Những người ở lại phiên chợ
Quyển II — Đường kiếm qua chợ
Đến sáng, thư của Tần Hạo đã nằm trong khay gỗ bên cửa quán. Lâm Vũ nhìn nét chữ quen, thoáng tưởng lời mình hỏi Mạc đêm trước đã chạy nhanh hơn người. Cậu mở ra mới thấy ngày viết cách đây gần hai tuần. Hạo không biết căn nhà ở trạm, chưa nghe chuyện Cầu Sợi hôm qua; hắn đang kể một việc khác xảy ra ở Nam Đằng trong chuyến riêng của mình.
Ba người học Thanh Vân nhận giữ một tuyến đã dùng tên trường để đòi các quán góp thêm ngoài tiền từng chuyến. Họ nói có tên trường thì người cầm dao mới ngại. Hạo được nhờ tới đứng một buổi vì tên gia đình hắn dễ khiến người ta tin. Hắn đã từ chối, sau đó đem chuyện về người giữ sổ việc ngoài. Nhà trường ngừng cho đệ tử đứng tên tuyến ấy trong lúc hỏi lại những người đã trả tiền.
Hạo viết rằng việc ngừng danh không làm tiền về túi người bán cháo ngay. Có người trong nhóm giận hắn vì công đã mất, có người hỏi sao tới giờ mới ngừng, còn cha hắn muốn biết nếu cứ từ chối thì tới lúc nào mới chọn được việc đáng làm. Hắn chưa trả lời được cả ba. Cuối thư là một chuyện vụn: Khả làm đổ bình nước lên áo mới của hắn, giặt xong áo ngắn đi một ít, chẳng ai chịu nhận đó là phép tu luyện.
Vũ bật cười, rồi đọc lại phần Nam Đằng. Hắn không ngồi yên trên núi đợi cậu đem một chuyện đường xa về kể. Cậu gấp thư, cất cạnh bản Tấn đưa. Chưa có lời hồi của Mạc, cậu cũng không thể kéo tới ngày ấy mới mở miệng với người đang đợi quyết định. Ngoài cửa, bà Chẩm hỏi ai rảnh sang chợ lấy mấy chiếc rổ đã đặt; Vũ đứng dậy nhận, bắp tay còn mỏi từ chuyến bùn hôm qua.
Chợ cửa tây đang họp riêng ở một quán nước. Ông Trác, người thợ chổi từng cãi khoản góp trong ngõ bà Đắc, đứng bên một tấm cửa tháo ra kê làm bàn. Trên bàn không có danh sách nhà phải nộp, chỉ có các món cần làm để chợ mở đủ hai lối: sửa một đoạn mái, thêm đèn ở cổng sau, trả người coi giờ cuối. Ông vừa viết vừa bị bà hàng cá giục đừng che cái thau của bà bằng giấy.
Vũ nhận rổ rồi định về, bị Trác gọi uống nước. Ông hỏi có phải hôm qua xe Duyên vòng đê. Tin đã tới từ một người gánh, chưa ai kể phần Vũ nổi nóng. Cậu nhận, nói giao được nhưng trễ, phí hai người giữ chuyến còn ít đi. Bà hàng cá nghe xong bảo hàng mình mà qua đó chắc phải đặt tên mới cho cá lúc về. Một người bán đay đáp cá của bà chỉ đổi tên, đay của ông ướt là đổi cả cân.
Người ta cười, nhưng bên ngoài một hàng xe đang phải chờ cổng sau. Chấn đã cho người đặt gác ở đó để kiểm những nhà còn cãi phí; cổng trước vẫn mở, muốn đi vòng phải qua chỗ các thúng cá và xe củi chen nhau. Trác muốn giữ hai cửa theo giờ chợ cũ, trả công thật cho phiên trông, chưa nhận cho nhóm giữ đường tự đóng một cửa để ép tên các nhà. Ông đã mời Chấn tới cùng người coi chợ, không gọi Vũ làm người phán.
“Cậu biết cầm kiếm thì giúp đứng ở đây cho họ nể,” một người bán giày đề nghị.
Vũ nhìn ông. Cậu hiểu cái muốn ấy, chính mình hôm qua đã đưa tên Tấn ra đầu câu. Cậu đáp mình có thể ngồi kể phần đã thấy ở cầu, không tới đây nhận thay ai quyền giữ cửa. Người bán giày hơi bực, hỏi vậy học kiếm có lúc nào làm được việc thẳng tay không. Bà hàng cá bảo có, lát nữa nhờ cậu xẻ khúc con cá lớn hộ bà nếu vẫn rảnh.
