Chương 44: Ba tiếng gõ dưới nước
Quyển III — Đường qua Cổ Di Tích
Ngày thứ tám trên sông, chiếc sào của Vũ chạm đá ở nơi bản tuyến ghi sâu hai trượng. Cậu tưởng mình móc phải cành chìm, thử xoay đầu sào. Một tiếng cứng truyền thẳng vào gan bàn tay. Kiều Sơn dừng chèo, bảo mọi người ngồi yên. Mặt nước quanh mũi thuyền vẫn phẳng, chỉ có vòng bọt rất nhỏ hiện lên rồi biến mất, cách nhau đủ lâu để người không nhìn kỹ bỏ qua.
An bò ra mũi, thả quả dọi buộc dây. Dây đi được một đoạn thì chùng, dù quả dọi chưa tới độ sâu trên bản. Cô kéo lên, lau bùn trên quả chì, thử lệch sang trái. Lần này nó chìm sâu hơn, va vào thành cứng ở cuối. Dưới thuyền có bậc đá, mặt bậc nghiêng dần về bờ bắc.
Đỗ Khâm lật sổ tuyến. Đây là cửa rạch Hạc, con đường ngắn vào vùng Cổ Di Tích. Nước đang cao hơn mức dự tính, che mất đá dẫn luồng. Nếu không dựng lại dấu ở đây, thuyền chở hàng sau sẽ chạy thẳng vào bãi cạn. Ông bảo thả neo, đợi con nước rút. Kiều Sơn nhìn cỏ bên mép rạch, nói chiều nay nước có thể dâng, không rút.
Vũ nheo mắt nhìn lớp khí sát mặt nước. Nó dồn lại từng lần dưới mạn, làm lông tay cậu tê rất nhẹ. Chữ trong Quyết đã nằm rõ trong đầu từ đêm ở hang: nhận, hoán, trầm. Cậu đọc được câu về giữ sức ép trong khoảng ngắn, nhưng mỗi lần thử trên bờ chỉ thấy ngực mình nặng. Từ cái bậc đá dưới sông, cậu thoáng nghĩ có thể tìm được điều mình thiếu.
“Tôi xuống buộc dấu,” cậu nói.
Kiều Sơn nhìn vết chai ở tay cậu. “Biết lặn dòng rạch không?”
“Ở làng tôi có suối.”
“Ta có bếp đất. Không vì thế mà biết vào lò rèn.”
Nghiêu bật cười, nhưng Kiều Sơn không cười theo. Ông gọi một thủy thủ tên Tuấn lại, đưa dây bụng, dây tín hiệu và dao cắt cho Vũ xem. Vào nước phải có người giữ dây trên thuyền; mắc kẹt không được để một sợi siết cả ngực. Ông buộc thử lên người Tuấn, cho anh cúi xoay, rồi mới bảo Vũ cởi áo ngoài. Nếu cậu muốn xuống học, cậu chỉ xuống bằng dây, sát bậc đầu, có người khác ở bên cạnh. Chưa chạm đá đã hụt hơi thì quay lên.
An ghi nhịp vòng bọt vào sổ. Cô yêu cầu chưa thả người cho tới khi đo đủ sáu lượt. Vũ đứng đợi trong cái lạnh sông, tự thấy quyết định xuống nước vừa rồi dễ hơn hẳn việc bị bắt đứng chờ người khác đồng ý.
Tuấn lặn trước, dây giữ một đoạn chùng nhỏ dưới tay Kiều Sơn. Anh trồi lên sau chưa đầy nửa khắc, nhổ nước, nói bậc đá có lỗ xuyên ngang, phía trong mắc một cành gỗ. Vũ chỉ cần đặt tay lên mép ngoài, nhận hướng dây Tuấn luồn. Họ thống nhất một giật là dừng, hai giật kéo chậm, ba giật kéo ngay. Nghiêu nhắc lại bằng nhịp ngón tay trên mép hòm, lần này không làm trò cười.
Nước đóng quanh tai Vũ. Tiếng người trên thuyền biến thành tiếng ù sâu; cậu nhìn thấy bàn chân Tuấn đạp nhẹ phía trước. Dưới mặt sông, ánh sáng xiên qua bùn thành màu lục sẫm. Bậc đá hiện lên rất lớn, gần đến mức cậu ngạc nhiên vì trên bờ chẳng trông thấy gì. Cậu bám mép, bụng chạm dây buộc, cố không quạt chân làm đục nước.
Tuấn chỉ cái lỗ. Vũ đưa tay tới, linh khí đang giữ hơi trong ngực trượt theo cổ tay. Sức ép bên ngoài dội vào như một bàn tay bóp xương sườn. Cậu cố ghìm nó, nghĩ mình chỉ cần thêm một chút để hiểu chữ trầm. Ánh sáng rung lên, ngực nhói, miệng tự mở. Một hớp nước lạnh táp thẳng vào cổ.
