Chương 104: Tạ Hoài trả kiếm
Quyển VI — Người trở về
Tạ Hoài chờ Vũ ở sân trước nhà kiểm, mặc áo thường không thêu dấu phụ trách đường. Ông gầy hơn, tóc bạc ở thái dương nhiều thêm, chiếc ghế bên cạnh kê một mảnh gỗ vì chân lệch. Thấy Vũ nhìn ghế, ông bảo ngồi bên kia, chỗ này dành cho người quen chịu được tiếng kêu của nó.
Vũ kéo ghế còn lại, đặt túi xuống bên trái. Hai người nhìn cánh tay cậu một chút rồi thôi. Ông đã nhận đủ tin, không giả vờ mới biết để hỏi cậu kể lại từ đầu. Ông chỉ hỏi gần đây còn lén dẫn khí qua bên phải không. Cậu đáp không, đưa cuốn ghi đã bớt chữ méo. Tạ Hoài đọc, gật ở phần tự ngừng, gạch một chỗ cậu vẫn tính theo ngày khỏe nhất.
“Thầy cũng sửa giống Phàn,” cậu nói.
“Vậy cô ấy làm việc tốt hơn người cứ cần hai người nhắc cùng một câu.”
Cậu cười, rồi nhìn cánh cửa phòng kiểm. Trong ấy có người từ những vùng chịu lũ năm cũ đang chờ. Một phụ nữ ôm bọc vải đã phai, cạnh bà là người trẻ ghi tên. Tạ Hoài không giới thiệu họ như phần việc riêng mình đã giúp. Ông đứng lên, tự vào xếp chỗ sau khi người giữ sổ gọi.
Vũ định nói sẽ xin cho ông giữ chức tới hết việc đài, vì lúc này nhóm cần người biết ngưỡng. Ông dừng ở cửa, nhìn ra rất lâu.
“Con tới nghe. Đừng tới để lấy việc đang cần làm đổi với việc ta đã làm.”
Vũ ngồi lại, cảm giác bị chặn đau hơn lời mắng. Ông không cấm cậu nói phần đã biết, chỉ không cho cậu dùng lòng biết ơn như một thứ đủ che chỗ người khác cần hỏi.
Trong phòng có một mô hình then phía nam, các phần mới tô màu khác để không ai tưởng tất cả là vật gốc. Người kiểm đưa ngày lệnh, người giữ chứng đưa bản ký, nhân chứng được hỏi riêng điều họ nhìn thấy. Tạ Hoài trả lời từng câu, chỗ nhớ được nói nhớ, chỗ dựa giấy nói dựa giấy.
Ông đã nhận lệnh mở ngưỡng trong lần vận hành cũ, giữ người dưới làm theo giờ phân dù chưa đủ xác nhận mức nhận ở hạ lưu. Ông không biết trước mọi hậu quả, nhưng biết phần kiểm chưa xong. Khi ngưỡng mở, sức ép góp vào dòng lũ đang lên vì mưa; phía nam không có khoảng rút đủ như người trên dự tính. Ông đã làm việc cứu người sau đó. Phần ấy cũng được ghi, không thay cho lệnh ông nhận và đã cho thực hiện.
Vũ nhìn ngón tay ông trên mô hình. Bàn tay này từng chỉ cậu cách dừng khi mới dẫn khí, từng giữ cậu khỏi làm hỏng mình. Nó cũng từng đặt lên một then trong chuỗi việc góp làm cha mẹ cậu chết. Hai điều cùng thật, không chịu tách nhau để cậu dễ nhìn hơn.
Một người trong phòng hỏi có phải mọi người chỉ đang tìm một người cấp dưới nhận thay lỗi trên đài. Tạ Hoài đáp không thể vì có người cấp cao hơn ra lệnh mà phần ông làm biến mất; cũng không thể gom toàn bộ mưa lũ, mọi quyết định và những người chết vào tay một mình ông để các người khác thôi phải trả lời. Người kiểm giữ cả hai câu trong bản.
Người phụ nữ mang bọc vải nói lúc ấy nhà bà được hẹn ngừng một lượt để đưa người yếu lên cao. Lệnh ngừng không tới. Tạ Hoài nghe hết, trả lời trong phần việc mình giữ, ông đã không yêu cầu xác nhận lại trước khi cho chạy tiếp. Ông không nói mình cũng đau hay cũng đã mất gì để người ấy phải nhẹ giọng.
Tới lượt Vũ, cậu kể phần ông đã dạy, đã cứu, những lần bị hạn quyền vì giúp tìm chứng. Cậu nói rõ không biết việc trên then vào ngày cũ ngoài lời khai và vật chứng đã công bố. Cậu không gọi mình thay tất cả dân Thanh Phong tha cho thầy. Khi ngồi xuống, cậu vẫn thương ông, vẫn giận một phần, và không cần chọn một cảm giác để xóa cảm giác còn lại.
