Một lời từ chối có giá
Quyển II — Đường kiếm qua chợ
Trước khi tới trạm, Lâm Vũ trả tiền lận quai rổ. Người thợ kéo thử hai lần rồi mới giao, bảo lần sau muốn tập kiếm cứ mang gậy ra sân. Sinh đã gửi nửa phần mình từ tối qua. Vũ đặt phần còn lại lên bàn, ngón tay chạm vào chiếc túi nhẹ hơn mấy hôm trước. Cậu không còn món nhỏ ấy để nghĩ thay việc lớn đang chờ ngoài đường.
Tấn gặp cậu dưới mái nơi người thợ hôm trước làm rơi con ốc. Linh đăng đã lau sạch, ánh xanh dịu hơn vì phần kính hết mờ. Ông đang thử một thanh khóa đầu cổng, nhờ Vũ giữ đầu kia cho khỏi kéo xuống. Cậu giữ, chờ ông đặt xong mới đưa lại bản điều kiện. Ông nhìn mặt cậu, không cần hỏi lâu để biết cậu tới sớm hơn hạn một tuần vì điều gì.
“Tôi chưa nhận việc dài hạn được,” Vũ nói.
Tấn đặt giấy xuống cạnh khóa. Ông hỏi phần nào cần đổi. Vũ kể chuyến Cầu Sợi, không bỏ đoạn mình đã nói từng gặp ông để mong xe qua nhanh. Cậu nói đã muốn trả hộ khoản tháng, đã bực Yên vì đường vòng, vẫn muốn có căn nhà và công đều. Tấn nghe tới đó mới kéo ghế. Ông không ngắt cậu bằng một lời rằng chuyện các trạm dưới chỉ là hiểu nhầm.
Vũ chỉ điều phải báo những chuyến ngoài cả trong ngày nghỉ. Cậu có thể hứa giữ đúng phiên đã nhận, trả phần hỏng do mình, không dẫn khách đi lối khác trong chính giờ đang đứng tên một tuyến. Nhưng cậu chưa nhận để những người thuê mình vào ngày rảnh cũng phải được mạng trạm gật. Nếu bỏ phần ấy, cậu muốn hỏi tiếp; giữ như hiện tại, cậu phải trả lời trước lúc về núi.
Tấn đọc dòng cậu chỉ, bảo không bỏ được. Một người nhận tiền đều của tuyến mà ngoài giờ cứ dẫn khách vòng phí sẽ khiến người còn lại phải giải thích cả ngày. Có nhóm sẽ dùng chính chỗ trống ấy để mở cửa riêng, tới lúc có cướp lại gọi trạm tới đỡ. Ông muốn Vũ hiểu mình không giữ một câu cho đẹp, đó là điều ông coi cần để những người bó tay ngoài sân vẫn có công khi nằm nghỉ.
“Tôi không bảo họ nên đói,” Vũ đáp. “Tôi cũng chưa biết cách giữ đủ từng phiên. Nhưng hôm kia có một cây cầu tốt mà xe chưa được đi, không phải vì nó không chịu nổi xe.”
Tấn nhìn qua cửa. Ngoài sân, người mới tới đang buộc bọc áo lên lưng. Ông hỏi Vũ nếu hai tháng không được chuyến đủ ăn thì có còn nghĩ như hôm nay không. Cậu muốn đáp ngay cho chắc, thấy lời ấy rỗng trước cả khi mở miệng. Cậu bảo chưa biết mình sẽ chật vật thế nào; hôm nay cậu chỉ có thể nói phần công nào mình nhận nổi mà không phải hứa hộ những chuyến chưa tới.
Hai người im một lúc. Tấn cuộn bản điều kiện, nhận lại, nói sẽ gọi người tiếp theo. Căn nhà không để trống đợi cậu đổi ý sau một mùa; mức công này cũng không giữ riêng cho cậu tới lúc đã đi xem hết đường. Nếu có chuyến cần người ngoài, ông vẫn có thể hỏi. Nhưng ông không thể cho Vũ tiền đứng chờ rồi chờ cậu tự chọn lúc nào muốn có mặt.
Vũ gật. Những điều ấy cậu đã biết trên giấy, tới khi nghe căn nhà sẽ có người khác ở, chúng vẫn nhói một chút. Ông gọi người ngoài sân vào. Người ấy tên Đạt, vợ đang làm bếp ở trạm cách đây một ngày; anh ta đã nhận đi chuyến cho nhóm lâu, muốn đứng gần nhà hơn. Tấn hẹn xem lại giờ, không đưa chìa khóa ngay vì anh ta cũng cần nhận đúng việc. Vũ đứng dậy, nhường ghế.
