Hai người giữ một xe
Quyển II — Đường kiếm qua chợ
Buổi sáng, con la Mận nhất định không chịu đi qua vệt nắng giữa ngõ. Khuê kéo nhẹ dây, nó lùi. Khuê buông dây, nó cúi đầu liếm một vết đường trên càng xe. Bửu ngồi trên sáu bao gạo, ôm rổ gà, bảo con vật cũng biết hôm nay không nên ra đường. Khuê đáp nó chỉ biết hôm qua ai làm đổ nước chè ngọt xuống càng mà không chịu rửa.
Lâm Vũ đứng phía sau, kiểm dây giữ bốn rổ bánh và hai rổ trứng. Hũ men được chèn giữa hai bao gạo, phủ vải để tránh nắng. Cái chốt Sơn nhờ thay đã ở đúng chỗ. Bà Đắc giao hàng xong rồi đi cùng người coi ngõ tới cuộc gặp về khoản bảo hộ; bà không ngồi trên xe. Bửu phụ trách nhận kho ở chợ tây, bàn tay phải buộc chiếc khăn đỏ để người em bà nhận ra.
Yên dẫn đầu. Cô đã đi xem lối hôm trước, chọn đường qua sân nhuộm thay vì vòng cửa nam. Đi thế thêm hai khúc rẽ nhưng không vướng đoàn xe buổi sớm. Vũ ngồi được trên bậc sau khi đường bằng, tới chỗ hẹp sẽ xuống. Chân trái của cậu đi đã khá, song cú xoay gấp vẫn kéo một đường căng trong bắp chân. Cậu nhắc lại việc ấy với Yên trước khi cất tiếng cho xe đi.
Họ tới khỏi ngõ hai quãng thì gặp Đào Hoạt. Anh ta đứng cạnh tấm biển cửa nam mới dựng ở đầu một lối đất. Hai người theo sau mang gậy ngắn. Người bị thương tay phải hôm qua không có mặt. Hoạt giơ tay, hỏi sao bà Đắc đang cãi tiền lại chở gạo đi. Yên đáp đây là chuyến chuyển kho đã hẹn trước. Hoạt bảo phải để xe lại tới khi người bên trên nói xong.
“Lời tối qua là sáng tới gặp,” Yên nói. “Chưa có lời giữ xe.”
Hoạt nhìn những bao gạo. Anh ta đáp nếu để hàng đi hết, tới lúc tính xong còn biết lấy gì. Vũ xuống xe, đứng sau bánh trái, nhắc mình cũng nghe lời chưa ai được lấy hàng. Hoạt gọi cậu bằng tên, khuyên đừng vì một buổi công mà làm Tấn khó xử. Câu ấy khiến Vũ giận hơn lời đòi tiền. Nhưng cậu chỉ nói có thể cho người đi báo, còn xe đang phải giao đúng buổi.
Yên không ra hiệu tiến. Cô bảo Khuê giữ Mận, tự lùi một bước để khoảng trước xe còn rộng. Một người bán thúng đứng bên đường nghe, nhận chạy tới chỗ người coi ngõ báo. Hoạt nhìn người ấy đi, bàn tay càng siết chặt. Anh ta ra lệnh dắt Mận sang lề. Khuê giữ dây, nói xe đầy trên nền nghiêng dễ trượt. Một người mang gậy đã bước tới, nắm luôn đầu càng.
Con la giật đầu. Bao gạo sát ngoài xê đi một gang, Bửu chụp lấy rồi suýt nhào khỏi chỗ ngồi. Yên giữ khuỷu tay cậu ta, nói to cho cả hai phía cùng nghe: buông càng trước, đừng kéo con vật. Người mang gậy buông một tay, tay còn lại móc dây cương. Khuê gạt ra. Chiếc gậy vung lên giữa những tiếng nói chồng nhau.
Vũ lấy vỏ kiếm chặn phía tay Khuê, nghe một tiếng khô. Cậu rút chân về chậm, đau nhói nhưng chưa khuỵu. Yên đã đưa mũi đoản kiếm ra trước ngực người cầm gậy, đủ giữ hắn lại chứ không đâm. Hoạt quát hai bên dừng. Đúng lúc ấy Mận thoát bàn tay lạ, lao tới; Khuê phải chạy theo để giữ nó không húc vào sạp thúng. Yên nhảy tránh, gọi Vũ đi sát xe.
Đường phía trước rẽ về sân nhuộm. Khuê không quất la; chỉ cố làm con vật đi thẳng để xe khỏi lật. Vũ bám tay sau, nhìn hai người mang gậy đuổi tới. Hoạt chạy theo, vừa gọi dừng vừa bảo đóng lối ngang. Bửu há miệng định hỏi có phải họ đang bỏ trốn không. Yên quay lại quát cậu ta cúi xuống, vì một chiếc gậy vừa ném qua vai cậu, đập vào rổ bánh.
