Chương 33: Hạt muối trong mối nối

Quyển II — Dưới đồng muối

Vệt trắng đầu tiên nằm ở lưng mối nối, trên chỗ bùn không văng tới. Thoa đưa móng que gạt được một ít thành hạt, giữ lại trong tờ gói khác. An đã tới kiểm sau mấy ngày nhả thấp theo ca, thấy mặt gốm vẫn nguyên, tưởng dấu ấy giống lớp còn bám quanh bậc giếng. Chị nhờ anh nhìn chiếc nêm: mặt gỗ đã bị ép nghiêng ra ngoài một chút, khác dấu than lúc đặt.

Miên đối giấy ở cả hai đầu, chưa cho nâng mức trong buổi hôm ấy. Lối cá vẫn thông, chị Sâm tới nhấc một búi cỏ ở phía ngoài rồi báo phần nước không khác bằng mắt. An dùng thước, nhận nhịp giữa hai đoạn dài hơn lượt nền giữ ở lò. Anh đổi cặp mặt sạch, đối lại với mẫu chưa đi bãi. Khoảng khác vẫn ở khớp, đủ vượt dải sau hai phép đọc, không chỉ do mặt thước giữ mặn.

Nghiêu đang kiểm một mẻ đất mới ở kho. Vân mang báo tới, ông cùng cậu ra bờ với giá kê và mảnh đồng làm tay đẩy. An nhận ngay là dụng cụ ấy để nhấc nêm, không nhận dùng trước lúc chờ xong. Ông gật, hỏi dấu trả đã tới đâu. Miên chỉ tờ đang mở, hạ đầu vào tổng từ lúc nhìn vết trắng, còn nhánh bên phải vẫn nhận một phần dư từ bồn.

Họ giữ ca ngoài tại chỗ, mời người đứng xem lùi khỏi mặt gốm. Mẹ Thực mang túi chìa tới nhưng chưa mở lại kênh cũ. Trả một dòng mặn vào giếng không phải cách làm mối nối nguội. An nhận phần điều phối ở chỗ hai đầu cùng nhìn được, nhờ Vân chuyển dấu chờ thay vì đứng thêm một tay ngay cạnh ông chủ lò.

---

Tới lúc đầu trả thứ nhất bớt sáng, một tiếng tách khô nổi dưới khớp bên kia. An nhìn đường dư ở bồn, thấy nó chưa về mức nền. Miên giơ vải chờ ngang mắt, yêu cầu giữ đầu ấy mở. Nghiêu cúi nhìn chân nêm đã nhấc lệch, đưa tay vào miếng đẩy đồng để khỏi cho nó rơi. Vải chờ còn trên tay Miên khi ông chạm.

Ông buông ngay, vai giật lùi, miếng đồng rơi xuống giá chứ chưa chạm nước. Thoa kéo ông ra sau chân kê. An nghe một tiếng rít khác trong khớp, hai bàn tay muốn tới cùng lúc: một tay đỡ ông, một tay nhấc đồng. Anh chỉ có thể làm một việc cho rõ. Anh gọi Thoa giữ người, tự quay về cán gỗ còn ở phần khô, không chạm lên miếng vừa làm ông bỏng.

Mối nối hở lưng, phần trắng chen dưới vành, dòng trả đang ép nó nghiêng vào chân còn lại. Nếu giật cả đoạn sẽ kéo luôn đường dư khỏi bồn. An đặt đầu đẩy gỗ chặn chân giá, giữ gốm khỏi lăn trong lúc Vân chuyển lời tới người giữ ngoài: đầu nhận đã hạ, chừa trả cho đủ lượt, chưa tháo theo tiếng động ở giữa. Cậu lặp nguyên câu để anh gật trước khi đi, không bỏ phần cuối cho nhanh.

Bác Kha giữ nhánh riêng. Miên nhận chiều trả ở que sâu, đợi tới lúc nó chuyển qua khoảng cuối mới giơ dấu cho tháo đầu thứ nhất. An dùng cán nhấc vòng giữ đúng chiều, gốm trượt khỏi nêm được một đoạn rồi mắc. Anh không bẩy mạnh, kê ngay gối dưới chỗ đã rời, để cả mảnh không lấy phần còn kẹt làm chân chống.

Một giọt nước từ vành rơi lên mặt gỗ, chỗ ấy sẫm lại. An đẩy người sang bên, cho giọt kế rơi vào thùng hứng nhỏ Thoa đã kê trước lúc đưa Nghiêu ra. Cán trong tay rung nhưng không nóng tới lòng. Anh giữ nguyên khoảng ấy qua một lượt đèn. Mắt trái cay mồ hôi, anh chớp nhiều lần, quay mặt để còn nhìn được dấu tay Miên trong nắng.

