Chương 83: Người canh tháp trống
Quyển V — Bên kia Thiên Môn
Vũ tỉnh vì tiếng ai cãi nhau với một cái búa. Người ấy nói búa đã cùn, người khác đáp búa chẳng bao giờ tự vung lệch. Cậu chống tay ngồi dậy, đụng vết rách trong lòng bàn tay rồi nhớ mình đang ở đâu. Ánh sáng vuông trên trần không đổi, nhưng bếp bên dưới đã có tiếng nước sôi.
Kiều Sơn ngồi ở cầu thang, lưng tựa một chiếc bao vỏ khô. Ông đang buộc quai dép cho một người đàn ông chân trái quấn nẹp. Người đó tự giới thiệu tên Lã, làm thợ tháo khuôn đá trước khi mắc lại đây. Bà chủ tháp tên Đàm Lưu; bà đang đứng giữa phòng, nhặt những cây đinh văng khỏi bàn của một thợ trẻ tên Tề.
“Khách đã dậy thì cho khách biết luôn,” bà nói. “Tháp còn bảy miệng ăn, thêm ba người là mười. Nước phải kéo, thức đun phải nhặt. Ai có thương thì làm việc nhẹ.”
Vũ cầm chiếc búa Tề vừa đặt xuống. Kiều Sơn hất cằm về bàn tay dán vải của cậu. Cậu đặt búa lại, chuyển sang phân đinh. Tề giấu nụ cười sau vành bát.
An xuống sau cùng, tóc buộc vội. Cô đã mang theo bản đo mới, hỏi liệu có thể xem những lượt nền đổi màu mà tháp ghi chép. Đàm Lưu bảo giấy ướt mất từ lâu, còn vạch khắc ở xà ngang; muốn xem thì phụ hạ bộ gõ trước, vì khung treo sắp bật khỏi đá. Bà không hỏi cô thuộc phái nào cho đến khi An tự nói tên Huyền Sương.
“Trình Sách còn sống chứ?” Lã đột nhiên hỏi.
An ngẩng lên. Người thợ kéo lại nẹp chân, nói mình từng đóng chân máy đo cho ông ở bến phía ngoài. Lần cuối nghe tên ông là trên giấy cấm truyền số liệu. An đáp thầy còn sống, đã khai cả phần đo sai của mình. Lã im lặng một lúc rồi bảo thế còn hơn một người chết sạch sẽ trên bia.
Câu nói làm An khép tay quanh chiếc bát. Cô chưa hỏi thêm. Đàm Lưu gạt đinh xuống khay, gọi mọi người tới chân cầu thang. Công việc trên tháp không đợi khách sắp xếp xong những điều muốn hỏi.
Bộ gõ treo ở tầng ba, gồm ba thanh kim loại khác độ dài cùng một quả nặng gỗ. Vũ đã tưởng trên tháp có người rung chuông để chỉ đường. Nhìn gần, cậu mới thấy thanh thứ nhất nứt dọc gần hết, thanh thứ hai được buộc bằng dây vải và thanh cuối đã mòn đến lõm ở giữa.
Tề bò ra sàn ngoài tháo chốt. Vũ giữ đầu dây bên trong. Lã không lên được cầu thang, ngồi dưới kéo đối trọng qua một bánh răng. Kiều Sơn nhận việc chèn con lăn, Đàm Lưu giữ nhịp bằng ba tiếng đập búa. An đứng sát cửa đo độ võng của xà, gọi dừng mỗi khi đường nứt trên đá mở rộng.
Đến chốt thứ hai, quả nặng bất ngờ trượt khỏi dây treo. Vũ dùng khí ghì nó lại theo phản xạ, ngực bị sức ép dội căng. Cậu chỉ giữ được trong khoảng ngắn. Đàm Lưu quát đừng neo vào xà đang nứt, Tề lập tức chui qua khung gỗ, móc dây phụ xuống vòng sắt dưới nền. Kiều Sơn đẩy con lăn vào khe. Quả nặng hạ xuống chỗ thấp, nghiền một mảnh gỗ thành vụn, nhưng không kéo theo cả sàn.
Vũ thở hắt, lưng ướt lạnh. Tề kiểm vòng dây rồi vỗ vào con lăn của Kiều Sơn.
“Thiếu thứ này thì hôm nay ta xuống tầng dưới bằng đường ngắn.”
Đàm Lưu ngồi bệt xuống, nhìn sợi dây đã sờn. Bà không trách người nào, chỉ bắt mọi người đưa tay ra kiểm. Vết dán trên tay Vũ rỉ máu, An thay miếng vải khác. Tề bị một dằm to cắm trong ngón cái, cậu ta cố dùng răng nhổ và bị bà Đàm đánh vào vai.
Khi quả nặng nằm yên, họ tìm được dưới đế một thẻ gỗ cháy cạnh. Trên đó ghi ngày thay dây cuối cùng. Đàm Lưu đọc xong cười một tiếng ngắn: bảy năm trước, một người đã hứa chuyến tàu tiếp tế kế sẽ mang dây mới.
