Chương 84: Thư gửi qua khe hẹp
Quyển V — Bên kia Thiên Môn
Bạch Nghiêu đập vào thùng xe ba tiếng, đợi người phía trước nhấc bánh rồi mới kéo. Trục gỗ rên lên, thoát khỏi rãnh bùn đúng lúc lớp sương trắng tràn tới chân đê. Trên xe có hai bà cụ, một đứa bé say xe và sáu thúng giống lúa. Người chủ xe nhất định không bỏ giống. Nghiêu cũng không bắt bà bỏ; cậu đã nhìn bãi ruộng dưới đê, nơi hạt nào gieo xuống cũng bị sương làm rỗng.
Triệu Kính giữ cửa lều bằng sống kiếm, cho đoàn xe đi qua. Anh không dùng kiếm chém sương. Mỗi khi nền trời trắng lên, anh đóng tấm phên bọc vải ướt để người bên trong khỏi hít khí lạnh quá nhanh. Chỗ cánh cửa nối với phên đã được vá ba lần. Lần này Kính để Nghiêu giữ phên, tự cúi xuống chèn thêm bao đất.
“Dây vẫn không có tin?” Nghiêu hỏi.
“Không. Đừng vừa kéo xe vừa nhìn cửa.”
“Ta nhìn xem có phải trả phí xe qua cửa không.”
Kính không đáp. Cả hai cùng nhìn đoạn dây neo đứt treo dưới cọc lều. Nghiêu quay mặt đi trước. Cậu nhận thúng giống cuối, đẩy vào chỗ khô, rồi chạy theo tiếng Tô Ninh gọi.
Trong lều chữa, một phu khuân vác đang cố đứng dậy vì người em chưa về. Tô Ninh giữ vai ông, bảo chân bị bỏng lạnh chưa được tì xuống. Nghiêu định nói người em hẳn đang ở hàng chờ cơm, nhưng gặp mắt cô liền dừng. Cậu không biết thì phải đi tìm. Cậu lấy tên và chiếc khăn đánh dấu của người em, chạy qua ba dãy lều, cuối cùng tìm thấy anh ta đang gánh nước ở bờ giếng cạn.
Khi hai anh em gặp nhau, Tô Ninh mới giao Nghiêu một danh sách thiếu thuốc băng. Cô gạch những thứ không thể mua kịp, chỉ giữ bốn món. Trên cổ tay cô có vết dây lằn vì buộc cáng suốt từ sáng. Nghiêu đưa phần bánh mình chưa ăn, cô bẻ nửa trả lại.
“Anh có thể xuống kho xin giấy khô. Tôi cần ghi số người chuyển đi.”
Cậu gật, nhưng lúc ra khỏi lều, ánh sáng trên trời lại đổi. Trong tiếng phên rung, cậu chợt nghe một tiếng gõ rất mỏng, khác hẳn tiếng gió suốt những ngày qua.
Ở Bạch Không, Vũ đang giữ bụng sát một mỏm đá. Khe thư nằm dưới nền tháp, phải đi qua hai khoang bể mới tới. Đàm Lưu dẫn họ đến cửa khoang rồi ở lại giữ chốt; An và Kiều Sơn bò vào cùng cậu. Mốc chỉ được đứng phía sau bà, mặt bí xị vì người lớn không cho nó xem thử.
Khe chỉ rộng hơn hai ngón tay, mở giữa hai lớp đá không chạm nhau. Hơi từ trong khe thổi ra theo từng lượt, mùi bùn và khói bếp thoảng qua rất nhạt. An đặt sợi lông vào đó, sợi lông biến mất. Kiều Sơn thả một mẩu lá đồng. Nó bị cuộn lại, mắc vào mép rồi bật trả, cắt một vết trên tay áo ông.
“Không gửi thứ sắc nữa,” An nói.
