Chương 88: Trên cầu không có lan can
Quyển V — Bên kia Thiên Môn
Kiều Sơn tháo tấm mui khỏi thuyền trước lúc đi. Ông gấp nó ba lần, gửi Đàm Lưu giữ để khi về khỏi phải hong ướt. Mốc đứng cạnh bậc đỗ hỏi sao không cho nó giữ mái chèo. Ông bảo giữ chèo rồi ai chở, nó suy nghĩ một chút mới gật. Vũ đã mang hết vật nặng không cần dùng xuống khỏi mạn, chỉ để dây, nước, ván bắc và hộp dụng cụ.
Hơn mười ngày sau chuyến xem nắp cân, đường dưới cầu đã được thử bằng những thùng đá. Phàn cắm cọc chỉ từng chỗ còn nền, An ghi những lượt nền ổn vào bản mới. Vũ tập nhẫn thêm nhiều lần, từ hai tiếng gõ lên ba, chưa được phép quá bốn. Lần cố thứ năm khiến cậu chảy máu mũi và phải nghỉ cả lượt sau. Cậu ghi lần ấy vào mặt sau bản đo, không xóa vì nó làm mình xấu đi.
Hôm nay họ chỉ khảo nửa cầu. Phàn nhắc lại trước mặt mọi người, chỉ điểm quay đầu dưới một vòm có hai chân không đều. Lã ở bãi đầu với ghế kéo, trông dây thừng và chỗ hạ đối trọng. An đi trên phần cầu có nền liền, tay phải vẫn trong nẹp, bên trái đeo hộp bút. Vũ và Tề mang hai tấm ván ngắn. Kiều Sơn chèo ở vệt nước chạy thấp hơn mặt cầu gần một thân người, để nhận đồ và người nếu phải rút.
Cầu chẳng có lan can, mép đá mòn đến tròn. Phía dưới không phải vực tối mà là một lớp trắng đặc, thỉnh thoảng mở ra cho thấy mái nhà nằm ngược. Vũ không cúi lâu. Cậu chọn đường vân đá trước chân, đặt gót xuống trước theo điều Kiều Sơn đã dạy từ ngày đầu.
An dừng ở đầu vòm, áp miếng gương nhìn mặt dưới. Cô phát hiện một gờ mới tách khỏi trụ, gọi Phàn đến xem. Hai người trao đổi ngay tại chỗ; Vũ không bước qua mốc. Cậu đặt ván xuống, đếm tiếng gõ ở bãi đầu và tiếng đáp trên thuyền. Có một khoảng trễ đều nhau giữa hai đầu, vừa đủ ba nhịp tim. Cậu nói cho An, cô ghi lại rồi bảo đừng tự sửa nhịp trước khi biết do khoảng cách hay do nền.
Tề phát hiện một người ở dưới mấu trụ khi đang buộc dây. Ban đầu chỉ là một cánh tay giơ lên rồi mất. Cậu ta gọi, không có tiếng đáp. Phàn nằm sát mép nhìn bằng gương, thấy người ấy ngồi trong hốc, áo thợ rách một bên, cạnh chân có thanh đo gãy. Kiều Sơn chèo thuyền vòng thấp, người trong hốc nhìn thấy ông liền bám mép cố đứng.
Vũ kéo Tề khỏi bờ, yêu cầu buộc thêm dây trước. An đánh dấu lối lui, trao cho Phàn chiếc nêm đóng đường. Họ bỏ khảo cầu, chia lại công việc: Kiều Sơn đưa thuyền dưới hốc, Tề hạ dây, Vũ giữ chỗ dây đi qua mặt đá, An và Phàn ở nền vững điều chỉnh khi người được kéo lên. Lã được báo bằng bốn tiếng gõ rồi một khoảng nghỉ.
Mọi thứ tiến được nửa chừng. Người mắc kẹt tên Cát, đã thiếu nước và không nhấc nổi chân phải. Tề buộc được vòng quanh người ông, Kiều Sơn kê ván từ thuyền vào hốc để chuyển ông xuống trước khi kéo lên cầu. Đúng lúc Cát đặt người lên ván, lớp nước sát trụ đổi hướng. Mũi thuyền trượt ra ngoài, kéo tấm ván rời khỏi chỗ kê.
Tề chụp được tay áo Cát. Người thợ trẻ bị kéo khỏi bậc. Dây chính căng, giật cả Vũ chúi xuống. Cậu bám gờ, vai phải đau buốt đến tối mắt. Phàn kéo dây về điểm neo, An quỳ bên móc, hạ miếng chặn để sức căng không cắt thẳng vào vải.
Dưới họ, thuyền Kiều Sơn mắc vào khoảng nước như bị kẹp giữa hai bức tường. Ông có thể chèo ngược nếu giữ hai dây neo đang ghì mũi, nhưng Tề và Cát nằm ngay dưới đường dây ấy. Vũ nhìn thấy bàn tay ông đặt lên dao. Ông chưa cắt ngay. Ông thử dồn trọng tâm, thử nhả một đầu, nhìn cả mũi thuyền lẫn hai người đang bị kéo nghiêng.
