Chương 10: Chợ dưới Vân Lĩnh
Quyển I — Rời Thanh Phong
Bạch Nghiêu mua của Lâm Vũ một chỗ ngồi trên xe thóc bằng nửa chiếc bánh mè mà cậu chưa kịp đồng ý nhận.
“Cậu giữ hộ túi này, tôi đẩy qua dốc.” Người lạ đặt túi bên gối Vũ, nhảy xuống sau xe. “Bánh ở ngăn ngoài. Ăn đi, tôi ăn rồi.”
Vũ nhìn cái túi, nhìn chủ xe đã biết người ấy mà không ngăn, cuối cùng lấy bánh ra. Nó bị ép bẹp nhưng thơm. Diệp An ngồi phía trước quay lại, hỏi sao cậu nhận đồ nhanh thế. Cậu chỉ con dốc, bảo người ta đang đổi công. Cô nhìn xuống, thấy người đẩy xe cứ chọn phần đường bánh không mắc đá, bèn cười bằng mắt rồi quay đi.
Qua dốc, chàng trai nhảy lên thành xe nhẹ như đã làm trăm lần. Áo cậu ta có nhiều túi, cổ tay đeo một vòng gỗ nhỏ gõ vào nhau lách cách. Mười bảy tuổi, tự giới thiệu tên Bạch Nghiêu, biết gần hết người bán ở chợ chân núi và tuyệt đối không biết kẻ nào chuyên cho vay nặng lãi nếu có ai hỏi.
“Chẳng ai hỏi,” An nói.
“Vậy tốt. Hôm nay bắt đầu rất thuận.”
Vũ bật cười, đưa lại phần bánh còn thừa. Nghiêu từ chối, bảo đã tính cả vào tiền công đẩy. Một lát sau bụng cậu ta réo rõ, cả ba cùng nhìn xuống. Cậu ta chắp tay cảm ơn bụng đã nêu ý kiến rồi nhận nốt bánh, ăn trong hai miếng.
Chợ hiện ra dưới một triền đá thấp. Mùi cá khô, dầu rán và sắt nóng quện với bụi đường. Vũ tới đây không ít lần, nhưng thường chỉ bán củi ở mép ngoài rồi về, chưa từng đi sâu qua dãy mái che tới bến. Nghiêu chỉ từng lối ngắn, tên người cân hàng ít gian nhất và người cho dùng cân miễn phí nhưng sẽ bắt nghe chuyện con rể.
Vũ lấy giấy ghi tiền sửa rìu ra hỏi. Nghiêu nhìn lưỡi bọc vải, huýt một tiếng nhỏ.
“Cậu đang tập chẻ núi à?”
“Chẻ mái.”
An quay mặt đi, vai rung. Vũ thở dài, nhận ra mình đã tự kể quá dễ.
Lò rèn nằm cạnh con mương hẹp. Chủ lò kiểm mắt lưỡi, hỏi chiếc cán mới do ai làm rồi bảo còn dùng được sau khi nắn lại và thay chốt. Ông báo giá cao hơn số Vũ dự tính.
Nghiêu vừa mở miệng mặc cả, chủ lò đã chỉ ra ngoài.
“Cậu còn nợ một chốt xe lần trước.”
“Chính vì thế cháu đang đưa thêm khách đáng tin tới.”
“Khách thì đứng lại. Cậu ra ngoài cho ta nhìn rõ khách.”
Vũ vội hỏi có thể trả một phần tiền, phần còn lại giúp quạt lò không. Chủ lò nhìn tay cậu, không nhận người chưa biết việc đứng cạnh lửa lúc đông khách. Nhưng ông cần đem ba bó than từ kho sau ra, chuyển đúng chỗ là tính một ít. Vũ làm, đợi ông xác nhận đủ rồi mới gửi rìu.
An qua quầy giấy hỏi đường tới trạm giữ bản đo. Người bán bảo trưa mới có người coi trở lại, cứ tới sớm sẽ đứng đợi ngoài sân. Cô mua một tờ giấy dày và sợi chỉ niêm, quyết định đi bến trước cùng xe thóc, trên đường xem dấu thước ở cầu chợ.
Nghiêu đề nghị giúp làm thủ tục bến. Cậu ta có thẻ giao hàng, quen người cân, có thể khỏi mất cả buổi. Vũ đã định nhận, An hỏi phí bao nhiêu. Cậu ta đặt tay lên ngực, làm bộ đau đớn vì bị nghi giữa tình bạn vừa kéo xe qua dốc.
“Tính phí thì tình bạn bớt đau hơn,” cô nói.
Cuối cùng họ thỏa thuận một khoản nhỏ sau khi thóc được gửi đúng xe Bến Vải, rễ bà Lục sang tay người mua ghi tên sẵn. Nghiêu ghi hai dòng lên mảnh giấy của mình, cho Vũ xem trước. Nét chữ nhanh và gọn, không giống vẻ nói cười luôn để lại đường thoát.
