Chương 17: Dòng suối trở giọng
Mục lục cuốn sách120 phần
Phần 17 / 120

Chương 17: Dòng suối trở giọng

Khoảng 13 phút đọc

Quyển I — Rời Thanh Phong

Người đầu tiên họ gặp trên đường về là bác Cường, đang mắng một cây đổ.

Bác đi cùng hai người trạm, mang dây và chiếc cáng vải tốt hơn thứ Vũ với Nghiêu đã ghép. Mảnh giấy ở cọc cho biết họ vào đúng tuyến, nhưng tới gần trưa vẫn chưa ai thấy ra, bác quyết định đi trước thay vì đợi hẳn quá giờ. Nhìn Phạm Trực còn nói được, bác thở mạnh một cái rồi lại mắng cây, lần này nghe nhẹ hơn.

Vũ đặt đầu cáng xuống theo tiếng báo. Vai cậu nóng rát, ngón tay cứng đến mức phải dùng tay kia gỡ khỏi chỗ nắm. Nghiêu đứng im chờ người nhận phần, không giả như mình còn có thể khiêng tới làng. An trao tờ địa chỉ gia đình Trực cho người ở trạm, nhờ gửi tin ngay khi có người về.

Trực nhận ra một người quen, hỏi có ai đã báo mình đổi tuyến không. Người ấy bảo chưa, trạm vẫn tưởng ông đang ở nhánh dưới. Ông lắc đầu, nói sau khi được chăm chân sẽ phải sửa cách báo tin của mình. Không ai bắt ông nói về số đo lúc còn nằm trên cáng.

Cậu muốn đi theo tới trạm, Tạ Hoài đã dặn cần báo làng cả phần khe và áp lạ. An nhận mang bản giấy về, Nghiêu giữ sổ công, còn túi sổ gốc Trực tự cầm. Họ chào nhau ở ngã ba, người đo nước nắm tay từng đứa, lần nào cũng nhìn rõ mặt như muốn giữ tên với người cho đúng.

Lúc quay đi, Vũ mới thấy đôi chân nhẹ hơn vì không có gùi. Cảm giác ấy vẫn làm cậu xót. Bác Cường hỏi đồ đâu, cậu kể rơi dưới khe vì mang xuống không cần thiết. Bác không thêm một trận mắng, chỉ chia nửa gói cơm mang theo. Ăn được miếng đầu, Vũ nhận ra mình đã đói đến mức nghe tiếng rừng cũng thấy khó chịu.


Suối gần làng có tiếng khác.

Vũ nhận ra ngay dưới bãi đá chẻ đôi: âm nước cao hơn, xen một tiếng ù ngắn, mặc dù mặt suối không dâng nhiều. Cậu dừng, An cũng dừng, lấy sợi chỉ đặt ở mép đá. Nghiêu đứng đợi, tay cầm bình, không gõ thêm tiếng đùa như hồi mới tới.

“Đừng đo một mình lúc đang mệt,” bác Cường nhắc.

An đáp chỉ ghi nơi nghe, chiều có người mang đĩa sẽ đối chiếu. Vũ nhìn khoảng nước chảy qua đá, nhớ con thú cứ chúi đầu xuống. Cậu muốn chạy báo ngay, nhưng chân mỏi khiến cậu chỉ đi nhanh được vài bước rồi chậm lại. Bác Cường không để cậu dẫn cả nhóm bằng nỗi sốt ruột.

Ông Trương đợi ở đầu cầu. Ông nhìn một lượt, bắt đầu đếm bằng mắt: ba người, không thiếu ai. Tới chiếc áo mất, ông chỉ hỏi lạnh không. Vũ nói đêm lạnh, giờ đỡ. Ông đưa gùi rỗng khác của nhà, bảo cậu cầm để đỡ thấy hai tay không biết đặt đâu. Cậu nhận, gần như muốn bật cười vì ông đoán đúng.

Tạ Hoài nghe báo sau khi cả ba ăn và rửa vết xước. Ông xem từng tờ, hỏi họ đứng hướng nào, giờ tiếng cộc, tấm ván ngoài rìa có tự đụng không. An giữ rõ phần mất của bản rập. Vũ kể đã so ảnh cổ nhưng không dùng nó định hướng thay mặt đá. Nghiêu nói số nước còn, giờ cắm trại, đoạn đường không qua được.

“Trực còn sống, sổ còn,” Hoài nói. “Việc đó ghi trước. Đồ mất ghi sau, đủ nguyên nhân. Không giấu cái sau, cũng đừng để nó ăn mất cái trước.”

Vũ gật, lần đầu từ lúc gùi rơi có thể nhận niềm vui đưa được người về mà không thấy mình đang xin bỏ qua lỗi. Tạ Hoài sau đó đứng dậy đi đo suối, nhờ họ nghỉ, không cho theo dù cả ba đều muốn biết kết quả.


Chiều, trưởng thôn gọi những nhà ở bãi thấp tới sân nhà thờ họ.

