Chương 75: Trước trận mưa đảo
Quyển IV — Chín ngọn cờ
Từ Giám đọc bản Gò Dài ba lượt, tới lượt cuối mới dùng bút đỏ. Ngoài cửa, người coi kho đợi chữ để chuyển công hôm sau; cuối bãi có những gia đình từ vùng ông quản đã lên hỏi nước được giữ giờ thêm bao lâu. Đợt điều chỉnh trước giúp họ qua một vụ hạn, giờ chậm mỗi ngày, trạm bắt đầu phải chia lượt lấy. Bản đối chiếu An gửi nói phần chênh bị kéo sang tuyến kề chưa được báo đủ, không nói vùng của ông có thể chịu nếu thôi kéo.
Ông đặt thư ấy cạnh đơn xin giữ vận hành của người trồng ở quê. Một bên cần thêm số, một bên cần giờ tưới tuần tới. Người phụ trách nhắc Thiên La cho phép thử có giới hạn nếu dời dân vùng chịu trước, chỉ chờ Xích Dương nhận trách nhiệm trạm. Từ Giám hỏi số người đã dời, được đáp sổ ghi gần đủ. Ông gõ ngón tay lên chữ gần, bảo ghi cụ thể, rồi hỏi kỳ tự nhiên còn bao lâu.
“Qua kỳ này phải đợi lại, thưa ông.”
Ông nhìn giấy xin nước, nghĩ tới những người sẽ tới cửa mình nếu mất giờ, những năm đã dùng việc giữ trạm để xây uy và giữ chức. Không phải mọi nỗi sợ đều vì dân, ông không nói điều ấy thành lời. Ông ký nhận thử, yêu cầu ép đủ chu kỳ theo lịch được duyệt, không để các đội tự dừng chỉ vì một bảng ngoài chưa khép. Dòng cuối cho phép trưng người làm công trường nếu thiếu tay vận đòn, mức công ghi qua trạm.
Trước lúc giao, ông tự thêm phải cấp gạo và ghi đủ tên. Điều ấy sẽ giúp một số người thật, không khiến họ có quyền từ chối. Ông biết sự khác nhau, vẫn gấp giấy lại, niêm. Ở trang bên, ý kiến phản đối của nhóm dân và An được giữ trong hồ sơ chứ không được biến thành một điều kiện có thể dừng lệnh.
Vũ biết ngày thử qua những xe vật liệu tới trước cờ. Đã hơn một tháng từ bản đối chiếu dưới chân trạm, phần số tuyến kề vẫn chỉ được gửi từng đoạn, các yêu cầu hỏi toàn phạm vi nhận chênh chưa có lời trả đủ. Trong thời gian ấy cậu hồi được sức đi lại, luyện riêng từng nhịp mức nhỏ theo Ninh, không thử Trúc Cơ lại. Vai phải có ngày nhấc cao hơn, gặp mưa lại cứng, không đi theo một đường đẹp chỉ tiến không lùi.
An đọc thông báo, tìm ngay danh sách vùng nhận chuyển. Thanh Phong được yêu cầu dời thêm mấy nhà và mở rộng chỗ tránh, có giờ nhưng chưa có số báo tới từng nhà. Nghiêu nhìn phần trưng công, mặt đổi. Hắn đọc mức công qua trạm, cách khấu phí ăn và quyền chuyển người sang ca sau nếu chưa hoàn việc. Không giống từng chữ của sổ kho mình đã sao, đủ giống cách người làm không được tự cầm tiền và tự chọn ngày rời.
Hắn đem bản tới nơi các nhà đang nghe, chỉ điều có và phần không có, xin người nào được gọi kể đúng lệnh đã nhận. Vũ muốn đứng chặn xe ngay, nhưng nhìn những nhà đang chọn dời thêm, nhớ lời Trương, quay sang hỏi cần giúp việc gì trước giờ. Một số người muốn đưa trâu lên, một số đòi người đội ký giữ giống, một số chấp nhận ra bãi mới nếu được về gặt phần muộn. Không ai cần cậu khởi một trận rồi bảo đó là cách duy nhất để phản đối.
Tạ Hoài gửi kiến nghị từ phần điều tra, chỉ mức lệch mới chưa đủ để nhận kỳ đang thử giữ như cũ. Người giám sát chuyển cả bản, không cho ông tự tới vặn chốt để sửa lời người khác. Lương Vãn từ Thanh Vân cũng gửi hỏi nơi người bệnh sẽ nhận chăm nếu mở rộng dời. Các giấy ấy đều tới, đều được ghi đã nhận, lịch thử không dừng. Vũ nhìn những dấu nhận, hiểu nói thật và làm đúng từng bước chưa chắc kịp ngăn một người đã quyết chọn phần họ cho là ít thiệt.
