Chương 20: Đường ra khỏi làng
Mục lục cuốn sách120 phần
Phần 20 / 120

Chương 20: Đường ra khỏi làng

Khoảng 13 phút đọc

Quyển I — Rời Thanh Phong

Chiếc nồi mới của ông Trương nấu cháo loãng hơn chiếc cũ, vì mấy ngày sau cơn nước cả làng phải chia lại gạo.

Lâm Vũ ngồi vá một chỗ thủng trên tấm nia, nghe ông vừa khuấy vừa phàn nàn nồi mới giữ nóng dai quá. Cậu đáp lần trước bác khen như vậy, ông bảo thứ tốt cũng cần người chê cho khỏi hỏng tính. Hai người cười. Qua mái bếp đã lợp xong từ trước, nắng chiếu xuống một vệt không còn giọt nước nào đi theo.

Bãi thấp chưa hết bùn. Kho dược liệu phải dỡ phần còn nguy, số rễ cứu được phơi riêng, không trộn với hàng khô để bán như thể chưa ngấm nước. Bà Lục tính thiệt hại, chép sang trang khác, rồi bắt đầu tìm mối làm lại. Bình đã lên trạm, chân được giữ nẹp, còn lâu mới trở về khiêng hàng. Vũ nhận giúp gia đình anh mấy buổi chuyển đất và rào vườn, ghi rõ làm tới ngày nào trước khi đi học, phần sau nhờ người trong làng bàn tiếp.

Cậu không được miễn câu hỏi về sợi dây ranh. Trưởng thôn gọi những người có mặt tới, nghe từng đoạn, kết luận đất khoét là nguyên nhân chính của góc kho sập, còn việc cậu bỏ dấu chắn khiến nhiều người tới gần bờ hơn. Không ai tính một cái chân bằng mấy ngày công. Họ yêu cầu giữ việc có người nhận thay trước khi rời, cả trong những lần làm về sau.

Vũ nghe xong sang thăm nhà Bình, nói đúng phần đã được xác nhận. Anh nằm ở trạm, vợ về lo con, cậu giúp chị chở hai bó củi rồi mới về. Cảm giác xấu hổ không biến mất vì đã làm bù; nó dịu dần khi cậu thôi chờ một câu tha để được bắt đầu việc tiếp.

Mỗi ngày, tờ công mái được gạch thêm một vạch. Cậu mang đủ rạ trả người đã ứng, xong phần cưa chung và tiền công lợp. Đến vạch cuối, ông Trương đẩy giấy về phía cậu, bảo tự nhìn cho rõ. Cậu nhìn, chưa gấp ngay.

“Còn bữa cháo đầu tiên?”

“Bữa ấy ta bán cho ngươi hồi nào?”

Vũ cười, cuối cùng gấp tờ giấy cất cùng biên nhận nồi. Không đốt đi để tỏ đã xong; cậu muốn sau này còn biết từng người đã giúp bằng việc gì.


Tạ Hoài nhận lệnh trở về trong một buổi chiều có gió khô.

Tờ lệnh được người trạm mang tận tay, yêu cầu ông giải trình việc tự dừng cửa và tạm ngừng quyền khảo sát độc lập. Vũ đọc được chữ, thấy nóng mặt. Nếu ông không dừng, liệu những người viết lệnh có tới chịu đêm nước thay không? Cậu nói điều ấy, giọng cao hơn cần.

Hoài để cậu nói hết, rồi chỉ dòng phải nộp sổ.

“Họ phải hỏi. Tôi cũng phải trả lời đủ. Điều cần giữ là số đo và điều đã xảy ra, không phải nói ai hỏi cũng muốn hại mình.”

An ngồi cạnh, đem bản sao có chữ ký nhận của Từ Giám đặt vào túi. Cô đã chép riêng phần thiếu, phần sau được bổ sung, để không ai dễ ghép thành một bảng hoàn hảo chưa từng tồn tại. Nghiêu giúp buộc sổ, hỏi công giữ kho trên Thanh Vân có cần người giao giấy không. Hoài bảo có thể hỏi, nhưng đừng làm giấy trước khi nhận việc.

Cậu ta cười, nhận câu nhắc. Vũ vẫn bực, không muốn cười theo. Hoài nhờ cậu ra ngoài mang chiếc đĩa đã phơi vào, để có một quãng ngừng. Cậu làm, nhận ra mặt đĩa có vết sứt do đêm cống, ông chưa đổi cái mới.

Khi quay vào, một phong thư khác đặt trên bàn. Đó là hồi đáp từ viện tạp dịch Thanh Vân cho việc Hoài đã hỏi sau khi tình hình làng ổn. Viện nhận người lao động thử, cho học phần căn bản nếu biết đọc, giữ quy củ và đủ sức làm công theo ngày. Không có chữ nhận làm đệ tử thân truyền, cũng không hứa cấp chỗ ở mãi.

Vũ cầm, đọc hai lần. Cậu đã tưởng mình sẽ vui rõ hơn. Giờ trước mắt là giờ dậy, việc nước, củi, kho và thời hạn thử. Những thứ rất giống ở làng, chỉ có phần học sẽ được người biết coi lại.

