Chén trà chưa uống
Quyển II — Đường kiếm qua chợ
Uyển trả Lâm Vũ tiền chuyến Bạch Thạch sau khi đối xong bản đo. Cô hỏi vì sao có một nét ghi rất to bên cạnh số cuối: nền sát guồng mới thay. Vũ kể chuyện Đinh Tước suýt quỳ sai chỗ. Uyển đọc lại, khoanh khoảng cần chừa khi đặt giá mới, bảo nếu không có nét ấy cô đã định làm chân bên phải dài hơn. Cậu nhìn đường mực, lần đầu hiểu công mang số về có thể nằm ở thứ không viết bằng số.
Một tuần sau, cậu trở lại nhà xay với hai chốt đồng và tấm gỗ Uyển gửi thử. Tề đang nấu nước, con chó ngủ dưới chiếc ghế chưa có người ngồi. Đinh Tước ở cạnh cửa, bức thiệp mời mở sân đặt trên đầu gối. Ông đã nhờ người báo chưa nhận lời đứng tên, muốn nói trực tiếp với người dạy trước. Hôm nay La Vấn đi ngang Bạch Thạch trên lịch xem một sân tập ở vùng này, đã hẹn ghé.
Vũ giúp đặt chốt rồi được mời ở lại ăn trưa. Cậu muốn thấy La Vấn, nhưng không muốn thành người ngồi nghe lén chuyện của hai người lớn. Tước hỏi cậu có định kể mọi câu ở đây thành lời truyền kỳ ngoài quán không. Cậu lắc đầu. Ông nhấc thiệp lên, bảo vậy cứ ngồi, chuyện này vốn sắp treo cho cả phố đọc, chỉ có trà là không đủ nóng nếu đợi mỗi người giữ hết ý trong bụng.
La Vấn tới gần trưa cùng Mậu Sinh. Vai Sinh đã hồi qua mấy tháng nghỉ và tập lại, cậu ta mang túi nhẹ bên tay lành hơn, không đeo cả hai bao đồ để chứng mình đã khỏi. Gặp Vũ, Sinh cười, nói đứa em vẫn kể vụ ngã cho bất cứ ai chịu nghe. La Vấn bảo câu chuyện mỗi lần nghe lại có thêm một vòng bay, sắp phải cấm cậu ta tập trên mái để khỏi phụ trí nhớ của em.
Sinh đặt túi xuống, hỏi thăm bắp chân Vũ. Hai người đứng thử cạnh guồng, đi hai lượt chậm trên nền khô, rồi cùng thừa nhận chỗ này nghe nước lớn tới mức chẳng ai cần nói to để tỏ ra hăng. Vũ kể mình đã trở lại việc đường. Sinh đang tập bài cũ với bước khác, chưa bỏ nó vì một lần ngã. Cậu ta kéo tay áo cho xem vai, tới nửa chừng bị La Vấn gọi vào ăn trước khi thịt kho nguội.
Tề bưng trà ra. Tước rót một chén cho khách, chén mình để bên thiệp. La Vấn nhìn tờ giấy, nói sân mới cần người đủ kinh nghiệm để người học khỏi bị các quán đấu kéo đi trước khi biết giữ kiếm. Địa điểm có mái, nền phẳng, góc riêng cho người mới. Tiền từ mấy chủ hàng, một phần của Bùi Tấn; La Vấn không giấu tên người góp vì biết Tước sẽ hỏi ngay sau đó.
“Ông muốn tôi dạy buổi nào?” Tước hỏi.
“Tháng đầu, ba buổi. Sau đó nếu ông muốn thì chọn thêm.”
“Trên thiệp ghi tôi trấn giữ kiếm đạo của sân.”
La Vấn nhận tờ giấy. Ông đã xem bản trước khi in, phần tên khách chưa có câu ấy. Ông không bảo vì thế mọi chuyện chẳng liên quan mình. Ông nói sẽ yêu cầu sửa, còn việc ba buổi dạy là lời ông thật lòng muốn. Tước gõ đầu ngón tay lên chữ trấn giữ, bảo mấy chữ này chịu đứng ngoài mưa giỏi hơn cái đầu gối của ông.
Tề cười, thấy hai khách chưa cười theo bèn cầm ấm vào bếp. Vũ nhìn chén trà chưa ai chạm. Cậu nhớ Tạ Mẫn giảm công khi không được gọi mình bằng cái tên người thắng Hạo; ở đây một cái tên cũ có lẽ mua được nhiều chỗ hơn một lần thắng. Sinh đứng dậy lấy bát giúp, mắt vẫn nhìn tờ thiệp bằng vẻ muốn hỏi mà chưa dám.