Chấn tới giữa buổi cùng một người giữ cổng. Ông đặt mũ xuống bàn, không yêu cầu mọi người đứng lên. Vũ nhận ra chiếc áo đã gặp sau vụ xe, sạch hơn nhưng phần vai vẫn có một đường vá. Người coi chợ mang bản giờ mở cũ, Trác đưa phần góp sửa của các quầy. Hai bên còn chưa ngồi hết, một người đã hỏi sao năm ngoái sửa xong mái vẫn phải trả thêm tiền đứng dưới mái ấy.
Chấn nói mái che không chạy theo người mất hàng. Ông nhắc phiên cuối, vụ cắt túi và số xe qua lối sau. Bà hàng cá nói đúng, mình đã từng gọi người của ông tới đuổi kẻ móc túi, công ấy đã trả. Bà không muốn thấy người ấy nghỉ đói. Nhưng bà bán cá chứ không nhận mua cả tháng quyền được đưa thúng mình qua cửa. Những người khác gật, rồi lại cãi nhau ngay về chuyện ai hưởng đèn nhiều hơn ai.
Vũ ngồi một góc, thấy Trác phải để người ta nói hết từng việc không đẹp trên một tờ giấy. Ông thợ đay muốn góp ít vì về sớm, bị ông bán giày nhắc con ông thường ở muộn chơi cờ. Người bán giày muốn đặt đèn gần quầy mình, bị người giữ chợ chỉ chỗ ấy đã đủ sáng. Không phải cứ cùng phản đối một khoản là họ đã muốn trả giống nhau cho khoản thay thế.
Chấn đứng dậy khi có tiếng người gọi từ cổng. Một xe củi vừa chen vào lối trước, đầu xe kẹt ngang; không có đánh nhau, chỉ có hai người cùng tin người kia sẽ lùi trước. Ông cùng người coi chợ ra. Trác bỏ bút, nhờ Vũ giữ chỗ tấm cửa đừng để gió lật. Cậu nhìn khoảng bàn, lần này có một việc đúng vừa sức để nhận mà không cần làm ai nể.
Họ đưa xe củi lùi ra từng chút. Bà hàng cá dời thau, người bán đay nhấc mấy cuộn khỏi vệt bánh. Chấn giữ đầu lối, chặn người đi bộ chờ, Trác dẫn người kéo từ phía sau. Không ai rút kiếm. Mất gần một khắc, hai xe mới qua được. Trở lại bàn, ông coi chợ đặt thêm một cái ghế cho người giữ cổng, bảo chuyện đang cãi phải tính cả số người vừa ra đường dọn chỗ.
Người giữ cổng tên Hấn. Anh ta từ sáng chưa được ăn vì cứ có người muốn hỏi tại sao gác còn nằm đó. Bà hàng cá đưa bát cháo nguội từ quầy mình, bảo ăn đi rồi nói, mình giận cái gác chứ không định nuôi giận bằng bụng rỗng của anh. Hấn nhận, ngượng đến mức thổi dù cháo chẳng còn nóng. Vũ nhìn cử chỉ ấy, nghĩ tới người bó tay ở trạm đã nhờ cậu cầm áo.
Sau bữa ngắn, Hấn nói nếu mở cả hai lối cần hai người đứng giờ đông, một mình anh chạy qua chạy lại không thấy được đâu. Trác nhận phần đó phải trả thêm, không dùng câu trước đây vẫn mở để bảo phiên nay cứ làm không. Có hai nhà muốn chung một người từ quầy mình ra thay, người coi chợ hỏi họ có bỏ khách được thật không. Tới lúc ấy những lời nhận giúp mới bớt nhanh và có giờ cụ thể.
Chấn đồng ý mở gác sau trong giờ chợ cũ qua một tuần, ghi rõ việc đang thử theo các phiên đã cùng nhận. Khoản tranh theo từng nhà giữ lại để hỏi tiếp, chưa lấy nó làm điều kiện cho một thúng hàng ra vào. Công hai người giờ đông trả từ phần các quầy đã chấp nhận riêng, có phần thiếu người coi chợ phải đưa ra hỏi trước tối. Ông không nhận cả mùa, Trác cũng không tuyên từ hôm nay chẳng cần đội đường nữa.
