Chương 51: Một món hàng có tên người
Quyển III — Đường qua Cổ Di Tích
Nghiêu đếm lại trọng lượng trên phiếu lần thứ tư. Hai trăm cân đá, sáu thùng dầu, bốn bao than. Chỗ trống giữa những dòng ấy có tám dấu ngắn, không giống số kiện hàng. Hắn đã thấy cách ghi này ở kho mình từng giao, khi người nhận nói đó là dấu lần chuyển để khỏi tính công trùng. Cả số cân lẫn số người gác đều không khớp với một chuyến chở dầu.
Vũ ngồi bên bếp tàn, đang hong miếng vải đỡ vai. Thấy hắn cầm giấy không ngủ, cậu hỏi có thiếu tiền không. Nghiêu gấp phiếu lại theo thói quen, rồi thấy động tác mình phản trong cái chậu nước. Hắn mở ra, đưa cậu xem. Lần này không thể đợi người khác tìm thấy trước rồi mới giải thích mình chỉ làm một phần.
“Tôi phải tới kho phía dưới,” hắn nói. “Có thể sáng nay vẫn còn chuyến chưa đi.”
An đang vẽ tuyến, ngừng bút. Cô muốn biết điều gì trong phiếu khiến hắn nghĩ phải bỏ đường tìm thầy. Nghiêu chỉ các dấu và lượng gạo thuê nấu theo chuyến. Hàng hóa không cần ăn gạo, lính gác trên phiếu lại quá ít để dùng hết. Một lời giải thích có thể vô hại; nhiều thứ cùng lệch thì hắn không còn chịu nổi cách mình từng dùng để khỏi hỏi.
Kiều Sơn bảo kho ấy là chỗ nhận đội đào thuê cho các trạm. Người tới có giấy nợ, đi làm để trả. Có người tự nhận, có người bị đưa qua bằng lệnh của trạm. Ông không biết chuyến nào đang đợi. Nghiêu nhét phiếu vào túi, đứng dậy. Vũ cũng định đứng, nhưng hắn giữ cậu lại bằng một cái nhìn thẳng vào vải đỡ vai.
“Anh đi cùng thì sẽ thành người phải kéo ra. Tôi cần người nhìn kho trước.”
Câu nói khiến Vũ sững. Hắn nghe quá giống những lời Kiều Sơn đã nói lúc xuống nước, mà giọng mình lạnh hơn. Hắn định sửa, An đã gọi Kiều Sơn hỏi ông có thể dẫn một người tới kho trước lúc đoàn kia lên đường. Ông gật. Cô đi cùng Vũ tới quán dì Duyên gửi giấy xác minh cho Kính, còn Nghiêu tới kho. Hai nhóm gặp lại trước bữa trưa ở cầu gạch, không ai được tự đổi hẹn mà không nhắn.
Cửa kho mở một cánh, mùi người ở lâu dưới bạt lẫn mùi dầu. Nghiêu đưa phiếu, nói tới đối chiếu biên nhận công cũ. Người giữ kho nhìn dấu vuông, cho hắn vào khu bàn cân. Kiều Sơn ở ngoài, hỏi chuyện giá dây để người kia không chú ý quá nhiều. Bên trong, một đám người ngồi dọc vách, cổ tay buộc chung bằng dây mềm. Không có xiềng sắt. Một người đàn bà đang dùng khuỷu đỡ đứa bé ngủ, dây trên tay kéo sang người bên cạnh mỗi lần bà sửa thế ngồi.
Nghiêu nhìn rất nhanh rồi quay lại bàn cân. Người ghi sổ hỏi hắn cần kiểm chuyến nào. Hắn đọc một ngày cũ, bảo chủ hàng nghi khai thêm cân. Người ấy kéo sổ ra, chỉ cột mã. Đúng tám dấu. Bên cạnh, chữ ghi hai nhóm đã nhận nợ thay người vắng mặt, chuyển tới công trường phía bắc làm bù. Tiền công trả qua chủ nợ, người làm không được lĩnh để tránh trốn việc.
“Có tên để tôi khỏi lẫn mã không?” Nghiêu hỏi.
Người ghi sổ phì cười, bảo người kiểm hàng mới tới toàn hỏi thế. Hắn bèn chê sổ kho cũ quá khó đọc, nói muốn lập một bản đẹp cho đúng nghề. Người kia đưa hắn danh sách, dặn chỉ nhìn, không sao. Dòng thứ tư là người đàn bà ngồi cạnh đứa bé, tuổi ghi lớn hơn mặt bà nhiều. Dòng cuối có dấu chết gạch chéo, nhưng số cân quy đổi vẫn được chuyển tiếp sang người nhà.
