Chương 5: Dấu nước trên cột
Mục lục cuốn sách120 phần
Phần 05 / 120

Chương 5: Dấu nước trên cột

Khoảng 12 phút đọc

Quyển I — Rời Thanh Phong

Bác Đặng tới trước khi sương tan, mang theo một cây thước và chiếc cưa có tay cầm bóng nhẵn.

Ông Trương còn đang châm bếp tạm ngoài sân Vũ. Thấy bác đi qua, ông giơ chiếc muôi thay lời chào. Đêm qua hai người đã xê bát hứng nước ba lần; Vũ ngủ chưa đủ, nhưng nghe tiếng cưa liền bật dậy. Cậu vội mặc chiếc áo rộng, quên buộc một bên vạt, chạy ra đến cổng mới nhận thấy chân còn trần.

“Đi lấy giày,” bác Đặng nói. “Chưa cần cháu làm nhanh.”

Vũ quay lại, miệng đáp vâng hơi quá to. Cậu muốn nói mình biết, nhưng hôm qua chính bác đã kéo chân cậu tránh một mảnh nồi sắc. Bây giờ nói biết chỉ khiến việc hôm qua khó coi hơn.

Bên nhà ông Trương, đống rạ ướt được kéo riêng. Hai cây rui nứt vẫn treo bằng dây chống, mép mái trơ ra mấy hàng lạt mục. Khi dỡ phần hỏng, bác Đặng phát hiện một cây xà bên trong đã bị mọt ăn gần hết. Ông gọi hai người tới xem, lấy mũi dao khều một chút, bột gỗ rơi như cám.

“May là thấy lúc này. Lợp thẳng lên, đến mùa mưa cả mảng kéo xuống.”

Vũ nhìn ông Trương, trong lòng thoáng lóe một điều nhẹ nhõm rất không nên có. Cậu vừa định nói hóa ra mái vốn đã yếu, ông Trương đã nhấc thanh chống phụ đặt vào đúng chỗ.

“Vậy thêm một cây xà. Tính phần cũ của ta riêng.”

Câu nói khiến Vũ ngậm miệng. Cậu cúi xuống kéo tấm bạt, hứng gỗ mục. Mái cũ yếu không làm lưỡi rìu tự bay lên. Cậu biết mình đã suýt mượn cái yếu ấy để bớt phần trách nhiệm.

Buổi sáng bắt đầu bằng chuyện đợi. Đợi bác Đặng đo, đợi tháo hết rạ mới biết chỗ buộc, đợi cây chống được thử chắc rồi mới đưa gỗ lên. Vũ được giữ đầu thước dưới đất. Khi bác hô số, cậu nhắc lại rồi ghi bằng than lên mảnh ván.

Đến lúc cần nâng xà, cậu xin trèo thang. Ông Trương nhìn vết da non trên cẳng tay, bảo chờ thêm hai ngày. Vũ không hài lòng nhưng không cãi. Cậu đứng chân thang, giữ hai bên cho bác Đặng lên. Công việc của cậu là không để thứ gì di chuyển, khó hơn tưởng tượng vì đầu óc cứ muốn chạy tới những chỗ có vẻ quan trọng hơn.


Khi dỡ tấm vách cạnh bếp, họ thấy dấu sẫm chạy ngang thân cột.

Vũ đã nhìn cây cột ấy từ bé mà chưa từng thấy vệt này. Nó nằm sau chiếc nong tre treo cố định, thấp hơn ngực ông Trương một chút. Màu gỗ phía dưới tối hơn, bề mặt có những vết xước ngắn cùng chiều, như từng bị một thứ gì cứng miết qua.

“Nước lên tới đây?” cậu hỏi.

Bác Đặng kéo chiếc nong ra xa, nhìn rồi gật. Ông Trương đang tháo lạt, động tác bỗng chậm lại.

“Trận mười năm trước?”

“Ừ.”

Vũ đặt bàn tay phải ngang vệt, thử ước lượng từ nền lên. Nếu nước ngập chừng này, bếp sẽ biến mất, giường nhà cậu cũng biến mất. Cậu chỉ còn cao hơn mặt nước được một ít. Nghĩ tới mình lúc sáu tuổi, cậu rụt tay lại.

“Nhà mình không trôi à?”

“Cái bếp cũ trôi. Cột này vốn nằm ở gian ngoài, sau chuyển vào.”

Ông Trương đáp rồi quay sang hỏi bác Đặng đã đo chỗ xà mới chưa. Bác đưa con số. Hai người nói về gỗ một lúc lâu, còn Vũ đứng trước cây cột, không biết có nên đợi họ xong hay hỏi tiếp ngay.

Cậu chọn đợi. Đến khi ông Trương xuống lấy dây, cậu giữ đầu dây lại.

“Hôm đó cha mẹ cháu ở đâu?”

Ông dừng. Qua khoảng mái trống, tiếng chim trên cây vối nghe rõ từng nốt. Bác Đặng ngồi trên thang không giục lấy dây nữa.