“Cháu có muốn không?” Hoài hỏi.

“Có.”

“Đọc cả chỗ tiền đi đường.”

Cậu đọc, lấy giấy tính. Ông Trương ngồi ở hiên, không trả lời thay. Vũ cộng số mình còn, hỏi có thể làm thêm vài buổi trước ngày đi hay không. Lần này lời nhận dựa trên một con số thật.


Tuần cuối ở làng, Vũ chèn xong mái nhà mình.

Cái lỗ từng nhỏ nước vào trán nằm ngay trên chỗ phải quỳ, khiến cậu liên tục chạm đầu vào rui. Bác Đặng ở dưới giữ thang, nghe tiếng cộc thì ngẩng hỏi có định thay cả đầu không. Cậu đáp đầu chưa có người bán, nhờ bác đợi mình đổi thế. Không ai phải giật cổ áo cậu khỏi chỗ nguy lần nào nữa.

Ông Trương lên xem một lượt, kiểm lạt, rồi cho cậu xuống. Căn nhà sẽ khóa khi Vũ đi, nhưng vẫn phải để bếp và rạ không ẩm. Hai người thống nhất chìa khóa gửi ông, định kỳ có người mở cửa. Không ai nói căn nhà chẳng còn cần tới vì cậu sắp lên núi lớn.

Bà Lục nhờ mang một bức thư bán hàng tới người quen gần Thanh Vân. Bà đưa cả tiền giấy và dặn nếu không tìm đúng người thì gửi về, đừng hứa giá thay. Vũ nhận. Khi hỏi bà còn muốn kể về cha mẹ không, cậu nói rõ có thể chờ tới lúc về, không phải điều bà nợ để cậu yên tâm đi.

Bà ngồi xuống ghế, tay vuốt rễ đã khô. “Ta nhớ thêm được chuyện nào chắc, ta sẽ ghi hoặc kể. Chuyện nước, ta vẫn phải nghĩ.”

Cậu gật, không làm vẻ thất vọng. Bà cho mượn một chiếc gùi bền hơn chiếc đã mất, yêu cầu trả vì bà vẫn cần vào vụ sau. Cậu thích điều kiện ấy. Đồ mượn có một ngày phải trở lại, không phải món quà tiễn như cậu không còn đường về.

Trước bữa tối, Vũ đi theo bác Cường tới xe chợ, nhờ hỏi tin thóc ở Bến Vải. Giấy nhận đã về: em ông Trương nhận đủ, chân đỡ đau, gửi lại một túi đậu giống. Cậu mang tin về, thấy ông đọc rất lâu dù thư chỉ mấy dòng. Ông có cả một nỗi lo đã được nhẹ đi mà Vũ không phải trung tâm.

Cậu nhận tưới vườn sáng sớm cuối cùng, đứng nhìn hạt đậu mới được ông gieo vào hàng riêng. Mấy ngày nữa vẫn có người tưới, không phải vì ai tìm người thay cậu ngay, mà vì khu vườn vốn là việc ông sống cùng từ trước.


An không đi cùng đường mọi đoạn.

Cô còn phải vòng qua trạm Huyền Sương phía tây để gửi bản chép và hỏi dấu tên Trình Sách. Phần đường tới chỗ rẽ sẽ chung với Hoài và Vũ; sau đó cô tự quyết chặng tiếp. Nghiêu nhận một chuyến giao hàng hợp lệ lên khu chân Thanh Vân, tiện đi trước một buổi cùng xe để kiếm cước. Cậu ta không bỏ sổ nợ ở làng, cũng không nói chuyến này sẽ chuộc được xưởng.

Vũ giúp cậu ta buộc túi. Bức thư cho mẹ được đặt trên cùng, nét đầu không còn câu mọi việc thuận. Nghiêu cho cậu nhìn đoạn nói đã làm một việc sai ở bến, đang trả từng khoản. Cậu hỏi có nghe thảm quá không.

“Nghe như cậu đang kể,” Vũ đáp. “Tôi không biết mẹ cậu sẽ đọc thế nào.”

“Được. Thế còn hơn cậu bảo chắc chắn bà sẽ cười.”

Hai người cười, rồi Nghiêu lên xe. Trước khi đi, cậu ta gõ ba tiếng vào thành, người coi đường đáp lại một tiếng. Vũ nhắc lần này thẻ còn hạn chứ. Cậu ta lấy ra đưa xem, không hờn câu hỏi.

An đặt trong tay Vũ một bản đường từ Thanh Phong tới cửa núi. Cô đã thêm những chỗ có nước, nơi gửi tin, trạm gần nhất nếu mưa. Cậu hỏi có cần trả công vẽ không. Cô bảo phần ấy đổi những ngày cậu dẫn đường và giữ giấy, số công cô đã tính đủ, không phải bức bản để cậu mang mãi rồi mắc nợ.