“Giữ ba tiếng!” ông quát lên.
Vũ lấy mấu đá dưới khuỷu trái làm mốc, dùng định giữ phần khí quanh đoạn dây, rồi chịu chênh bằng nhẫn. Cậu không làm khoảng nước ngừng ép. Cậu giữ được mình không bị giật khỏi mép, để dây còn một hướng kéo rõ. Da cánh tay bỏng rát. Tiếng thứ nhất vang từ Phàn, tiếng thứ hai từ An.
Dao Kiều Sơn cắt đứt dây mũi.
Chiếc thuyền bị xô ngang, bung khỏi trụ. Ông đạp lên mép bậc đá khi mạn còn sát, với tay đẩy lưng Cát về phía dây kéo. Đến tiếng thứ ba, Vũ nhả khí, Phàn và An hạ dây về nền vững bằng vòng chặn. Tề cùng Cát trượt qua mép, đập xuống hai tấm ván họ đã bỏ lại.
Không có tiếng thứ tư. Vũ nằm sấp, thở không ra hơi. Dưới cầu, chiếc thuyền xoay một vòng. Mạn gỗ ông vừa vá tách ra trước, rồi sống thuyền vỡ ngang trong tiếng răng rắc rất rõ. Kiều Sơn đứng trên bậc thấp, nhìn nó đi vào khoảng trắng mà không còn dây nào nối về tay mình.
Phàn thả dây kéo Kiều Sơn lên sau cùng. Ông tự buộc vòng, lên được nửa đường còn dừng để gỡ đầu dây khỏi cạnh đá, sợ nó đứt. An giữ người ngồi cách mép thật xa, kiểm số người bằng cách gọi tên. Tề đáp khàn, ôm vai trái, sắc mặt trắng như vôi. Cát nằm yên nhưng còn tỉnh. Vũ cố chống tay đứng dậy, lập tức ngã ngồi, mũi lại chảy máu.
Kiều Sơn lên tới nền, không ngồi xuống ngay. Ông quay lại nhìn vệt nước đã hết những mảnh gỗ lớn, rồi đi tới lấy bình nước cho Cát. Tay ông run làm nút bình không mở được. An nhận bình, mở bằng tay trái rồi đưa lại. Không ai nhắc chuyện thuyền lúc ấy.
Họ phải rút theo đường bộ. Phàn cắm nêm đỏ trước phần cầu chưa đi, không cho ai quay xuống nhặt đồ. Lã ở bãi đầu gỡ ghế kéo để làm cáng tạm. Ông nhận Tề trước, vì vai người thợ trẻ có dấu trật hoặc gãy. Cát được dìu giữa Kiều Sơn và Phàn; chân phải ông đã bị chèn lâu, chưa biết tổn hại tới đâu. Vũ đi sau cùng, một tay giữ dây bảo hộ, tay kia ép miếng vải dưới mũi.
Đến vòm có hai chân không đều, An dừng mọi người lại. Nước vừa phủ qua đường về cũ. Cô so dấu trên trụ với bản đo, chọn bậc cao vòng qua khu cạo cặn. Kiều Sơn nhìn chỗ ấy, nói đi được nhưng phải bỏ ván cáng rộng, thay bằng dây treo ngắn. Họ chuyển Tề ngay trên nền khô rồi mới bước vào. Vũ nhận một đầu cáng nhẹ, bị Phàn đổi sang giữ đèn vì cánh tay cậu vẫn run.
Cậu không cãi. Mỗi bước Tề rên lên, cậu giơ đèn thấp hơn cho người khiêng thấy cạnh đá. Cậu đã giữ được đúng ba tiếng khi cần, và vẫn có rất nhiều việc cậu không đủ sức làm tiếp. Trong đường hẹp, việc chấp nhận để người khác đổi mình ra khỏi đầu cáng giúp cả nhóm đi nhanh hơn.
Họ về tới chợ khi nền bắt đầu sáng. Bà Dư bỏ tay khỏi mẻ bột, tới nhìn áo Cát. Ông không phải người bà đợi. Cát nhận ra chiếc cốc men Kiều Sơn đưa, đưa tay che mắt. Ông đã làm cùng chồng bà ở đội chân cầu, nhưng rời nhóm trước một lần sập bậc; ông chỉ biết chỗ họ mắc lại, chưa biết sau đó. Bà Dư nhận cốc, hỏi đúng nơi ấy ở đâu, rồi để ông đi chữa trước khi hỏi tiếp.
Ông Mẫn nẹp vai Tề, thay băng cho Cát và bắt Vũ nằm nghỉ vì dấu chịu áp quá mức. Cậu nằm ở mép mái, nghe Phàn kể lại từng đoạn. An sửa bản đồ bằng tay trái, lần đầu gạch hẳn đường thuyền đã mất, không giữ nó thành nét đứt còn có thể dùng. Cô ghi giờ và dấu nước đổi hướng, cùng khoảng trễ tiếng gõ hai đầu.