Cậu quên tín hiệu. Hai tay bấu lên đá, chân đạp loạn làm bùn nổi. Tuấn chụp cổ tay kéo cậu khỏi lỗ, nhưng bàn tay Vũ không chịu nhả. Chỉ khi cánh tay bị vặn đau, cậu mới nhớ mình có sợi dây riêng. Cậu giật ba lần, không biết có đủ rõ hay không. Dây siết bụng, người được kéo ngược. Mép đá quệt qua đầu gối; cậu trồi lên trong tiếng ho xé ngực.
Kiều Sơn lôi cậu lên ván, xoay nghiêng. An giữ vai cho cậu khỏi lăn, Nghiêu cắt nút dây siết dưới sườn. Vũ nôn nước xuống mạn, đầu đau như bị kẹp. Cậu nghe Đỗ Khâm hỏi có phải yêu thú dưới ấy không. Muốn trả lời mà không bật nổi tiếng, cậu chỉ lắc đầu.
Tuấn trèo lên sau, môi tím. Anh đặt cuộn dây xuống, ngồi quay mặt về phía sông. Kiều Sơn đưa anh khăn, rồi ngồi trước Vũ, chờ cậu thở đủ mới hỏi đã bị mắc vào đâu. Cậu nói mình không mắc. Cậu cố giữ thêm.
“Tôi bảo lên khi hụt hơi,” Tuấn nói. Không lớn tiếng, vì vậy Vũ càng nghe rõ. “Anh ghì tay tôi xuống cùng.”
Vũ nhìn vệt móng tay mình hằn trên cổ tay anh. Cậu đã nghĩ thất bại thì mình chịu, hóa ra người khác phải đi vào chỗ cậu cố ở lại. An cởi áo ngoài phủ lên đầu gối cậu, bàn tay lạnh vì nãy giữ người. Cô không bảo may quá. Cậu cúi đầu xin lỗi Tuấn, giọng khàn tới mức phải nói hai lần.
Buổi chiều, Vũ bị giao trông bếp. Mỗi lần hít sâu vẫn đau dưới xương ức. Kiều Sơn không cho cậu luyện khí, bảo ho ra máu thì đoàn quay lại tìm thầy thuốc, còn người không ho ra máu cũng không được tự coi mình đã khỏe. Bà Mộc nhét cho cậu củ gừng, bảo đập chứ đừng chém. Cậu đập quá tay, gừng văng khỏi tấm ván. Nghiêu nhặt về, rửa nước sạch, cố tình không nói gì. Sự im lặng ấy làm Vũ khó chịu hơn một câu trêu.
An ngồi đối diện, trải sổ ướt. Có ba khoảng vòng bọt tới sớm hơn các khoảng khác. Cô hỏi Vũ cảm thấy sức ép đổi lúc nào. Cậu chỉ vào vệt mực thứ hai, rồi dừng lại vì mình không chắc. Cô gạch vòng một đoạn rộng hơn, ghi lời người lặn chưa xác định. Không ai được phép dùng câu trả lời của cậu làm mốc chính.
“Tôi muốn thử hiểu một câu trong công pháp,” cậu nói.
An ngước lên. “Vậy hãy nói trước để người khác biết họ đang cùng anh thử.”
Vũ nhìn nồi nước gừng đang rung. Cậu đã xấu hổ vì chưa hiểu, nên chỉ nói xuống buộc dấu. Cô không hề yêu cầu biết công pháp gì. Cậu thấy chuyện mình giấu càng nhỏ thì hậu quả lại càng khó bào chữa. Cậu kể đúng điều đã làm: giữ áp ở ngực, cố duy trì khi nó đổi, không nhả được. An hỏi cái gì làm cậu nghĩ sức ép sẽ nghe lời mình. Cậu không có câu trả lời ngay.
Kiều Sơn mang hai cái thùng tới, đục một lỗ nhỏ sát đáy thùng trên. Nước chảy qua, đập lên mặt nước trong thùng dưới. Ông bảo Vũ úp bàn tay qua miệng lỗ từ bên ngoài, rồi chuyển sang chặn từ bên trong. Cùng một lỗ, cảm giác hai lần khác hẳn. Giữ bên ngoài tốn sức, bên trong càng bị nước ép chặt. Khi thùng được nghiêng đi, tay Vũ không nhả đủ nhanh, nước tạt vào áo.
“Ta không biết công pháp cậu. Ta biết có lúc người dưới nước chết vì cố giữ vật không còn nên giữ.”
Ông lấy lại thùng, đi rửa rau. Vũ ngồi trước vệt nước. Chữ trầm trong đầu vẫn là chữ cũ, không thêm câu nào giải thích. Cậu thử đặt lòng bàn tay vào khoảng nước rất nông, nhận lúc dòng chạm, chuyển hơi chậm và nhả trước khi thùng nghiêng. Cậu chỉ làm bằng sức tay. Sau ba lần, cậu biết khi nào mình bắt đầu tự gồng vai để che cảm giác đang mất thăng bằng.