Vũ đưa bông hoa gỗ của Lã. Cậu buộc quanh nó một sợi chỉ mảnh, định giữ đầu bên này để biết vật có qua hết không. An ngăn lại: chỉ có thể mắc, kéo vật ngược vào phần đang ép. Họ tháo chỉ, bọc hoa bằng mảnh vải. Trên vải, An vẽ ba nét người và một tháp có lỗ cửa vuông. Cô không nhét thêm bản đồ; khoảng khe quá hẹp, giấy gấp dày sẽ mắc như đồng.
Gió im. Vũ đưa tay gần khe, cảm được hai lớp lạnh nóng đổi nhau. Cậu dùng nhận phân biệt lúc áp giảm, không cố mở khe rộng. Lượt đầu cậu ra hiệu quá muộn. Mẩu vải bị hút nửa chừng rồi rách, bông hoa văng vào góc. Kiều Sơn cúi nhặt, chỉ cho cậu vết lõm mới trên cánh hoa. Nếu họ gửi thuốc hay bình nước, thứ qua tới ngoài sẽ không còn dùng được.
Họ chờ thêm hai lượt. An lấy chiếc đồng hồ cát ra rồi cất lại, dùng tiếng gõ của Đàm Lưu đếm khoảng. Khi Vũ giơ hai ngón tay, cô thả mảnh vải khác, chỉ bọc một lá gỗ mỏng khắc hình tháp. Mảnh vải lướt qua khe không tiếng động. Kiều Sơn áp tai xuống nền, nghe rất lâu rồi lắc đầu. Họ không thể biết nó tới đâu.
Vũ muốn viết tên Nghiêu cho lượt tiếp. An bảo đợi. Họ chỉ còn ít vải khô, và không được biến cái khe chưa hiểu thành nơi trút hết những lời lo lắng.
Nghiêu tìm thấy mảnh vải trong rãnh tháo nước phía sau lều gác. Cậu phải dỡ hai tấm phên mới lấy được, bị Kính mắng vì tháo đúng lúc sương lại tràn. Nhưng khi thấy ba nét người dưới hình tháp vuông, Kính bỏ dở câu. Anh chạy đến mép cửa sáng đã khép, so hình tháp với những vòm xa mờ trong lớp trắng.
“Nó có thể từ chỗ khác,” anh nói.
“Có thể.” Nghiêu lật mảnh vải. Mép vải có kiểu thắt cuộn An thường dùng để giữ giấy không bung. “Ta cần xác nhận.”
Cậu lấy một miếng gỗ mỏng, khắc hình mái chèo cùng ba vạch ngắn, dấu của Kiều Sơn đã dùng khi bước qua cửa. Từ cái rãnh nhìn vào chỉ thấy một đường tối chập chờn. Nghiêu muốn buộc dây, rồi chạm phải đầu dây neo đứt treo trên cọc và thôi. Cậu nhờ Kính giữ tấm phên che gió, thả miếng gỗ vào lúc rãnh hút một hơi ngắn.
Hai lần đầu gỗ chỉ rơi xuống bùn. Lần thứ ba nó biến mất.
Nghiêu ngồi xổm chờ, tới lúc chân tê không đứng được. Một người coi trạm Thiên La đi ngang, đòi xem cậu tháo phên làm gì. Kính đưa sổ người chuyển lều, nói phải kiểm rãnh tránh khí ép lọt vào chỗ chữa. Người coi trạm nhìn mảnh gỗ còn lại trên đất, không bị lời ấy thuyết phục hoàn toàn. Anh ta bắt họ dành lối cho đội sửa cọc đi qua và cử người quan sát.
Tô Ninh đến khi một miếng vải khác rơi ra, trên đó có hình mái chèo đáp lại cùng nét nghiêng giống bàn tay. Cô đọc rất lâu rồi ngồi xuống cạnh Nghiêu, hỏi khe giữ được bao nhiêu chữ.
