Chương 97: Bản đồ có nét của nhiều người
Quyển V — Bên kia Thiên Môn
Nghiêu bị giữ lại ở bến vì ba chiếc hòm đều mang chữ dụng cụ đo, trong khi người coi xe chỉ cho một hòm lên. Cậu mở hòm đầu: dây, quả nặng, thẻ gỗ. Hòm thứ hai: thuốc, vải, kim khâu. Hòm thứ ba: giấy và những bản sao đã qua nhiều tay. Người coi xe nhìn cậu, hỏi đống giấy đo được gì.
“Đo xem ai phải trả tiền nếu hòm đầu tới mà không ai biết dùng,” cậu đáp.
Người ấy không cười. Xe còn phải chở gạo. Nghiêu thôi đùa, ngồi xuống tính lại tải. Cậu bỏ vỏ hòm thứ ba, buộc giấy thành hai bọc chống ướt đặt trong hòm thuốc, chuyển quả nặng sang chuyến có sàn xe thấp. Người coi xe nhận phương án sau khi tự cân, không cho cậu đổi lời hứa thành phần gạo dân đang cần.
Từ bến, cậu tới điểm truyền tin của một nhóm Vô Thanh. Họ có thể gõ báo giữa hai đồi gần nhau, không gửi một bản đồ qua âm thanh. Nghiêu đề nghị chia tin thành mốc đã hẹn, mỗi mốc chỉ xác nhận nhận, chưa sẵn hoặc dừng. Người giữ điểm hỏi cậu ai trả công ca đêm, ai sửa trống khi trời ẩm, và nếu một người ngủ quên có bị trút hết lỗi không.
Cậu ngồi lại hết buổi, viết giá công và quyền báo chưa nhận được thay vì đoán một câu. Hai người trẻ muốn nhận việc, người thứ ba từ chối vì phải đưa mẹ đi chữa. Nghiêu không đùa anh ta bỏ lỡ dịp nổi danh. Cậu tìm ca khác, để trống một đoạn lịch và báo rõ cho An đoạn ấy chưa có người.
Trước khi rời điểm gõ, cậu ngồi thử một lượt với người trẻ nhận ca. Anh ta đếm nhanh, đánh trống chắc nhưng luôn giục tiếng đáp. Nghiêu bắt anh lùi xa thêm một khoảng, tự đứng ở chỗ người nghe. Tiếng trống đi qua sườn đồi, dội lại từ mái kho. Anh gõ thêm vì tưởng chưa ai nhận, thế là hai chuỗi đè lên nhau thành một lời khác.
“Thế này tôi vừa nghe anh bảo ăn cơm vừa nghe bảo bỏ cơm,” Nghiêu gọi.
Người trẻ đỏ mặt, bảo ở sân tập không dội như vậy. Nghiêu nói chính cậu cũng từng nghĩ ra ngoài chỉ cần đem cách học thuộc theo là đủ. Hai người đổi chỗ, thử lại tới khi phân biệt được tiếng đáp thật. Lần này Nghiêu quên chờ, bị người kia bắt lỗi ngay. Cậu đưa cho anh miếng bánh còn nguyên, trả công một lượt thầy không ghi trong hợp đồng.
Anh ta nhận bánh, hỏi nếu sau việc này muốn học dùng trống trong một đoàn hát thì có bị chê bỏ việc lớn không. Nghiêu đang buộc túi, ngước lên cười. Cậu bảo hãy giữ giờ đã nhận, còn sau đó cậu muốn tới nghe thử, miễn người đánh đừng biến tiếng mời ăn thành tiếng cấm ăn nữa. Người trẻ cười, nói vé cũng phải trả, người quen không được bớt.
Nghiêu nhận điều kiện. Cậu ghi tên anh vào phần ca trực, thêm chỗ sửa tiếng dội bằng nét khác để An biết đã có người kiểm ở nền thật, rồi mới rời điểm gõ.
Tối đó, cậu đi theo xe nửa đường tới trạm. Trên lưng xe có gạo, thuốc, giấy và một người giữ tin được trả đủ công ngủ trước lượt. Cậu sửa lại bọc dây lần cuối, chợt thấy công việc của mình ít giống mang một bí mật đổi đời hơn cậu từng tưởng. Nó giống giữ cho những điều nhỏ tới nơi cùng một lúc, không cái nào được lấy vẻ quan trọng để làm rơi cái khác.
Triệu Kính đứng ngoài kho Kim Khuyết từ lúc chưa mở cửa. Trên thẻ anh vẫn còn dấu hạn chế cũ, người giữ kho nhận ra ngay, bảo không được mượn bộ đo có dấu tông môn. Anh không đưa kiếm ra làm bảo đảm, cũng không gọi tên người quen lớn hơn để lách lời ấy.