Đầu bên bồn cuối cùng về dải nền. Miên không hạ vải ngay, nhờ Kha đối một lần nữa. An đợi ông tự đáp, rồi mới nới phần giữ còn lại. Hai người lò tới theo lối đã chừa, một người mở cửa giá, người kia nhận đoạn rời bằng gối có tay cầm. Gốm ra nguyên hình, chỉ mối trắng bị tách. Nó được đưa tới nền khô sau bờ, tờ giờ đặt lên ngay trước khi mọi người đi khỏi nút.

An đứng lùi, mới nghe được Nghiêu đang nói với Thoa rằng chỉ nóng một chút. Ông giấu tay dưới vạt, cùng một động tác An đã dùng trên Bạch Đài. Anh muốn quát đừng có thế, cổ họng căng sẵn tiếng. Miên chạm nhẹ cánh tay, chỉ phần que còn phải giao. Anh nhận ca sau trước, để người tiếp tục giữ nền nhìn hết điều vừa thay, rồi mới đi tìm ông.

---

Thoa đã đưa Nghiêu tới chỗ rửa có nước sạch. Người chữa trong xóm tới xem, bảo ông ngừng việc tay trong những ngày theo dõi, nhận việc giữ vết bỏng cho tới lần xem lại. An đứng ngoài lúc họ làm phần ấy, mang sổ giờ tới, không chen vào để hỏi mối nối trước khi ông đã ngồi yên. Mấy ngón ở tay phải nổi đỏ, ông không cầm chắc quai bát được, phải dùng tay kia đặt dưới đáy.

— Tôi thấy đầu kia hết sáng rồi — Nghiêu nói khi An vào.

An đặt bản có hai đường dư lên bàn, để ông nhìn lần chờ còn trên giấy. Ông đã nhìn đúng một đầu và tưởng phần giữa hết lực, chính mình quên đường bồn vẫn giữ. Không ai bảo ông không biết nghề, cũng không xóa phần ông vừa tự nhận bằng chuyện người làm lâu ai chẳng có lúc. Thoa ghi lại vị trí ông đặt tay để người sau thử đẩy từ ngoài, không phải tới lần rơi nêm mới quyết mình sẽ làm thế nào.

Nghiêu muốn ra kho chọn những đoạn còn lại. Ông đứng lên một nửa, bát trên đùi chực trượt. An nhận bát, đợi ông ngồi lại, nhờ Thoa mang danh sách tới để ông chỉ được bằng lời nếu còn sức. Chị chọn giữ phần chọn mẻ theo các dấu cả lò đã dùng, bảo mai cần hỏi sẽ hỏi. Ông không phải người duy nhất nhìn được một mặt gốm, chỉ là người lâu nay quen có mặt ở mỗi lần người khác nhìn.

Áo khoác của ông còn mắc một cúc bên tay bị đau. An thấy ông dùng tay trái kéo vạt, đứng tránh ra cửa đợi gọi, không tự tới sửa trước mặt những người lò đang nhìn. Lát sau Nghiêu nhờ anh giữ một phía áo, tự cởi được bằng tay còn lại. Ông đùa lần cuối người khác cài cúc cho mình chắc đã lâu quá. An nhớ những nút túi bà Từ phải đổi, đáp túi của mình giờ vẫn dùng nắp gập, tiện thì giữ luôn chứ chưa có dịp quay lại cách cũ cho giống ngày chưa bỏng. Ông nhìn cái túi ở hông anh, xin Thoa tìm áo không phải kéo qua bàn tay trong mấy ngày này. Chị nhận lời, không mang cả đống đồ tới khiến ông phải ngồi chọn thay phần việc vừa được giao nghỉ.

An đi ra tới cửa, nghe ông gọi hỏi phí xem tay. Anh quay tai phải, xin nói lại. Nghiêu nhắc cả công Thoa mất ca để đưa mình về. Hai khoản được ghi vào phần lò, không trừ tiền giữ bờ vì hôm ấy đường phải ngừng. Ông còn hỏi việc chọn đất lúc sáng giao ai; Thoa gọi người cùng ca nhận, đợi họ đứng ở cửa trả lời rồi mới đưa ông về phòng nghỉ.