Đạt hỏi cậu có phải vừa xem phòng không. Vũ đáp có, nhắc cánh cửa sổ chốt rất êm. Anh ta cười, bảo vậy tốt, con nhỏ nhà mình cứ nghe cửa đập là thức. Cậu định kể cả mùi hành bên bếp rồi thôi, chào ra ngoài. Trên đường về cậu ghé một gốc dâu, đứng dưới bóng lá lâu hơn cần. Cậu không ghét người vừa có thể nhận chỗ mình đã muốn, chỉ cần một lát để đi qua cảm giác ấy.
Quý đang kiểm tiền ở quán. Nghe Vũ đã trả lời, ông không chúc mừng. Ông hỏi cậu còn ở mấy ngày. Mai về theo Thành, Vũ đáp. Quý lật các tờ nhận hàng, có một việc đưa đồ lên phía Thanh Vân nhưng tiền không cao vì đi cùng đoàn đã đủ người giữ. Cậu có thể nhận xếp, lau và kiểm số ở từng trạm, công tay chân, không tính như thêm một kiếm khách chỉ vì có kiếm bên hông.
Vũ nhận xem trước. Đó là tám chiếc cán dao thô, một hòm phụ kiện và hai khuôn sắt gửi thợ trong trấn. Cậu chỉ chịu việc nhận giao phần đã kiểm, không tự sửa lưỡi hay quyết khuôn có dùng được. Quý đưa một chiếc cán, bảo gỗ chưa khô đều, phải xếp thoáng, đừng bọc kín vì sợ mất hàng rồi tới nơi đưa một hòm mốc. Cậu nghĩ tới tấm phủ vải hôm qua, tự mở chỗ đặt trên xe cho vừa.
Công ấy cộng với phần giữ chuyến còn lại vẫn thấp hơn điều cậu có thể để dành ở trạm. Cậu tính một lần, bỏ tờ tính xuống, sau lại tính lần nữa như thể số có thể đổi. Quý chờ, không bảo người đã từ chối thì đừng tiếc. Cuối cùng Vũ nhận. Cậu xin một mảnh giấy bọc khô, tự ghi số và phần vải cần đổi khi ẩm, đem tới báo Thành trước buổi xếp xe chiều.
Thành nghe rồi đổi chỗ cho hòm thưa khỏi đè lên thúng hương liệu. Ông nhắc đừng nhận nốt việc sửa dây mui của người khác nếu tối còn phải ngủ trước đường năm ngày. Vũ nhìn ông, bật cười vì đúng điều mình vừa nghĩ. Cậu giúp hết phần đã nhận, xong mới ra sân trước. Ghế đã tháo từ hôm đấu, nơi cậu từng đứng giờ có một sọt rau của bếp, người đi qua chẳng cần nhớ vạch phấn nằm ở đâu.
Mẫn đang trả tiền người dựng mái. Anh ta hỏi buổi tới có muốn ghi tên không. Vũ nói mình chưa nhận, cần về tập; tới lúc có thể sẽ gửi lời trước. Mẫn thở dài, bảo người thắng mới thường còn dễ mời hơn người vừa biết mình thua ở đâu. Cậu hỏi anh ta thật hiểu điều ấy hay chỉ nói để lần sau lấy công thấp hơn. Anh ta cười, đáp hai việc có khi cùng làm một buổi được.
Cự từ góc hiên đi ra, đang tìm chiếc khăn để quên. Vũ hỏi hắn lúc đường cuối chạm vai có định sẵn hai nhịp không. Hắn nói có, nhưng nếu Vũ không đưa vai tới thì phải đổi, chẳng thể bắt người khác bước hộ mình. Hắn đặt một ngón tay lên chính khuỷu tay mình, chỉ chỗ quay ngắn rồi thôi, không kéo cậu ra làm lại ngay giữa lối.
“Tôi cứ nghĩ đỡ được nhịp đầu là kịp,” Vũ nói.
“Tôi cũng từng nghĩ vậy. Đỡ xong tay còn ở quá xa thì vẫn trễ.”
Cự tìm được khăn dưới ghế, giũ bụi, nhắc Vũ về thử chậm với người chịu dừng cùng mình. Hắn không đòi cậu nhớ ơn cho một câu nói. Lúc hắn đi, Vũ co khuỷu một lần, nhận ra chỗ mình vẫn đẩy tay dài hơn điều cần. Cậu ngừng trước khi sự háo hức biến thành nửa buổi tập thêm ngoài lịch, trở về giữ hòm hàng khô.