Vũ rút Thanh Phong. Cậu chưa bao giờ ghét tiếng kiếm ra khỏi vỏ như lúc ấy. Mặt đường đầy vũng, người đứng bán hàng ở cả hai bên, còn phía sau có kẻ thật sự đang với tới áo Bửu. Vũ gạt đầu gậy thứ hai, bước thẳng hai nhịp theo xe. Cậu không đuổi người vừa hụt, cũng không quay hết thân sang trái. Mũi kiếm chỉ giữ khoảng trống giữa họ và bậc sau.
Khuê rẽ sớm hơn lối đã tính. Một xe củi đang chắn đầu sân nhuộm; anh ta đưa Mận vào đường bên hông xưởng đúc để tránh. Bánh phải vấp mép đá khuất trong bùn, bật lên rồi rơi xuống với tiếng rắc. Cả trục nghiêng. Vũ buông tay trước khi bị kéo đổ, còn Bửu ôm rổ gà lăn vào hai bao gạo. Chiếc xe dừng ngang, chặn gần hết ngõ nhỏ.
Trên tường có một lỗ thoát nước đang rỉ xuống thẳng mặt đá. Vũ chỉ vừa kịp thấy vì sao chỗ ấy trơn thì một bao gạo trượt tới chân mình. Cậu đẩy nó trở lên, gọi Khuê giữ đầu con vật khỏi quay ngang. Không thể lùi qua chiếc xe củi nữa; người bán hàng phía sau cũng đang tản ra khỏi lối chạy. Vũ nhìn Yên vòng qua càng, hiểu rằng đường đã đi xem hôm qua không còn là đường trước mặt sáng nay.
Yên chạy về. Trước mặt họ là một cửa phụ của xưởng đúc, chỉ rộng đủ người và con la. Sau lưng, ba người cửa nam đã tới đầu ngõ. Không còn đường cho chiếc xe đầy quay lại. Khuê cúi nhìn bánh lệch, nói không thể kéo tiếp bằng cách nhấc một đầu. Vũ nhìn những bao gạo, nhớ bàn tay bà Đắc trên túi tiền, rồi nghe Yên gọi tên mình lần thứ hai.
“Giữ bên này. Tôi tháo Mận.”
Cậu đứng giữa đuôi xe và tường, mũi kiếm chúc thấp. Người cầm gậy đầu tiên lao tới định gạt rộng. Vũ không đủ chỗ lùi như trên sân; cậu hạ khuỷu tay, dùng phần gần chuôi đỡ, đẩy đầu gậy chạm vào thành xe. Lực va làm cánh tay tê. Cậu gọi Bửu xuống phía cửa phụ ngay, đừng cố ôm hũ men.
Bửu nhấc rổ gà, rồi đặt nó lại khi thấy Khuê đang bị sợi dây xoắn ghì giữa càng và con la. Cậu ta bò qua bao gạo, rút con dao nhỏ cắt sợi dây ấy theo tiếng Yên chỉ. Mận bước được ra, Khuê loạng choạng bám tường. Bửu vừa xuống đất thì một đầu gậy luồn qua gầm càng, quệt vào cẳng tay. Cậu kêu lên, dao rơi xuống bùn.
Vũ muốn lách sang đỡ nhưng chân trái không chịu cú xoay. Cậu phải bước vòng nửa nhịp, dùng vai đẩy thành xe nhích tới, chắn đầu gậy bằng chính tấm ván sau. Hũ men vỡ đâu đó dưới đống hàng. Một mùi chua ấm tràn ra, rõ rệt đến vô lý giữa lúc người ta đang thở như kéo bễ. Vũ gọi Yên: không giữ được phía sau lâu nữa.
Yên đã đưa Mận qua cửa, Khuê theo sau. Cô kéo Bửu vào trong, nhờ người xưởng vừa chạy tới đỡ lấy cậu ta. Một người thợ mở thêm cánh cửa gỗ, nhưng trụ đá giữa cửa vẫn không cho xe qua. Yên quay ra đứng cạnh Vũ. Cô không bắn cung giữa ngõ có người, chỉ dùng đoản kiếm giữ cánh tay đối phương ngoài tầm chụp.
Hoạt tới đủ gần để nhìn thấy Bửu ôm tay. Anh ta quát người của mình hạ gậy. Một kẻ đáp họ đang tẩu tán hàng, vung thêm lần nữa. Yên gạt chéo, sống đoản kiếm va vào tường tóe chút vôi; Vũ lùi thẳng qua cửa. Cô theo ngay sau. Người thợ đúc đóng một cánh, giữ cánh còn lại để nói vọng ra rằng trong sân có người bị thương, ai muốn vào thì đặt gậy xuống trước.
