Chương 63: Điều kiện của một lời khai
Quyển IV — Chín ngọn cờ
Trình Sách yêu cầu đổi câu đầu biên bản trước khi đọc. Người ghi đã viết ông nhận một sai sót kỹ thuật do thời gian gấp. Ông gạch chữ do, thay bằng trong lúc, rồi nói thời gian gấp có thật nhưng không khiến bàn tay tự bỏ ghi chú. An đứng bên thấy bút thầy run, vẫn để ông sửa. Những người ngồi quanh không còn được nghe một phần lỗi vừa đủ nhỏ để phần bị vu trở nên dễ bênh.
Người phụ đo cũ đã tới, ngồi cách ông một bàn. Người ấy tên Tốn, nay coi sổ chợ, bàn tay dày vết bút nhưng không còn chai vì giữ dây. Ông mang nhật ký buộc vải, tự đánh dấu trang đã báo giờ đổi. Trình Sách nhìn, gọi đúng tên, xin phép đứng lên chào. Tốn bảo ngồi, ông tới để nói chuyện trang giấy, chưa muốn làm lễ gặp lại thầy cũ. Trình Sách ngồi xuống, nhận câu ấy trước mặt mọi người.
An nghe phần thầy đã nói với mình ở nhà gỗ một lần nữa, lần này có người từng chịu thay đứng đối diện. Ông nhận gộp số khác lượt, biết cảnh báo nhưng bỏ vì sợ bị chặn công việc, sau đó dùng câu bản đủ số yêu cầu để tránh hỏi thêm. Ông vẫn phủ nhận dời mốc, vì việc ấy không làm. Người hỏi muốn nối hai phần thành một lời nhận hồ sơ toàn bộ sai, ông lắc đầu, yêu cầu đọc đúng phạm vi từng câu.
Vũ ngồi cuối hàng chứng, thấy trong mình có một ý muốn rất khó chịu: giá người già chỉ nói phần bị vu thì căn phòng đỡ lạnh hơn. Cậu nhìn An. Cô đã chuẩn bị các tờ thầy ký, góc giấy phẳng, không có trang nào lén để dưới cùng chờ lúc người hỏi hết giờ. Cậu đặt ý muốn ấy yên trong người, không biến nó thành lời chen vào giúp.
Tốn mở nhật ký. Có một trang bị cháy góc sau lần kho ẩm phải hong, số cuối không còn; ông không đoán thêm để cho lời mình mạnh. Phần còn đọc được đủ chứng hai lượt chênh thời điểm. Ông kể đã báo, bị bảo cứ viết vào mép, rồi bản sạch tới tay trạm không có dòng cảnh báo đủ rõ. Khi công trình sai nhịp, người giữ dây như ông bị hỏi đầu tiên, mất quyền đi khảo. Ông không mất hết cuộc sống, vẫn có quán và gia đình, nhưng hơn mười năm không đi đo là chuyện thật không biến mất vì thầy mình hôm nay đã già.
Trình Sách nhận đã để chuyện ấy xảy ra. Ông không nói hồi đó cũng sợ, vì phần sợ vừa kể không có quyền ngồi thay phần ông Tốn mất. Người giữ án hỏi ông định bồi thế nào. Ông đáp phải theo việc xác định, tiền riêng ông còn không nhiều, có thể giao sổ khảo và công viết, nhưng không lấy câu có thể làm việc làm giá mặc cả để người khác bớt kết luận. Tốn nhìn ông một lúc, xin biên bản ghi mình chưa nhận phương án bồi, chờ biết đầy đủ hồ sơ.
Ở bàn Xích Dương, người phụ trách hồ sơ phản đối dùng nhật ký tư làm cơ sở nghi ngờ bản chính. Lương Vãn yêu cầu đưa bản nhận tại trạm, số trang và tay ký. Người ấy có bản sao sạch, không có sổ giao. Kỷ hỏi sổ giao đang do ai giữ, được đáp phải xin kho phía nam. Ông giao thư ký ghi hạn cung cấp, không tự xác nhận thứ chưa thấy, cũng không nhận trách nhiệm thay mọi người có dấu trong chuỗi.
Vũ nghe tên Tạ Hoài khi tới dòng chuyển lệnh. Người chủ tọa cho biết lời viết của Tạ đã được nhận riêng, ông còn bị hạn chế chờ đối chiếu, sẽ có lần hỏi trực tiếp. Cậu muốn đứng lên xin gặp ngay, nhưng An đặt nhẹ hai ngón lên mép giấy trước mặt cậu: chỗ câu hỏi của mình nằm ở phần sau. Cậu hạ tay. Nếu lời ai cũng chen theo phần đau của mình, Tốn sẽ lại phải chờ nói việc đã bị chờ suốt hơn mười năm.