“Ta ở phía cánh đồng. Lúc nước tới đã không nhìn được qua bên kia.”

“Cháu được ai tìm thấy?”

“Người ở bãi tre đưa cháu lên. Nhiều người chuyền tay nhau. Ta nhận cháu ở sân nhà thờ họ, khi trời đã gần tối.”

Vũ cố tưởng tượng những bàn tay ấy. Cậu không nhớ. Cậu biết sân nhà thờ họ, biết bậc đá thứ hai có một chỗ lõm; nó đã thành nơi hong ngô mỗi vụ. Nhưng đưa hình ảnh mình bé xíu vào đó thì chỉ thấy trống.

“Bác có gặp họ hôm ấy không?”

Ông Trương lắc đầu. Ông nhìn cậu một lúc rồi nói thêm: “Ta không muốn nói một điều chắc như đinh chỉ vì đã nghe người khác kể nhiều lần.”

Cậu buông dây. Đó không phải câu trả lời cậu mong, nhưng ít nhất ông đã không bảo để lớn rồi biết. Cậu đưa cuộn dây lên cho bác Đặng, ngẩng mặt quá lâu đến mức nắng làm cay mắt.


Bữa trưa được dọn ở sân bà Lục để tránh bụi mái.

Bà nấu thêm một nồi rau, vừa gắp vừa mắng cháu trai vì để mấy con vịt chui vào chỗ phơi rễ. Thằng bé chừng chín tuổi lén nhìn Vũ, rồi nhìn cái cán rìu gãy đặt sát hàng rào. Khi người lớn quay đi, nó hỏi nhỏ cậu có bổ được đá không.

“Bổ được ngón chân mình nếu đặt sai,” Vũ đáp.

Nó rụt chân đang nghịch dưới ghế. Bà Lục bật cười, rồi đẩy rổ rau về phía cả hai. Vũ bẻ đôi miếng đậu, ăn được nửa thì hỏi bà có sống ở bãi tre hồi lũ không.

Tiếng cười lắng xuống. Bà giữ đôi đũa trên miệng bát, nhìn sang ông Trương. Ông vẫn ngồi yên, không ra dấu gì. Cậu thấy cái nhìn ấy, lần này không chịu để nó trôi qua.

“Cháu hỏi vì thấy vết nước trên cột. Bác Trương nói người ở bãi tre đã đưa cháu lên.”

“Bà sống ở đó,” bà đáp. “Căn nhà cũ quay mặt ra khe, không phải căn này.”

“Bà có thấy cha mẹ cháu không?”

Bà đặt đũa xuống. Cháu trai bà định hỏi gì, bà chạm nhẹ vào tay nó, đợi nó đứng lên đuổi vịt rồi mới nói tiếp.

“Bà thấy người chạy nhiều lắm. Trời ồn, đất rung dưới chân. Cứ tới đêm mưa to, bà lại nghe tiếng ấy.”

Vũ nhìn đĩa rau. Cậu đã tưởng mọi người câm lặng vì không muốn cậu biết. Trước mặt cậu lúc này, bàn tay bà Lục run nhẹ, móng tay đầy vết xước do công việc buổi sáng. Cậu chợt hiểu câu hỏi mình mang đến có thể khiến bà phải trở lại một nơi bà vẫn tìm cách tránh.

“Cháu chỉ muốn biết họ là người thế nào,” cậu nói nhỏ hơn.

Bà nhìn cậu. “Mẹ cháu buộc nia bằng nút rất khó tháo. Mỗi lần bà mượn phải lấy kim chọc. Cha cháu đi đâu cũng để dép lệch hai chiếc. Người ta gọi một tiếng mới nhớ quay lại.”

Vũ ngẩng lên. Những điều nhỏ ấy chẳng giống một câu chuyện người chết thường được kể. Cậu vừa muốn cười vừa thấy khó nuốt miếng cơm đang ở miệng.

“Thật ạ?”

“Bà nhớ chuyện đó. Chuyện dưới dòng nước… để bữa khác.”

Cậu gật ngay, sợ nếu chậm bà sẽ nghĩ mình không chịu. Bà cầm đũa trở lại. Ông Trương múc thêm canh, hỏi thằng bé đã đuổi được vịt chưa. Câu chuyện qua chuyện vườn rau, nhưng Vũ giữ rất kỹ hai hình ảnh vừa có: một nút dây khó tháo, hai chiếc dép đặt lệch.

Đó vẫn là lời kể. Cậu không bỗng nhớ ra một khuôn mặt nào. Khi cố nghĩ, khoảng trống còn nguyên, nhưng giờ bên cạnh nó đã có một việc thật để bám vào.


Đầu chiều, gió mạnh lên. Mây trắng phía núi đổi thành một dải xám thấp; bác Đặng quyết định chỉ lợp phần đủ che bếp, để mối nối làm sau. Ông Trương muốn đưa thêm một tấm rạ lên cho kín, hai người tranh luận ngay trước cái thang.