Một người đàn ông gần cửa hỏi đã đủ công chưa, con ông ở nhà chỉ còn một mình. Người giữ kho quát ngồi xuống. Nghiêu cúi đầu theo sổ, móng tay bấm vào cạnh bàn đến trắng. Hắn nhớ lần mình giao hòm niêm kín nghe tiếng ho ở gian sau, đã coi đó là phu nghỉ ca. Hắn có thể từng đi qua những người như thế này rồi hỏi vì sao bên nhận tính thiếu hai đồng.
Hắn không xé danh sách chạy ngay. Cửa có hai người gác, Kiều Sơn chỉ ở ngoài một mình; người đàn bà bị dây giữ với ba người khác. Hắn hỏi ai đóng niêm chuyến cũ, xin phép mang phiếu ra đối với sổ thuyền. Người ghi sổ nhận một đồng tiền nước, đóng dấu đã xem lên góc phiếu. Nghiêu ra ngoài, bước chậm cho tới khi khuất cửa, rồi tựa vào vách kho thở. Kiều Sơn không hỏi hắn có thấy gì đáng nghi nữa. Ông chờ hắn tự nói đủ, mắt nhìn cái dây phơi áo trẻ con phía sau hàng rào.
An và Vũ đã tới cầu trước. Cô gửi được đơn tranh bản đo qua người chở dầu về trạm Huyền Sương, có giấy nhận giờ và dấu chủ quán; một bản báo Kính đang được người đưa sang ngay. Yêu cầu của cô là niêm riêng giấy bị thêm số, cho người viết đối chứng trước khi gọi là lời khai. Chưa có quyết định nào xóa việc, nhưng thời hạn hai ngày sẽ không trôi trong im lặng.
Nghiêu kể chuyện kho cho cả ba. Hắn nói rõ mình từng chở hàng qua tuyến, có lúc biết sổ công không khớp mà không hỏi. Vũ hỏi hắn có biết trong kho có người lúc trước không. Hắn đáp không biết chắc. Câu ấy rơi xuống giữa họ, mỏng và xấu hổ. Kiều Sơn bảo có thể về bãi nhờ Hàn giữ thuyền hàng chờ xác minh. Nghiêu lắc đầu: nếu Hàn chưa có giấy, đội kho chỉ cần chuyển người qua trạm khác; đến lúc kiểm được, các mã đã đổi.
Hắn muốn lấy danh sách đầy đủ, tìm gia đình và công trường nhận người. Hắn biết hai đầu tuyến, có người từng nhận tiền hàng của hắn; hắn có thể vào bằng tên mình thêm một lần. Kế hoạch chưa đủ, hắn không gọi nó là cuộc cứu chắc thắng. An hỏi hắn cần bao lâu. Hắn nhìn đường mòn lên phía bắc, cái lối đã đi cùng họ gần nửa năm.
“Tôi không biết.”
Vũ quay mặt khỏi hắn. “Lần nào anh cũng bảo xong việc này rồi kể. Xong mới phát hiện còn việc khác.”
Nghiêu định nhắc những lần mình giữ dây cho cậu, rồi thôi. Đem việc từng giúp ra trừ lỗi sẽ làm câu nói kia đúng thêm. Hắn bảo lần này hắn kể trước, và không xin họ đợi ở đây. An đặt giấy nhận đơn xuống, nói cô không bỏ đường tìm thầy; nếu hắn cần bản sao phiếu và người nhận tin, cô sẽ ghi cho, nhưng không hứa chịu thay mọi quyết định hắn làm trong kho.
Vũ ngẩng lên, muốn cãi rằng nhóm không thể cứ tách. Vai đau nhói khi cậu xoay quá nhanh. Kiều Sơn đưa túi cơm để cậu đổi tay cầm, rồi hỏi nếu Nghiêu đi cùng hôm nay, ai sẽ nhìn đám người trong kho. Vũ nhìn xuống phiếu. Cậu chưa thấy họ, chỉ thấy những dòng hắn chỉ ra, nhưng đã hiểu đó là chỗ mình không thể cầm kiếm chạy vào xong gọi hắn quay lại.
“Anh phải gửi tin,” cậu nói. “Cả khi thất bại. Đừng để chúng tôi tự đoán anh lại bán mất tên mình.”
Nghiêu gật, không hứa ngày trở về. Hắn trả cho An khoản tiền chung đang giữ, giữ đủ phần ăn ba hôm. Vũ đẩy thêm túi gạo rang, bảo hắn đã trả công mua chung từ bến, không cần đứng đây tính chia từng hạt. Hắn nhận. Hai người chạm tay rất ngắn, tay trái của Vũ chặt hơn bình thường, còn hắn không dám pha trò.