Vũ ra cửa cùng họ nhìn Hấn và một người tới thay nâng gác. Chiếc xe đầu mang hai lồng vịt, mới đi được nửa bánh một con đã thò cổ kêu. Đám người ngoài đường cười, rồi chậm lại theo lời gọi để xe quay đủ góc. Không có tiếng reo cho một người mở cổng. Bà hàng cá đã quay về gọi khách, lo chiếc thau dời khỏi bóng mát làm cá đổi màu trước lúc bán được.
Một người từ Cầu Sợi tìm Vũ ở gần hàng rổ. Lệ gửi lời hồi: trạm giữ cách tính theo phần ấy, chưa nhận đổi thành công từng lượt, có thể hẹn khách tới nói trực tiếp. Người đem lời bảo mình chỉ mang tin, không kể vì sao. Vũ cảm ơn, trả công đúng phần Yên đã nhờ gửi tới quán. Cậu cầm mẩu ghi, thấy buổi họp ở cửa chợ không làm chiếc cầu hôm qua tự mở cho Duyên vào sáng sau.
Buổi chiều, Sinh tới quán tìm La Vấn, gặp Vũ đang thử đan lại quai rổ tuột. Cậu ta biết chuyện cửa tây, bảo thầy mình không nhận để sân mới dùng tên học trò làm đội thu ngoài phố. Nhưng tiền góp của Tấn cho mái sân vẫn còn, có người đã nói đừng nhận nếu không muốn đứng cùng. La Vấn chưa đóng sân vì câu ấy; ông đang giữ đúng việc đã nhận dạy, hỏi lại phần nào cần trả nếu người góp đổi ý.
Vũ nghe, không biết chọn câu nào kể với Hạo để mọi tu sĩ hiện lên cùng một phe dễ nhớ. Cậu kể trận thua Cự, Sinh hỏi được một điểm bằng chỗ nào. Họ dùng hai đoạn quai rổ chỉ đường, tới lần thứ hai cả hai quên một đầu đã sờn, làm quai bung hẳn. Bà Chẩm từ cửa nhìn ra, bảo nếu thích học kiếm trên rổ thì trả công cho người phải đan lại. Hai người cùng nhận, vẻ mặt nghiêm hơn khi bàn chuyện tên sân.
Yên trở về lúc họ đang ngồi lận quai với người thợ. Cô đưa Vũ phần lời Lệ nhờ, nghe cậu đã nhận thì cất. Duyên ở Bãi Tơ coi màu xong, hàng đã đóng; bà gửi lời lần sau sẽ hỏi lối từ trước một ngày, chưa hứa lại thuê cả nhóm. Yên nói giọng có chút tiếc. Vũ không an ủi rằng vậy khách không xứng, chỉ giúp cô đặt gói dây mua hộ mẹ ra chỗ khô.
Tối, họ cùng tới nhìn cổng sau khi phiên chợ cuối đã thưa. Hấn đứng đúng phần giờ, người coi chợ kiểm đèn, Trác đã về đan nốt mẻ chổi vì buổi sáng mất công ở quán nước. Yên hỏi Vũ có thấy cách này đứng được lâu không. Cậu đáp chưa biết, người thiếu phiên tối hôm nay mới tìm đủ. Cô bảo ít nhất cần xem thêm sau tuần tới, không lấy một buổi mở cửa làm bằng chứng cả mùa.
Vũ nghĩ tới ba ngày còn lại của mình nay chỉ còn một trước lúc về. Tấn chưa giục, Mạc chưa có lời, Hạo cũng không viết thư để cho cậu một câu chọn sẵn. Cậu nói với Yên sáng mai sẽ tới trạm trả lời. Cô gật, hỏi có cần mình cùng đi không. Cậu nghĩ rồi đáp muốn tự nói trước. Cô nhận, chạm nhẹ lên cánh tay cậu trước khi quay sang đỡ người bán cá đang kéo thau qua bậc cửa.
Đêm, Vũ mở thư Hạo một lần nữa, đọc tới đoạn chiếc áo co sau khi giặt rồi cười. Cậu viết hồi âm, kể đủ mình thua Cự, nổi nóng bên cống và được mời nhận nhà. Bên ngoài, tiếng gác hạ xuống đúng giờ chợ đóng, khác tiếng gỗ chặn giữa buổi sáng. Cậu nghe xong, gấp thư, đặt cạnh bản điều kiện sẽ đem trả; sáng mai vẫn phải mở miệng bằng giọng của chính mình.
Một lời từ chối có giá
Quyển II — Đường kiếm qua chợ