Buổi làm việc kết thúc lúc sân đổ nắng. Kết luận ở Thanh Vân là Tạ Hoài rời chức phụ trách đường, nộp kiếm hiệu cùng quyền điều người và tiếp tục có mặt trong những buổi đối chiếu sau. Phần trách nhiệm liên tông và việc bồi hoàn chưa kết thúc ở đây; không có một lời từ chức khiến mọi câu hỏi của người dân tự đóng lại.
Ông mang kiếm ra bằng hai tay. Vũ đã thấy nó treo trên người ông qua bao nhiêu chặng, nay đặt ngang bàn nhận, dây kiếm được cuộn gọn chứ không ném xuống như một màn đoạn tuyệt. Người giữ vật kiểm dấu, ghi nhận và đưa ông tờ giấy. Ông đọc hết trước khi ký.
Vũ đứng bên bậc, hỏi nếu đài đổi áp gấp, thầy không có quyền điều người thì làm sao. Tạ Hoài trả lời ông có thể báo, đề nghị và nhận phần được giao. Những người khác sẽ quyết việc của họ. Ông đã quá quen nói phải làm vì mình biết hơn người dưới; học cách giúp mà không có lệnh trong tay cũng là việc ông cần làm.
Cậu hỏi ông có tiếc kiếm không. Ông nhìn chỗ vừa để trống bên hông, nói có, nhất là tiếc những người từng chịu nghe nó hơn chịu nghe miệng ông. Câu đùa khô khiến Vũ cười rồi nghẹn. Ông không vỗ vai phải cậu, chỉ kéo túi khỏi chỗ dây sắp tuột.
Họ ăn cơm ở quán dưới sân, gọi hai bát canh rau. Tạ Hoài tự trả phần mình. Một đệ tử tới hỏi đường xe vật liệu, quen miệng chờ ông ra lệnh, ông chỉ tới người vừa nhận chức và giúp cậu ta sửa nút dây đang thắt sai. Đó là lần đầu Vũ nhìn rõ một quyền đã trả có thể tiếp tục được trả trong những việc nhỏ, chứ không chỉ nằm ở thanh kiếm trên bàn.
Người phụ nữ mang bọc vải ra sau cùng. Bà không tới bàn cơm, chỉ dừng ở cột đợi người giữ sổ tìm một tờ thiếu. Tạ Hoài đứng lên hỏi có việc nào ông còn phải trả lời. Bà mở bọc, đưa những phiếu cư trú đã qua nhiều lần đổi dấu. Sau lũ, gia đình ở nhờ rồi bị ghi là tự bỏ đất cũ, khoản được nhận vì thế khác với nhà bên.
Ông xem ngày, nói ông không có quyền đổi phiếu. Bà bảo mình biết, bà không xin một ân huệ khác. Bà muốn người từng nhận lệnh ở ngưỡng xác nhận việc chuyển khi ấy không phải nhà bà tự muốn. Nếu ông nhớ không được thì ghi không nhớ, đừng để một nét trống bị người sau đọc thành bà nói dối.
Tạ Hoài nhận giấy, đọc lại điều mình biết trước mặt bà và người ghi. Ông chỉ xác nhận phần có mình, không ký cả những chỗ không thấy. Bà kiểm đủ rồi cất, không cầm tay cảm ơn. Ông nhìn theo, trở về bàn canh đã nguội, tự ăn tiếp. Vũ không hâm lại giúp ngay; cậu hỏi có cần gọi người giữ sổ mang tới bản ông vừa ký để lần sau còn đối chiếu. Ông gật, nhờ cậu làm đúng việc ấy.
Sáng hôm sau, Tạ Hoài tới xem bài tập bằng tay trái của Vũ theo giấy được phép. Ông không mang một bí pháp chữa thương. Ông mang hai mẩu gỗ, một sợi dây và cái bát sứt mua ở quán. Ông đặt bát dưới khay để Vũ phải nghe tiếng gõ khi khay nghiêng, không chỉ nhìn một dấu đã nhớ.
Cậu dùng nhận chọn chỗ, định giữ mốc, tán nhả rồi nghịch một đoạn nhỏ. Tới phần đổi, tay trái giật chậm, khay đập vào bát. Tạ Hoài không nâng hộ bằng tu vi. Ông dừng, hỏi lúc ấy cậu nghe tiếng gõ ở đâu và đang tin dấu nào. Vũ trả lời mình chờ tiếng từ phía thầy, còn bát kêu ngay dưới khay. Ông bắt cậu nghe lại khoảng gần trước khi đợi tín hiệu xa.
“Mai có tới chín trạm, con đâu nghe hết được,” Vũ nói.