Không có chuông báo chạy lũ. Mọi người còn mang cả việc dở trên tay: một bà cầm kim khâu, bác Cường vác cuộn thừng, bà Lục bế cháu nhỏ nhà hàng xóm vì mẹ nó đang gom rễ. Tạ Hoài đặt đĩa đo lên bàn thấp, nói áp đang đổi không khớp lúc người đóng máng, cần chuẩn bị nếu có nước dâng bất ngờ. Ông chưa thể biết giờ nào hoặc chắc chắn sẽ xảy ra.

Vũ cầm bản ván đã sửa, đề nghị chuyển ngay cả dãy cuối bãi lên nhà thờ họ. Cậu nói nhanh, chỉ lối mình nghĩ rộng nhất. Một người hỏi trâu bò để đâu. Người khác hỏi hũ giống nếu đưa lên đông người có ai trông, hay lẫn một lần là cả mùa chẳng biết của ai.

“Người trước đã, đồ tính sau,” Vũ đáp.

Bà Lục ngẩng lên. “Lúa giống với thuốc cho người già không phải đồ vớ được cái khác là thay.”

Cậu khựng. Bà không giận, vẫn đang ru đứa nhỏ, nhưng mắt nhìn cậu rất thẳng. Bác Cường nói đường Vũ vẽ đi qua bậc hẹp, người không thì được, dắt bò sẽ kẹt. Ông muốn đi vòng sau vườn, dài hơn nhưng không chặn lối người khác. Một phụ nữ ở cuối bãi, chị Hảo, không chịu ngủ chung nhà thờ họ vì mẹ già không ngồi dậy được dễ, chuyển đi chuyển về làm bà kiệt sức.

Vũ tưởng phản đối như vậy sẽ khiến kế hoạch không còn. Cậu nhìn trưởng thôn chờ người lớn ra lệnh. Ông chỉ nhấc ghế, trải thêm một tờ giấy.

“Vậy chia. Nhà nào đưa người già lên trước, ghi. Nhà nào cần người khiêng, ghi. Không cần cả làng đi cùng một giờ mới gọi là chuẩn bị.”

An nhận bút. Cô không hỏi từng nhà có nghe lời Vũ hay không, hỏi số người, vật cần mang và đường đã thử. Tờ giấy có những dòng khác nhau bắt đầu trông giống làng hơn tấm ván chỉ vẽ một mũi hướng lên của cậu.


Vũ tới nhà chị Hảo trước khi trời tối.

Cậu không mang theo lời giục. Cậu hỏi đường quanh vườn có thể đặt cáng qua không, rồi cùng chị khiêng thử một thúng trấu theo đúng độ rộng. Chỗ giữa hai gốc cây phải xoay nghiêng, người nằm sẽ bị xóc. Cậu đo lại, đề nghị tháo một đoạn phên khi cần; chị bảo phên giữ gà, tháo lúc tối gà sẽ chạy hết.

“Cháu buộc tấm khác tạm ngay bây giờ. Nếu không phải đi thì ngày mai trả lại như cũ.”

Chị nhìn cậu, gật. Hai người làm một khoảng, mẹ chị nằm trong nhà gọi hỏi ai đang chặt cây. Chị giải thích không chặt, chỉ mở lối. Vũ nghe giọng bà quở vì tưởng làm mất cây đã trồng nhiều năm, bỗng hiểu vì sao câu “đồ tính sau” của mình nghe dễ đến thế với người không phải bỏ lại nó.

Bên nhà bà Lục, cháu trai đã được gửi ngủ trên cao, bà vẫn ở lại thu rễ. Vũ hỏi bà có cần thêm người, bà nhờ kê kho lên khỏi mặt đất và gắn nhãn. Bà không hứa sẽ chạy ngay khi cậu gọi. Bà hứa nếu nghe ba tiếng gõ dài theo dấu làng đã thống nhất, sẽ cùng nhóm bên cạnh đi theo đường sau vườn. Cậu ghi điều ấy, để mình không tới nơi rồi trách bà sao chưa ở chỗ đã tưởng.

Nghiêu giúp chia tín hiệu, dùng tiếng gõ ngắn dài đủ khác để khỏi lẫn với người sửa guồng. Có người nghe kém, họ thêm người chạy gọi từng nhà, không coi âm thanh giải được mọi việc. An vẽ mỗi chỗ gọi trên bản riêng, hỏi ai chịu trách nhiệm nếu người giữ trống đi vắng.

Vũ nhìn họ, thấy khó chịu vì kế hoạch đã chẳng còn chỗ nào đúng nguyên ý cậu. Cậu chịu cảm giác ấy, tiếp tục buộc nhãn. Đến khi chị Hảo mang ra một bát nước, cậu nhận và hỏi đoạn phên mới đã giữ được gà chưa.


Họ thử chuyển người vào một buổi chiều không mưa. Bác Đặng nằm lên cáng làm người giả đau chân, nói sẽ chịu hợp tác với ai không làm đầu bác đập cây. Anh Bình giữ đầu sau, Vũ giữ trước, Nghiêu đi dẹp đường, An đứng tại chỗ ngoặt ghi thời gian.