Buổi chiều Nghiêu trở lại kho bằng áo cũ của người giao hàng. Kiều Sơn ở ngoài tới hết canh đã hẹn, sau đó sẽ lên đường cùng Vũ và An. Hắn dùng số tiền còn lại mua cơm cho một người ghi sổ phụ, kể chuyện đối chiếu cân làm người ấy than luôn cả ca trực. Đội chuyển người sẽ đi lúc sáng, vì qua trạm muộn bị tính thêm công chờ. Danh sách gốc nằm trong ống tre ở phòng niêm, một bản đi theo lính, một bản giữ lại tới hết kỳ.
Hắn nhìn vị trí cửa sổ, nghe tiếng chân trên gác, đo khoảng người gác ra lấy nước. Chưa có cách lấy ống tre an toàn. Người đàn bà lúc sáng xin nước cho con, lính bảo chờ nồi. Nghiêu đưa bình của mình qua, bị người giữ kho giữ cổ tay, hỏi nhận quen à. Hắn cười, nói trẻ sốt thì đường đi mất thêm giờ, mình từng bị trừ công vì thuyền chậm nên ghét nhất chuyện chậm thuyền. Người kia buông tay, cho đứa bé uống.
Khi nhận lại bình, hắn thấy dưới ngón tay người đàn bà một mảnh vải ghi tên xóm. Bà không nói, chỉ nhìn hắn, rồi giữ tay đứa con lại trước khi nó níu áo hắn. Nghiêu cất bình cùng mảnh vải, đi khỏi kho lần nữa. Sau tường, hắn đứng dưới mưa nhỏ, viết tên xóm lên mặt sau phiếu cân. Hắn muốn cứu họ, nhưng trước hết phải đưa tên người ra khỏi những dấu ngắn để ai đó ngoài cửa kho còn tìm được.
Qua khe ván, người đàn ông đã hỏi về con gọi hắn rất nhỏ. Ông không xin hắn phá cửa. Ông chỉ nói nếu định báo thì đừng báo cho trạm ngoài bến, người giữ trạm đã ký phần chuyển ông tới đây. Nghiêu hỏi có ai trong nhóm biết đường ra khác không. Người ấy chỉ đứa trẻ đang ngủ: mẹ nó là người chở rau, thuộc lối bờ, nhưng nếu tự rời thì sổ sẽ chuyển nợ sang bà ngoại. Họ không ngồi yên vì chẳng biết chạy theo hướng nào.
Nghiêu nhìn mảnh vải tên xóm trong tay. Hắn đã tính cắt một nút, kéo hai người khỏi gian rồi dẫn ra cống. Cách ấy có thể đưa họ ra cửa kho và để người ở quê nhận phần dây còn lại. Hắn hỏi ai giữ được biên nhận công đã làm. Người đàn ông lấy trong gấu quần một mẩu giấy nát, nói còn bốn người khác có giấy, nhưng chưa dám đưa chung vì sợ bị lấy hết. Nghiêu không xin ông đưa ngay. Hắn đọc từng chữ qua khe, chép lại sau cột, bảo lần sau sẽ mang dấu người nhận chứng ở ngoài, cho họ biết giấy của mình đến tay ai.
Người đàn ông gật, nói tên mình là Tấn, dặn đừng gọi ông bằng mã trên sổ. Nghiêu lặp lại tên ấy. Lần đầu từ sáng hắn có một lời hẹn đủ nhỏ để giữ được: ngày mai, trước khi chuyến hàng đi, hắn sẽ trở lại đúng khe ván này với một người nữa biết chuyện.
Ở đầu đường lên thành, Vũ quay lại lần cuối. Nghiêu vẫn đứng gần bến, áo xám lẫn trong những mái kho, chưa đi sâu vào trong. An không gọi, chỉ đợi Vũ tự quay người. Kiều Sơn chuyển cây sào sang vai trái, dẫn cả hai theo lối có bậc cao. Cậu nhìn khoảng trống trên dây hành lý nơi Nghiêu thường buộc túi, nghe tiếng nhịp chân ba người khác hẳn nhịp bốn người, rồi hỏi An còn bao xa tới cửa thành.
Cô nói một ngày nếu đường đúng, lâu hơn nếu phải đo lại. Vũ nhận túi nhẹ của cô, giữ bằng trái, bước lên. Phía sau, Nghiêu đã chọn lối riêng mà họ chưa biết có thể dẫn tới đâu; phía trước, một người thầy vẫn đang đợi có cơ hội được hỏi bằng tên thật. Cậu không thể bước thay cả hai, nhưng mỗi bước của mình từ đây đều mang theo chuyện vừa nghe trong kho.
Chương 52: Gió qua thành bỏ
Quyển III — Đường qua Cổ Di Tích