“Chưa biết. Chắc đủ để bảo Vũ đừng ngu.”
“Vậy anh viết điều có ích hơn. Cậu ấy đã nghe câu đó nhiều rồi.”
Cô đưa một miếng giấy dầu nhỏ, chỉ cho cậu cách cuộn mép để không thấm. Nghiêu muốn ghi tên từng người còn sống. Tô Ninh gạch bớt, giữ số người, nơi chữa và lời dặn về nước. Sau cùng chỉ còn mười bốn chữ. Người coi trạm quan sát từ xa, Nghiêu chép thêm một bản cho anh ta, cùng yêu cầu đừng cho người đập khe cho rộng vì phía trong đang có người.
Anh ta nhận tờ giấy nhưng chưa hứa. Kính đứng cạnh cọc cho đến khi anh ta cất búa khỏi tay một thợ vừa tới. Lần đầu từ lúc cửa khép, Nghiêu thấy mình có việc cụ thể để làm cho ba người bên kia, dù việc ấy nhỏ đến mức nằm gọn trong lòng tay.
Miếng giấy dầu tới vào lượt nền sẫm tiếp theo. Nó mất một góc, ba chữ cuối bị bùn che, song nét Nghiêu vẫn nhận được: ngoài sống, lều phía tây, tránh nước bạc. Kiều Sơn lật tờ giấy mấy lần, dùng móng tay gỡ bùn thật nhẹ. Ông giữ chỗ viết sống dưới ngón cái, không nói gì.
An viết trả lời: “Ba người sống. Tháp trống. Cần thời gian. Đừng phá khe.” Cô đọc từng chữ cho Vũ và Kiều Sơn, hỏi có sửa gì không. Vũ muốn thêm lời gửi Tạ Hoài, thêm hỏi ông Trương, thêm cả câu đùa về Nghiêu tính phí thư. Rồi cậu nhìn tờ giấy chật vừa lòng bàn tay, bảo để nguyên.
Họ gửi thư sau ba lượt thử bằng mảnh vỏ. Chưa có hồi đáp ngay. Đàm Lưu đòi đóng cửa khoang vì nước ngoài bể sắp lên. Vũ xin chờ thêm, bà nhìn dấu nước chạm mắt cá cậu. Cậu rút chân về, tự kéo chốt. Bỏ khe thư ở phía sau khiến ngực cậu nặng trĩu, nhưng nếu nước ép vào khoang, cả tháp sẽ thiếu bể chứa ở lượt tới.
Trên lầu, Mốc đang cắt giấy thành những miếng nhỏ theo đúng kích thước An đã đo. Nó hỏi có gửi được lời cho mẹ ở chợ không. An nói đường đó khác, phải kiểm riêng; còn thư tới ngoài chỉ gửi lúc cả hai đầu có người trực. Đứa trẻ đặt kéo xuống, hơi thất vọng nhưng không mè nheo. Đàm Lưu hứa ngày mai cho nó về chợ cùng khách.
Lã nhận lại bông hoa dập một cánh, xoay xem rồi bỏ vào hộp. Ông bảo làm lại được, nhưng muốn biết thư sau có thể hỏi chị gái ông còn ở Vân Tân không. Vũ nói sẽ ghi yêu cầu vào lượt được phép, không hứa câu trả lời. Người thợ gật, lấy thêm một mảnh gỗ mỏng để vót.
Khi ăn tối, Kiều Sơn cất tờ giấy dầu cạnh vật của con gái. Ông hỏi An liệu có nên hẹn một lúc cố định cho khe thư. Cô chỉ vào những vạch nền trên xà: cần thêm ba lượt quan sát mới biết khoảng nào lặp đủ gần nhau. Vũ nhận lượt trực giữa, Kiều Sơn nhận lượt cuối; Đàm Lưu chỉ nhận người thức khi họ đã ngủ trước đó, không cho ba khách gắng hết cùng một lúc.