Cậu ta tính nhẩm số bao trên xe, nhắc chủ xe một bao ghi cân khác. Chủ xe xem lại, phát hiện Vũ đã đảo hai con số. Cậu đỏ mặt sửa, cảm ơn Nghiêu. An không bỏ qua sai sót, nhưng cũng không nhắc lại trước đám người đang mua bán.
Trên đường xuống bến, họ phải chờ một đoàn gánh chum đi qua. Một cô bán bánh nhận ra Nghiêu, hỏi bao giờ tới lấy chiếc trống nhỏ đã đặt sửa. Cậu ta bảo chiều sẽ ghé, rồi lập tức hỏi Vũ muốn nghe thử cách truyền nhịp bên Vô Thanh không.
Cậu gõ vòng gỗ vào thành xe: ba tiếng đều, một khoảng ngừng, hai tiếng ngắn. Người ở quầy bánh gõ muôi đáp lại. Nghiêu cười, nói tín hiệu ấy chỉ bảo có người tới, không chứa một chuyện dài như lời đồn.
An nhắc nếu hẹn chiều thì phải chừa giờ. Nghiêu giơ hai tay, bảo hôm nay mình nhớ hết. Vũ nhìn vẻ tự tin ấy, lúc đó còn thấy thuận lợi vì có người biết lối, biết tên và dường như biết cả cách khiến chợ đông chịu mở cho mình một khoảng.
Tới cổng bến, Nghiêu bỗng ít nói.
Hai người coi trạm đứng dưới tấm bảng mới, kiểm từng chiếc thẻ. Trên bảng có một vạch màu đỏ mà hôm chợ trước Vũ chưa thấy. Người chờ ôm hàng kéo dài qua quầy cá, cáu gắt vì nắng và mùi nước tù. Nghiêu đưa thẻ cho Vũ, bảo giữ hộ khỏi rơi lúc mình quay xe vào góc dễ dỡ.
Tấm thẻ gỗ mỏng, dấu góc bị một lớp sơn phủ lên. Vũ cúi xem, nghĩ giống đồ sửa lại chứ chưa hiểu có gì sai. Người coi trạm đi ngang thấy nó, dừng ngay.
“Cậu làm cho chuyến này?”
“Cháu giữ hộ.”
“Ai đưa?”
Vũ chỉ Nghiêu. Cậu ta đang đứng cạnh bánh xe, bàn tay vẫn đặt trên thành, ánh mắt đã tính tới lối thoát sau mấy sạp vải. Vũ nhận ra trước khi cậu ta chạy.
“Nghiêu, đợi!”
Nghiêu lao qua tấm phên. Người coi trạm thổi còi, hai người khác đuổi theo. Vũ chạy sau, vừa muốn giữ cậu ta lại vừa sợ họ đập vào đầu trước khi hỏi. Cậu quên mất chính mình đang cầm chiếc thẻ. An gọi một tiếng từ sau, bảo bỏ thẻ xuống, nhưng đám người đã che lối.
Nghiêu luồn qua hai quầy hàng, kéo dây phơi vải để ngăn phía sau. Vũ tới kịp lúc một tấm vải đỏ phủ xuống mặt. Cậu giật ra, thấy một bà bán cá ngã ghế, thau nghiêng lên mép. Cậu dừng giữ thau, cá quẫy nước bắn đầy áo.
“Chân bà có bị kẹp không?”
Bà giơ tay chỉ phía trước, mắng Nghiêu bằng một hơi dài không vấp. Vũ dựng ghế, xin lỗi thay vì không biết làm gì khác, rồi chạy tiếp. Nghiêu đã qua cây cầu nhỏ trên mương, một người gác bám sát. Cậu ta định kéo chiếc xe vải chắn cầu, nhưng bánh xe vướng khe gỗ, thành xe nghiêng về nước.
Trên xe còn một đứa trẻ ngủ dưới mái vải.
Vũ kêu lên. Nghiêu quay lại, mặt trắng bệch, lập tức lao giữ thành thay vì chạy. Cả hai người gác cũng dừng để đỡ. Bánh xe vẫn trượt, kéo tất cả sát mép cầu.
Một sợi dây đen vụt qua vai Vũ, vòng vào trục. Phía bên kia mương, một chàng trai áo màu chì đứng thấp chân, giữ đầu dây cuốn quanh cọc sắt. Người ấy không giật mạnh mà kéo từng đoạn khi bánh được nhấc đúng góc.
“Người bên trái đẩy đầu xe vào giữa. Đừng đẩy cả sạp!”
Vũ nghe theo. Chiếc xe trở lại mặt cầu trong tiếng gỗ rít. Đứa trẻ thức giấc, khóc ré. Nghiêu ngồi phịch xuống, không còn chỗ nào để chạy, trên trán một vết đỏ vì thanh xe đập.
Người giữ dây tên Triệu Kính, đệ tử Kim Khuyết đang theo đoàn tới Thanh Vân trao đổi. Cậu mười tám, cao hơn Vũ một chút, ống tay buộc gọn bằng đai da. Thanh kiếm bên hông chưa rút một lần, mọi việc đã xong.
Vũ nhìn dây, hỏi cậu dùng thứ gì khiến nó không đứt. Kính nhìn lại, vẻ ngạc nhiên rất ngắn.