Anh mang bản yêu cầu để người kho xem: nhóm chỉ cần đối chiếu quả nặng và lá đo trước một lần thử, có người kho đứng cùng, không mang bộ chuẩn khỏi bậc kiểm. Người ấy đọc, hỏi thử cho ai. Kính trả lời có Lâm Vũ và người ở Bạch Không, cùng nhóm Thạch Uyên phía ngoài. Người giữ kho thở mạnh, hỏi anh muốn thêm một án vào hồ sơ hay sao.
“Tôi muốn anh đọc việc họ cần đo,” anh nói. “Nếu không đồng ý, ghi lý do để tôi tìm bộ khác. Đừng cho vì tôi chịu đứng đợi, cũng đừng từ chối chỉ vì tên ở đầu.”
Người giữ kho cáu, nhưng cuối cùng gọi một thợ lâu năm xuống. Họ kiểm các vật đã gửi tới, phát hiện hai quả nặng cùng dấu cân nhưng lệch nhau vì một quả bám lớp khoáng mỏng. Kính tự ngồi cạo, thợ chuẩn ngăn vì cạo quá có thể làm sai tiếp. Anh bỏ dao xuống, làm người ghi theo hướng dẫn.
Buổi đo mất gần hết một ngày. Bộ chuẩn không rời kho, người thợ nhận đi giám sát một phần thử với điều kiện có quyền dừng nếu vật lệch. Kính không hứa mình được giữ trạm hay đại diện cả Kim Khuyết. Anh ghi đúng điều vừa được nhận, đưa tiền công trong phần dành sẵn, rồi tới điểm tin ngoài đồi báo Nghiêu có thêm một người phải tính chỗ ngủ.
Trước khi đi, anh quay lại xin bản sao dấu hạn chế trên thẻ. Người giữ kho ngạc nhiên. Kính nói ai giao việc sau phải biết mình được và chưa được làm gì, không để việc cần người gấp tự biến thành lý do bỏ qua án. Anh cất tờ ấy cùng bản đo, mặt không nhẹ hơn, nhưng lưng không còn cứng vì một lời xin phép bị giấu.
Hàn Chước không nhận cho mượn bể dưới làng mình. Anh đứng giữa sân cùng những người từng giúp dựng nó, nghe họ tính phần nước nếu thử sai. Một người nói đã tin anh chống lệnh giữ quê trước kia, lần này cũng tin. Anh cảm ơn rồi đọc phần hỏng có thể xảy ra chứ không nhận câu ấy làm đủ.
Họ chuyển việc thử sang một bể nhỏ bỏ bên sườn, cách nền nhà xa hơn. Bể cần sửa vách và có đường thoát sang bãi đất không trồng; phần này mất thêm công. Một nhóm muốn làm ngay, nhóm khác yêu cầu bồi thường công nghỉ ruộng. Hàn Chước nhận đi xin vật liệu, không nhận quyền bắt người bỏ mùa vụ chỉ vì kế hoạch có tên cứu vùng.
Anh cùng hai thợ khảo chỗ đặt mốc. Họ đóng một điểm ngoài nền có thể bị nén, một điểm ở bậc đối diện và một điểm kiểm bằng khoảng nhìn. Khi chỉ một trong ba đổi, người đo phải dừng để tìm nguyên nhân, không chọn điểm cho số đẹp nhất. Người thợ già cằn nhằn anh trước kia cũng từng dùng một cọc là đủ. Anh đáp đúng, trước kia mình chưa thấy cả kho trong khoảng an toàn mà vẫn sập.
Bản gửi đi có chữ của dân đồng ý, chữ của dân không đồng ý và phần bể bị gạch khỏi kế hoạch. Hàn Chước bảo giữ nguyên cả phần gạch. An cần biết điều họ từ chối, nếu không bản tổng sẽ lại vẽ được một vùng im lặng đẹp quá mức.
Trên đường trở về, anh gặp xe Nghiêu. Hai người không cùng đi ngay: Hàn phải về giữ lối đưa vật liệu, Nghiêu còn đưa thuốc tới trạm. Họ đứng cạnh bánh xe, đối lịch trong khoảng một bữa cơm, chốt những lúc không thể truyền. Khi chia đường, Hàn Chước nhận hai bọc quả nặng thay cậu, còn Nghiêu mang lời báo bể nhỏ được dùng sau khi hoàn tất lối thoát, chưa phải phép thử được bắt đầu ngay.
An nhận tin ở bàn chợ Bạch Không. Trên mặt bàn có dấu than của Phàn, chữ kho của Kính, nét ghi mốc Hàn Chước và những khoanh giờ Nghiêu sửa. Cô không chép sạch đến mức xóa ai đã đổi gì. Bản lớn thêm chỗ ghi độ chắc: đã kiểm, chỉ kể lại, chưa có người nhận.