Yên tới lúc Vũ đang mua chút gạo khô ăn đường. Cô đã nhận một chuyến tới vùng mẹ mình có người quen, ở đó vài tuần rồi mới tính đường tiếp. Hai người sẽ không đi chung sáng mai. Cậu kể mình từ chối, cô hỏi đã trả lời rõ phần muốn đổi chưa. Cậu gật. Cô mua phần mình, bảo vậy giờ phải ăn cho đủ, vì chuyến kéo vải hôm kia đâu có cho họ cơm bù vào ngày nghỉ.
Họ ngồi dưới mái quầy. Vũ thú thật mình vẫn cứ nghĩ tới cửa sổ trạm. Yên nhìn mấy hạt gạo trong tay, nói hồi mới nhận việc cô từng được mời ở một nhà hàng để giữ hàng đêm, có bữa nóng và người giặt chăn. Cô đã ở thật mấy tháng. Sau đó muốn đi đường hơn nên trả việc, tiền ít đi. Cô kể không để cậu tưởng mình đứng ngoài mọi lời mời mà chưa từng cần một chiếc giường khô.
“Nếu lúc đó có người hỏi, cô có biết chắc mình chọn đúng không?” Vũ hỏi.
“Tôi biết sáng nào mình phải dậy làm gì,” cô đáp. “Còn đúng được bao lâu thì vẫn phải sống tiếp.”
Vũ cười, nhìn cô buộc túi gạo. Cậu muốn hỏi khi nào gặp lại, ngại câu hỏi nghe như buộc chuyến của cô quanh mình. Cô tự nói qua đợt ấy nếu nhận đường gần sẽ ghé trấn, có thể gửi thư qua quầy mẹ. Cậu nói mình sẽ ở núi học phần còn thiếu, xuống làm công những ngày được nghỉ. Hai lịch đi đặt cạnh nhau, chưa cần ép thành một lịch chung ngay bữa trưa.
Chiều, cậu ghé nhà bà Đắc. Bửu đang gọt cán mới cho một chiếc dao khác, cẳng tay đưa lên xuống tự nhiên. Bà đưa cậu xem hũ men đã gây lại, bảo mùi chưa bằng hũ trước, đừng có ghé chỉ để nói vậy là tốt rồi. Vũ nhận một chiếc bánh trả đủ tiền. Bà hỏi Tấn có mời không, nghe cậu đáp có rồi hỏi tiếp đã nhận chưa. Cậu nói chưa, sẽ về trước.
Bà không khen cậu đứng về phía mình. Bà còn phải tới cuộc nói chuyện về phí tuần sau, có thứ cần người ở lại làm, không thể theo người đi về núi để khép cho gọn. Bửu hỏi nếu lần sau có xe, cậu có lại giữ sau không. Vũ bảo nếu có thể nhận thì có, nhưng sẽ hỏi đường và người trước. Cậu ta gật, nói mẹ vừa dặn mình đừng cắn cán dao mới, tới tuổi này vẫn còn phải dặn.
Vũ đem bánh về, chia với Cầm lúc cậu học việc đã xong lượt bếp. Hai người nhìn lên mái nơi không có ai trèo, bật cười chẳng cần kể lại câu hôm đấu. Cầm hỏi lần sau cậu có còn ở phía sau quán không. Vũ nói nếu có chỗ và vẫn vừa túi tiền thì có. Cậu ta bảo sẽ để ý giúp một phòng ít gió, không cần Vũ có tên trên bảng trước sân mới nhớ ra đường qua cửa đỏ.
Tối, Vũ gấp phần tiền dành mua kiếm riêng vào một túi nhỏ. Nó xa số cần hơn cậu đã mong khi đứng trong căn phòng ngoài trạm. Cậu vẫn để nó riêng, không ném cả vào tiền ăn vì giận mình chưa mua nổi. Thanh Phong nằm bên giường, lớp quấn đã hong khô, món đồ mượn vẫn cần được trả đúng cách dù ngày sở hữu kiếm riêng còn xa.
Trước khi ngủ, cậu viết thêm hai dòng gửi mẹ: kỳ này chưa gửi thêm tiền, mình nhận đủ công đường và còn tiền học, mẹ cứ dùng phần vốn dệt như đã tính. Cậu đọc lại, bỏ một câu xin lỗi đã suýt viết như thể mẹ đợi ở nhà để nhận lời nhận thiếu ấy. Rồi cậu đặt thư vào túi đi về, tắt đèn. Bên ngoài có tiếng người trong bếp cười vì nồi cơm bén; mùi hành nóng vẫn theo gió qua hiên, tới tận chỗ người đã chọn sáng mai lên đường.
Mưa tạnh trên mái chợ
Quyển II — Đường kiếm qua chợ