Vũ lật xem, thấy cạnh guồng có một gầu tre được vẽ mới. Cậu không hỏi cô có chắc sau này gặp lại, chỉ nói nếu bản thay đường sẽ báo chỗ nào thay. Cô gật, cuộn giấy theo nếp, để phía tên làng ở ngoài.


Chiều cuối, Vũ đi cùng ông Trương lên bãi đất cao phía sau nhà thờ họ, nơi làng đặt những tấm bia cho người mất trong trận lũ cũ. Cỏ vừa được cắt, mùi xanh ngai ngái còn trên lối. Cậu mang một ít hoa ven vườn, không biết chọn màu nào nên lấy cả mấy cành ông bảo đang nở.

Ông Trương đứng xa một chút, để cậu tự đặt. Vũ ngồi xuống, lau đất bắn ở chân bia, nghĩ mình nên nói một lời xứng với việc sắp đi. Nhưng nói đến đâu cậu cũng nghe giống chuyện người khác kể. Cuối cùng cậu chỉ thưa đã học được chút ít, làm hỏng mấy việc, muốn lên núi học cho đỡ làm sai.

Không có tiếng đáp. Gió thổi qua cỏ, mang tiếng trẻ con gọi dưới sân. Vũ rút mảnh giấy nhỏ khỏi túi, hai điều về cha mẹ vẫn được cất khô từ hôm nghe bà Lục kể. Cậu đọc thầm, rồi gấp lại mang theo, không để nó dưới đá như một lời nhắn người sống sẽ không cần nữa.

Khi cậu đứng lên, ông Trương đưa khăn. Hai người đi xuống, không nói về những điều đáng lẽ phải nhớ. Qua chỗ bậc đất sụt, cậu đưa tay cho ông, đợi ông tự chọn nhận. Ông nắm một lúc, xuống hết bậc mới buông. Dưới sân, thằng bé nhà bà Lục chạy tới hỏi khi nào cậu về, Vũ đáp sẽ viết thư trước ngày về để nó kịp cất hết những món đồ định nhờ cậu sửa.


Ngày đi, trời vừa đủ sáng để thấy mặt người.

Đã ba tháng từ buổi Vũ vào rừng kiếm củi rồi lạc tới hang. Cậu vẫn mười sáu tuổi, cao chưa thêm được bao nhiêu, phần chân dưới gấu quần cũ còn nguyên vết vá. Dòng khí ở tầng thứ hai ổn hơn qua những buổi nghỉ và tập kiểm lại sau đêm cống. Cậu có thể nhận rồi nhả giữa lúc bước đều, nhưng chưa làm được thứ gì để khỏi phải mang gùi bằng vai.

Ông Trương tiễn tới cầu. Ông không gánh nước, cầm theo chiếc nón và túi cơm. Vũ định nhận hết, ông giữ túi lại cho tới khi đứng ở đầu cầu mới đưa, như đã chọn kỹ chỗ kết thúc quãng cùng đi.

“Cơm một ngày. Đừng để người nói hay đổi mất.”

“Cháu sẽ hỏi thẻ trước.”

“Ta nói cái bụng ngươi.”

Vũ cười, rồi không cười nổi nữa. Cậu nhìn căn nhà phía sau, mái đã kín, dây phơi có áo ông Trương một mình. Ông thấy hướng nhìn, nói tuần sau sẽ giặt cả áo cũ cậu để lại, phơi lên cho nhà khỏi có vẻ trống. Câu đùa không giấu được mắt ông đỏ, cũng không bắt cậu phải giả như mình không thấy.

Cậu ôm ông, hơi vụng vì gùi cấn giữa hai người. Ông vỗ lưng hai cái, bảo cậu nới dây gùi nếu lên dốc thấy nghẹt ngực. Lời dặn cụ thể ấy làm cậu thở được.

Tạ Hoài đứng chờ phía bãi đá, không giục. An ở xa hơn, kiểm túi giấy dưới áo. Vũ quay lại chào những người đầu ngõ, nhận từng lời nhờ và lời dặn mình đã ghi đủ, rồi bước qua cầu.

Giữa cầu, cậu dừng một lần, nhìn nước dưới chân. Không có ai gọi từ trong đó, không có hình cha mẹ đột nhiên hiện lên. Cậu chỉ thấy dòng suối mang bùn cũ qua mấy viên đá quen, phía trên là guồng đang được dân làng thay tiếp từng gầu.

Cậu đi tới chỗ Hoài, nói đã sẵn sàng. Thầy đưa một đầu đai hòm nhẹ hơn để cậu phụ mang, hỏi đường đầu nên rẽ phía nào. Vũ mở bản đồ, đặt đúng hướng núi, chỉ lối đã đi nhiều lần rồi cùng họ bước lên. Sau lưng, tiếng ông Trương nhắc ai đừng để gà vào vườn còn nghe rõ một đoạn, trước khi đường vòng qua lớp cây.

Trang sách tiếp theo

Chương 21: Bậc thềm Thanh Vân

Quyển II — Dưới mái Thanh Vân

Đọc tiếp
Đã sao chép liên kết!