“Dây tốt. Và cọc còn chắc.”
Câu trả lời làm Vũ thấy mình lại hỏi chuyện mạnh lên trước khi hỏi chuyện cần hỏi. Cậu cúi sang đứa trẻ, thấy mẹ nó đã tới ôm. Nghiêu đứng dậy định xin lỗi, bà chỉ thẳng mặt, bảo trước hết trả tiền vá mái xe. Cậu ta gật, lần này không có câu đùa.
Người coi trạm lấy thẻ từ tay Vũ. So cạnh thẻ thật, dấu sơn đỏ bên góc rõ ràng bị chép lại. Nghiêu thừa nhận đã tự sửa hạn dùng để khỏi phải đặt tiền bảo chứng chuyến mới. Vũ hỏi sao không nói lúc trên xe. Cậu ta nhìn xuống đôi giày, im.
An tới cùng chủ xe thóc, không chạy vội mà đã tìm người xác nhận hàng trước. Cô đặt giấy Tạ Hoài lên bàn, chỉ rõ hai người đi cùng xe là khách, không thuê Nghiêu thay dấu trạm. Người coi trạm nghe, vẫn yêu cầu chờ người phụ trách xem. Thẻ đã đưa ra cho chuyến ấy, toàn bộ hàng tạm giữ cho tới khi tách được phần nào thuộc ai.
“Thóc gửi cho một người ở Bến Vải,” Vũ nói. “Họ không có chuyện gì với cái thẻ này.”
“Vậy có giấy giao không?”
Cậu lục túi, đưa mảnh ghi cân. Trên giấy có tên ông Trương và số bao, không có dấu nhận của bến. Người coi nói chưa đủ. Vũ muốn cãi nhưng An đặt tay lên mép bàn, không phải giữ cậu, chỉ xin xem tờ quy định đang treo phía sau.
Triệu Kính xác nhận đã nhìn thấy Nghiêu bỏ chạy rồi quay lại giữ xe có trẻ nhỏ. Người coi ghi cả hai việc. Cậu không vì cứu được xe mà nói chiếc thẻ thành vô tội. Khi Vũ nhìn mong một lời giúp, Kính hỏi cậu có thực sự biết thẻ giả trước lúc chạy không.
“Không.”
“Thì giữ đúng câu đó. Đừng nhận hộ điều mình không làm.”
Cậu nói bình thản, làm Vũ không biết mình vừa được nhắc hay bị coi thường. Kính đã quay đi thu dây, xem lại đầu sợi nơi cọ cọc, không chờ ai biết ơn.
Cuối buổi chiều, hàng được đẩy vào sân trong bến. Nghiêu phải ngồi lại viết lời nhận, An xin sao quy định rồi cùng Vũ kiểm từng bao. Chủ xe khó chịu vì lỡ chuyến về, đòi họ trả phần chờ thêm. Cậu chỉ còn tiền sửa rìu đã để ở lò, không thể rút ra ngay.
Nghiêu đề nghị gán tiền công của mình. Chủ xe bảo công đã gây ra việc này, chưa tính thì đừng đem đổi trước. Cậu ta gật, không nói nữa. Sự im lặng của cậu ta làm cả khoảng sân như rộng hơn, thiếu một thứ Vũ chỉ mới quen từ sáng mà đã nhận ra khi mất.
An tìm được giấy thu mua rễ bà Lục gài trong thành bao. Tên người mua, ngày chợ và dấu nhà vận chuyển còn đủ. Cô đưa Vũ, bảo ngày mai bắt đầu từ món có chứng cứ rõ nhất. Đừng xin tất cả một lượt rồi bị từ chối cả.
“Còn thóc?”
“Nhờ người gửi xác nhận. Đêm nay vẫn có người về làng.”
Vũ đi tìm bác bán đậu của Thanh Phong, viết mấy dòng nhờ ông Trương đem giấy gốc xuống. Cậu ghi chuyện thẻ giả, cả việc mình chạy theo chứ không đứng lại, không chỉ viết cần người cứu hàng. Đưa thư xong, cậu thấy cổ khô vì lâu chưa uống.
Ở cuối sân, Nghiêu ngẩng lên khi cậu quay lại.
“Tôi sẽ trả,” cậu ta nói.
“Cậu đã nói thế với thợ rèn.”
Nghiêu cúi đầu. Vũ muốn giận thêm, nhưng nhớ lúc chiếc xe nghiêng cậu ta đã quay lại. Điều ấy không làm mất thẻ giả, cũng không cho cậu một câu đánh giá gọn ghẽ để bỏ đi.
Cậu đặt bình nước giữa hai người. “Uống đi. Mai còn nói cho rõ.”
Nghiêu chạm bình, cảm ơn rất nhỏ. Trên sông, một chuyến thuyền đi qua, cờ Bến Vải đã xa khỏi cầu. Vũ nhìn cho tới khi không đọc được chữ nữa, rồi trở vào kiểm nút bao lần cuối trước khi bến khóa cổng.
Chương 11: Thẻ ngọc bên bến
Quyển I — Rời Thanh Phong