Vũ nhìn những nút buộc chằng chịt trên thanh gõ. Bảy năm ấy nằm thành từng lớp trước mắt cậu, bằng vải áo, ruột dây leo và những miếng gỗ đã bị mài gần hết. Những người trong tháp phải thức mỗi lượt nền đổi, giữ tiếng gõ cho người dưới tránh phần nước dựng.
Họ ăn trên sàn tầng hai sau khi thay xong dây bằng cuộn của Kiều Sơn. Tề và một người canh bể khiêng Lã lên bằng chiếc ghế có đai vẫn dùng lúc chân ông trở nặng, nghỉ ở từng chiếu nghỉ; Kiều Sơn chỉ đứng dưới chèn chân thang. Đàm Lưu cắt đúng phần dùng, ghi nợ lên một miếng gỗ. Kiều Sơn hỏi bà trả bằng gì. Bà chỉ vào lượt nước vừa dẫn đầy bể; ông gật, hai người xóa nợ ngay bằng một đường dao ngang.
Bữa ăn có thứ bánh dẹt làm từ củ màu xám, mặn hơn Vũ chờ. Mốc lấy phần cháy giòn vì mẹ nó bảo phải ăn hết chỗ dễ vỡ trước. Người mẹ đang ở khu chợ dưới vòm đông, nơi các nhà góp lò nấu chung. Mốc theo Đàm Lưu lên tháp mỗi khi bà thiếu người chạy đường hẹp. Nó kể chuyện đó với vẻ tự hào, rồi bị Tề hỏi công hôm nay đã trả chưa. Mốc lập tức nhìn bà Đàm.
Bà đưa nó một cuộn chỉ và phần bánh gói riêng. “Tiền đường, tiền chạy hai lượt. Đừng để mẹ lại bảo ta tính thiếu.”
Vũ hỏi vì sao họ không về cùng chuyến gần nhất đã mở cửa. Lã đặt bát xuống. Đàm Lưu vẫn nhai cho hết rồi mới trả lời.
“Cửa không mở ở chân tháp. Đoàn vào bằng lối do người vận hành giữ, đi theo cờ. Khi cờ tắt, đường ấy mất. Những chuyến sau có lúc tới được chợ, có lúc chỉ đến bậc ngoài. Chúng ta chẳng có quyền chọn lúc họ tới.”
“Không ai đưa các bác về?”
“Có người mang đi hai thợ biết sửa đĩa áp. Họ bảo những người còn lại đợi. Ta không biết hai thợ ấy về được nhà hay vào một xưởng khác.”
Tề lấy một mảnh gỗ gõ mép bát. Cậu ta còn nhỏ lúc đi theo cha vào sửa tháp, giờ đã mọc râu. Cha cậu đang canh bể phía dưới, đầu gối không chịu lạnh nữa. Lã có một chị gái bán vải ở Vân Tân; ông muốn trở về dù chị đã bán quán, dù phải gõ từng nhà hỏi. Đàm Lưu không nói chuyện nhà mình cho đến khi Kiều Sơn kể ông có con gái.
Bà đưa ra một chiếc lược gãy răng, hỏi ngoài kia còn loại gỗ tím hay không. Chồng bà làm lược. Ngày bà đi, ông giận đến mức chẳng tiễn; bà đã định về trước lúc mùa hoa trên sông kết thúc. Vũ không hỏi bà muốn nói gì với chồng. Cậu nhìn chiếc lược, hiểu rằng nếu tìm ra đường về, mỗi người sẽ mang qua cửa một điều riêng, chẳng ai chỉ là đoàn người theo cậu.
An xem các vạch trên xà khi mọi người thu bát. Có đoạn ghi bằng dao, có đoạn tô than chồng lên; mỗi nhóm được phân bằng hình gõ khác nhau. Cô mang giấy áp lên vạch, Đàm Lưu ngăn lại vì gỗ đang mục. Bà bắt Tề kê thang để An ngồi chép từng dấu, còn mình đọc những ký hiệu khó.
Vũ đưa nạng để Lã chống ra sàn ngoài cùng tầng. Từ đây nhìn được một cầu đá hẹp chạy ngang vùng sáng trắng. Cuối cầu thấp thoáng mái vuông của một cụm kiến trúc lớn, song nửa dưới bị nước treo che kín. Lã nói đoàn mình từng tháo khuôn ở đó. Khi Vũ hỏi có phải Thanh Thiên Đài, người thợ nhún vai: trên bảng công nó chỉ mang số xưởng, tên đẹp do khách đặt sau.
“Ta cần đến gần,” Vũ nói.
“Ta cần đi về phía ngược lại.”
Cậu im lặng. Câu đáp không gay gắt, nhưng khiến lời mời giúp đỡ đang định nói trở nên khó nói hơn. Lã xoa đầu gối rồi chỉ đoạn cầu mất lan can.
“Nếu thuyền đi được trên vệt nước cạnh cầu, các ngươi có thể tránh bậc chính. Nhưng chân cầu đang yếu. Ta không biết hiện giờ có còn như lần ta qua.”