Sau nửa buổi, cuộc xét vẫn chưa chốt ai đã đổi phạm vi bản đo thành điều kiện cho cả vùng. Tốn không thấy, Trình Sách không thấy, sổ chuyển còn thiếu. Không tông nào được ký kết luận họ vừa chứng được toàn chuỗi. Vũ thấy người trên bàn khó chịu vì chưa có câu đủ gọn đem về, nhưng chính sự thiếu ấy ngăn một vài người dùng lời thầy trò làm bút xóa hết tên mình.
Một đệ tử Xích Dương ngồi ghi ở hàng phụ xin sửa phần quy lỗi cho đội giữ cửa. Anh đem theo sổ của cha, người trực sau ca đã được gọi tới dọn bùn, không nhận tín hiệu trong giờ vận hành. Nếu gom cả đội vào dòng nhận lệnh, tên cha anh cũng sẽ bị điền. An nhận cuốn sổ, đối giờ với bản gốc, thấy người ấy nói có căn cứ. Cô yêu cầu tách danh sách người nhận lệnh lúc thử và người đến sau cứu dọn, dù lời sửa có lợi cho phía đang phản đối thầy.
Người giữ hồ sơ Xích Dương quở anh đệ tử đưa giấy nhà vào khi chưa hỏi, nhưng Kỷ nhắc vừa dùng cùng điều kiện cho nhật ký Tốn: nguồn, thời gian, người chứng, phần còn thiếu. Lương Vãn cho niêm sao riêng, cuốn sổ được trả chủ. Vũ nhìn người đệ tử ôm sổ lui về, nhận ra dấu tông trên áo chưa từng đủ để cậu biết người đứng bên dưới muốn giấu hay muốn giữ tên một người nhà khỏi bị gộp sai. An trở lại bàn, đặt trang đã sửa ở trên cùng để lần đọc sau không có ai phải xin lại từ đầu.
Tới lượt bản rập, một người yêu cầu An đặt gốc lên bàn trung tâm rồi rời chỗ cho người có thẩm quyền đọc. Cô hỏi nhận theo tư cách gì, tịch hay mượn đối chứng. Người ấy nói cô còn trẻ, tư liệu liên quan chín tông không nên giữ riêng. Lương Vãn không trả lời hộ. Bà nhìn cô, để cô tự nói điều mình đã chuẩn bị.
An đưa biên nhận nguồn và ngày có bản. Cô đồng ý đọc trước hội kiến, cho bản sao ghi đủ chỗ mờ, không đồng ý tháo gốc khỏi người giữ khi chưa có danh sách trang, điều kiện bảo quản và quyền biết ai sao lại. Người đó cười, hỏi có phải cô định làm chủ bí mật. Cô đáp không thể làm chủ ngưỡng chỉ vì giữ một tờ giấy, nhưng chịu trách nhiệm tờ mình đem tới thì phải biết sau này người khác đổi nó thế nào.
Vũ thấy ống giấy hơi run dưới bàn tay cô. Đứng giữa những người có thể quyết môn tịch, đường nghề và chỗ ở của mình, nói đúng điều đã tập ngoài sân không dễ. Cậu không đứng dậy gọi mình sẽ bảo vệ. Cậu kéo bàn phụ đủ sát để cô đặt bản, giữ các hòn chặn theo chỗ cô chỉ. Việc nhỏ ấy cần tay trái của cậu, không cần cậu làm người quyết thay.
Cuối cùng họ lập một bàn đối chứng có hai người ghi ở hai bên, nguồn ánh sáng và cách đặt cố định; không ai chà trực tiếp lên gốc. An mở, mô tả đúng điều nó có và những điều cô chưa đo. Một ký hiệu chỉ nơi chuyển giữa các trạng thái được người Xích Dương gọi thành tuyến dẫn. Cô dừng, nhờ đọc lại cả mộng cửa và chỗ thang lệch để chứng đây là cách đánh dấu ngưỡng, không tự suy thành một đường linh khí chạy dưới đất.