Từ Giám cho nhóm đối chiếu một buổi ở sân trạm, không vào phòng chốt. Vũ, An, Nghiêu tới cùng trưởng thôn và một người nhận công, không mang làng thành đám người chỉ biết hô. Ông đọc điều kiện được Kỷ Vô Trần chấp thuận: giới hạn thời gian, điểm giảm, quyền báo dừng khi số vượt mức đã định, việc đưa dân ra trước. Chữ Thiên La có dấu và người chuyển, không phải lời ông tự nhận để tăng oai.
An hỏi nếu chưa biết hết số vùng kề thì lấy giới hạn nào làm đủ. Ông chỉ các mô hình đang dùng, nói chúng đã giữ được nơi khác. Cô hỏi mô hình có tính độ trễ mới ở Gò Dài mà chính nhóm đo cùng Hàn thấy không. Ông bảo đội kỹ thuật đã bù, đưa một trang kết quả, không đưa các lượt gốc. Cô yêu cầu, thư ký ghi hẹn trả sau. Vũ nghe chữ sau trong lúc trước mắt người đang kéo vật liệu vào chuẩn bị.
Kỷ có người đại diện tại sân. Người ấy nhận câu hỏi đưa về, đồng thời xác nhận kế hoạch được chấp thuận trong điều kiện các vùng đã dời theo báo cáo. Trưởng thôn đặt sổ nhà chưa có mái lên bàn, bảo báo cáo gần đủ đang coi những ai chưa đủ là gì. Người đại diện xin so, Từ Giám nhận lập thêm mái trong đêm, không chấp nhận hoãn qua kỳ. Lời cam kết có công việc thật đằng sau, tới sáng có thể vẫn chưa đủ người và thời gian.
Nghiêu đưa phần trưng công, hỏi ai giữ tiền người làm, nếu họ muốn về chăm nhà trong vòng dời thì sao. Từ Giám nhìn hắn, nhận ra người từng giao qua tuyến kho. Ông không hỏi vì sao tên này còn dám tới; ông bảo mọi công trường cần ca ổn để không bỏ giữa đoạn ép, trạm sẽ tính đủ sau. Hắn mở biên nhận người bị giữ vượt kỳ, nói chính chữ sau ấy đã để gia đình nhận phần nợ còn lại. Ông đáp vụ kho đang xét riêng, không được dùng mọi sai phạm tuyến trước để đình việc trước mắt.
Vũ hỏi ông có biết mình đang ký cho những người khác không được nói không. Từ Giám nhìn thẳng, nói biết, như người giữ cửa biết có lúc phải đóng để nhiều người phía sau còn đường sống. Cậu nghĩ tới người mẹ vừa mắc rễ, những người đã tự chọn lên bãi, thấy cái chữ phải có thể che quá nhiều khác biệt. Cậu đáp họ có thể được yêu cầu làm và được trả đủ mà vẫn không bị kéo vào bằng nợ. Ông yêu cầu ngừng phần tranh, hứa ghi ý kiến vào hồ sơ, vẫn giữ nguyên lệnh.
Buổi chiều nhóm trở bãi bằng đường đã mở thêm. Xe mái tới thật, mấy người đội dựng cùng dân, Ninh đem người học việc chia chỗ chăm. Vũ giúp bốc phần nhẹ, không vì phản đối Từ Giám mà từ chối gỗ giúp người tối nay có mái. An so số nhà, gọi thêm hai nhà chưa được tính vì sổ cũ còn ghi họ ở với anh em. Nghiêu giữ danh sách người được gọi làm, giúp họ chép phần công mình nhận trước khi giao bản vào trạm.
Một người trẻ xin hắn cách trốn lệnh. Hắn hỏi người ấy cần về việc gì, nghe mẹ bệnh và cửa nhà chưa buộc, đưa tới Ninh xin chứng tình trạng thay vì bảo cứ chạy rồi nhóm che. Có người được đổi ca, có người chưa nhận trả lời. Không cách nào đủ tốt cho hết trước trời tối. Vũ nghe, giận tới mức quai túi trên tay trái bị kéo rách, cậu đặt xuống, lấy dây sửa rồi nhận phần khác, không được quyền trút nóng vào đồ chung.