Kiều Sơn ra ngồi trên bậc có nồi rau. Vũ đợi hết chóng mặt mới tới. Cậu định nói mình sẽ kiếm một chiếc thuyền khác trả ông. Kiều Sơn nhìn cậu, vẻ mệt mỏi hiện rõ dưới ánh sáng trắng.
“Ngươi biết ta đóng nó bao lâu không?”
Cậu lắc đầu.
“Thế đừng tính giá vội.”
Vũ ngồi xuống cách ông một khoảng, không nói tiếp. Kiều Sơn lấy con dao đã cắt dây, rửa lưỡi thật lâu trong bát nước. Ông kể sống thuyền dùng gỗ mua bằng hai mùa chở hàng, mạn bên phải có vết con gái ông tập đóng đinh. Nó đóng lệch một chiếc, ông đã để nguyên vì chỗ ấy vẫn kín nước. Ông không hối tiếc việc cắt dây; điều ấy không khiến ông hết đau khi nghĩ đến chiếc đinh.
Vũ hỏi cậu có thể làm gì ngay hôm nay. Kiều Sơn đưa cậu tờ danh sách đồ đã mất, nhờ chép một bản cho tháp biết: thùng nước, một cuộn dây, bộ vá, thức khô, chiếc thuyền. Dòng cuối ông tự viết, ép bút xuống mạnh đến mức Vũ nhìn được vết hằn ở mặt sau.
An mang phần bánh ra, đặt giữa hai người. Cô nói đã tìm thấy một lối rút bộ chỉ mở ở lượt nước thấp, cần ba lần kiểm nữa; không có thuyền, kế hoạch phải làm lại. Kiều Sơn nghe hết, cầm bánh bẻ đôi rồi bảo ngày mai ông vẫn đi kiểm, sau khi ngủ đủ và xem tay Vũ không còn run. Ông muốn giữ quyền chọn chuyến kế tiếp của mình.
Sáng theo cách tính của tháp, Phàn mang về một mảnh mái chèo vớt được ở rãnh thấp. Cán đã gãy, mặt chèo chỉ sứt ở mép. Kiều Sơn nhận, lật xem dấu dao mình từng khắc. Ông phơi nó dưới chỗ mái yên, không hề nói có thể ghép lại chiếc thuyền từ một mảnh như thế.
Lã ngồi cạnh ông, hai người trao đổi về lối rút mới. Người thợ chống nạng bảo khi kiểm đủ, ông muốn đi ngay. Chân ông không hợp tiếp tục khảo cầu, và bảy năm đã là một quãng đợi dài. Kiều Sơn gật, lấy mảnh than sửa chiều quai túi cho ông đeo khỏi đè vào nạng.
Vũ thay vải ở cánh tay bỏng rát. An ghi rõ sau lần dùng nhẫn ba tiếng cậu phải nghỉ, không tính ba tiếng ấy thành sức có thể lặp tùy ý. Cô đưa bản cho cậu kiểm, bắt cậu tự ghi dấu chảy máu mũi vào phần cuối. Cậu viết chậm nhưng không bỏ.
Dưới bậc đỗ tháp, khoảng trống chiếc thuyền để lại rộng hơn Vũ tưởng. Kiều Sơn xuống đó, tháo hai vòng dây còn buộc ở cọc đem lên, cuộn ngay ngắn cạnh mảnh chèo. Rồi ông ngồi vào bàn cùng An, hỏi cần mang bao nhiêu nước cho đường bộ. Mọi người kéo ghế lại, bắt đầu đếm từ những chiếc bình họ thực sự còn.
Buổi tính nước bị ngắt vì Tề sốt. Đàm Lưu gọi người chạy xuống chợ mời ông Mẫn, còn Phàn lấy thêm chăn khô. Vũ định đứng lên, Kiều Sơn giữ khuỷu tay cậu lại. Người đi nhanh nhất hôm nay là Phàn, và cô đã chạy ra cửa. Cậu ở lại đun nước, không đốt quá nhiều vỏ vì nồi nhỏ có thể cạn trước khi người chữa tới.
An nhận đọc lại đường đưa Cát ra khỏi chân cầu. Người thợ nằm trên giường gần cửa, thỉnh thoảng dừng lời vì chân đau. Ông nhớ một bậc hẹp không có trong bản cũ, cũng nhớ đội mình từng đóng mốc ở đó. Cô ghi cả lúc ông không chắc. Khi tay trái mỏi, cô đặt bút xuống, nhờ Lã vẽ bằng than thay vì cố nắn thêm.
Kiều Sơn bưng chậu nước ấm lên thay chỗ đã lạnh dưới chân Cát. Ông kiểm tấm vải lót rồi mới trở lại bàn, đôi tay làm chậm hơn thường lệ. Lúc Phàn cùng ông Mẫn về, nước vừa đủ nóng. Vũ nhấc nồi bằng hai miếng vải, mang tới chỗ được chỉ, rồi về ngồi cạnh bảng nước chưa tính xong. Dòng ghi phần của Tề vẫn để nguyên, chờ đến khi cậu thợ tự uống được.
Chương 89: Một người trở lại đường cũ
Quyển V — Bên kia Thiên Môn