Vân đem chiếc giá đẩy đồng tới nhưng An không cho đặt cạnh bát nước. Hai người rửa riêng tại chỗ thử, giữ cặn còn nguyên ở một mép để xem. Cậu nói đã thấy bàn tay ông chạm trước dấu, không kịp gọi. An nhắc vải lúc ấy còn đang chờ, cậu đã đặt đúng ở nơi nhìn thấy. Họ có thể thêm một tay chặn dụng cụ chưa được dùng, không bắt một người trẻ chịu lỗi vì tiếng mình chưa chạy kịp một bàn tay lớn tuổi.

---

Mảnh trắng chèn trong mối giữ được hình vành, một mặt bám vào gốm, mặt kia in thớ gỗ. Thoa lấy que soi ở cạnh dưới, thấy nó đi sâu hơn chỗ ngoài bị phủ bùn. Những lượt ướt và khô đã để phần mặn ở khe kín, hạt dày lên, ép nêm và giữ một khoảng không nhả như mặt sạch. An nhìn dấu than bị đội, nhớ mình đã kiểm sức gốm nhưng chưa chờ đủ lần đất để lại thứ trong chỗ nối.

Miên xin chưa ghi đó là lời giải hết các vết nứt. Họ tách một ít cặn, so với cặn giếng trên cùng giấy nền, giữ lại phần chưa qua nước. Thoa lấy hai miếng gốm loại không dùng cho công trình, kê cùng khe: một rửa nước nguồn, một nhận đúng phần nước mặn đã lấy có giờ. An chỉ dùng mức thấp trong bệ có thùng trả riêng, để lượt ướt khô đi đủ trước khi hỏi hình có tái hiện hay không.

Tới lượt cuối ngày, phía nước mặn có vệt trắng ở khe, phía đối chưa có vệt tương tự. Chưa đủ làm một vành dày như mảnh họ tháo, nhưng chỗ bắt đầu trùng cách nó đã giữ. Thoa giữ cả hai qua đêm, ghi thứ tự thay nước, không đẩy nóng cho khô nhanh để gọi một buổi thành nhiều ngày. An lấy giấy sửa bản khớp, vẽ khe có thể nhìn và nhấc từ ngoài, chừa phần gốm nối không bị nêm ép trực tiếp.

Vân mang hai miếng gỗ loại tới thử hình mới khi chưa nhận lực. Mở khe dễ rửa hơn nhưng chân gốm không còn được giữ đều, một phía trượt khi cậu nghiêng giá. An kê lại bằng vòng đỡ ngoài, cho thử với một phần tải bằng túi cát nhỏ thay vì dùng ngay đoạn đạt còn lại. Họ kéo từ hai hướng, vòng đỡ giữ được hình, tới lúc đổ bùn khô vào vẫn có chỗ kẹt đầu đẩy. Cậu khoanh chỗ ấy trên bản, An tự cắt một mô hình khác bằng gỗ vụn, chưa tính nó là vật tư có thể giao. Trước mặt họ, mảnh nối vừa hỏng và mô hình chưa đạt nằm cạnh nhau, khoảng giữa phải đi bằng nhiều lượt thử thật, không lấp bằng một buổi thức khuya.

Chị Sâm cùng Kha tới nhận đường ngoài vẫn nghỉ. Khe cá không bị đóng theo, bờ rau có ca giữ, mặt giếng chưa đổi đủ. An đưa trạng thái ấy nguyên vẹn, xin thêm thời gian kiểm mối nối chứ không báo đã tháo xong nghĩa là có thể chạy ngay. Người góp giếng hỏi có lại mua nước bằng khoản giữ riêng không. Miên mở dòng còn lại, đủ thêm lượt ngắn, sau đó phải đối lại với những nhà đã trả, không được lặng lẽ lấy công bù vụ sang dùng.

Tối, An tới phòng Nghiêu, chỉ mang bát cơm và tin không ai khác bị thương. Ông hỏi mối trắng, anh đáp giữ được nguyên phần để mai cùng xem khi có người chữa cho ngồi làm một lúc. Ông nhìn tay quấn vải, xin anh đặt bát bên trái. An ngồi tới lúc ông ăn được một ít, không mang thước vào làm bữa cơm thành buổi nhận lỗi thứ hai.

Ngoài kho, Vân đã kê cặp mẫu ướt khô dưới mái, chừa lối cho người lò mang hàng. Thoa đóng cửa nhưng không buộc kín chỗ thoáng cần cho mẫu, để giờ nhả trên thẻ còn nhìn thấy. An nhận ca đầu của đêm ở bàn thử thay phần mình đã định ngủ sớm, rồi giao ca sau đúng giờ để đi nằm. Trong phòng Nghiêu, ngọn đèn được hạ thấp. Một bàn tay nghỉ lại, còn mối nối nằm rời trên gối, không đòi ai áp người vào để giữ nó qua đêm.