Xe trâu chở cột bị sa ở mép đường mới. Người của đội và người làng cùng vào đẩy, càng vội càng khoét sâu. Bác Đặng cho dừng, lót mấy thanh dọc thay vì giật dây ngang; Nghiêu đổi người đứng bên bánh để chân khỏi chui xuống cùng lúc nó bật. Vũ giữ đầu dây báo, nhìn xe nhích từng chút, nghe ông Trương phàn nàn cột vừa tới đã muốn cắm xuống đất trước khi thành mái. Một người lính trẻ bật cười, rồi cả đám cười theo vì mỏi quá, tiếng ngắn và khô giữa bùn.
Qua được, đội trưởng muốn đưa xe đi ngay, chị Hảo giữ lại một cột ghi đúng nhà mình cần để mái còn mở ở phía mẹ nằm. Họ so số, giao tại chỗ trước khi phần còn lại chuyển tiếp, không để cái gấp chung làm một nhà cứ bị bỏ qua hết lượt. Vũ cùng hai người mang đoạn nhẹ tới, trên tay có bùn của cùng chiếc xe với những người mai vẫn giữ lệnh vận hành nhóm đang phản đối. Không ai vì cười chung một lần mà hết khác ý; tối nay ít nhất một mái không phải chờ xe đi vòng rồi mới được nhận phần đã có tên.
Hàn Chước tới muộn, mang bản đội mình yêu cầu dừng tới khi kiểm lại. Chưa được duyệt, anh phải giữ vị trí theo lệnh trạm trong lúc chờ, nhưng đã cho người nhà bến báo dân tránh phần nước đổi. Vũ hỏi như vậy khác gì vẫn giúp ép. Hàn đáp khác ở chỗ anh sẽ không đổi số đã thấy thành thuận để giữ phần lợi quê, dù chưa có quyền tự phá mọi thứ. Cậu không biết anh có đủ xa để làm tới đâu; tối nay anh cũng chưa biết chắc mình sẽ chịu được điều gì nếu lệnh thật sự làm nhà mình mất.
An đề nghị hai bờ chia mốc báo vượt, để tín hiệu của bên không bị một người coi là nhiễu. Hàn nhận phần ấy, Nghiêu lấy que gõ thử với người trực Thạch Uyên. Vũ đứng ngoài nhìn, muốn một câu dứt khoát hơn lời cùng chuẩn bị cho điều nhóm đang muốn ngăn. Ông Trương đưa việc cuối của ca mái cho cậu, bảo giận có thể đi cùng tay làm, miễn đừng bắt người cần mái chọn phe mới được cầm búa.
Đêm trước kỳ, gió trên cao thổi một hướng, hơi nước sát nền đi hướng khác. Người làng thử gọi lần cuối, mở lối trâu trước lối người, chuyển những nhà cần chăm về gần ca Ninh. Trình Sách từ Thanh Vân gửi một bổ sung về độ trễ ông từng bỏ qua, ký rõ không đủ toàn mô hình nhưng không được coi chưa có chỉ vì lời người đã sai. An gửi thẳng hai bản, giữ giờ giao trong sổ để ngày sau không ai nói cảnh báo chỉ xuất hiện lúc đã hỏng.
Từ Giám đứng trong phòng trạm, nghe báo các mái còn lại đang buộc, dân cuối sẽ ra trước giờ thử theo dự tính. Một người dưới hỏi có muốn chờ tin đã ra đủ không. Ông nhìn giờ, yêu cầu báo liên tục, vẫn ra lệnh chuẩn bị vào lượt. Tờ chấp thuận Thiên La đặt mở cạnh tay, cả điều kiện dời dân và giới hạn số nằm trên cùng một trang. Ông có quyền trì một bước, đang chọn tin những báo cáo sẽ kịp theo nó.
Trên bãi, Vũ ngồi sát An và Nghiêu trước ca đêm. Cậu không được phép vận khí nối nhiều, chỉ nhận theo mức đã thống nhất, nghỉ sau mỗi lượt; Ninh đã nhắc đủ dấu cần ngừng. Nghiêu cầm nhịp, An giữ số, ông Trương và nhóm làng sắp người gọi. Cậu nhìn xuống nhánh nước Gò Dài, nơi ánh đèn đang xếp dọc các bậc. Trận mưa chưa tới, những lựa chọn làm nó có thể rơi vào ai đã được ký từ trước, còn họ phải giữ từng đường người sống vẫn đang đi qua trong khoảng giữa chữ đủ và việc thật sự đủ.
Chương 76: Người không nhận lệnh
Quyển IV — Chín ngọn cờ