Bên ngoài cửa, Nghiêu vẫn phải đẩy xe và Tô Ninh vẫn phải thay băng. Phía trong, tháp còn một bộ gõ cần giữ. Vũ cuộn mảnh giấy xác nhận mình sống vào hộp khô. Sau nhiều lần muốn gửi thật dài, cậu đã gửi được đúng bốn câu, và từng câu đều có chỗ cho người ở ngoài hành động.
Lượt thư đáp bị chậm hai lần vì lều chữa phải chuyển lên gò đất. Một cơn sương luồn dưới hàng bao chắn, làm chỗ chiếu của người phu khuân vác ướt lạnh. Tô Ninh gọi Nghiêu khi cậu đang gọt gỗ. Cậu chạy tới với hai bàn tay dính dằm, bị cô đưa thẳng tới chậu rửa trước khi cho chạm vào cáng.
Người phu muốn tự bò, sợ mất phần việc và tiền công nếu phải nằm lâu. Nghiêu không hứa trạm sẽ trả đủ. Cậu lấy phiếu công, ghi số ngày và gọi chủ đoàn xe đến ký ngay cạnh giường. Người chủ cằn nhằn phải nuôi người chẳng làm được gì, nhưng Tô Ninh kéo ông ta nhìn chân bị phồng rộp rồi hỏi có muốn tự nhận việc khiêng bao qua sương không. Ông ta ký, nét chữ ấn rách cả giấy.
Nghiêu khiêng đầu cáng phía chân, đi chậm qua con dốc lầy. Kính đi trước mở phên, vai chạm vào một người coi trạm vừa tới ngăn đường.
“Lối này dành cho vật liệu chống cửa,” người ấy nói.
“Người chữa đi qua mất bao lâu?” Kính hỏi.
“Không biết các ngươi có bao nhiêu người.”
Tô Ninh đọc số giường, số cáng, nói đúng khoảng họ cần. Người coi trạm nhìn hàng bao chờ trên xe rồi chỉ cho họ một đường sát mép đê, yêu cầu không dừng giữa đoạn. Kính nhận điều kiện, tháo tấm ván của mình lót chỗ bùn để cáng qua nhanh hơn. Không ai được đường tốt nhất, nhưng cả hai việc cùng tiếp tục.
Đến gò, Nghiêu trở lại lấy ống giấy bên khe. Một mẩu thư đã tới từ lúc không có ai trực, bị ép vào bùn gần hết. Cậu ngồi nhặt từng sợi vải, đọc được chữ tháp và lời đừng phá khe. Cơn bực vì mình bỏ lỡ biến thành cảm giác lạnh ở gáy. Nếu cậu đã mang cáng chậm thêm chút nữa, lời báo sống có thể mất hoàn toàn.
Cậu gọi một phu quen tới, cùng làm hộp hứng có mái che và một thanh gỗ kêu khi vật rơi vào. Phu ấy chỉ nhận canh trong lúc Nghiêu đi giao thuốc; anh còn phải tìm gia đình ở lều bên. Nghiêu viết lịch trực lên nắp hộp, để khoảng trống cho những giờ chưa có người. Cậu đem lịch cho người coi trạm Thiên La, xin ghi những lúc họ định thử cửa. Người ấy chần chừ rồi điền hai khoảng, gạch rõ một khoảng chưa được phép đưa tin. Nghiêu giữ cả dấu gạch ấy.
Tối xuống, cậu mới gửi được hai chữ “đã nhận”. Rồi cậu gói dao gọt gỗ, đi ngủ dưới mái xe để sáng còn đủ sức đẩy những thúng giống. Trong hộp hứng, mảnh giấy đầu tiên được đặt trên một miếng vải khô, bên cạnh lịch những giờ cả hai phía còn có thể chờ nhau.
Chương 85: Buổi chợ trong thành lặng
Quyển V — Bên kia Thiên Môn