Nghiêu đưa bát nước gừng, ngồi xuống cạnh. “Mai tôi sẽ giữ dây. Anh còn định giấu gì thì nói trước khi tôi ăn sáng.”
“Tôi chưa chắc mai được xuống.”
“Thế tối nay anh mới bắt đầu khôn.”
Vũ uống, bị vị cay làm chảy nước mắt. Hắn giả vờ nhìn xa để cậu có thể đổ cho gừng.
Hai ngày sau, Vũ hết đau khi thở thường. Cậu đã xin lỗi Tuấn lần nữa, rồi phụ anh vá lưới chắn mảnh gỗ trôi. Họ thử tín hiệu trên cạn bằng những sợi dây buộc vào cọc, đổi người kéo, cho người kia quay lưng. Có lúc ba giật gấp thành một cú dài; Nghiêu yêu cầu tập lại chậm, vì dưới nước người giữ dây không thể đoán hộ sự sốt ruột.
Lần xuống sau, Vũ không mang dao kiếm hay vật nặng. Tuấn đi trước, cậu theo tới bậc nông cách mặt sông chừng hai sải. An đã đo lại chu kỳ vòng bọt, chọn lúc yên dài nhất. Nghiêu cầm dây riêng của cậu, Kiều Sơn giữ dây công việc; mọi người đều biết cậu sẽ thử nhận một lần đổi áp, không quá khoảng thở đã thống nhất.
Vũ chạm chân xuống bậc. Lạnh phủ quanh ngực, nhưng lần này cậu không đóng cứng bụng. Cậu nhận dòng ép rất nhỏ qua hai bên sườn, giữ một quãng ngắn rồi nhả khí ra trước khi cảm giác đau tới. Bong bóng chạy qua má. Cậu chẳng thở được dưới nước; cái ít không khí mang xuống đang vơi như mọi lần. Nhưng sức ép trong ngực không đẩy cậu vào hoảng loạn ngay nữa.
Tuấn luồn dây qua lỗ. Cành gỗ kẹt bên trong khiến nút không qua được. Anh ra dấu lùi, Vũ lùi đúng nửa cánh tay, giữ khoảng trống cho anh xoay. Một vòng bọt từ dưới rãnh tới sớm. Vũ cảm thấy nó trước khi nhìn thấy. Cậu thả tay khỏi đá, giật hai lần. Dây trên người căng lên chậm, đưa cậu khỏi mép bậc. Tuấn theo sau, cuộn dây đánh dấu đã nằm gọn quanh trụ.
Phao nổi lên cách mũi thuyền xa hơn chỗ họ đã dự tính. Dòng bên dưới kéo dây nghiêng sát bậc, còn trên mặt người ta vẫn tưởng dòng thẳng. An thả thêm dọi ở phía hạ lưu, đánh dấu khoảng cấm thả neo lên bản mới. Khi Kiều Sơn hỏi liệu tối nay thuyền hàng khác tới có thấy không, cô lấy vải trắng của mình buộc vào phao, rồi nhờ bà Mộc cho mượn ít than viết chữ. Vũ muốn giúp, nhưng bàn tay còn run. Tuấn nhận lấy miếng vải, viết hai chữ đá chìm rất lớn. Anh đem buộc xong mới trở vào ngủ, cho cậu thấy công việc dưới nước chưa bao giờ kết thúc ngay lúc người lặn lên tới thuyền.
Trồi lên, Vũ ho hai tiếng rồi tự trèo vào. Nghiêu vẫn giữ dây cho tới khi hai chân cậu nằm hết trên ván. Đỗ Khâm nhìn cái phao dấu giữa rạch, hỏi sao không lặn thêm để xem bậc dưới dẫn đi đâu. An đóng sổ.
“Vì hôm nay chúng tôi nhận dựng dấu.”
Kiều Sơn giao lại bình nước cho Vũ, không khen gì. Ông chỉ bảo cậu nhớ tháo dây trước khi bước qua bếp, rồi hỏi Tuấn có cần thay người chèo chiều nay không. Tuấn đưa bàn tay còn vệt xước cho Vũ xem. Cậu nhận mái chèo phụ của anh, ngồi đúng chỗ đã chỉ. Cánh tay mỏi dần qua từng lượt chèo; cổ họng vẫn khát, nhưng cậu không còn sợ hít sâu.
An ghi tên người đo, người lặn, người giữ dây dưới bản tuyến mới. Vũ nhìn tên mình ở giữa mấy cái tên khác, hiểu rằng ba tiếng gõ vừa học chỉ có nghĩa vì có người đủ tỉnh táo ở đầu dây còn lại. Cậu không viết câu ấy xuống. Cậu phải chèo cho hết lượt để Tuấn được ngủ, trước khi chiếc thuyền qua cửa rạch và tìm tới bãi đất Trình Sách có thể đã đặt chân.
Chương 45: Trại bên bãi trắng
Quyển III — Đường qua Cổ Di Tích