“Dây chưa khô, thêm vào rồi bị xô thì sao?” bác Đặng hỏi.

“Để hở đêm nay nước hắt vào gạo.”

“Dời gạo được. Dời người đang trượt trên mái thì khó.”

Vũ đứng giữa, mỗi tay cầm một bó. Cậu biết ánh mắt mong mình chọn bên của ông Trương, cũng biết bác Đặng vừa nói đúng điều trưởng thôn hôm qua đã nhắc. Cậu đặt cả hai bó xuống.

“Cháu mang hũ gạo qua nhà cháu. Bếp phủ tấm bạt lúc tối. Mai cháu trả công thêm một buổi.”

Ông Trương định phản đối, nhìn bàn tay trầy rồi thở ra. Bác Đặng không nhận lời trả thêm ngay, chỉ bảo cậu lấy dây buộc mép bạt khỏi vỗ. Việc chưa xong nhưng có thể dừng. Vũ bắt đầu quen với ý nghĩ ấy, dù nó vẫn gây ngứa ngáy như một câu đang nói dở.

Cậu vòng dây qua cột có dấu nước. Mối cũ đã mục, phải gỡ bỏ rồi buộc mới thấp hơn. Khi kéo nút, cậu nhớ lời bà Lục, bèn thử buộc theo cách hai vòng chéo vẫn thường làm. Lần này cậu không siết chết; chừa một đầu đủ dài để tháo lúc trời tốt.

Ông Trương nhận thấy, cười bằng khóe miệng. Cậu cũng cười, rồi quay đi kiểm cột tiếp theo.

Họ chuyển gạo, lượm hết những mảnh nồi dưới đất và đặt lưỡi rìu vào một hộp gỗ chờ mang tới thợ. Bác Đặng chỉ cho Vũ cách xem một cán gỗ: cần nhìn phía giấu trong mắt sắt chứ phần tay nắm bóng không nói được nó còn chắc hay không. Cậu cầm đoạn gãy, lật mặt đen mục ra ánh sáng, nhìn lâu hơn mọi lần.

Bác đề nghị đổi công cưa lấy một cán mới, gỗ do ông Trương có sẵn. Lưỡi sắt vẫn phải sửa ở chợ. Vũ hỏi rõ cần làm mấy buổi, xin ghi vào giấy. Bác nhìn ông Trương, không cười cợt, đáp hai buổi nếu làm đều tay.

Cậu ghi hai vạch. Thấy chúng trên giấy, cậu bớt ngợp hơn khi chỉ nghe mình nợ cả cái mái nhà.


Tới chiều muộn, bà Lục gọi cậu sang khiêng rễ vào trước mưa. Mấy con vịt lại trốn dưới nia; thằng bé kéo một đầu, Vũ nhấc đầu kia. Bà đứng cạnh, miệng mắng vịt nhưng mắt nhìn lên núi.

“Suối hôm nay nghe nặng hơn,” bà nói.

Vũ lắng tai. Tiếng guồng vẫn đều. Giữa những lượt tre nghiến lại có một tiếng ù thấp, rất ngắn, giống ai thổi qua miệng chum. Cậu nhìn về cây cầu, không thấy gì khác thường. Có thể vì cả ngày nghe chuyện nước nên cậu mới để ý quá mức.

Bà Lục không giải thích, quay vào xếp mẹt. Khi Vũ đặt xong nia cuối, bà dúi cho cậu một đôi dép cũ của cháu trai đã lớn.

“Không phải của cha cháu,” bà nói ngay, như sợ cậu nghĩ thế. “Thấy dép cháu sắp đứt. Để trong nhà đi lại khi trời mưa.”

Vũ cầm lấy, lần này không từ chối cũng không hứa trả thứ gì. “Cháu cảm ơn bà.”

Bà gật, đi tìm thằng bé. Cậu đứng ở sân một lát, nhìn hai chiếc dép không cùng độ mòn, rồi xếp chúng ngay ngắn dưới hiên.

Trên đường về, cậu dừng bên cột nhà ông Trương. Mái mới chỉ che được một nửa, tấm bạt căng thấp, chỗ dấu nước vẫn lộ ra trong ánh chiều. Cậu đưa tay tới vệt sẫm, không chạm, hạ xuống khi nghe ông gọi lấy đèn.

Vào nhà, Vũ lấy một mảnh giấy nhỏ khác, ghi hai điều về cha mẹ dưới dòng ngày tháng. Cậu không thêm phần mình tưởng tượng. Bút dừng trên chữ “dép” khá lâu, tới khi một giọt mực rơi xuống thành chấm tròn. Cậu thấm khô, gấp giấy cẩn thận, đặt dưới đáy hũ đựng tiền.

Ngoài kia, mưa bắt đầu rơi. Hai người dời ghế vào sâu thêm một chút, chừa khoảng khô cho chiếc thang sẽ dùng ngày mai.

Trang sách tiếp theo

Chương 6: Khách qua chân núi

Quyển I — Rời Thanh Phong

Đọc tiếp
Đã sao chép liên kết!