, lắp lại rồi đối nền, không tuyên bố vật liệu từ nay không còn đóng mặn. Việc rửa trở thành một ca có giờ và công trong bản chăm, cùng tên người sẽ làm lúc nhóm đi nơi khác.

Ông Phước ra bờ với một rổ bánh chưa gói, phần làm thử cho đám cưới. Ông hỏi ký được chưa, lần này nhìn tờ giờ trước nhìn túi tiền. Miên xếp đủ các lượt đã có, ghi một kỳ cao lớn ở mức dùng hạn chế, không ghi mọi mùa. Ông đọc chậm, nhờ Kha giải thích phần phải nghỉ khi cao, rồi nhận tờ đó để tính chuyến nước cho nhà mình đúng số cần thêm.

Ông vẫn phải thuê một phần thuyền, vì giếng chưa ngọt đủ và hôm cưới không thể bắt cả nhà ra canh nước. Con gái ông tới đón rổ, nghe đoạn cuối, xin cha giữ luôn mấy vò cho bếp thay vì lấy tờ ký làm lời chắc khách không phải chờ. Ông đưa cô xem phần còn nghỉ, hai người tính lại số vò ngay trên đất bằng những viên sỏi nhỏ. An ngồi bên, ăn miếng bánh cô mời, thấy mình được hỏi chỗ đặt chum khỏi lối gánh, một việc có thể chỉ thật. Anh theo hai cha con tới bậc sân, nhấc một chiếc rọ rỗng ra cho họ thử khoảng đi trước khi trở về ca.

Phần công của Miên được trả theo việc vừa đủ. Cô đếm ngay, giữ tiền giấy và tiền sống riêng, sau đó mới cùng An xem tổng chuyến. Anh không tiếc khoản cô nhận, vẫn thấy mệt khi nhìn phần lời mình nhỏ vì những ca tự thêm. Cô nghe anh nói, đáp nếu muốn chuyến sau khác thì phải bớt nhận thay những phần chưa tính, đừng bắt mình biến thành người đo miễn phí mỗi khi anh nóng lòng.

Anh ngồi thêm một lát, nhận câu ấy không dễ chịu nhưng đúng ở khoản vừa có số. Tới bữa, anh mang phần công sửa rọ ra trả tiền mua nước những ngày đã mượn chung, giữ đủ ăn và đường sau trước khi nhận thêm việc. Cô đưa anh một chiếc bánh Phước để lại, ngồi đối diện với sổ riêng đã khép. Họ ăn lúc còn tỉnh, không đợi hết mọi điều khó nói giữa hai người.

Cuối lượt sáng, Vân treo tờ ca mới ngoài kho, chừa nguyên khoảng kỳ cao phải ngừng. Nghiêu tới cửa xem một lát, tay phải còn chưa ôm được gốm, mời người lò đọc giúp chữ nhỏ thay vì đưa tay lấy tờ xuống. An đi ngủ sau khi giao xong, mặt trời đã lên quá mái. Ngoài bãi, một lằn nước mới khô dần trên cọc; dưới nó, dấu cũ còn nguyên cho kỳ khác tới so.