La Vấn nói ngoài chợ đang có quá nhiều người dạy sau khi thắng một trận kiếm gỗ. Ông muốn tên Tước khiến người tới biết ở sân này có người thật đã đi đường, đã chịu trách nhiệm cho cách dạy của mình. Tước hỏi người học ngoài giờ ba buổi có được gặp ông không. La Vấn đáp không phải lúc nào, nhưng đã có ông và những người khác. Tước bảo vậy tên ai đang đứng đó hằng ngày cứ viết rõ tên ấy.
“Ông đã rời bảng lâu,” La Vấn nói. “Có những người vẫn tìm tới vì biết ông từng ở trên đó. Ông không thể vừa dùng cái biết ấy để được nghe, vừa coi mọi tấm bảng đều xấu.”
Tước đưa mắt lên. Vũ tưởng ông sẽ nổi giận. Ông chỉ đẩy chén trà xa mép bàn, nói câu ấy đúng. Khi nhận sửa cối, Tề đã tin ông trước khi xem một lần ông đặt nêm. Có những việc người ta không kịp học lại từ đầu với mỗi người mới gặp. Ông không muốn vờ rằng đời mình không nhờ được một cái tên. Nhưng vì thế càng phải biết tên ấy đang nhận việc gì.
Ông kể tám năm trước từng cho một nhóm đường dùng tên trên bảng hẹn phiên. Lúc đầu ông thật sự đi cùng, sau bận việc khác, nhóm vẫn để bảng. Một mùa sau ông mới biết họ đã tính tiền qua cả những nhà không đi chuyến. Ông tháo tên, tưởng thế là xong. Người ở đó hỏi còn số họ đã trả vì tin ông thì ai giúp đòi lại. Tới bây giờ ông vẫn nhớ mình đã không đáp nổi ngay hôm ấy.
La Vấn nhìn ông một lúc. Ông hỏi khoản ấy sau có trả không. Tước nói có phần được trả, có phần không tìm đủ người nhận; ông đi cùng họ đòi và bỏ tiền phần đã nhận công đứng tên sai. Ông không khoe mình trả sạch cả vùng. Có một người đã chuyển nhà, nhiều năm sau vẫn chưa gặp lại. Tước nhấc tờ thiệp, bảo ông không muốn treo thêm một lời rộng hơn số ngày mình có mặt.
Sinh cúi đầu, dùng đầu đũa vạch một vòng trên mép bát. Cậu ta hỏi nếu không có tên người giỏi thì người mới làm sao biết chọn sân. La Vấn đáp có thể tới xem cách người ta dạy, hỏi học trò cũ, nhưng tất cả đều cần thời gian mà không phải ai cũng có. Ông muốn người dạy ở đó chịu cùng một quy tắc, không lôi học trò đánh thay việc chứng tên. Vũ thấy lời ấy thật hơn điều cậu đã đoán từ vẻ mặt nghiêm của ông.
Bữa trưa bắt đầu muộn. Tề mang thịt kho ra, cố gắp phần gừng sang bát Tước như lần trước, bị ông chặn đũa giữa chừng. La Vấn bật cười đầu tiên. Sinh cười theo, suýt làm canh tràn, còn Vũ đỡ đáy bát. Một lúc ngắn, bức thiệp nằm im trên bàn mà không chiếm hết chỗ ngồi. Tề nhờ La Vấn nếm nước, hỏi có mặn không; vị kiếm khách nhận bát và ho một tiếng vì vừa đưa tay hơi vội.
Ăn xong, Sinh muốn xin Tước xem một đoạn bài đã sửa. Ông hỏi La Vấn, không phải vì sợ ông ấy giận mà vì cậu ta đang theo buổi tập của ông. La Vấn đồng ý. Họ ra khoảng đất khô, dùng cây gậy thẳng nhà xay. Sinh đánh chậm, bước thu lại. Đường đầu tốt hơn lúc trên sàn mưa, nhưng tới lần chuyển thứ ba, vai bị thương cũ chậm một nhịp dù không đau.
Tước nhắc cậu ta nhìn phần chân trước khi cố kéo tay về cho kịp. La Vấn lắc đầu, bảo lúc ấy chân chưa phải chỗ cần đổi, lực tới hông đã muộn từ đường trước. Ông mời Sinh làm lại một nửa, tự đứng bên cạnh cùng nhịp. Hai người lớn không cãi qua đầu học trò. Họ dừng ở một chỗ, để chính Sinh nói mình đang cố bù bằng phần nào. Cậu ta thú nhận sợ người khác thấy vai còn chậm.
Vũ đứng nhìn, chợt thấy cả hai lời sửa đều có phần mình chưa làm được. Cậu không còn chỉ nghe câu nào giống điều Lê Khanh đã nói để chọn người đúng. Tước đổi vị trí gậy trên đất, La Vấn đổi điểm bắt đầu, rồi Sinh thử lại. Có một lượt tốt hơn, lượt sau lại hụt. La Vấn cho dừng trước khi cậu ta muốn tăng tốc để giữ lấy lời khen vừa nhận.