“Thì đừng nhận mình nghe được hết. Mỗi người phải nghe phần ở chỗ họ, còn con cần biết lúc không nhận đủ tin.”
Họ đổi vai. Tạ Hoài ngồi ở chỗ giữ, thương cũ khiến ông phải đặt gối lệch, không chống được lâu. Vũ làm người báo, có lần muốn gọi thêm vì thấy thầy chưa đau. Ông giơ tay dừng đúng mức, bắt cậu nhả. Cậu thấy một người mình từng tưởng luôn biết trước vẫn phải làm việc theo giới hạn thân thể và lời báo của người đối diện.
Khi cất khay, Vũ gọi ông bằng một tiếng thầy rất nhỏ. Cậu nói trong buổi kiểm đã có lúc sợ lời mình kể về việc được ông cứu sẽ làm người ta nghĩ phần hại cũ nhẹ đi. Nhưng nếu im, cậu lại thấy như mình cũng sửa sự thật theo điều muốn người khác nhìn. Cậu chưa biết nên đứng ở đâu cho đủ.
Tạ Hoài đặt chiếc bát sứt xuống giữa hai người. Ông bảo câu trả lời không cần làm mọi phía dễ chịu. Cậu đã nói đúng phần mình thấy, còn người khác có quyền kể phần họ chịu. Không ai trong phòng được lấy tiếng của cậu thay cho những người không còn sống, kể cả chính ông.
Vũ nhìn ngón tay bên trái đang cầm dây. Cha mẹ cậu chỉ hiện lên bằng những việc người sống kể lại, áo và phiếu mang tên Lâm Thuận, Đào Thị Hiền. Cậu không nhớ mặt họ để tìm một vẻ giống trên khuôn mặt thầy. Cậu thương người đàn ông đang đứng đây vì những năm thật đã có, cũng đau vì những năm thật không được có với người khác.
Cậu không đáp một lời tha thứ lớn. Cậu hỏi thầy có định tới nơi bà vừa nói để xem đường nhà họ không. Ông nói có, sau khi được người kiểm cho đi và chính gia đình nhận. Vũ ghi tên nơi ấy, để phần cậu biết nằm cạnh việc còn phải hỏi, rồi gấp cuốn sổ lại.
Khi nghỉ, ông nhờ cậu rót nước vì chân tê. Cậu rót bằng tay trái, làm ướt góc giấy. Ông lấy khăn thấm rồi bảo nước đổ còn lau được, chữ sai phải tự sửa, đừng lẫn hai việc để xấu hổ cả buổi. Cậu bật cười, ngồi sửa số. Buổi tập không làm tay phải trở lại, nhưng chỗ tín hiệu cậu đã nghe nhầm được đưa vào bản để nhóm khác kiểm.
Trước khi rời Thanh Vân, Vũ tới chào người kiểm để hỏi phần nào thầy còn được giúp trong kế hoạch. Cậu không xin đổi kết luận. Người ấy cho phép Tạ Hoài đối chiếu kỹ thuật dưới giám sát, không giao quyền điều trạm hay tuyển người riêng. Ông vẫn phải tới đủ những buổi hỏi về lệnh cũ, lịch giúp phải nhường các buổi ấy.
An tới nhận bản số, gặp Tạ Hoài ở sân. Cô hỏi ông muốn ghi tên thế nào trên phần góp ý. Ông đáp ghi đúng người đã làm và tình trạng quyền hạn hiện tại, đừng giấu chỉ vì sợ người đọc nhìn tên sẽ bỏ cả bản. Cô đồng ý, nhưng nói nếu một vùng không nhận góp ý của ông, cô cũng sẽ ghi nguyên sự từ chối. Ông nhận điều ấy không dễ, song không yêu cầu cô thuyết phục hộ.
Vũ xếp hai mẩu gỗ vào túi. Cậu đã muốn đem về một người thầy còn nguyên quyền để kế hoạch nhẹ hơn; cậu rời núi với một phần giúp đỡ hẹp hơn và một trách nhiệm đã được gọi rõ. Tạ Hoài đi tới bậc cuối, không tiễn ra cổng theo đoàn, vì có giờ hẹn với gia đình người từng bị ảnh hưởng.
Cậu quay lại hỏi lần sau gặp có cần mang kiếm tập không. Ông nói mang nếu có chỗ, còn trước hết đem bản cậu đã sửa cho người khác đọc được. Cậu hứa việc ấy, một việc có thể làm trong ngày, rồi xuống núi cùng An. Đến mái nghỉ đầu tiên, cậu lấy bút ghi giờ dừng của thầy vào phần chú giải, để người đọc biết một người Trúc Cơ hậu vẫn không phải phần sức vô hạn có thể đem thay mọi ca trống.
Chương 105: Chiếc thuyền của Kiều Sơn
Quyển VI — Người trở về