Vũ lấy mảnh than, vẽ lại chỗ Lã chỉ trên đá. Ông sửa một đường, bảo đừng biến lời kể cũ thành đường chắc chắn. Cậu gạch vệt ấy thành từng đoạn đứt, đem xuống cho An. Cô đặt cạnh số đo vừa chép, ghi rõ năm và người kể. Phần trống giữa hai bản vẫn rất rộng.
Đàm Lưu hỏi ba người định làm gì sau khi xem xong xà. An nói trước hết cần tìm một lối liên lạc đủ hẹp để gửi được vài chữ ra ngoài. Kiều Sơn cần nước uống cho chuyến kế và chỗ vá mạn. Vũ nói cậu muốn biết đoàn thợ còn ai định về, để khỏi hứa một con thuyền chở được tất cả khi chưa biết cả lối đi.
Bà chủ tháp cân nhắc rồi lấy xuống một hộp sắt dẹt. Bên trong là mấy miếng lá đồng mỏng đục lỗ. Bà dùng chúng để gửi tin cho khu chợ qua một khe có gió đi đúng lượt. Một miếng chỉ mang được ít dấu, nhiều quá sẽ cuộn lại và mắc ở mép đá.
“Có thể khe ấy nối tới ngoài cửa,” bà nói. “Cũng có thể chỉ vứt hết thư xuống nước. Ta chưa thử được.”
Vũ cúi xem mép đồng mòn bóng. Cậu muốn thử ngay, nhưng nhìn gối Kiều Sơn và bàn tay Tề, cậu hỏi ngày mai ai giữ tháp nếu họ đi tìm khe. Đàm Lưu đếm người, bỏ tên Lã ra vì chân ông sưng sau buổi kéo đối trọng. Mốc xin nhận chạy tin, được bà cho đúng một lượt rồi phải về với mẹ.
Đêm ấy, Tề và người canh bể lại hạ ghế đưa Lã xuống. Vũ tới bể nước thay ông canh lượt đầu. Người thợ đưa cậu một chiếc áo cũ lót dưới mông và chỉ cách gõ vào thành bể khi mực nước chạm vạch. Cậu thử gõ, tiếng quá mạnh khiến người trên lầu tưởng báo động. Cả tháp rầm rập chạy xuống. Đàm Lưu nhìn mặt cậu một lúc rồi dúi vào tay cậu cái chày gỗ nhỏ hơn.
“Đây. Người mới dùng cái này.”
Vũ ngồi lại bên bể, nghe tiếng chân mọi người trở lên. Lã không cười, chỉ kéo ghế tới cạnh cậu để dạy lại từng tín hiệu. Khi tiếng nước đổi, hai người gõ cùng một lượt. Trên sàn cao có tiếng đáp xuống, vừa đủ cho Vũ biết những người trong tháp vẫn đang nghe.
Lúc gần hết lượt canh, Lã mở hộp nhỏ mang bên mình. Vũ tưởng bên trong là thuốc xoa chân, nhưng người thợ lấy ra những mẩu gỗ dẹt khắc hoa vụng về. Ông mài từng mẩu bằng một miếng đá ướt. Tiếng mài nhỏ, lẫn vào tiếng nước chảy trong thành bể.
“Đem về bán à?” Vũ hỏi.
“Đem cho con chị. Lúc ta đi chúng mới cao đến bàn.”
“Bảy năm rồi, có khi chúng thích thứ khác.”
“Có khi. Thế ta phải học làm thứ khác.”
Ông đưa cậu một mẩu còn thô, bảo giữ hộ trong khi ông sửa mép. Vũ thấy hoa khắc là một thứ hoa có sáu cánh, cánh cuối bị cụt. Lã bảo mình đã quên hoa ngoài kia có đúng sáu cánh hay không, nhưng không muốn hỏi người mới tới; hỏi ra sai thì phải làm lại hết. Nói đến đây chính ông bật cười, nhận lấy miếng gỗ rồi cắt đi nét cánh thừa.
Vũ hỏi tại sao ông không tìm đường rời tháp trước. Lã chỉ đầu gối. Những lượt đầu ông đã thử, lần thứ ba bị kẹt dưới một tấm nền. Những người còn lại kéo ông ra. Từ đó ông làm được việc trong tháp thì ở lại làm, dành sức cho một con đường đã được thử đủ.
“Ngươi đến đây tìm việc của ngươi,” ông nói. “Đừng nhận luôn cả bảy đời người rồi cáu vì gánh nặng.”
Vũ xoay miếng gỗ trong tay, thấy ngượng vì ông đọc đúng điều cậu chưa chịu nói. Cậu xin phép mang một bông hoa đi thử khe thư; nếu vật nhẹ ấy qua được mà không vỡ, họ sẽ biết nên làm bao bọc bằng gì. Lã chọn mẩu xấu nhất đưa cậu, hẹn phải trả lại nếu vẫn về đây ăn sáng. Khi Vũ lên lầu, tiếng mài gỗ lại vang, đều và thong thả dưới lượt nước mới.
Chương 84: Thư gửi qua khe hẹp
Quyển V — Bên kia Thiên Môn