Bến có tiếng rèn
Quyển IV — Thanh kiếm gãy giữa sông
Ngày thứ ba xuống núi, Vũ giao được lời nhắn của Nhuận ở Bậc Thông. Người bán gỗ nghe tới cái xà trong nhà ông Đôn thì bỏ chiếc nêm đang cầm xuống, hỏi đầu phía bếp đã kê thêm chưa. Cậu kể chỗ ấy nay treo một giỏ rau, người chở than cũ vừa tới ăn dưới xà. Ông cười, nhờ lần sau gặp nói mình còn nhớ khoản bát canh. Thành gọi ngoài đường, cậu chào rồi đi, trong túi chẳng có thêm mẫu gỗ nào.
Tuyết lui khỏi những đoạn thấp, nhường chỗ cho nước chạy dọc vết bánh. Người lái mới tên Cương, nói ít, cứ tới chỗ đọng là xuống đi trước một quãng. Đến ngày thứ bảy, một đoạn đường còn nhão giữ đoàn lại suốt buổi. Bốn kiện len được hạ lên giàn khô, hai rương sắt nằm dưới mái khác. Cương mang cơm tới, nhìn hai người bảo tiêu ngồi hong tất rồi bảo dưới trấn chưa ai thấy được cảnh họ oai phong lúc này.
Yên giơ chiếc tất đã thủng một lỗ ở gót. “Chú có thu thêm tiền xem không?”
“Đợi khô đã. Ướt thế này khó bán.”
Vũ cười, xê ra cho chú ngồi. Đêm đó họ ngủ tại trạm, sáng sau mới qua nền đã được người giữ đường xem lại. Đoạn dưới ấm hơn từng ngày; tới ngày thứ mười bốn, tiếng nước không còn từ khe đá mà từ một con sông rộng, chen giữa tiếng người gọi phu và tiếng búa rèn đều phía sau bến. Cậu đứng trên đường cao, nhìn mái nhà nối tới chân Thanh Vân, thấy cả vùng quen đã đổi màu trong những năm mình đi.
Người nhận len tới lúc xe còn ở nền đợi. Bà Điểm mang theo một người thợ quen tay mở bọc, chứ chẳng chỉ đem túi tiền tới nghe Thành kể đường đẹp. Một góc kiện thứ ba bị nước ngoài thấm, lớp trong còn khô. Vũ giữ đầu vải cho họ mở, nhận ra đó là góc hôm ở trạm mình đã đặt sát cột. Cậu chỉ chỗ trước khi Thành hỏi, thấy hơi nóng lên ở gáy dù dưới bến gió vẫn lạnh.
Bà lấy phần thấm ra cân riêng, chọn giữ nó với giá giảm để làm lớp lót. Thành đối điều nhận của đoàn, trả khoản thuộc hàng, rồi mới tính phần do người đi cùng đặt sai. Cậu nhận đúng phần mình, không phải cả mùa lời lỗ của chuyến. Người thợ cuộn phần khô lại, hai bàn tay nhanh tới mức Yên vừa buông góc đã phải tránh khỏi đường dây buộc. Bốn kiện được nhận đủ theo cách ấy, có một góc mang giá khác.
Hai rương phụ kiện sắt đi tới xưởng gần cầu tàu. Ông Vi cho người mở từng ngăn, cầm một chiếc chốt lên xoay dưới sáng rồi mới gọi được. Cương chờ ngoài xe, lấy mảnh bánh từ túi, nhai hết một nửa trước khi ông xem xong. Chú bảo nếu đồ sắt chịu được rét mà người mua không chịu được chờ thì tới đây phí cả mùa. Ông Vi nghe, cười một tiếng, vẫn xem nốt ngăn cuối trước khi trả tờ nhận.
Thành trả phần công còn lại vào chiều, đủ mười bốn ngày đường và giờ bến đã nhận, đối riêng khoản góc len. Cậu cất tiền sau khi đếm, vai bỗng nhẹ hơn cả lúc hạ rương. Thành sẽ ở lại tìm hàng lên mùa sau; Cương đi sửa một bên bánh rồi nhận chuyến khác. Họ ăn cùng bữa cuối ở quán bến, tiếng cười nhiều nhất lại do chú kể lần ngựa dừng trước hàng rau khiến cả người lái tưởng có kẻ chặn đường.
Yên còn hai ngày đối việc với người mua dưới bến. Cô chọn chỗ trọ gần quầy mẹ, cậu ở gian khách phía khác trước khi lên trường. Khi chia tay tại ngã rẽ, cô nhờ cầm chiếc túi giúp trong lúc buộc lại quai. Vũ đeo lên vai mình, bước thử, bị cô gọi đứng yên vì người đang buộc không thể đi theo một cái vai cứ muốn làm nhiều hơn.