Trong xưởng, bễ lò vẫn thổi từng nhịp. Khuê giữ Mận ở góc xa lửa, trán sưng một vệt vì va càng. Bửu ngồi trên bao cát, tay run đến mức không tự cởi được khăn đỏ. Yên nhờ người dẫn cậu ta sang người xem thương gần đó. Vũ tự tra kiếm vào vỏ sau khi lau bùn, rồi thấy tay mình cũng đang run. Cậu vừa bỏ lại gần hết hàng của người thuê ngoài ngõ.
Một người thợ bảo họ nhích khỏi lối chuyển khuôn. Hai người khác đang khiêng một khuôn nóng, không thể dừng giữa sân để chờ khách hết sợ. Vũ đứng lên, đưa Khuê và Mận sang dãy gạch ngoài cùng; con vật ngửi mùi lò, hất đầu mấy lần mới chịu đứng. Cậu không giúp khiêng khuôn, chỉ giữ khoảng trống người thợ đã chỉ, nghe tiếng dép họ nghiến trên nền cát khi đi qua.
Yên từ cửa quay vào, xin ít nước sạch cho Bửu rửa tay còn lại. Khăn đỏ bị cắt rời, đặt bên chỗ cậu ta ngồi. Bửu hỏi con dao nhỏ đã mất chưa. Vũ không thể ra lấy giữa lúc người cửa nam còn giữ ngõ. Cậu nói chưa lấy được. Bửu cúi đầu, thú nhận dao là của mẹ, cái răng cửa mẻ cũng do hồi nhỏ cố cắn chính cán dao ấy. Yên kéo ghế sát lại, để cậu ta kể tiếp trong lúc chờ người dẫn đường.
Không ai đuổi tiếp vào xưởng. Chấn tới trước giữa trưa, cùng người coi ngõ và một chủ xe. Ông nhìn bánh gãy, nhìn gậy nằm cạnh vách, rồi nói đã nhận lời để cuộc gặp xong mới tính. Hoạt đáp sợ hàng đi mất. Chấn hỏi ai cho phép ném gậy vào xe đang có người. Anh ta im. Vũ đứng cạnh cửa, không để câu hỏi ấy biến thành lời tuyên bố rằng mình đã thắng.
Bà Đắc tới lúc Bửu đang được đưa về. Bà không nhìn xe trước, chỉ hỏi cậu ta có cử động ngón tay được không. Cậu gật đầu, nước mắt trào ra, nói hũ men vỡ rồi. Bà mắng sao còn nhớ hũ men, vừa mắng vừa kéo vạt áo sạch lau mặt cho cậu. Khi bước ra xem hàng, bà đứng rất lâu bên chỗ nước chua chảy xuống rãnh.
Hai bao gạo đã rách và ngấm bẩn, một rổ bánh bị giẫm, hũ men không còn dùng được. Những phần còn lại được chủ xưởng cho tạm đưa vào nền khô. Con gà mắc trong rổ vẫn sống, được một người thợ nhấc sang sân sau từ lúc ngõ đã yên. Nó kêu oang oang khi thấy Bửu, làm cậu bật cười rồi khóc to hơn. Hai rổ trứng không vỡ hết, nhưng bà Đắc cũng không ngồi đếm ngay.
Khuê phải gửi xe lại chờ thay bánh và trục xem hỏng tới đâu. Công chuyến, khoản chữa tay, gạo mất và việc ai trả đều cần được nói lại trước người chứng kiến. Chấn nhận cho người mình ở lại, không hứa bằng miệng rồi rời đi. Người coi ngõ mang theo cây gậy ném, còn Hoạt phải kể lại từ lúc bắt xe dừng. Tới chiều Vũ mới được ngồi, bắp chân căng như một sợi dây bị kéo quá lâu.
Yên mang cho cậu một bát nước, hỏi cậu có nhớ mình đã đứng ở đâu lúc xe đổ không. Vũ gật, vẽ lên đất vị trí bánh và cửa. Cô chỉ chỗ cậu bước vòng thay vì xoay, bảo nhờ vậy cậu còn ra được. Cậu nhìn mấy nét đất, nói hàng vẫn mất. Yên ngồi xuống bên cạnh. Một lúc lâu cô mới đáp: cô cũng tiếc. Ngoài sân, bà Đắc đang mắng con gà vì nó đạp trứng của chính mình, giọng vẫn run.
Mảnh áo trong tiệm may
Quyển II — Đường kiếm qua chợ