Chương 67: Chiếc áo giữ lại
Mục lục cuốn sách120 phần
Phần 67 / 120

Chương 67: Chiếc áo giữ lại

Khoảng 12 phút đọc

Quyển IV — Chín ngọn cờ

Bà Lục chưa mở hòm sáng hôm sau. Cháu bà sốt, bãi cao có gió lùa dưới vách, người khám ở trạm chợ hẹn tới muộn vì đường xe bị đổi. Vũ đem nước đến, nghe bà giải thích rồi đặt tập giấy sang một bên. Cậu đã đợi nhiều năm, vẫn thấy lòng mình co lại vì phải đợi thêm, nhưng đứa trẻ trên chiếu đang thật sự ho, không phải một cái cớ người lớn dựng để thử cậu có xứng nghe chuyện cũ hay không.

An đi cùng nhóm đo lối giếng. Vũ nhận ngồi canh nước ấm và nghe tiếng gọi trong khi bà Lục đi lấy đồ. Thằng bé không thích người mới, quay mặt vào vách, hỏi có phải anh sẽ bắt bà kể rồi bà khóc. Cậu lắc, nói hôm nay anh giữ nước, bà chưa muốn kể thì thôi. Nó nghe, vẫn không quay ra, chỉ chìa cái bát gỗ để uống một ngụm. Cậu đỡ cho nó bằng tay trái, nhớ mình từng được nhiều bàn tay giữ bát mà chẳng thuộc nổi ai đã làm lần nào.

Người khám tới trưa, hỏi triệu chứng, nghe phổi, dặn điều cần theo và lúc nào phải đưa xuống trạm, không hứa khỏi trước ngày dời. Bà Lục nhắc lại từng điều, gói thuốc ghi riêng để không trộn với rễ hàng đang cứu. Vũ giúp chuyển chỗ nằm vào bạt đã chắn kín hơn, một việc cần xin nhà đang dùng nhường đúng phần, không tự xếp trẻ lên chiếu họ vì nghĩ nhà có người bệnh được ưu tiên tất cả.

Trong lúc chờ cháu ngủ, bà Lục phải nhận một người mua hàng tới trả lại bó rễ bị ẩm. Bà mở, ngửi, nhận đúng hàng kho nhà mình rồi trừ tiền, không lấy chuyện đang dời để bắt khách chịu phần hỏng. Vũ đứng cạnh muốn trả bù cho nhanh, bà nhìn cậu, hỏi cậu có định mua quyền khiến mọi chuyện ở đây bớt khó nghe không. Cậu rút tay khỏi túi tiền, nhận giúp ghi phần hàng cần phân lại. Bà vẫn có công việc, vốn và người mua không thể dừng chỉ vì hôm nay cậu tới hỏi cha mẹ.

Họ trải hai tấm nia dưới mái, tách phần khô còn dùng đúng hàng với phần phải bỏ. Bà không cho Vũ tự đoán rễ nhìn gần giống, bắt cậu chỉ làm nhãn và giữ thứ tự. Cháu bà tỉnh, gọi, bà quay sang ngay; cậu tiếp tục đúng phần được giao, không vì đứng một mình mà lấy quyền quyết hàng tốt xấu. Tới lúc xong, bà kiểm lại, trả công nửa buổi bằng đúng giá người khác phụ, không tặng vì thương cậu hay trừ vào lời kể sắp cho.

Vũ nhận tiền, hơi ngượng. Bà bảo phần giúp người bệnh là việc cậu tự nhận, phần phân hàng là việc bà nhờ, để rõ thì lần sau còn nhờ được mà không thấy phải đem chuyện riêng ra đáp. Cậu cất tiền cùng biên nhận công khác, lần đầu hiểu bà muốn được tiếp tục là bà Lục bán rễ ở làng, không chỉ là người giữ mảnh cuối về cha mẹ cậu trong hòm.

Tới chiều, đứa bé ngủ yên hơn. Bà Lục gọi Vũ lại, hỏi cậu có muốn nghe lúc này, hay cần có An cùng để ghi cho khỏi sửa trí nhớ về sau. Cậu đáp muốn có người ghi nếu bà đồng ý, nhưng bà không cần nói những gì không muốn đem khỏi nhà. Bà gật, sai cậu gọi cô gái về trước bữa. Chiếc hòm gỗ đặt cạnh rá rễ chưa phân, không phát ánh sáng, chỉ có ổ khóa kẹt phải tra dầu mới mở.