“Xuống núi rồi chân vẫn chưa chịu nghỉ à?”
Cậu trả túi, đưa hai tay trống cho cô xem. Yên lắc đầu cười, nhắc sáng kia nếu tới quầy hãy đem theo bụng đói. Mẹ cô đang làm món bánh có thể khiến người học kiếm phải ngồi yên tới hết một ấm nước. Cậu nhận lời, nhìn cô đi qua đám người kéo thúng cá, rồi quay về phòng. Đêm đầu dưới trấn, mùi chăn phơi nắng làm cậu tỉnh một lúc lâu trước khi ngủ, lạ hơn cả tiếng rèn.
Uyển không ở xưởng khi Vũ tới. Cát đang giữ một tấm sắt nguội cho người thợ mới lấy dấu, ngước lên chào rồi nhờ cậu đợi ngoài đường búa. Trên cửa có một vệt cháy thấp cậu chưa thấy lần trước. Gian bên đã đặt thêm bàn, hai chiếc thùng nước đổi chỗ để xe nhỏ vào được. Cậu đứng nhìn, tới lúc Cát hỏi muốn gửi sửa gì mới nhớ mình còn chưa nói tới để chào.
Uyển về với đôi giày dính bùn, tay cầm một bản mẫu cuộn quá chặt nên cứ tự mở ra. Chị trông thấy cậu, nhìn qua từ đầu tới chân rồi bảo dưới núi có gạo, lần này chắc bớt phải nấu củ mỏng củ dày theo thầy Tước. Vũ kể đúng một nồi canh cuối trước lúc đi. Chị cười tới mức phải đặt bản xuống bàn, rồi gọi Cát lấy cho khách ghế còn đủ bốn chân.
“Có ghế thiếu chân cho khách khác sao?”
“Có. Khách tới chỉ tay bảo sửa dễ lắm được ngồi thử trước.”
Chiếc ghế cậu nhận rất chắc. Trong khi chờ ấm nước, Uyển mở bản mẫu: một loạt vòng giữ dây cho thuyền, đường cong phải ôm cọc mà không cứa dây lúc thân nghiêng. Bộ đầu đúng trên bàn nhưng tới bến mắc vào mép boong, chị vừa đi xem lại. Vũ nhìn chỗ gạch, nhớ những bậc tuyết mình từng tưởng đi được vì trên giấy còn một đường trắng.
Cậu hỏi có cần giữ thử khi chị đổi góc. Uyển đưa cho chiếc vòng chưa nhận dùng, bắt tháo kiếm khỏi lưng rồi mới vào cạnh giá. Thanh Phong nằm trong bọc ở bàn ngoài, cậu giữ vật theo chỗ Cát chỉ. Mới đổi nửa vòng, dây đã quệt qua ngón cái. Chị ngừng, dùng phấn đánh ngay chỗ ấy, không bảo tay người giữ quá vụng rồi đổi người để hình cũ tiếp tục đúng.
Lượt sau thêm một khoảng rời, vòng trôi qua được nhưng phần đỡ dưới lại chạm. Họ làm tới lúc người thợ mới gọi đã hết buổi giữ, Uyển cho nghỉ, trả công cậu phần đã nhận giúp thay vì lấy bữa nước làm đủ. Vũ xin giữ vài nét mình thấy để hôm khác tới bến hỏi người dùng. Chị cho, nhắc đừng đem bản chưa xong gọi là đồ xưởng đã nhận bán. Cậu gấp, thấy tiếng búa ngoài sân bắt đầu lại theo một ca khác.
Uyển nghe tin Sơn, hỏi có ghé nhà chưa. Cậu đáp chưa, muốn báo trước để Liên khỏi đang cho con ngủ phải tiếp. Chị chỉ giỏ nhỏ ở góc, có hai chiếc chốt tròn nhà ấy đặt cho cửa thấp. Chị nhờ mang tới nếu thuận đường, công làm đã tính với Sơn, phần chuyển cậu nhận riêng. Vũ nhìn thứ có thể làm đứa trẻ đứng yên trước cửa, chợt hình dung Phượng đã lớn hơn nắm tay trong lần gặp ở mùa trước.
Trước lúc về, cậu đưa Thanh Phong cho Uyển nhìn ngoài bọc. Chị nhận ra miếng ốp gỗ bên trái đã thay, hỏi tay còn hợp không. Cậu kể công bà Huê và lượt kiểm ở Lộc, không để chị tưởng mình vừa thay thép. Uyển chỉ vết cạnh mòn thường, bảo tới hạn cứ về kho; hôm nay cần lau lớp bụi sau đường. Cậu nhận kiếm, ra sân rửa tay, ngón cái còn vệt phấn trắng từ chiếc vòng chưa được đem xuống thuyền.