Tới lượt Vũ, La Vấn hỏi có muốn thử không. Cậu nhận gậy, làm ba bước căn bản đã tập với Tước. Ông nhìn xong, nhờ cậu đứng đối diện mình, không ra đòn. Chỉ bằng một lần đổi góc vai và đặt chân trái sang bên, ông khiến Vũ phải chọn lùi hay để ngực hở. Cậu lùi. Ông bước tiếp một nhịp, khoảng đất sau lưng cậu đã hết.
La Vấn dừng, chỉ đường tới cọc guồng. Ông chưa đưa tay, chưa dùng khí, còn Vũ đã mất khoảng đứng vì cứ muốn nhường theo một phía quen. Cậu đặt gậy xuống, nhìn lại mép đất. Cảm giác khó chịu đi lên cùng một lời tự chữa rằng ở ngoài đường cậu sẽ có xe chắn bên cạnh. Nhưng chẳng có chiếc xe nào ở đây, cũng không phải việc nào sẽ cho cậu đúng bức vách mình đã thuộc.
“Luyện Khí năm rồi?” La Vấn hỏi.
Vũ đáp phải. La Vấn bảo còn nhiều chỗ đáng học, đừng dùng việc đã giữ được một xe làm cớ thôi học trong sân. Vũ nhận, hơi nóng mặt. Tước đứng bên, để cậu nhìn lại khoảng đất vừa đi qua. Ông không nhặt gậy hộ, cũng không gợi một câu đùa để Vũ có thể thôi nghĩ tới chỗ mình vừa lùi sai.
Từ phía nhà xay có tiếng chó sủa. Tề đang đưa một túi bột ra cửa, cái ghế trượt trên nền rắc hạt, khiến túi nghiêng đi. Sinh chộp được miệng túi, Vũ đỡ chân ghế. Tước đứng xa hơn, chỉ kịp nhấc chén trà khỏi mép. Bột vẫn rơi một đám trắng xuống dép Tề. Ông nhìn bốn người mang kiếm, bảo nhà mình đông cao thủ thế mà sàn vẫn phải quét.
La Vấn xin chổi. Vũ hốt bột bỏ riêng phần đã chạm đất; không ai nói một câu ví von về kiếm đạo trong lúc Tề đang tiếc bột. Tước đặt chén xuống lần nữa, nó đã nguội từ lâu. Ông nhìn con chó liếm chân ghế, gọi nó ra ngoài trước khi Vũ quét. Trong tiếng chổi trên nền, Sinh hỏi thầy mình có nhất thiết phải dựng sân mới thật rộng không. La Vấn đáp ông cần chỗ đủ cho số người đã nhận, rộng thêm chỉ nhận khi đủ người dạy.
Đến chiều, Tước nhận lời tới một buổi xem trước ngày mở cửa, chưa nhận ba buổi dạy. Ông sẽ tự nói việc mình có thể làm sau khi thấy học trò và nơi tập. La Vấn ghi giờ ghé, gạch câu trấn giữ ngay trên bản ông mang theo, giữ tờ đó để đổi bản in. Ông không hứa việc người góp tiền sẽ vui. Tước bảo nếu vì câu gạch mà họ không muốn ông tới nữa, cứ gửi lời trước để ông khỏi bắt Tề nấu thừa cơm.
Họ uống ấm trà mới. La Vấn nhắc phiên đối kiếm sắp mở ở sân trước một quán trọ Vọng Bằng, hỏi Vũ có định tới không. Nếu muốn thử với người ngang mức, cậu phải nói rõ mục đích và luật, đừng đứng trên đó chỉ vì người ngoài đã mua chỗ. Lần này cậu có thể nghĩ tới một lượt kiếm gỗ mà không còn cái chân đau giữ hộ lời từ chối. Điều ấy làm cậu háo hức, rồi lo. Cậu hỏi ngày nào, tự ghi vào giấy bên cạnh phần công đã nhận chở hàng.
Ra về, Vũ đưa Tước tờ giao hai chốt đã lắp thử để ông ký nhận cho Uyển, tránh mang bản đo về mà quên món mình vừa giao. Tước soi mặt chốt, viết nét tên không đẹp bằng chữ in trên thiệp. Cậu cất giấy, hỏi chén trà đầu có cần đổ không. Ông già nhìn chén nguội vẫn nằm cạnh đầu gối, bảo cứ để Tề rửa, ông còn phải phụ quét nốt đám bột dưới ghế. Vũ bước qua bậc, nghe tiếng La Vấn nhắc Sinh đừng mang hộ cả túi, vai lành không có nghĩa từ nay nó phải nhận hết hai bên.
Một lần qua sân trước
Quyển II — Đường kiếm qua chợ