Kỷ nghiêng nhìn, yêu cầu thư ký so với từ gốc giữ trong hồ sơ Thiên La. Có chỗ hai bên gần nhau, có chỗ không đủ nét. Ông nói cần thêm đo tại nơi, chưa thể dùng bản để định giờ mở. An gật, ghi nguyên phần ấy. Người muốn tịch giấy hỏi rốt cuộc hôm nay có ích gì nếu cứ chưa thể. Hàn Chước từ hàng sau đáp có ích ở chỗ chưa mang một bản chưa đủ đi ép bãi cát làm điều nó không chứng. Anh không đứng về mọi đề nghị của An, nhưng lời ấy làm người hỏi thôi gõ bàn.
Giờ nghỉ, Trình Sách ngồi ngoài hiên với Tốn. Hai người không ôm nhau. Ông già hỏi người phụ đo cũ có còn bộ dây nào, Tốn đáp đã bán để mở quán, không cần ông mua lại một bộ khác bây giờ. Im lặng khá lâu, Trình Sách nói mình hiểu. Tốn bảo chưa chắc ông hiểu hết, nhưng hôm nay ít nhất đã không để đệ tử kể giúp một người thầy chỉ bị hại.
An mang nước, đặt giữa hai người, không ngồi xuống ép họ làm hòa. Vũ đi cùng tới bậc rồi dừng. Cậu hỏi cô có cần nghỉ xa bàn một lúc không. Cô gật, cùng cậu vòng sang sân phơi khăn. Ở đó có một người đang vá áo cho đội giữ đèn, kim xuyên vải đều đều, âm thanh rất nhỏ sau buổi cả phòng nói lớn.
An ngồi dưới cột, tháo dây buộc ống, xoa vết hằn trên vai mình. Vũ đưa túi nhẹ, nhận phần hòn chặn cô vẫn mang. Cô bảo đã có lúc muốn đẩy hết bản gốc lên bàn cho xong, vì mệt phải nhắc điều kiện quá nhiều. Cậu nói cậu đã có lúc muốn giấu tờ nhận lỗi của thầy vì nhìn ông ho làm mình chịu không nổi. Cô nhìn, không giận vì cậu nói điều đã không làm. Hai người ngồi đợi phần khó qua đi, không biến nó thành lý do sửa câu vừa khai.
Từ chỗ vá áo, một người giữ đèn tới xin lấy lại hòn đá Vũ đang xoay trong tay. Nó dùng đè miệng túi dầu, không phải hòn chặn giấy của An. Cậu đỏ mặt trả, cô bật cười tới gập người, rồi phải xin lỗi người ấy vì cười không đúng lúc. Người giữ đèn nhìn hai khuôn mặt mệt, lắc đầu, tự tìm hòn khác cho họ mượn. Có một khoảng nhỏ giữa những lời khai, họ được nhớ rằng mình còn có thể nhầm thứ rất thường mà không làm cả tông môn sụp.
Cuối ngày, bản chính được niêm lại đúng số trang. Kết luận tạm phân rõ ba phần: Trình Sách nhận sai đo và bỏ cảnh báo; cáo buộc dời mốc chưa đủ chứng; chuỗi người dùng số và lệnh chuyển còn phải hỏi. Người các tông ký nhận có người viết phản đối bên lề, có người chỉ ký đã nghe, không ai đồng loạt đứng dậy tin tất cả thầy trò nói. An đọc từng dấu, đòi bản sao cho Tốn chứ không chỉ cho người có ghế trên bàn.
Người chủ tọa nhắc việc Triệu Kính chống lệnh sẽ đọc ở phiên sau. Vũ nghe, toàn thân thẳng lên. Cậu muốn dùng phần hôm nay đã chứng để nói Kính có lý, nhưng chưa biết trên trang kỷ luật người ta sẽ hỏi chính xác điều gì. An nhìn cậu, hỏi có muốn cùng đọc hồ sơ được phép nhận trước khi tới không. Cậu gật, cảm thấy sự nóng ruột đã tìm sẵn một đường tắt trong mình, chỉ chờ ai cho là chính nghĩa.
Trình Sách được đưa về nghỉ. Tốn tự đi lối khác, cầm bản sao có dấu, chưa hẹn ngày nói chuyện riêng. Vũ đỡ cán ghế ở phía không cần vai phải, đưa người già qua bậc gạch mới sửa. Ông nhìn cậu, bảo hôm nay chưa kết thúc việc nào cả, chỉ có vài câu từ đây không được phép giả vờ chưa nghe. Cậu đáp vâng, bước chậm cho ghế khỏi rung, mang theo một ngày không có ai được sạch lỗi nhờ nói thật, cũng có người cuối cùng được nghe tên mình trong phần đã từng bị bỏ khỏi giấy.
Chương 64: Một bản án chưa đọc
Quyển IV — Chín ngọn cờ