Sáng hôm sau, Vũ theo người giao hàng ra cầu tàu xem vòng giữ. Thuyền ở đó có bụng nông, ván bên sơn nâu đã bạc thành nhiều màu. Một phụ nữ đang đứng cạnh mạn cãi với phu về vị trí buộc hai thùng, giọng rành rọt át được tiếng búa xa. Người phu chỉ chỗ trống, bà chỉ dấu chân người sẽ phải đứng đổi sào. Hai thùng cuối cùng dời vào giữa, chỗ trống bên ngoài được giữ nguyên.
“Cò Nâu không béo thêm được vì khách trả tiền,” bà nói, thấy người cầm bản của Uyển thì quay sang. “Cậu làm ở xưởng?”
Vũ giới thiệu. Bà tên Hồ Lân, chủ chiếc thuyền và cũng giữ phần lái, đã trả Uyển xem lại bộ vòng. Bà cho nhìn từ nền bến trước, đợi phu chuyển xong mới mời xuống đúng đầu cầu. Cậu vừa đặt chân lên đã phải đổi gối theo cái nghiêng rất nhẹ. Bà nhìn thấy, chỉ chỗ vịn, chẳng cần hỏi cậu đang ở tầng nào.
Cậu đem hình chưa sửa đủ ra, Hồ Lân giữ dây cũ để làm lại động tác lúc thuyền rời cọc. Chỗ đỡ vốn không chạm trên nền xưởng nay lướt sát mạn, nới rộng chưa chắc hết. Cậu ghi hướng bà kéo và chỗ chân người đứng, hỏi được đem lời ấy về không. Bà đáp đem cả câu mình không chịu đổi người giữ sào thành người cúi xuống gỡ dây mỗi lượt, đừng chỉ đem kích thước dễ nghe.
Trên mạn có hình một con cò chân to, vẽ vụng tới mức Vũ cứ nhìn lại. Hồ Lân bắt gặp, bảo cháu bà vẽ, đã trả tiền sơn thì phải được giữ nguyên. Cậu hỏi cò thật có màu ấy không. Bà chỉ đám sậy phía xa, bảo hôm nào đi đủ chậm sẽ biết. Một con chim trắng vừa nhấc khỏi bãi, hai chân thõng sau rồi thu lại; cậu nhìn nó qua khoảng dây, tự thấy hình trên thuyền cũng có một dáng đang muốn bay, chỉ cần người nhìn chịu đợi thêm chút.
Ở đầu cầu bên, hai người mặc áo của đội bảo tuyến đang đỡ một xe hụt bánh. Một người chèn, một người giữ khách tránh khỏi đầu trượt, làm nhanh và đúng phần. Người bến đứng cạnh nói từ cuối mùa lạnh đội ấy nhận thêm đường này, đêm có người tuần nên đỡ mất hàng. Rồi ông hạ giọng, kể nhà nào không mua lịch chung tới lúc xin qua kho lại phải đợi lâu, có bữa cá tới chợ đã mềm.
Vũ nhìn dấu trên áo, nhận ra mạng của Bùi Tấn. Một người bên ấy nhìn lại, chào bằng cách người từng thấy nhau trên đường, nhưng cậu chưa biết tên. Cậu đáp, không bỏ nét vừa ghi về vòng sắt để chạy tới hỏi. Hồ Lân gọi phu lên, nói muốn biết đường sông thì mai tới lúc nước đổi, nhìn một chuyến chưa nhận khách. Bà trả công buổi xem cho xưởng theo phần đã hỏi, còn cậu phải tự tính ngày mình rảnh.
Buổi trưa, cậu giao bản về Uyển rồi tới quầy Yên. Mẹ cô đang rót nước, chỉ ghế như thể khách đã hẹn từ rất lâu. Yên mang bánh ra, một mặt nứt do cô lấy khỏi khuôn sớm, nói cái đẹp đã bán còn cái ngon chưa đẹp dành cho cậu. Vũ cắn, bỏng đầu lưỡi, muốn nói vẫn được mà chỉ kịp thở. Hai mẹ con cùng cười, cậu đành ngồi yên uống hết chén nước như lời hẹn.
Phía ngoài, tiếng rèn lại nổi, xen một hồi người gọi chuyển dây thuyền. Yên hỏi mai lên trường chưa, cậu nói có, trước hết ghé đưa chốt cho Sơn rồi hỏi Mạc buổi học. Cô còn việc riêng ở bến, hẹn khi cả hai xuống được hãy cùng đi một quãng không mang hàng. Cậu nhìn bàn tay cô dính chút bột, nhớ buổi cùng đứng sau xe giữa tuyết, thấy lời hẹn lần này có mùi bánh nóng và một tiếng sông ở rất gần.
Đám cưới đã qua
Quyển IV — Thanh kiếm gãy giữa sông