Qua ngõ hẹp, chiếc xe chở chum của một nhà khác vừa ra, chặn hết lối đã vẽ. Chủ xe bảo chiều nào mình cũng đi giờ ấy, chẳng ai hỏi trước. Vũ định nhấc cáng qua phần đất mới đắp, bác Đặng lập tức ngồi dậy.

“Nếu ta thật không ngồi được thì sao?”

Cậu đứng im, tay vẫn giữ. Đất mới trông phẳng nhưng mềm dưới gót, đúng là không nên đưa người nằm qua đó. Cuối cùng họ đặt cáng xuống chỗ khô, cùng chủ xe kéo lui một đoạn để mở lối. Thời gian lâu gấp đôi lúc thử không người. An ghi con số thật, không lấy lần nhanh hơn để tấm kế hoạch đẹp.

Một cụ ở đầu ngõ không nghe tiếng gõ báo. Nghiêu phải tới tận cửa, phát hiện bà còn tưởng mọi người đang tập hát đám cưới. Cậu ta quay ra, viết tên nhà vào danh sách gọi trực tiếp, không chỉ thêm tiếng gõ to hơn. Bà đứng ngoài cười rồi mang rổ cho nhóm mấy quả ổi nhỏ, bảo diễn lại lượt nữa khi mình đã biết.

Tới kho dược liệu cuối bãi, anh Bình muốn dồn các bao rễ khô vào đó vì sàn cao hơn nhà dân. Vũ cùng anh kiểm cột và đường lên, thấy cột còn chắc, sân có hai lối. Bác Đặng chỉ phần đất bờ phía dưới đã bị nước khoét, bảo lúc có nước phải tránh đứng sát mép, dù mái không hỏng. An vẽ thêm khoảng gạch chéo ấy.

Vũ nhận sẽ buộc một dây ranh trước sân kho. Anh Bình nói mình sẽ coi đầu lối khi chuyển hàng, người khác khỏi vừa khiêng vừa phải nhớ từng chỗ đất. Họ thống nhất, rồi mới xếp bao lên. Kho không đủ chỗ cho mọi thứ, từng nhà phải tự chọn phần cần giữ trước.

Lượt tập kết thúc bằng việc bác Đặng tự đi xuống khỏi cáng, phủi áo, phàn nàn người giả bệnh làm nhiều việc hơn người thật. Mọi người cười, Vũ cũng cười, nhưng cậu mang tấm ván về sửa ngay chỗ ngõ hẹp và cái giờ xe chum luôn qua.


Những tuần sau, việc chuẩn bị trở thành một phần đời làng.

Không phải sáng nào cũng có hiểm nguy. Có ngày suối êm, người cười vì đã kê giường cao quá, ngồi phải chống chân. Có ngày mưa ở phía núi mà làng không một giọt, đĩa đo lại đổi số, Tạ Hoài phải báo trạm và nhờ xác nhận giờ đóng mở. Có hai lần người đưa giấy trở về chỉ với câu chờ đối chiếu, trưởng thôn treo ngay ở bàn chứ không giả như đã nhận được cam đoan.

Vũ vẫn làm công trả mái. Cậu mua được chiếc nồi thay, mang qua nhà ông Trương sau một ngày cưa gỗ; ông gõ thử, bảo lần này đừng dùng mái để thử độ bền. Cậu cười. Rạ và phần công lợp còn hai khoản, tờ mới được chép lại từ trí nhớ cùng các biên nhận, vì tờ cũ đã trôi theo gùi.

An chia ngày đi xem mốc và giúp bà Lục giữ sổ, không luôn đi cùng Vũ. Nghiêu kiếm được vài chuyến giao hàng có thẻ hợp lệ, tiền chậm hơn nhưng về tới tay; cậu ta đem giấy công thật ra tính với sổ nợ mỗi tối. Phạm Trực gửi tin từ trạm, chân cần nằm lâu, đã gặp người nhận báo cáo và không sửa dòng ghi nhầm dụng cụ. Người nhà ông đã tới, tấm hình chiếc mũ vẫn còn.

Một chiều, Vũ tập nhận rồi nhả khí cạnh sân, nghe tiếng guồng ngừng. Cậu mở mắt, không tự ép thêm để đứng dậy mạnh hơn. Ngoài bờ, ông Trương đang kiểm chốt, bác Cường nhìn lên nguồn. Lần này guồng không mắc cành.

Tạ Hoài tới, đặt tay gần đĩa mà không chạm. An ghi giờ. Nghiêu đi gọi trưởng thôn, không đợi Vũ ra lệnh. Cậu đứng dậy, mang tấm ván chỉ đường đã sửa tới đầu ngõ. Sau những tuần vẫn ăn, cãi, làm việc và chờ, sự thay đổi trong tiếng nước không còn là một điều chỉ cậu nghe thấy.

Trang sách tiếp theo

Chương 18: Mái nhà cuối bãi

Quyển I — Rời Thanh Phong

Đọc tiếp
Đã sao chép liên kết!