Bên trong là một chiếc áo vải nâu, gấp rất nhỏ. Vai trái vá bằng miếng tối hơn, đường nách khâu hai lượt vì người mặc quen kéo việc nặng. Vũ nhìn nó, không thấy cảnh nào trong đầu tự rõ. Cậu biết mình muốn nhận ra mùi, sợi chỉ, vết bẩn, nhưng mùi trước mặt chỉ là long não, vải cũ và gỗ hòm. Bà Lục nói đó là áo cha cậu, Lâm Thuận, bà mượn trong đợt đưa người qua bãi rồi không trả lại được.

“Ta giữ không phải vì trong áo có thứ giấu,” bà nói. “Hồi đầu nghĩ đợi con lớn, sau lại sợ mỗi lần lấy ra làm con phải lớn thêm một việc.”

Cậu đưa tay chạm miếng vá. Vải mềm tới mức không còn chịu kéo. An đặt tấm khăn dưới, nhắc trước khi ghi rằng chiếc áo cho biết nó từng được giữ ở đây, lời bà kể mới là phần nối nó với người. Bà Lục đồng ý, đọc tên mình và ngày để cô ghi, rồi ngồi dựa cột, nhìn qua chỗ cháu đang ngủ trước khi bắt đầu.

Buổi lũ, bà chạy hàng và người từ kho lên, còn tưởng nước chỉ tới mức cũ. Đào Thị Hiền dẫn hai đứa trẻ lên trạm cao, quay về cùng một nhóm lấy thêm người mắc ở bãi dưới. Phiếu Vũ mang có thể khớp đoạn ấy; bà không thấy lúc ghi phiếu, chỉ thấy Hiền về tới lối cống với gấu áo bết bùn. Lâm Thuận cùng mấy người giữ một bộ then gỗ để nước không quật cửa ngang đường người chạy. Họ không có cảnh giới, dùng dây, đòn, sức vai và những lần đổi người.

Vũ hỏi cha có ở lại một mình cuối không. Bà Lục lắc. Có hai người bên cạnh, một người đã thoát lên sau, một người cũng mất; danh sách làng còn ghi, không được kể thành mình cha cậu giữ cả dòng. Mẹ cậu tới kéo người vướng dây ở mép, còn bà được đưa chiếc áo để bọc đứa nhỏ đang lạnh. Cậu bé ấy không phải Vũ. Bà không biết ngày ấy Vũ được ai mang lên trước khi tới chỗ ông Trương.

Câu không biết khiến Vũ cúi mặt, bàn tay trên áo co nhẹ. An nhìn, không vội lấp bằng câu chắc cậu cũng được cha mẹ cứu. Bà Lục dừng để uống nước, không lấy khoảng dừng làm lúc tìm một chi tiết đẹp hơn. Những điều bà giữ đã nặng đủ, không cần nhận thêm phần chỉ vì người nghe đang đau.


Sau đoạn lối cống, nước dồn mạnh. Bà Lục đi cùng đứa trẻ, không còn thấy rõ những người ở dưới. Họ biết cha mẹ Vũ mất qua những người sống về, việc tìm sau lũ và danh sách làng, không phải bà đứng nhìn trọn cái chết của từng người. Bà chỉ có thể làm chứng đã gặp họ trong việc sơ tán và giữ then; giờ cuối, ai buông dây, ai chạy theo hướng nào, cậu phải hỏi người khác nếu còn ai nhớ được.

Vũ nghe, rồi hỏi tại sao trước kia bà không kể rằng họ làm những việc ấy. Bà nhìn cậu, không trốn. Khi cậu nhỏ, người làng chỉ muốn cậu ăn và ngủ, không phải lấy can đảm của người chết làm điều đứa trẻ phải đáp cho đủ. Về sau, mỗi lần gần kể lại có một vụ mùa, một cơn bệnh, hay chính bà sợ nhận ra trí nhớ mình đã thiếu. Điều ấy không hẳn đúng, bà không xin cậu coi mọi trì hoãn đều vì cậu.

Cậu nhìn chiếc áo rất lâu, đáp mình có giận, nhưng chưa biết giận ai hoặc phần nào. Bà gật, bảo cứ giận, đừng vì hôm nay bà mở hòm mà thấy phải trả bằng câu không sao. Ngoài bạt có tiếng trẻ con cãi nhau chỗ lấy nước, cháu bà cựa mình, gọi. Bà tới đắp lại chăn, quay về tiếp mà không xin lỗi vì người đang sống vừa ngắt một chuyện người chết.