Bà Dư mang tới câu trả lời của những hộ cuối. Hai hộ muốn ra nhưng thiếu người gánh, một hộ đợi tin chồng, một hộ đã quyết ở lại tới hết lượt thu rau. An gắn các lựa chọn ấy vào phần đường dân, tách khỏi thử bể. Người đồng ý giúp đo không vì thế bị tính là đồng ý chuyển cả nhà.
Vũ tới với cuốn ghi tay trái. Cậu đọc bản trạm nhỏ, hỏi làm sao đủ chín vị trí nếu ngay một bể bỏ cũng cần quá nhiều người. An lấy chín mảnh gỗ đặt lên bản, rồi nhấc bảy mảnh chưa có số ra. Những gì đã làm hiện giờ chỉ cho phép thử nhỏ giữa hai đầu tách được khỏi cơ cấu chính. Kế hoạch toàn vòng còn xa, nhiều tông chưa nhận và có nơi thẳng thừng không muốn đưa người mạo hiểm.
Cậu thấy chán nản, nói Kỷ đang có cả chín bục ngay trong tay. Phàn ngồi xuống, đặt một mảnh gỗ ở nhà mình rồi hỏi bục ấy có tự biết bao nhiêu người trong nhà đang thiếu nước không. Vũ im. Cậu hiểu sức giữ những bục không đồng nghĩa có đủ người làm ở chín phía, nhưng hiểu không khiến thời gian bớt gấp.
Họ tính phần cậu làm được trong thử nhỏ: nhận chênh trước lượt, điều hướng một đoạn ngắn bằng tay trái, nhả theo tín hiệu. Phàn giữ điểm dừng, Kiều Sơn giữ lối rút, nhóm Hàn ở bể ngoài. An chịu đối chiếu và chỉ truyền tin đã tới, không giả làm có mặt cả hai nơi. Mỗi người đọc lại phần mình, chỗ nào cần thay người thì ghi tên thay cụ thể.
Tối đó An tới điểm cáng nộp yêu cầu dùng nấc thử tách ở vùng rìa. Cô đi với bản đã ghi cả nguy cơ, không gọi nó là một việc vô hại để xin nhanh. Người Thiên La trả lời phải chờ hai lượt đối chiếu. Cô nhận giờ, yêu cầu nếu không cho cũng trả bản bằng câu rõ để người ngoài khỏi chờ trong đêm.
Kỷ cho thử sau khi người của ông kiểm nấc tách. Ông không giao thêm quyền nắm đài, không bỏ lịch mở. Nhóm được năm lượt dùng một nhánh rìa, số đo phải đưa bản sao cho cả người giữ nấc lẫn các trạm tham gia. Điều kiện ấy giúp ông kiểm một hướng giảm áp mà không chậm công việc chính. Vũ không nhầm phép thử với việc Kỷ đã chấp nhận kế hoạch chung.
Ở lượt chuẩn bị đầu, người giữ điểm nhận ngoài đồi báo chưa sẵn. Một bánh xe thuốc vướng bùn làm ca thay tới trễ. Vũ đã ngồi vào dây, Phàn đã kê khay, Kiều Sơn đã kiểm đường. Họ vẫn dừng, cất vật về và dùng buổi ấy để kiểm lại nút. Tề bực công chuẩn bị mất, rồi tự đọc quy tắc dừng viết trên ván để thôi giục.
An đem bản lớn về tháp, treo ở tầm ai cũng nhìn được. Có chỗ là nét cô, có chỗ là hình sơ của một người không biết chữ. Vũ nhận ra đường bể Hàn đã gạch còn nguyên, cùng khoảng giờ Nghiêu chưa tìm được ca. Những khoảng trống không giống sự hứa hẹn của một tấm bản đồ kho báu. Chúng chỉ rõ việc nào chưa có người tự nhận.
Trước lúc ngủ, cậu hỏi An khi nào cô định ra ngoài lâu hơn một lượt giao tin. Cô đáp sau phép thử, nếu có đủ nguyên tắc và giới hạn để công bố, cô sẽ đi cùng nhóm dân, đem bản tới người cần đọc tận mắt. Vũ gật, hỏi cô có muốn cậu viết phần giới hạn tay mình lớn hơn cho dễ thấy không.
Cô đưa bút. Cậu viết bằng tay trái, chậm nhưng không cần người đoán hộ như ngày đầu. Phàn đọc qua vai, sửa số lượt nghỉ vì cậu ghi theo buổi khá nhất. Vũ thở dài, sửa lại thành mức họ đã cùng kiểm nhiều lần. Ở ngoài cửa, tiếng gõ tới sau khoảng trễ đã tính; Nghiêu vừa xác nhận ca mới tới nơi. Lần này mọi người chỉ ghi nhận tin, để phép thử đợi tới giờ đã hẹn từ đầu.
Chương 98: Lần thử ở trạm nhỏ
Quyển V — Bên kia Thiên Môn