An đọc lại phần đã ghi. Tới câu Lâm Thuận giữ cửa, Vũ xin sửa thành cùng người khác giữ then gỗ ở lối cống. Tới câu Hiền quay lại cứu người, bà Lục sửa cứu thành kéo người mắc dây mình đã thấy, vì không biết người ấy ra sau còn sống không. Mỗi câu chậm lại làm câu chuyện ít tròn, rõ hơn. Cậu giữ khăn dưới áo, nhận ra mình bắt đầu biết cha mẹ qua những việc không thể gom hết vào một lời gọi anh hùng.

Bà Lục lấy thêm mảnh giấy nhà làng, ghi tên người thoát bên then còn sống ở vùng khác. Người ấy chuyển đi vì ruộng mất, đã lâu không về, không thể ngày mai triệu tới làm chứng như gọi một người đứng sẵn sau cửa. Cậu nhận, hẹn sẽ gửi hỏi có đồng ý kể không, không bảo bà phải tìm bằng được để phần còn thiếu của cậu được khép.


Sau bữa, Vũ mang áo ra chỗ sáng cuối ngày cùng ông Trương. Ông nhận miếng vá, nói Lâm Thuận khâu rất xấu, thường nhờ hàng xóm sửa nhưng lại làm vẻ đường chỉ của mình chịu kéo tốt hơn. Vũ bật cười bất ngờ, rồi khóc ngay khi tiếng cười chưa hết. Ông Trương ngồi cạnh, để cậu cầm vải trên khăn, không chụp vai phải vì biết đau.

Cậu hỏi mẹ có đúng ghét áo trắng không. Ông đáp đúng, lại còn ghét ai lau tay bẩn vào vạt áo rồi bảo màu nâu không thấy. Hai người ngồi dưới mái bạt nhìn trời tối dần, nói những điều nhỏ không có trên phiếu sơ tán. Ông không nhớ chính xác bà thích món nào nhất, không chọn bừa một món làm kỷ niệm cho dễ thắp hương. Cậu thấy sự không chắc ấy giờ không còn giống mọi người đang giữ riêng phần mình cần.

An tới, đưa bản ghi đã tách nguồn. Cô hỏi Vũ muốn giữ áo hay để trong hòm bà Lục. Cậu muốn mang về nhà, nhưng nhà còn có thể bị đo dời, túi đi lại làm vải mục nhanh. Cậu nhờ bà giữ tới khi có chỗ khô ổn, ghi đó là áo được gửi giữ chứ không bắt bà mang theo trách nhiệm kể mãi cho mọi người hỏi. Bà nhận, dặn khi dời hòm phải có người cầm phần đáy vì gỗ đã yếu.

Họ cùng chuyển hòm tới nơi khô hơn. Vũ dùng tay trái đỡ dây chứ không nâng một mình, nghe bà sai thay nhau hai bên. Cậu thấy cha từng giữ then bằng vai và dây, mình hôm nay có quyền nói vai đau để người khác nhận phần, hai việc chẳng phủ nhau. Nếu có một điều người chết để lại, nó không buộc cậu lặp lại đúng thế đứng cuối cùng của họ.


Đêm, cậu đi lên chỗ bia cùng An. Không thắp lửa lớn, chỉ có chiếc đèn nhỏ che gió, hai bông hoa nhặt ở vườn được chủ cho. Cậu lau chân bia bằng khăn ẩm, đọc tên Lâm Thuận và Đào Thị Hiền thành tiếng, kể đã biết thêm về chiếc áo mượn, hai đứa trẻ qua trạm và những người cùng giữ then. Cậu không nói mình nhớ lại mặt họ, vì điều ấy không xảy ra.

An đứng xa đủ để cậu có thể nói riêng. Khi cậu xong, cô tới giúp đậy đèn, hỏi có muốn về ngay hay ngồi thêm. Cậu ngồi thêm một lát, nghe tiếng guồng dưới làng ngừng rồi chạy. Cô ngồi cạnh, không ghi câu nào. Những người trong chuyện hôm nay đã có bản lời chứng của họ; quãng im này không cần ai biến thành vật liệu cho một bản tấu mới.

Lúc xuống, họ gặp người đưa giấy từ trạm. Tạ Hoài được phép rời nơi hạn chế theo một chuyến điều tra có người giám sát, đang tới đối chiếu ngưỡng nam. Vũ cầm giờ hẹn, biết câu hỏi mình mang từ Thanh Vân sắp phải nói trước chính người thầy. Cậu bỏ giấy vào túi cạnh bản mẹ, đi tiếp dưới ánh đèn An giữ, đủ chậm để không trượt nhưng không còn ý muốn vòng sang một lối khác cho khỏi nghe điều có thể làm mình giận.

Trang sách tiếp theo

Chương 68: Người giữ then phía nam

Quyển IV — Chín ngọn cờ

Đọc tiếp
Đã sao chép liên kết!